{"id":15141,"date":"2025-11-28T16:35:21","date_gmt":"2025-11-28T09:35:21","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=15141"},"modified":"2025-11-30T04:02:59","modified_gmt":"2025-11-29T21:02:59","slug":"125-nam-kham-pha-goi-luong-tu-cua-max-planck","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/125-nam-kham-pha-goi-luong-tu-cua-max-planck\/","title":{"rendered":"125 N\u0103m kh\u00e1m ph\u00e1 g\u00f3i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed c\u1ee7a Max Planck"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">MAX PLANCK<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">125 N\u0102M KH\u00c1M PH\u00c1 G\u00d3I L\u01af\u1ee2NG T\u1eec<\/span><\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/02\/Tu-bao-NYT.png?resize=70%2C54&amp;ssl=1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">\u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm ra c\u00e1i <em>Kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi<\/em>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Christoph Columbus<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">\u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i <em>Kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Nikolaus Copernicus<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">\u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i <em>Kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Charles Darwin<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">\u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i <em>Kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i<\/em>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Max Planck<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-15147\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/11\/Anh-Max-Planck-tre-SciencePhotoGallery.jpg?resize=490%2C596&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"490\" height=\"596\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Max Planck (1858-1947) (SciencePhotoLibrary)<\/p>\n<div class=\"header-right\">\n<p><strong><em>Anh ch\u1ecb th\u00e2n m\u1ebfn<\/em>,<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p>Th\u00e1ng 12 n\u0103m 2025, \u0111\u00fang <strong>125 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc<\/strong> nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd <strong>Max Planck, <\/strong>l\u00fac \u0111\u00f3 42 tu\u1ed5i, kh\u00e1m ph\u00e1 kh\u00e1i ni\u1ec7m l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng g\u00f3i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n trong th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf c\u1ea5p vi m\u00f4: <em>E = hv, <\/em>ch\u1ee9 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n m\u1ed9t c\u00e1ch li\u00ean t\u1ee5c, nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y quan ni\u1ec7m t\u1eeb bao \u0111\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t b\u1ea3n th\u00e2n Max Planck <em>kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>. \u00d4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 &#8220;gi\u1ea3i ph\u00e1p t\u00ecnh th\u1ebf&#8221; v\u1edbi to\u00e1n h\u1ecdc. V\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1 g\u00f3i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t &#8220;nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng&#8221;, nh\u01b0ng <em>mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng<\/em>. N\u0103m 1905, Albert Einstein ti\u1ebfp s\u1ee9c Max Planck trong b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 t\u00ednh &#8220;c\u00e1ch m\u1ea1ng&#8221; c\u1ee7a m\u00ecnh, khi cho r\u1eb1ng \u00e1nh s\u00e1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u t\u1ea1o b\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00f3i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 photon. Nh\u01b0ng\u00a0 s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1eabn m\u1ea1nh m\u1ebd. N\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i m\u00e3i cho t\u1edbi \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1920 m\u1edbi im b\u1eb7t. \u0110\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc l\u1edbn cho nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 l\u1edbn \u0111i ng\u01b0\u1ee3c common sense c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng khoa h\u1ecdc lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 &#8220;n\u1ed5i lo\u1ea1n&#8221;, v\u00ec th\u1ebf n\u00f3 m\u1edbi t\u1ea1o ra m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7.<\/p>\n<p>Kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a Max Planck m\u1edf \u0111\u1ea7u cho <strong>k\u1ef7 nguy\u00ean l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed <\/strong>v\u1edbi nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1edbi h\u00e0ng lo\u1ea1t kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1edbi c\u1ee7a m\u00f4t thi\u00ean h\u00e0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean t\u00e0i nh\u01b0 Albert Einstein, Niels Bohr, Louis de Broglie, Werner Heisenberg, Max Born, Erwin Schr\u00f6dinger, Paul Dirac &#8230;<\/p>\n<p>Ch\u00ednh v\u00ec t\u1ea7m quan tr\u1ecdng h\u1ebft s\u1ee9c l\u1edbn m\u00e0 n\u0103m 2008 nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, nghi\u00ean c\u1ee9u trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu k\u1ef7 ni\u1ec7m 150 n\u0103m sinh nh\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 s\u1ed1 <strong>k\u1ef7 y\u1ebfu khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean, <\/strong>v\u1edbi ni\u1ec1m hy v\u1ecdng, chu\u1ed7i k\u1ef7 y\u1ebfu s\u1ebd \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh <strong>v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc<\/strong> cho Vi\u1ec7t Nam:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt\"><a title=\"K\u1ef7 y\u1ebfu Max Planck 2008\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-max-planck-2008\/\" rel=\"bookmark\">K\u1ef7 y\u1ebfu Max Planck 2008<\/a><\/span><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/null-2.png?resize=401%2C599&amp;ssl=1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u1ea2nh b\u00eca K\u1ef7 y\u1ebfu Max Planck (2008). S\u00e1ch d\u00e0y g\u1ea7n 600 trang. Kh\u1ed5 16x24cm, NXB Tri Th\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">S\u00e1ch do <strong>Vi\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a Goethe H\u00e0 N\u1ed9i<\/strong> t\u00e0i tr\u1ee3<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\"><em>Danh s\u00e1ch t\u00e1c gi\u1ea3<\/em>:<\/span><\/strong><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\"><span style=\"color: #000080\">Tr\u1ea7n H\u00e0 Anh (\u0110\u00e0 L\u1ea1t) \u2013 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Anh (Palaiseau) \u2013 Cao Chi (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Nam Dao (Quebec) \u2013 H\u1ed3 Trung D\u0169ng (TP HCM) \u2013 \u0110\u00e0o V\u1ecdng \u0110\u1ee9c (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Phan Huy \u0110\u01b0\u1eddng (Paris) \u2013 Jerome I. Friedman (Cambridge MA) \u2013 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Gi\u1ec5n (St. John) \u2013 \u0110\u1ed7 \u0110\u0103ng Giu (Orsay) \u2013 Chu H\u1ea3o (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Hi\u1ec1n (Caltech) \u2013 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec7p (Sydney) \u2013 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Dieter Hoffmann (Berlin) \u2013 Pham Quang H\u01b0ng (Virginia) \u2013 Christian Ng\u00f4 (Saclay) \u2013 Mai Ninh (Caen) \u2013 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u1eddng (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 H\u1ed3 Kim Quang (Toronto) \u2013 J\u00fcrgen Renn (Berlin) \u2013 Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u (Paris) \u2013 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n (Melbourne) \u2013 Nguy\u1ec5n Minh Th\u1ecd (Leuven) \u2013 Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Thu\u1eadn (Virginia) \u2013 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng (TP HCM) \u2013 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea5n (Paris) \u2013 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1eddng (Ottawa) \u2013 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh (TP HCM) \u2013 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam (Paris)<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>S\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y c\u00f3 s\u1ed1 b\u00e0i vi\u1ebft r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng, nh\u01b0 <strong>m\u1ee5c l\u1ee5c<\/strong> trong link tr\u00ean cho th\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i t\u00e1c gi\u1ea3 trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc tham gia. K\u1ef7 y\u1ebfu n\u00f3i v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Max Planck, kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m v\u00f3c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng xuy\u00ean th\u1ebf k\u1ef7, v\u1ec1 tri\u1ebft l\u00fd khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Planck. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e2u chuy\u1ec7n bom nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh theo nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc khoa h\u1ecdc n\u00e0o.<\/p>\n<p>Quy\u1ec3n s\u00e1ch qu\u00e1 hay, qu\u00e1 b\u1ed5 \u00edch \u0111\u1ec3 n\u00f3 v\u1eabn n\u1eb1m y\u00ean trong ng\u0103n k\u00e9o v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 Planck ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a. Cho n\u00ean t\u00f4i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb, ch\u00fang ta c\u1ed1 g\u1eafng <strong>t\u00e1i b\u1ea3n. <\/strong>N\u00f3 c\u0169ng r\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n k\u1ef7 ni\u1ec7m <strong>100 n\u0103m kh\u00e1m ph\u00e1 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/strong> n\u0103m 2025, v\u00e0 c\u1ea3 cho giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n hi\u1ec7n t\u1ea1i khi m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng to l\u1edbn cho th\u1eddi \u0111\u1ea1i. Ho\u1eb7c n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c, n\u1ebfu ch\u00fang ta k\u1ef7 ni\u1ec7m kh\u00e1m ph\u00e1 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 k\u1ef7 ni\u1ec7m ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed th\u00ec e \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ebfu s\u00f3t l\u1edbn.<\/p>\n<p>N\u1ebfu ch\u00fang ta c\u00f3 kho\u1ea3ng <strong>1000<\/strong> ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean nhi\u1ec7t t\u00ecnh mua n\u00f3, th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn vi\u1ec7c t\u00e1i b\u1ea3n l\u00e0 r\u1ea5t kh\u1ea3 thi. Anh ch\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 mua t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Mong nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eef h\u1ed7 tr\u1ee3 n\u1ed3ng nhi\u1ec7t c\u1ee7a anh ch\u1ecb \u0111\u1ec3 K\u1ef7 y\u1ebfu Max Planck \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3n cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3, nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1edbi tr\u1ebb h\u00f4m nay. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i ng\u1eafn trong K\u1ef7 y\u1ebfu. Xem th\u00eam trong link tr\u00ean.<\/p>\n<p><em>Xem th\u00eam<\/em>:<\/p>\n<h3 class=\"search-title\"><a title=\"Einstein v\u00e0 Heisenberg: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng cho n\u1ec1n V\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (K. Kleinknecht)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/einstein-va-heisenberg-nhung-nguoi-dat-nen-tang-cho-nen-vat-ly-hien-dai-k-kleinknecht\/\" rel=\"bookmark\">Einstein v\u00e0 Heisenberg: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng cho n\u1ec1n V\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (K. Kleinknecht)<\/a><\/h3>\n<p class=\"byline vcard\">28 Th\u00e1ng S\u00e1u, 2024.<\/p>\n<p>Th\u00e2n m\u1ebfn,<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote>\n<h3 style=\"text-align: center;padding-left: 40px\"><span style=\"color: #000080;font-size: 24pt\">Ng\u01b0\u1eddi c\u00e1ch m\u1ea1ng mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng<a style=\"color: #000080\" href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">1<\/a><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: center;padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Max Planck \u2013 The reluctant revolutionary<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">V\u00e0o ng\u00e0y 14. 12. 1900 m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc b\u1eaft \u0111\u1ea7u di\u1ec5n ra \u00e2m th\u1ea7m. V\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u00f3 Max Planck tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t trong m\u1ed9t b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh <em><strong>gi\u1ea3 thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/strong> <\/em>tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i V\u1eadt l\u00fd \u1edf Berlin nh\u1eb1m gi\u1ea3i quy\u1ebft s\u1ef1 kh\u00f4ng dung h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1\u00a0ph\u00e2n b\u1ed5 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b\u1ee9c x\u1ea1 nhi\u1ec7t trong h\u1ed9p \u0111en n\u1ebfu gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c. B\u1ee9c x\u1ea1, theo gi\u1ea3 thuy\u1ebft m\u1edbi c\u1ee7a Planck, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u th\u00e0nh t\u1eeb nh\u1eefng g\u00f3i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, \u201cc\u00e1c l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed\u201d, <em>E= hv<\/em>. V\u1edbi gi\u1ea3 thuy\u1ebft m\u1edbi n\u00e0y, c\u00f4ng th\u1ee9c ph\u00e2n b\u1ed5 b\u1ee9c x\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ed9p \u0111en ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng m\u00ecnh ch\u00ednh x\u00e1c! Nh\u01b0ng Planck nh\u00ecn gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng h\u1ec7 qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng n\u00e0y m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0i nghi.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u00d4ng y\u00eau c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed th\u00e1ch. Nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u0169ng h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng l\u00e0m r\u00fan \u0111\u1ed9ng th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u1ee7a \u00f4ng. D\u00f9 trong h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0o, khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng v\u1eabn lu\u00f4n l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Planck ph\u1ee5c v\u1ee5 n\u00f3 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch nh\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c khoa h\u1ecdc, v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 qu\u1ea3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Sau chi\u1ebfn tranh \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o tr\u1ee3 cho Max-Planck-Gesellschaft b\u1eb1ng c\u00e1i t\u00ean m\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Di s\u1ea3n khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc. V\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi m\u1edbi, v\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00f4ng ngh\u1ec7 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t. Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 b\u1ee9c x\u1ea1, v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t ch\u00fang ta tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n g\u00ec? C\u00e1c cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng khoa h\u1ecdc h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Khoa h\u1ecdc c\u1ea7n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n khung n\u00e0o? Nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y ng\u00e0y h\u00f4m nay c\u0169ng c\u00f2n th\u1eddi s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1eddi c\u1ee7a Planck.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 320px\">Theo <em>Spektrum der Wissenschaft, Biografie, s\u1ed1 1\/2008. Max Planck, Revolution\u00e4r wider Willen.<\/em> S\u1ed1 k\u1ef7 ni\u1ec7m do Max-Planck-Gesellschaft xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">1<\/a> Ti\u00eau \u0111\u1ec1 c\u1ee7a cu\u1ed9c tri\u1ec3n l\u00e3m l\u1edbn v\u1ec1 Max Planck t\u1ea1i Berlin th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m 2008.<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MAX PLANCK 125 N\u0102M KH\u00c1M PH\u00c1 G\u00d3I L\u01af\u1ee2NG T\u1eec &nbsp; \u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm ra c\u00e1i Kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi: \u2014 Christoph Columbus \u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i Kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c: \u2014 Nikolaus Copernicus \u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i Kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c: \u2014 Charles Darwin \u0110\u00f4i khi ta t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i Kh\u00f4ng th\u1ec3<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15141"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15141"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15165,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15141\/revisions\/15165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}