{"id":148,"date":"2017-07-02T15:56:47","date_gmt":"2017-07-02T15:56:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=148"},"modified":"2023-10-16T20:12:30","modified_gmt":"2023-10-16T13:12:30","slug":"trach-nhiem-cong-dan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/trach-nhiem-cong-dan\/","title":{"rendered":"Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00f4ng d\u00e2n"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #993300\">TR\u00c1CH NHI\u1ec6M C\u00d4NG D\u00c2N<\/span>(1)<\/h1>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 12pt\"><em><span style=\"color: #000080\">\u00a0<\/span><\/em><\/span><\/h3>\n<p style=\"padding-left: 360px\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\"><em>\u1ede \u0111\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd t\u00e0n l\u1ee5i<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><strong><span style=\"color: #000080\">Ng\u1ea1n ng\u1eef<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 360px\"><span style=\"font-size: 14pt\"><span style=\"color: #000080\"><i>T\u00f4i kh\u00f4ng s\u1ee3 n\u00f3i r\u1eb1ng, trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i tri\u1ebft h\u1ecdc, <\/i><\/span><span style=\"color: #000080\"><i>th\u00ec tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i th\u00edch h\u1ee3p nh\u1ea5t cho nhu c\u1ea7u <\/i><\/span><span style=\"color: #000080\"><i>c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><strong><span style=\"color: #000080\">Tocqueville<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec cao c\u1ea3: tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n, gia \u0111\u00ecnh, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 trong <i>th\u1ebf k\u1ef7 21<\/i>, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u00e0nh tinh xanh kh\u1ecfi b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng <i>tr\u1eafc \u1ea9n<\/i> (compassion): c\u00e1c th\u00f9ng n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng mi\u1ec5n ph\u00ed \u0111\u1eb7t b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1c qu\u00e1n c\u01a1m 2.000 \u0111\u1ed3ng, th\u01b0 vi\u1ec7n cho nh\u1eefng v\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n, m\u00e1i tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng nh\u01b0 k\u00fd t\u00fac x\u00e1 cho c\u00e1c em h\u1ecdc sinh v\u00f9ng s\u00e2u, v\u00f9ng xa; hay m\u1ed9t ch\u1ed7 d\u1ea1y sinh vi\u00ean mi\u1ec5n ph\u00ed v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao \u1edf C\u1ea7n Th\u01a1. Hay \u0111\u1ec1 \u00e1n hai tri\u1ec7u quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ee7 Trung Nguy\u00ean, \u0110\u1eb7ng L\u00ea Nguy\u00ean V\u0169, \u0111\u1ec3 th\u1ed5i v\u00e0o thanh ni\u00ean lu\u1ed3ng gi\u00f3 y\u00eau n\u01b0\u1edbc, tinh th\u1ea7n kh\u1edfi nghi\u1ec7p kinh doanh s\u00e1ng t\u1ea1o. Hay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e2y d\u1ef1ng K\u00fd t\u00fac x\u00e1 40 t\u1ef7 c\u1ee7a doanh nh\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ean. Hay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng Trung t\u00e2m h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf khoa h\u1ecdc ICISE c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng GS Tr\u1ea7n Thanh V\u00e2n v\u00e0 GS L\u00ea Kim Ng\u1ecdc, \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 giao l\u01b0u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00f4ng d\u00e2n l\u00e0 <i>tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c gia<\/i>. J. F. Kennedy trong l\u1ec5 nh\u1eadm ch\u1ee9c ng\u00e0y 20, th\u00e1ng gi\u00eang, 1961, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00e1ng nh\u1edb cho \u0111\u1eddi sau: <i>\u0110\u1eebng h\u1ecfi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00e0m g\u00ec cho b\u1ea1n, m\u00e0 n\u00ean h\u1ecfi b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc<\/i>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ec3 th\u1ea5y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n, ch\u00fang ta c\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u00e2u. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta \u0111ang b\u1ecb l\u1ea1c h\u1eadu. L\u1ea1c h\u1eadu t\u1eeb l\u00fac ti\u1ebfng s\u00fang c\u1ee7a Ph\u00e1p n\u1ed5 t\u1ea1i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 19. Ch\u00fang ta v\u1eabn l\u1ea1c h\u1eadu 60 n\u0103m sau khi c\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh vi\u1ebft c\u00e1c b\u00e0i ch\u00ednh lu\u1eadn v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20. Ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ea1c h\u1eadu th\u1ebf k\u1ef7 20. V\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 21 ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1c h\u1eadu m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ed1i ra. Kinh t\u1ebf ch\u00fang ta l\u00e0 kinh t\u1ebf t\u1ea1m b\u1ee3, ch\u1eafp v\u00e1, gia c\u00f4ng, l\u1eafp r\u00e1p. S\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c 90 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a b\u1eadt l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 35 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Nh\u1eadt 150 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, hay 35 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c H\u00e0n n\u0103m 1975. Ch\u00fang ta \u0111\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1ea1nh. Ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0n kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi kinh t\u1ebf l\u00e0m thu\u00ea. Ch\u00fang ta ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng tri th\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u00e0i n\u0103ng ngay t\u1ea1i ch\u1ed7. Ch\u00fang ta \u0111ang b\u1ecb ch\u1ea3y m\u00e1u ch\u1ea5t x\u00e1m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Thanh ni\u00ean Nh\u1eadt th\u1eddi Minh Tr\u1ecb kh\u00f4ng \u0111i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m quan, hay c\u00f4ng ch\u1ee9c, hay ch\u1ec9 h\u1ecdc cho c\u00e1 nh\u00e2n. M\u00e0 h\u1ecd h\u1ecdc v\u00ec tham v\u1ecdng mu\u1ed1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00ean ngang b\u1eb1ng c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c. H\u1ecd h\u1ecdc \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o, v\u1ef1c d\u1eady m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang c\u0169 k\u1ef9, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u00e0o tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng d\u00e2n to\u00e0n c\u1ea7u kh\u00f4ng thua k\u00e9m ai. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1ef1 th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd. Vinh d\u1ef1 c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 vinh d\u1ef1 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc khi b\u1ecb l\u1ea1c h\u1eadu, hay b\u1ecb \u0111\u00f4 h\u1ed9, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o c\u00f3 vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt t\u1ef1 h\u00e0o m\u00ecnh l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u01a1n c\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y! Kh\u1ea9u hi\u1ec7u khai s\u00e1ng c\u1ee7a h\u1ecd th\u1eddi Minh Tr\u1ecb l\u00e0 \u201cC\u00f4ng ngh\u1ec7 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng\u201d. <i>\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/i>. C\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. C\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh t\u1eebng nh\u1eadn x\u00e9t: Ch\u00fang ta m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u0169ng v\u00ec ch\u00fang ta m\u1ea5t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c bao g\u1ed3m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/C3A5CDocuments20and20Settings5CPHONGVU5CMy20Documents5CMy20Pictures5CPicture5CPicture20002.jpg.png?resize=487%2C410&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"487\" height=\"410\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 80px\">\u201cTr\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u Ng\u0169 Ki\u1ec7t\u201d l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00f3m samurai tr\u1ebb (c\u1ee7a Bang Ch\u014dsh\u016b) \u201cv\u01b0\u1ee3t bi\u00ean\u201d \u0111i sang du h\u1ecdc Anh th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u1ea5t. Theo chi\u1ec1u quay kim \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 t\u1eeb ph\u00eda tr\u00e1i h\u00e0ng cao: End\u014d Kinsuke, Nomura Yakichi (Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a ng\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft), It\u014d Hirobumi (Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u ti\u00ean), Yamao Y\u014dz\u014d, v\u00e0 Inoue Monta (B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i giao) (\u1ea3nh n\u0103m1863)<\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">\u014cKUMA SHIGENOBU, ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc <i>Waseda<\/i> n\u0103m 1882, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn cho thanh ni\u00ean Nh\u1eadt B\u1ea3n: H\u00e3y l\u00e0 \u201cc\u00f4ng d\u00e2n m\u1eabu\u201d, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u201cc\u00f4ng d\u00e2n th\u1ebf gi\u1edbi\u201d, t\u1ee9c \u201cc\u00f4ng d\u00e2n to\u00e0n c\u1ea7u\u201d, nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao c\u1ea3:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u00f4m nay \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y. L\u00fd t\u01b0\u1edfng l\u1edbn c\u1ee7a ch\u00fang ta n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 t\u1ea1o d\u1ef1ng s\u1ef1 h\u00e0i ho\u00e0 c\u1ee7a hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 n\u00e0y, v\u00e0 \u1edf s\u1ef1 n\u00e2ng cao n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng l\u00ean t\u1ea7m cao c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u0111\u1ec3 cho hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 c\u00f9ng t\u1ed3n t\u1ea1i trong s\u1ef1 h\u00e0i ho\u00e0\u2026\u0110\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ch\u00fang ta tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ph\u1ea3i <i>bi\u1ebfn \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ecdc <\/i>[Humboldt] <i>v\u00e0 s\u1ef1 \u00e1p d\u1ee5ng c\u1ee7a n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00fang ta<\/i>; ch\u00fang ta ph\u1ea3i n\u1ed7 l\u1ef1c theo \u0111u\u1ed5i <i>nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ef1c ti\u1ec5n.<\/i> Nh\u1eefng ai d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p nh\u01b0 th\u1ebf ph\u1ea3i t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u1ed7 l\u1ef1c m\u01b0u t\u00ecm ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh m\u00ecnh, lao \u0111\u1ed9ng cho l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ed9i m\u00ecnh, v\u00e0 tham gia v\u00e0o nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng d\u00e2n m\u1eabu\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">\u0110\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng d\u00e2n m\u1eabu, tri th\u1ee9c th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7; s\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t <i>nh\u00e2n c\u00e1ch \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/i> l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft\u2026 Do \u0111\u00f3, nguy\u00ean l\u00fd c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 r\u00e8n luy\u1ec7n t\u00ednh c\u00e1ch. <i>Ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1edf th\u00e0nh \u00edch k\u1ef7 n\u1ebfu ch\u1ec9 n\u1ed7 l\u1ef1c thu th\u1eadp tri th\u1ee9c chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 qu\u00ean \u0111i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00f4i n\u00f3i \u1edf tr\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa, tinh th\u1ea7n t\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi cho qu\u1ed1c gia h\u1ecd v\u00e0 cho th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb suy s\u1ee5p \u0111i\u2026<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/Image20result.jpeg?resize=330%2C428&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"330\" height=\"428\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u014ckuma Shigenobu (1838-1922)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Khoa h\u1ecdc \u1ee9ng d\u1ee5ng ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 khai s\u00e1ng Yukichi Fukuzawa t\u1eebng k\u00eau g\u1ecdi trong t\u00e1c ph\u1ea9m n\u1ed5i ti\u1ebfng <i>Khuy\u1ebfn H\u1ecdc<\/i>: H\u00e3y chuy\u1ec3n sang<i> Th\u1ef1c h\u1ecdc<\/i>, xa r\u1eddi lo\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Trung Hoa v\u00f4 b\u1ed5 (Kangaku). \u00d4ng k\u00eau g\u1ecdi thanh ni\u00ean Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u00e3y c\u00f3 ch\u00ed l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u00edch cho b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 qu\u1ed1c gia:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><i>\u201c\u0110\u00e3 quy\u1ebft ch\u00ed h\u1ecdc h\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecdc cho \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><i>C\u00f2n n\u1ebfu theo ngh\u1ec1 n\u00f4ng th\u00ec quy\u1ebft tr\u1edf th\u00e0nh h\u00e0o ph\u00fa.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><i>N\u1ebfu l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p th\u00ec ph\u1ea3i quy\u1ebft tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng gia.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><i>Sinh vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3n nguy\u1ec7n v\u00ec s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ecfn con c\u1ee7a m\u00ecnh.\u201d<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">L\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ea5t l\u1edbn. V\u00e0 h\u1ecd n\u00f3i l\u00e0 l\u00e0m. Th\u1ef1c t\u1ebf, khi \u014ckuma g\u1eedi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p tr\u00ean, 1901, th\u00ec Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng xong c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng tri th\u1ee9c, c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng h\u01a1n, d\u0103m b\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c <i>v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc<\/i> c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t h\u1ecd \u0111\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1ea1i ch\u1ed7. H\u1ecd ch\u1ec9 m\u1ea5t 30 n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3. <i>\u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc<\/i>. Gi\u1ea3i Nobel \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Hideki Yukawa 1949 l\u00e0 <i>tr\u00e1i ng\u1ecdt<\/i> t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t v\u0103n h\u00f3a \u0111\u00f3. \u00d4ng l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o 100% trong n\u01b0\u1edbc. Ti\u1ebfp theo, Shin&#8217;ichir\u014d Tomonaga, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng m\u00f4n c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u1eadn gi\u1ea3i Nobel th\u1ee9 nh\u00ec n\u0103m 1965. Nh\u1eadt B\u1ea3n th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111i t\u1eeb b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn s\u00e1ng t\u1ea1o, nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha l\u1eadp qu\u1ed1c t\u1eebng m\u01a1 \u01b0\u1edbc.(2)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u1ec1n h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a VN l\u00e0 t\u1ee5t h\u1eadu. Nh\u1eefng t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u, \u0110\u00e0m Thanh S\u01a1n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t huy \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u00e0 r\u1ed3i ch\u1eb3ng th\u1ec3 v\u1ec1 VN s\u1ed1ng v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang ta m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0 v\u00f9ng tr\u0169ng c\u1ee7a tri th\u1ee9c hay sao?<\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u01b0\u1edbc M\u1ef9 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: H\u1ecd r\u1ea5t c\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ee7 ngh\u0129a, r\u1ea5t t\u01b0 b\u1ea3n ch\u1ee7 ngh\u0129a, nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u1ea5t gi\u00e0u l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i. <i>L\u00f2ng v\u1ecb k\u1ef7 (self-love) \u0111\u01b0\u1ee3c khai s\u00e1ng s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ecb tha (altruism)<\/i>. H\u00e3y xem c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n \u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 Andrew Carnegie, Leland Stanford, hay Ezra Cornell, Henry Ford, John Rockefeller, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 t\u1ec9 ph\u00fa h\u00f4m nay: Bill Gates v\u00e0 v\u1ee3, Warren Buffett, Mark Zuckerberg v\u00e0 v\u1ee3, Chuck Feeney. Cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, \u0111\u1ea7u 20, h\u1ecd \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i, v\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111ang h\u00e1i nh\u1eefng tr\u00e1i th\u1ea5p, c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau mu\u1ed1n h\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u00e1i cao th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1eadc thang cao c\u1ee7a tri th\u1ee9c, v\u00e0 \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u t\u01b0. N\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u00f3 th\u0103ng hoa, v\u00e0 ng\u00e0y nay th\u0103ng hoa ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1eafc l\u1ef1c n\u1ec1n kinh t\u1ebf c\u1ee7a M\u1ef9. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1eeb t\u1ea7m nh\u00ecn cao c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e0u M\u1ef9.(3)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i><b>M\u1ed9t cu\u1ed9c Khai s\u00e1ng b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean<\/b><\/i>. Khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c cu\u1ed9c Khai s\u00e1ng trong l\u1ecbch s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t nh\u01b0 l\u00fd t\u00ednh, d\u00e2n quy\u1ec1n, t\u1ef1 do, b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, khoan dung, ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0 khoa h\u1ecdc, trong \u0111\u00f3 l\u00fd t\u00ednh lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 b\u1ecf qu\u00ean t\u00ednh ch\u1ea5t <i>\u0111\u1ee9c h\u1ea1nh<\/i> (virtue). L\u00fd tr\u00ed kh\u00f4ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t cu\u1ed9c <i>Khai s\u00e1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/i>, Moral Enlightenment, v\u00ec th\u1ebf l\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft: khai s\u00e1ng c\u1ee7a nh\u1eefng \u201c\u0111\u1ee9c h\u1ea1nh x\u00e3 h\u1ed9i\u201d \u2013 nh\u01b0 l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n (compassion), nh\u00e2n t\u1eeb (benevolence), m\u1ed1i th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m (sympathy). N\u01b0\u1edbc Anh th\u1ebf k\u1ef7 18 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho nh\u00e2n lo\u1ea1i m\u1ed9t cu\u1ed9c khai s\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u b\u1edfi David Hume v\u00e0 Adam Smith. Smith n\u1ed5i ti\u1ebfng t\u1eeb th\u1eddi \u00f4ng v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 kinh t\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1ecdc, v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c (moral philosopher). T\u00e1c ph\u1ea9m <i>Theory of Moral Sentiments<\/i> (L\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a Nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, 1759), ra \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c ph\u1ea9m <i>The<\/i> <i>Wealth of Nations<\/i> (S\u1ef1 ph\u1ed3n vinh c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia, 1776) 17 n\u0103m, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3n nhi\u1ec1u l\u1ea7n. \u201cL\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng h\u1ea1i\u201d (pity), \u201cL\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n\u201d hay \u201cT\u1eeb bi\u201d, \u201cL\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb\u201d, \u201cM\u1ed1i th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m\u201d, l\u00e0 nh\u1eefng t\u1eeb m\u00e0 Smith \u0111\u00e3 d\u00f9ng trong quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 ra c\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1c t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u201cCh\u00ednh s\u1ef1 c\u1ea3m nh\u1eadn nhi\u1ec1u h\u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u00edt \u0111i h\u01a1n cho ch\u00fang ta, h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ef1 \u00edch k\u1ef7, v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00ecnh c\u1ea3m nh\u00e2n t\u1eeb, l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ef1 ho\u00e0n h\u1ea3o c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi.\u201d Theo Smith, khu v\u1ef1c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1 tr\u1ecb b\u1edfi nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00fd (justice) c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng th\u1ee9 y\u1ebfu so v\u1edbi khu v\u1ef1c t\u01b0, n\u01a1i nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m v\u00e0 t\u1eeb t\u00e2m l\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00f2n Hume? T\u00e1c ph\u1ea9m <i>A Treatise of Human Nature<\/i> m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng m\u1ed9t ti\u1ebft \u0111o\u1ea1n c\u00f3 ti\u00eau \u0111\u1ec1 \u201cC\u00e1c n\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c suy ra t\u1eeb l\u00fd t\u00ednh\u201d, ti\u1ebfp theo ti\u1ebft \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c \u201cC\u00e1c n\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c suy ra t\u1eeb t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c\u201d. Theo \u00f4ng, nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c gieo trong t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ea3n ch\u1ea5t ch\u00fang ta v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi. \u201cC\u00f3 m\u1ed9t l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n, d\u00f9 nh\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n v\u00e0o l\u1ed3ng ng\u1ef1c ch\u00fang ta, m\u1ed9t tia s\u00e1ng c\u1ee7a t\u00ecnh b\u1ea1n cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t h\u1ea1t nh\u1ecf (v\u1eadt l\u00fd) c\u1ee7a chim b\u1ed3 c\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed9n l\u1eabn v\u00e0o c\u00e1i khung th\u00e2n th\u1ec3 ch\u00fang ta, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1ed1 c\u1ee7a ch\u00f3 s\u00f3i v\u00e0 r\u1eafn \u0111\u1ed9c. H\u00e3y gi\u1ea3 thi\u1ebft nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ed1 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u00e0 y\u1ebfu \u1edbt; h\u00e3y gi\u1ea3 thi\u1ebft ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t b\u00e0n tay hay ng\u00f3n tay c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta; tuy th\u1ebf ch\u00fang v\u1eabn d\u1eabn d\u1eaft nh\u1eefng s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a tinh th\u1ea7n ch\u00fang ta&#8221; &#8230; \u01b0u ti\u00ean ch\u1ecdn c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 h\u1eefu \u00edch v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n lo\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i v\u00e0 nguy hi\u1ec3m, nh\u01b0 Hume di\u1ec5n t\u1ea3 h\u00f9ng h\u1ed3n trong t\u00e1c ph\u1ea9m <i>An Enquiry Concerning the Principles of Morals<\/i>.(4)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/C3A5CUsers5CHP5CAppData5CLocal5CMicrosoft5CWindows5CINetCacheContent.Word5CAdam20Smith.jpg.jpeg?resize=322%2C453&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"322\" height=\"453\" data-recalc-dims=\"1\" \/>Adam Smith (1723-1790)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" style=\"text-align: justify\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/image.jpeg?resize=410%2C547&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"410\" height=\"547\" data-recalc-dims=\"1\" \/><br \/>\nT\u00e1c ph\u1ea9m <i>L\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a Nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/i><\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">Th\u1ebf k\u1ef7 18 c\u1ee7a Anh qu\u1ed1c c\u00f2n l\u00e0 \u201cTh\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb\u201d (Age of Benevolence), v\u1edbi v\u00f4 s\u1ed1 t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1eeb thi\u1ec7n, nh\u00e2n \u00e1i, \u201cSunday Schools\u201d (d\u1ea1y h\u1ecdc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o), hay \u201cFriendly Societies\u201d (c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u00e2n t\u1ef1 b\u1ea3o hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 l\u1eabn nhau). Nh\u01b0ng r\u1ed3i, th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y c\u0169ng d\u1ea7n d\u1ea7n y\u1ebfu \u0111i tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1ecbch s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi th\u00edch nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 ch\u1ee7 ngh\u0129a anh h\u00f9ng, l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m, v\u00e0 s\u1ef1 minh tri\u1ebft. Smith \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 ra n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o quy\u1ec3n s\u00e1ch <i>Nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/i> c\u1ee7a \u00f4ng m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi c\u00f3 ti\u00eau \u0111\u1ec1: \u201c<i>V\u1ec1 s\u1ef1 tho\u00e1i h\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb g\u00e2y ra b\u1edfi khuynh h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u v\u00e0 k\u1ebb l\u1edbn, v\u00e0 khinh mi\u1ec7t hay b\u1ecf qu\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ngh\u00e8o kh\u1ed5 v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n<\/i>.\u201d \u00d4ng \u0111\u00e3 linh t\u00ednh nh\u1eefng di\u1ec5n bi\u1ebfn s\u1eafp t\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">May thay, di s\u1ea3n <i>Khai s\u00e1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/i> c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n sang b\u00ean kia b\u1edd \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e0u M\u1ef9, hay ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 n\u00f3i chung, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m cu\u1ed9c khai s\u00e1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh \u2013 b\u1eb1ng nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng phi th\u01b0\u1eddng. Anh qu\u1ed1c c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 18, v\u00e0 Hoa K\u1ef3 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 \u0111\u1ea7u 21, l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u1eefng \u201c<i>S\u1ef1 \u0111am m\u00ea l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n<\/i>\u201d, passion of compassion, nh\u01b0 t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u00e1ng ghi nh\u1edb c\u1ee7a b\u00e0 Hannah Arendt.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/Image20result20for20chuck20feeney.jpeg?resize=616%2C322&#038;ssl=1\" alt=\"Image result for chuck feeney\" width=\"616\" height=\"322\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Chuck Feeney (1931- 2023)<\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">\u1ede \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean m\u1ed9t nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n \u00e1i l\u1edbn c\u1ee7a M\u1ef9 \u0111\u00e3 ti\u1ebfp s\u1ee9c cho Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ec9 ph\u00fa Chuck Feeney, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u l\u00ean t\u1eeb chu\u1ed7i c\u1eeda h\u00e0ng mi\u1ec5n thu\u1ebf Duty Free Shop. T\u1eeb 1998 \u2013 2006, \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00fap VN t\u1ed5ng c\u1ed9ng $220 tri\u1ec7u cho c\u00e1c \u0111\u1ec1 \u00e1n gi\u00e1o d\u1ee5c, y t\u1ebf, th\u01b0 vi\u1ec7n, t\u1eeb C\u1ea7n Th\u01a1 ra mi\u1ec1n Trung l\u00ean \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u00edt ai bi\u1ebft l\u00e0: Qu\u1ef9 <i>Atlantic Philanthropies<\/i> c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00e0i tr\u1ee3 ph\u00e2n n\u1eeda chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng cho \u0110\u1ea1i h\u1ecdc RMIT Nam S\u00e0i g\u00f2n, 33,6 tri\u1ec7u USD, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0y h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t hoang. M\u1ee5c \u0111\u00edch \u00f4ng l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (state-of-art) \u0111\u1ec3 &#8220;l\u00e0m ki\u1ec3u m\u1eabu&#8221; cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc VN, nh\u01b0 c\u1ef1u th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Phan V\u0103n Kh\u1ea3i mong m\u1ecfi. \u00d4ng th\u1ec3 hi\u1ec7n ti\u00eau ch\u00ed c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n \u00e1i (philanthropy): &#8220;<i>Cho ai con c\u00e1, nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y. D\u1ea1y ai c\u00e2u c\u00e1, nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ea3 \u0111\u1eddi.<\/i>&#8221; M\u1ed9t tr\u00e1i tim v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1. Chuck Feeney t\u00e2m s\u1ef1: \u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y VN nh\u01b0 ng\u1ecdn \u0111\u00e8n, v\u00e0 \u00f4ng l\u00e0 con m\u1ed1i, m\u1ed1i c\u1ee9 bay v\u00e0o \u0111\u00e8n. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh, cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1ed1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Thi\u1ebft ngh\u0129, Vi\u1ec7t Nam c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 vinh danh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed t\u1ebf, nh\u1eefng t\u1ea5m l\u00f2ng v\u1ecb tha, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t huy ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a tr\u00e1i tim. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a l\u00f2ng v\u1ecb tha, nh\u00e2n \u00e1i. \u01af\u1edbc g\u00ec Chuck Feeney c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i \u0111\u00e2y v\u1edbi ch\u00fang ta! \u01af\u1edbc g\u00ec c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng VN c\u00f3 d\u1ecbp ti\u1ebfp x\u00fac \u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng, v\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i hai ch\u1eef: C\u00e1m \u01a1n!(5)<\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>C\u00e1c anh ch\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n. <\/i>Ch\u00fang ta r\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n anh <i>D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5<\/i> \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1ec1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00f4ng d\u00e2n r\u1ea5t b\u1ed5 \u00edch h\u00f4m nay. S\u1ebd thi\u1ebfu s\u00f3t l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ki\u00ean tr\u00ec c\u1ee7a anh \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a, khai s\u00e1ng, truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng, v\u00e0 th\u00f4ng tin, trong tinh th\u1ea7n c\u1edfi m\u1edf h\u1ecdc h\u1ecfi l\u1eabn nhau t\u1eeb ng\u00f3t m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7 qua. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1ng c\u00e0 ph\u00ea t\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u00e1n kh\u00e1c, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00fang ta m\u1edbi u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u1ed1c <i>c\u00e0 ph\u00ea nh\u00e2n v\u0103n<\/i>, <i>nh\u00e2n \u00e1i <\/i>v\u00e0 <i>khai s\u00e1ng<\/i>. Anh thu\u1ed9c lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 <i>social entrepreneur<\/i>, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u00f3p ph\u1ea7n \u201c\u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o <i>v\u0103n h\u00f3a<\/i>\u201d, c\u00f3 l\u1ee3i cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00f3 l\u1ee3i cho anh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i v\u0103n h\u00f3a, n\u1ebfp ngh\u0129 c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 Francis Bacon, Galileo Galilei, Isaac Newton hay Albert Einstein \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng social entrepreneur t\u00ean tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>C\u00e0 ph\u00ea Th\u1ee9 B\u1ea3y<\/i>, x\u00e9t v\u1ec1 m\u1eb7t m\u00f4 h\u00ecnh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a s\u00e2n ch\u01a1i TED c\u1ee7a New York, n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 m\u1ecdi t\u00e0i n\u0103ng c\u00f3 s\u00e1ng ki\u1ebfn hay, t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb ch\u01b0a n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc gi\u1ea3i Nobel, hay c\u1ea3 t\u1ed5ng th\u1ed1ng. TED l\u00e0 s\u00e2n ch\u01a1i c\u1ee7a \u201cnh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t\u201d trong nh\u1eefng l\u00e3nh v\u1ef1c <i>Technology, Entertainment<\/i> v\u00e0 <i>Design<\/i>. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng tuy\u1ec7t v\u1eddi, h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a gi\u1edbi tinh hoa li\u00ean ng\u00e0nh. Bill Gates cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u1ee7a t\u1eadp th\u1ec3 n\u00e0y l\u00e0 l\u1edbn kh\u1ee7ng khi\u1ebfp. TED th\u1eadt ra l\u00e0 s\u1ef1 l\u1eadp l\u1ea1i m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1 Florence, \u00dd, n\u01a1i gia \u0111\u00ecnh Medici, m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh gi\u00e0u c\u00f3 tr\u1ecb v\u00ec, nh\u01b0ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn, m\u1eddi t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0i n\u0103ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u00dd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra hi\u1ec7u \u1ee9ng Ph\u1ee5c H\u01b0ng. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 <i>Hi\u1ec7u \u1ee9ng Medici<\/i>.(6)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang ta mong m\u1ecfi C\u00e0 ph\u00ea th\u1ee9 B\u1ea3y s\u1ebd l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa nh\u1eefng t\u00e0i n\u0103ng Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng hay lan t\u1ecfa, v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Xin nhi\u1ec7t li\u1ec7t hoan ngh\u00eanh v\u00e0 c\u00e1m \u01a1n anh D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">NXX<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Th\u00e1ng 6, 2017<\/p>\n<h2 class=\"symbol_content\" style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729 <\/span><span class=\"the_copied_text\">\u2729<\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">Trong ph\u1ea7n th\u1ea3o lu\u1eadn, t\u00e1c gi\u1ea3 ph\u00e1t bi\u1ec3u th\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi k\u1ebft th\u00fac:<\/p>\n<h2 style=\"text-align: center\"><i>Ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec.<\/i><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: center\">(Man muss etwas sein, um etwas zu machen)<\/h2>\n<h3 style=\"text-align: center\">J. W. GOETHE<\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb thu\u00ea nhi\u1ec1u nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, tr\u00ed th\u1ee9c, chuy\u00ean gia qua tham gia cu\u1ed9c canh t\u00e2n v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111ang gi\u1ee5c gi\u00e3. H\u1ecd \u0111\u00e3 d\u00e0nh ra m\u1ed9t qu\u1ef9 r\u1ea5t l\u1edbn, chi\u1ebfm 1\/3 qu\u1ef9 c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng cho chuy\u00ean gia. Nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng cao h\u01a1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng. M\u1ed9t trong nh\u1eefng chuy\u00ean gia trong \u0111\u00f3 l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 h\u00f3a, th\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt h\u1ecdc, William S. Clark \u1edf Amherst, Massachusetts, Hoa K\u1ef3, sang \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc n\u00f4ng nghi\u1ec7p, sau n\u00e0y l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hokkaido. Khi t\u1eeb gi\u00e3, \u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi sinh vi\u00ean v\u00e0 c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c Nh\u1eadt: \u201cBoys, be ambitious\u201d, \u201cC\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb, h\u00e3y c\u00f3 tham v\u1ecdng\u201d (nhi\u1ec1u ho\u00e0i b\u00e3o). Ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 tham v\u1ecdng \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd l\u00ean nhanh ch\u00f3ng nh\u1ea5t ngang b\u1eb1ng v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u1ec1 c\u00f4ng nghi\u1ec7p, kinh t\u1ebf, khoa h\u1ecdc, m\u00e0 c\u00f2n v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n \u201cnhi\u1ec1u ho\u00e0i b\u00e3o\u201d h\u01a1n, \u0111\u1eebng qu\u00e1 r\u1ee5t r\u00e8, tham v\u1ecdng m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0 ch\u00ednh m\u00ecnh, ph\u00e1t huy t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u00ecnh, g\u00f3p ph\u1ea7n \u0111\u00f3ng g\u00f3p cao nh\u1ea5t cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/07\/Goethe20in20the20Roman20Campagna2C20oil20on20canvas20by20Johann20Heinrich20Wilhelm20Tischbein2C2017873B20in20the20StC3A4del20Museum2C20Frankfurt20am20Main2C20Germany..jpeg?resize=477%2C366&#038;ssl=1\" alt=\"Goethe in the Roman Campagna, oil on canvas by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein, 1787; in the St\u00e4del Museum, Frankfurt am Main, Germany.\" width=\"477\" height=\"366\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Johann Wolfgang von Goethe (1749-1932)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ea1n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 cao nh\u1ea5t, khi b\u1ea1n \u201cl\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec\u201d. \u0110\u1ea1i v\u0103n h\u00e0o \u0110\u1ee9c J. W. Goethe \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00e1ng ghi v\u00e0o t\u00e2m tr\u00ed: \u201cNg\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec\u201d. M\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0ng v\u00f4 c\u00f9ng s\u00e2u s\u1eafc. C\u00e1c b\u1ea1n ph\u1ea3i c\u00f3 tham v\u1ecdng, nhi\u1ec1u ho\u00e0i b\u00e3o, ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cm\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec\u201d, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u201cc\u00e1i g\u00ec\u201d cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 cho ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n. Mu\u1ed1n th\u1ebf, c\u00e1c b\u1ea1n ph\u1ea3i h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 trau d\u1ed3i th\u1eadt nhi\u1ec1u tri th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. Tri th\u1ee9c s\u1ebd l\u00e0 con t\u00e0u ph\u00e1 b\u0103ng, \u0111\u01b0a b\u1ea1n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u00f9ng th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi c\u00f2n d\u1ea5u m\u1eb7t. B\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng h\u01a1n, c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u1ef1 do h\u01a1n, s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng h\u01a1n, \u0111\u00f3ng g\u00f3p hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n, v\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y h\u1ea1nh ph\u00fac, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a h\u01a1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1t nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o ng\u1eafn h\u01a1n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i ph\u00f3ng c\u1ee7a m\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 l\u1ed9t x\u00e1c, \u0111\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed9t \u201ccon v\u1ecbt x\u1ea5u x\u00ed\u201d tr\u1edf th\u00e0nh \u201cthi\u00ean nga\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea7m nh\u00ecn. V\u00e0 \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 <i>\u0111i\u1ec3m son<\/i> c\u1ee7a nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp \u0110\u1eb7ng L\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 c\u1ee7a T\u1eadp \u0111o\u00e0n Trung Nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u00e1ch, v\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ec1 \u00e1n \u0111\u01b0a h\u00e0ng tri\u1ec7u quy\u1ec3n s\u00e1ch hay \u0111\u1ebfn thanh ni\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1eadp ch\u00ed, kh\u1edfi nghi\u1ec7p. Khi Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb m\u1edf c\u1eeda, nh\u1eefng m\u00f3n h\u00e0ng nh\u1eadp kh\u1ea9u \u0111\u1ea7u ti\u00ean <i>kh\u00f4ng ph\u1ea3i<\/i> l\u00e0 h\u00e0ng ti\u00eau d\u00f9ng, hay c\u00f4ng c\u1ee5 s\u1ea3n xu\u1ea5t, m\u00e0 l\u00e0 <i>s\u00e1ch<\/i>. Ph\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean mu\u1ed1n bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec, v\u0103n minh, v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a h\u1ecd h\u00ecnh d\u1ea1ng ra sao, nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean s\u1ee9c m\u1ea1nh th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ee7a h\u1ecd.(7) H\u1ecd mu\u1ed1n h\u1ecdc h\u1ecfi to\u00e0n di\u1ec7n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y (<i>bummeikaika<\/i>). Cty nh\u1eadp kh\u1ea9u s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00f3 l\u00e0 MARUZEN, hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c nh\u1eadp s\u00e1ch, d\u1ecbch s\u00e1ch c\u1ee7a gi\u1edbi tinh hoa, Nh\u1eadt c\u0169ng c\u1eed \u0111o\u00e0n <i>S\u1ee9 m\u1ec7nh Iwakura<\/i> \u0111i sang Hoa K\u1ef3, v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00e2u \u00c2u nh\u01b0 Anh, Ph\u00e1p, \u0110\u1ee9c\u2026 g\u1ea7n hai n\u0103m tr\u1eddi \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t v\u00e0 t\u00ecm khai s\u00e1ng cho Nh\u1eadt B\u1ea3n. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i: H\u1ecd ch\u1ecbu kh\u00f3 h\u1ecdc, v\u00e0 h\u1ecdc <i>t\u1edbi n\u01a1i t\u1edbi ch\u1ed1n<\/i>, \u0111\u00fang theo ngh\u0129a c\u1ee7a Fukuzawa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, c\u0169ng ch\u00ednh c\u00f4ng ty s\u00e1ch Maruzen, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 cty t\u01b0 nh\u00e2n kh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1eadp s\u00e1ch li\u00ean quan \u0111\u1ebfn hai cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng khoa h\u1ecdc \u0111ang di\u1ec5n ra s\u00f4i n\u1ed5i \u1edf ch\u00e2u \u00c2u: Thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, v\u00e0 thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng <i>nh\u00e0 s\u00e1ch khai s\u00e1ng<\/i>, lu\u00f4n lu\u00f4n b\u00e1m s\u00e1t nh\u1eefng di\u1ec5n ti\u1ebfn khoa h\u1ecdc m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p k\u1ecbp th\u1eddi cho gi\u1edbi khoa h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc. H\u1ecd mu\u1ed1n ch\u1ea1y \u0111ua v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m qu\u1ed1c gia h\u1ea1ng ba hay h\u1ea1ng hai.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y mang lu\u1ed3ng gi\u00f3 m\u1edbi v\u00e0 g\u00e2y c\u1ea3m h\u1ee9ng cho sinh vi\u00ean v\u1eadt l\u00fd, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Yukawa, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd gi\u1ea3i Nobel \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00f3i tr\u00ean. Nh\u1edd nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00f3 m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng cho m\u00ecnh. Yukawa, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c sinh vi\u00ean kh\u00e1c, \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c l\u1eabn ti\u1ebfng Anh. H\u1ecd h\u1ecdc c\u1ea3 ti\u1ebfng Ph\u00e1p. Ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 \u201cng\u00f4n ng\u1eef m\u1eb9 \u0111\u1ebb\u201d c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd. L\u1edbp \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u1eefng gi\u00e1o s\u01b0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Nh\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh, Ph\u00e1p, \u0110\u1ee9c. H\u1ecd gi\u1ea3ng d\u1ea1y b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u1eadt ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00f4n ng\u1eef \u1ea5y, v\u00e0 t\u1eeb t\u1eeb l\u00e0m cu\u1ed9c chuy\u1ec3n ng\u1eef. H\u1ecd r\u1ea5t ch\u1ecbu kh\u00f3 h\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Albert Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi sang Nh\u1eadt B\u1ea3n di\u1ec5n thuy\u1ebft n\u0103m 1922 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hay c\u01a1 quan ch\u00ednh ph\u1ee7, m\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u01b0 nh\u00e2n c\u00f3 t\u00ean <i>Kaizosha<\/i>. Tr\u01b0\u1edbc khi Einstein \u0111\u1ebfn, Kaizosha \u0111\u00e3 cho ra m\u1eaft m\u1ed9t tuy\u1ec3n t\u1eadp Einstein g\u1ed3m 4 t\u1eadp b\u1eb1ng ti\u1ebfng Nh\u1eadt, nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u01b0a c\u00f3 \u1edf ch\u00e2u \u00c2u!(8)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mu\u1ed1n cho con ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh, th\u00ec x\u00e3 h\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a th\u00f4ng minh. S\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u00e2n c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 x\u00e3 h\u1ed9i. Khi n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u0103n h\u00f3a th\u00f4ng minh r\u1ed3i, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ph\u00e1t huy s\u1ef1 th\u00f4ng minh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">V\u00e0i l\u1eddi chia s\u1ebb th\u00eam, v\u00e0 r\u1ea5t mong c\u00e1c b\u1ea1n \u201c<i>ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec<\/i>\u201d cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">K\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a <a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/phe-binh-nghien-cuu\/trach-nhiem-cong-dan\">https:\/\/www.diendan.org\/phe-binh-nghien-cuu\/trach-nhiem-cong-dan<\/a> v\u00e0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><a href=\"http:\/\/caphethubay.net\/tac-gia\/nguyen-xuan-xanh\/trach-nhiem-cong-dan.html\">http:\/\/caphethubay.net\/tac-gia\/nguyen-xuan-xanh\/trach-nhiem-cong-dan.html<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Ch\u00fa th\u00edch<\/em>:<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">(1). B\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u t\u1ea1i <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">C\u00e0 Ph\u00ea Th\u1ee9 B\u1ea3y<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> th\u00e0nh ph\u1ed1 HCM, ng\u00e0y 17.6.2017 nh\u00e2n d\u1ecbp k\u1ef7 ni\u1ec7m 21 n\u0103m th\u00e0nh l\u1eadp T\u1eadp \u0111o\u00e0n Trung Nguy\u00ean.<\/span><\/p>\n<p>(2).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">L\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> trong s\u00e1ch <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Yukawa, T\u1ef1 truy\u1ec7n<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. NXB \u0110HQG, s\u1eafp ra m\u1eaft 2017. C\u1eadp nh\u1eadt: <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/hideki-yukawa-nguoi-lu-hanh-co-don\/\">Hideki Yukawa \u2013 Ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh c\u00f4 \u0111\u01a1n\u00a0<\/a><\/span><\/p>\n<p>(3).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/thu-gui-quy-nha-giau-viet-nam\/\">Th\u01b0 g\u1eedi Qu\u00fd nh\u00e0 gi\u00e0u Vi\u1ec7t Nam<\/a>.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> NXB Th\u00e0nh ph\u1ed1 HCM, 2016.<\/span><\/p>\n<p>(4).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Ti\u1ec3u \u0111o\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o sau b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u.<\/span><\/p>\n<p>(5).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh: <\/span><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/chuck-feeney-chuyen-bay-gio-moi-ke\/\"><i><span style=\"font-weight: 400\">Chuck Feeney: \u201cChuy\u1ec7n b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi k\u1ec3\u201d<\/span><\/i><\/a><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/p>\n<p>(6).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/giao-duc-nao-cho-tuong-lai\/\">Gi\u00e1o d\u1ee5c n\u00e0o cho t\u01b0\u01a1ng lai?<\/a>.<\/span><\/i><\/p>\n<p>(7).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/tai-sao-nguoi-nhat-me-doc-sach\/\">T\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt m\u00ea \u0111\u1ecdc s\u00e1ch?<\/a>.<\/span><\/i><\/p>\n<p>(8).\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">L\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> trong s\u00e1ch <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Yukawa, T\u1ef1 truy\u1ec7n<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. C\u1eadp nh\u1eadt: <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/hideki-yukawa-nguoi-lu-hanh-co-don\/\">Hideki Yukawa \u2013 Ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh c\u00f4 \u0111\u01a1n<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; TR\u00c1CH NHI\u1ec6M C\u00d4NG D\u00c2N(1) Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh \u00a0 \u1ede \u0111\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd t\u00e0n l\u1ee5i Ng\u1ea1n ng\u1eef T\u00f4i kh\u00f4ng s\u1ee3 n\u00f3i r\u1eb1ng, trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i tri\u1ebft h\u1ecdc, th\u00ec tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i th\u00edch h\u1ee3p nh\u1ea5t cho nhu c\u1ea7u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[17,16,15],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10291,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148\/revisions\/10291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}