{"id":15244,"date":"2026-01-25T10:03:12","date_gmt":"2026-01-25T03:03:12","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=15244"},"modified":"2026-01-25T20:17:09","modified_gmt":"2026-01-25T13:17:09","slug":"khi-tri-tue-nhan-tao-tro-thanh-nguoi-nhap-cu-moi-yuval-noah-harari-tai-davos-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/khi-tri-tue-nhan-tao-tro-thanh-nguoi-nhap-cu-moi-yuval-noah-harari-tai-davos-2026\/","title":{"rendered":"Khi Tr\u00ed tu\u1ec7 Nh\u00e2n t\u1ea1o tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 m\u1edbi (Yuval Noah Harari t\u1ea1i Davos 2026)"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">KHI TR\u00cd TU\u1ec6 NH\u00c2N T\u1ea0O TR\u1ede TH\u00c0NH NG\u01af\u1edcI NH\u1eacP C\u01af M\u1edaI<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><em><span style=\"color: #000080\">L\u1eddi c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u1ee7a Yuval Noah Harari t\u1ea1i Davos 2026<\/span><\/em><\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/02\/Tu-bao-NYT.png?resize=70%2C54&amp;ssl=1\" \/>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Dao l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng dao \u0111\u1ec3 c\u1eaft salad ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1ea1n l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi con dao l\u00e0 do b\u1ea1n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t con dao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh xem n\u00ean c\u1eaft salad hay gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">\u2014 Yuval Noah Harari, 2026<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-15246\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Anh-minh-hoa-Davos-2026.jpg?resize=726%2C423&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"726\" height=\"423\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">T\u1ea1i Davos 2026, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Yuval Noah Harari l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111ang chuy\u1ec3n t\u1eeb m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 sang m\u1ed9t t\u00e1c nh\u00e2n, m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi, \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 thao t\u00fang. (Bernard Marr)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-15250\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Harari-Yuval-2020.jpg?resize=726%2C313&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"726\" height=\"313\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Yuval Noah Harari t\u1ea1i di\u1ec5n \u0111\u00e0n Davos 2020<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>Yuval Noah Harari, gi\u00e1o s\u01b0 khoa S\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hebrew, Israel, v\u1eeba c\u00f3 b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u m\u1ea1nh m\u1ebd t\u1ea1i Di\u1ec5n \u0111\u00e0n Kinh t\u1ebf Th\u1ebf gi\u1edbi Davos 2026 v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI), g\u00e2y s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd l\u1edbn. \u00d4ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, AI l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 th\u00f4ng minh ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 do con ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh <em>homo sapiens<\/em> t\u1ea1o ra, nh\u01b0ng l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 &#8220;\u0103n th\u1ecbt&#8221; gi\u1ed1ng lo\u00e0i \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra n\u00f3. C\u0169ng t\u1ea1i di\u1ec5n \u0111\u00e0n Davos n\u0103m 2020, Harari c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 nguy c\u01a1 m\u00e0 khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Hai cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng song sinh v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u00f4ng tin v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111ang cung c\u1ea5p cho c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c \u0111\u1ecba ng\u1ee5c, nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111ang g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c h\u00ecnh dung ra thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ecba ng\u1ee5c m\u1edbi s\u1ebd tr\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh hu\u1ed1ng r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">N\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung ra thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u1ee7 nhanh, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1ecb l\u1eeba b\u1edfi nh\u1eefng \u1ea3o t\u01b0\u1edfng ng\u00e2y th\u01a1 v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng. V\u00e0 n\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung ra \u0111\u1ecba ng\u1ee5c m\u1edbi \u0111\u1ee7 nhanh, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y m\u00ecnh b\u1ecb m\u1eafc k\u1eb9t \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i ti\u1ebfp:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Cu\u1ed1i c\u00f9ng, c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u1ec1n kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00fang ta \u2013 m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 sinh h\u1ecdc.\u00a0Trong nh\u1eefng th\u1eadp k\u1ef7 t\u1edbi, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc s\u1ebd mang l\u1ea1i cho ch\u00fang ta kh\u1ea3 n\u0103ng phi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o s\u1ef1 s\u1ed1ng, th\u1eadm ch\u00ed t\u1ea1o ra nh\u1eefng d\u1ea1ng s\u1ed1ng ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi. Sau b\u1ed1n t\u1ef7 n\u0103m s\u1ef1 s\u1ed1ng h\u1eefu c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1edfi ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean, ch\u00fang ta s\u1eafp b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean m\u1edbi c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00f4 c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1edfi thi\u1ebft k\u1ebf th\u00f4ng minh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Thi\u1ebft k\u1ebf th\u00f4ng minh c\u1ee7a ch\u00fang ta s\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c m\u1edbi cho s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 khi s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ee9c m\u1ea1nh s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ea7n th\u00e1nh m\u1edbi n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eafc ph\u1ea3i nh\u1eefng sai l\u1ea7m tr\u00ean quy m\u00f4 v\u0169 tr\u1ee5. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7, t\u1eadp \u0111o\u00e0n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 n\u00e2ng cao c\u00e1c k\u1ef9 n\u0103ng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u2013 nh\u01b0 tr\u00ed th\u00f4ng minh v\u00e0 k\u1ef7 lu\u1eadt \u2013 trong khi b\u1ecf qua c\u00e1c k\u1ef9 n\u0103ng kh\u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u2013 nh\u01b0 l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n, s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 t\u00e2m linh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">K\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7ng t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00f4ng minh v\u00e0 r\u1ea5t k\u1ef7 lu\u1eadt nh\u01b0ng thi\u1ebfu l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n, thi\u1ebfu s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 thi\u1ebfu chi\u1ec1u s\u00e2u t\u00e2m linh. T\u1ea5t nhi\u00ean, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi ti\u00ean tri. \u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng. C\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00f4ng bao gi\u1edd mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Yuval Noah Harari t\u1ea1i <strong>Davos 2026<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c <strong>Bernard Marr<\/strong>, m\u1ed9t nh\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ebf gi\u1edbi, ghi l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <strong>Forbes<\/strong> ng\u00e0y 21. 1. 2026. Xin c\u1ea3m \u01a1n T\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed Forbes.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;font-family: impact, sans-serif\">X<\/span>em th\u00eam s\u00e1ch <em><strong>S\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a Robot, The Rise of Robots<\/strong>,<\/em> t\u00e1c gi\u1ea3 <strong>Martin Ford<\/strong>, \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i S\u00e1ch Kinh doanh c\u1ee7a n\u0103m 2015 do Financial Times &amp; McKinsey b\u00ecnh ch\u1ecdn, v\u1eeba ra m\u1eaft v\u1edbi l\u1eddi <em>D\u1eabn nh\u1eadp<\/em> c\u1ee7a t\u00f4i. S\u00e1ch do Cty PhanBook ph\u00e1t h\u00e0nh.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;font-family: impact, sans-serif\">N<\/span>go\u00e0i ra c\u00f3 tin vui: 1.000 quy\u1ec3n <strong>K\u1ef7 y\u1ebfu Adam Smith<\/strong> s\u1eafp lan t\u1ecfa v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. H\u1ebft s\u1ee9c \u1ea3m \u01a1n c\u00e1c m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edfng tuy\u1ec7t v\u1eddi \u0111\u1ec3 gi\u00fap <strong>Khai s\u00e1ng Kinh t\u1ebf<\/strong> lan t\u1ecfa m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\"><strong><em>N\u1ed9i dung<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 24pt;font-family: impact, sans-serif\">T<\/span>\u00f4i v\u1eeba c\u00f3 vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe Yuval Noah Harari t\u1ea1i Davos 2026. T\u00f4i d\u00e0nh c\u1ea3 \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 suy ngh\u0129 v\u00e0 vi\u1ebft v\u1ec1 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o, nh\u01b0ng b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u n\u00e0y v\u1eabn th\u1ef1c s\u1ef1 g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh. Harari kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra d\u1ef1 \u0111o\u00e1n n\u00e0o kh\u00e1c v\u1ec1 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng h\u00f3a hay n\u0103ng su\u1ea5t, m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n: li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111ang nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9ng du \u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi l\u1eb7ng l\u1ebd t\u1eeb b\u1ecf l\u1ee3i th\u1ebf duy nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta lu\u00f4n tin \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean s\u1ef1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a m\u00ecnh hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Harari \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0ng \u0111\u1ea7y t\u00ednh \u0111\u1ed9t ph\u00e1. \u00d4ng n\u00f3i: \u201c\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ea7n bi\u1ebft v\u1ec1 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o l\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5. N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c nh\u00e2n (agent). N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecdc h\u1ecfi, t\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\u201d Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t ph\u00e9p \u1ea9n d\u1ee5 ph\u00e1 v\u1ee1 m\u1ecdi s\u1ef1 g\u1eadt \u0111\u1ea7u l\u1ecbch s\u1ef1 t\u1ea1i Davos. \u201cDao l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng dao \u0111\u1ec3 c\u1eaft salad ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1ea1n l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi con dao l\u00e0 do b\u1ea1n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t con dao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh xem n\u00ean c\u1eaft salad hay gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1ch nh\u00ecn nh\u1eadn \u0111\u00f3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng b\u1edfi v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c quy t\u1eafc c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u0169: con ng\u01b0\u1eddi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, c\u00f4ng c\u1ee5 th\u1ef1c thi. Lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Harari l\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1 v\u1ee1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u0111\u00f3, v\u00e0 m\u1ed9t khi \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 x\u1ea3y ra, c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u1ec1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1ea3i tr\u00ecnh, quy \u0111\u1ecbnh v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 l\u00f2ng tin s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u lung lay.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">T\u00e1c nh\u00e2n s\u00e1ng t\u1ea1o bi\u1ebft n\u00f3i d\u1ed1i<\/span><\/p>\n<p>Harari \u0111\u00e3 n\u00eau b\u1eadt ba \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m m\u00e0 theo \u00f4ng, khi\u1ebfn tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o kh\u00e1c bi\u1ec7t so v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, n\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi, th\u00edch nghi v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd \u0111\u1ee3i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn t\u1eebng b\u01b0\u1edbc t\u1eeb con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 hai, n\u00f3 c\u00f3 t\u00ednh t\u00ednh s\u00e1ng t\u1ea1o. \u00d4ng n\u00f3i: \u201cTr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t con dao c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t minh ra nh\u1eefng lo\u1ea1i dao m\u1edbi, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u1ea1c, thu\u1ed1c men v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c m\u1edbi\u201d. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 m\u1edbi l\u1ea1. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 t\u0103ng t\u1ed1c. M\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1edbi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng k\u1ebd h\u1edf m\u1edbi, nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c m\u1edbi v\u00e0 nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u1ee9c t\u1ea1p m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t xa s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 ba, v\u00e0 \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i nh\u1ea5t, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i d\u1ed1i v\u00e0 thao t\u00fang. \u201cB\u1ed1n t\u1ef7 n\u0103m ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec mu\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ec1u h\u1ecdc c\u00e1ch n\u00f3i d\u1ed1i v\u00e0 thao t\u00fang,\u201d Harari n\u00f3i. \u201cB\u1ed1n n\u0103m qua \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n AI c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u00ed sinh t\u1ed3n v\u00e0 r\u1eb1ng AI \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch n\u00f3i d\u1ed1i.\u201d<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">Cu\u1ed9c Kh\u1ee7ng Ho\u1ea3ng B\u1ea3n S\u1eafc C\u1ee7a Lo\u00e0i Bi\u1ebft T\u01b0 Duy<\/span><\/p>\n<p>Harari sau \u0111\u00f3 chuy\u1ec3n t\u1eeb r\u1ee7i ro sang b\u1ea3n s\u1eafc. Con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n t\u1ef1 k\u1ec3 cho m\u00ecnh c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 l\u00fd do t\u1ea1i sao ch\u00fang ta th\u1ed1ng tr\u1ecb h\u00e0nh tinh n\u00e0y. \u00d4ng n\u00f3i: \u201cCh\u00fang ta tin r\u1eb1ng ch\u00fang ta th\u1ed1ng tr\u1ecb th\u1ebf gi\u1edbi v\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 suy ngh\u0129 t\u1ed1t h\u01a1n b\u1ea5t k\u1ef3 ai kh\u00e1c tr\u00ean h\u00e0nh tinh n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng gi\u1edd \u0111\u00e2y, m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1ed5i l\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 suy ngh\u0129, ho\u1eb7c \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 suy ngh\u0129, t\u1ed1t h\u01a1n ch\u00fang ta. N\u1ebfu suy ngh\u0129 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;s\u1eafp x\u1ebfp c\u00e1c t\u1eeb v\u00e0 c\u00e1c k\u00fd hi\u1ec7u ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c theo th\u1ee9 t\u1ef1&#8221;, nh\u01b0 Harari \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a, th\u00ec tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. \u00d4ng nh\u1eadn x\u00e9t: &#8220;AI ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e2u nh\u01b0 &#8216;AI suy ngh\u0129, do \u0111\u00f3 AI t\u1ed3n t\u1ea1i'&#8221;.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o ra m\u1ed9t ngh\u1ecbch l\u00fd tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u1ea7y th\u00fa v\u1ecb. Khi quan s\u00e1t qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u01b0 duy c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, b\u1ea1n th\u1ef1c s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec? \u0110\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, t\u01b0 duy gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef b\u1ea5t ch\u1ee3t xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp th\u00e0nh c\u00e2u v\u00e0 l\u1eadp lu\u1eadn. Ch\u00fang ta tr\u1ea3i nghi\u1ec7m m\u1ed9t d\u00f2ng suy ngh\u0129 b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i. Nh\u01b0ng nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u? T\u1ea1i sao ch\u00fang ta l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u1eeb n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb kh\u00e1c? Ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 Harari \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra, &#8220;X\u00e9t v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp t\u1eeb ng\u1eef, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 t\u1ed1t h\u01a1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00fang ta; do \u0111\u00f3, b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb ng\u00f4n t\u1eeb s\u1ebd b\u1ecb AI ti\u1ebfp qu\u1ea3n.&#8221; K\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a \u00f4ng r\u1ea5t th\u1eb3ng th\u1eafn: &#8220;M\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb ng\u00f4n t\u1eeb s\u1ebd b\u1ecb AI ti\u1ebfp qu\u1ea3n.&#8221; \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 mang t\u00ednh khi\u00eau kh\u00edch c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd, nh\u01b0ng n\u00f3 ch\u1ec9 ra m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i th\u1ef1c s\u1ef1. Lu\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb ng\u00f4n t\u1eeb. H\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb ng\u00f4n t\u1eeb. Qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb ng\u00f4n t\u1eeb. Gi\u00e1o d\u1ee5c, thuy\u1ebft ph\u1ee5c, h\u1ec7 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng doanh nghi\u1ec7p \u0111\u1ec1u v\u1eadn h\u00e0nh d\u1ef1a tr\u00ean ng\u00f4n ng\u1eef.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">L\u00e3nh \u0111\u1ecba v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i ng\u00f4n t\u1eeb<\/span><\/p>\n<p>N\u1ebfu th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Harari ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o s\u1ebd thay th\u1ebf ch\u00fang ta, th\u00ec \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n g\u1ecdn g\u00e0ng v\u00e0 m\u1ea1ch l\u1ea1c. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ea1ch ra m\u1ed9t ranh gi\u1edbi \u00fd ngh\u0129a h\u01a1n: b\u1ea5t ch\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 logic, ch\u00fang ta v\u1eabn \u201ckh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0o cho th\u1ea5y tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. C\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa vi\u1ec7c m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m n\u00f3. Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng m\u00f4 t\u1ea3 ho\u00e0n h\u1ea3o, d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ecdi b\u00e0i th\u01a1, ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef v\u1ec1 c\u1ea3m x\u00fac, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh c\u1ea3m x\u00fac.<\/p>\n<p>Ng\u1ed3i \u0111\u00f3, l\u1eafng nghe, t\u00f4i nh\u1eadn th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111ang ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 n\u01a1i di\u1ec5n ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u1ef1c s\u1ef1. N\u1ebfu ch\u00fang ta thi\u1ebft k\u1ebf m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c gi\u00e1 tr\u1ecb cao nh\u1ea5t l\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t v\u00e0 t\u1ed1i \u01b0u h\u00f3a b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef, th\u00ec ch\u00fang ta n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ecba b\u00e0n n\u01a1i tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o m\u1ea1nh nh\u1ea5t. N\u1ebfu ch\u00fang ta b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed cho s\u1ef1 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n, c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb thu g\u1ecdn th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n, ch\u00fang ta s\u1ebd gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c vai tr\u00f2 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a cho con ng\u01b0\u1eddi ngay c\u1ea3 trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi tr\u00e0n ng\u1eadp tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o nh\u01b0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u1eadp c\u01b0 m\u1edbi<\/span><\/p>\n<p>Harari \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u00ecn \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec s\u1eafp x\u1ea3y ra: Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o nh\u01b0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u1eadp c\u01b0 m\u1edbi. \u00d4ng n\u00f3i v\u1edbi kh\u00e1n gi\u1ea3: &#8220;\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n s\u1ebd s\u1edbm ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng b\u1ea3n s\u1eafc nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng nh\u1eadp c\u01b0. L\u1ea7n n\u00e0y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u00ean nh\u1eefng chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1ecdp \u1eb9p kh\u00f4ng c\u00f3 visa ho\u1eb7c c\u1ed1 g\u1eafng v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean v\u00e0o gi\u1eefa \u0111\u00eam.&#8221;<\/p>\n<p>Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 h\u00e0ng tri\u1ec7u h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft t\u1ed1t h\u01a1n ch\u00fang ta, n\u00f3i d\u1ed1i gi\u1ecfi h\u01a1n ch\u00fang ta v\u00e0 di chuy\u1ec3n v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u00e1nh s\u00e1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n visa. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang s\u1ebd mang l\u1ea1i c\u1ea3 l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1. Ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 AI h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u0103m s\u00f3c s\u1ee9c kh\u1ecfe, c\u00e1c gi\u00e1o vi\u00ean AI h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00e1o d\u1ee5c, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean gi\u1edbi AI ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eadp c\u01b0 b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi lo ng\u1ea1i v\u1ec1 nh\u1eadp c\u01b0 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ch\u1eafc ch\u1eafn c\u0169ng s\u1ebd \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u1eadp c\u01b0 c\u1ee7a AI. Nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0y s\u1ebd chi\u1ebfm m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m. Ch\u00fang s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n v\u0103n h\u00f3a, bao g\u1ed3m ngh\u1ec7 thu\u1eadt, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau. V\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd c\u00f3 l\u00f2ng trung th\u00e0nh ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00e1ng ng\u1edd, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n ho\u1eb7c ch\u00ednh ph\u1ee7 \u1edf Trung Qu\u1ed1c ho\u1eb7c Hoa K\u1ef3 h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia n\u01a1i ch\u00fang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">C\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 m\u1ecdi nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi<\/span><\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e2u h\u1ecfi tr\u1ecdng t\u00e2m m\u00e0 Harari tin r\u1eb1ng m\u1ecdi nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft: &#8220;Li\u1ec7u qu\u1ed1c gia c\u1ee7a b\u1ea1n c\u00f3 c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 AI l\u00e0 ph\u00e1p nh\u00e2n?&#8221;<\/p>\n<p>\u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng. R\u00f5 r\u00e0ng, AI kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo ngh\u0129a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 th\u1ec3 hay tr\u00ed \u00f3c. Nh\u01b0ng ph\u00e1p nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m kh\u00e1c, m\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng ngh\u0129a v\u1ee5 v\u00e0 quy\u1ec1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh: quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu t\u00e0i s\u1ea3n, quy\u1ec1n kh\u1edfi ki\u1ec7n v\u00e0 quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n \u0111\u00e3 l\u00e0 ph\u00e1p nh\u00e2n \u1edf nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia. \u1ede New Zealand, c\u00e1c con s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 ph\u00e1p nh\u00e2n. \u1ede \u1ea4n \u0110\u1ed9, m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2y lu\u00f4n l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m ph\u00e1p l\u00fd h\u01b0 c\u1ea5u. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, khi m\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh mua l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00f4ng ty kh\u00e1c, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra b\u1edfi c\u00e1c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi ch\u00ednh th\u1ef1c th\u1ec3 doanh nghi\u1ec7p \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>AI thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. &#8220;Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u00f4ng v\u00e0 th\u1ea7n th\u00e1nh, AI th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh,&#8221; Harari gi\u1ea3i th\u00edch. &#8220;Ch\u00fang s\u1ebd s\u1edbm c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i kho\u1ea3n ng\u00e2n h\u00e0ng, kh\u1edfi ki\u1ec7n v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh, c\u1ed5 \u0111\u00f4ng ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi \u1ee7y th\u00e1c l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/p>\n<p>Harari \u0111\u00e3 ph\u00e1c th\u1ea3o m\u1ed9t k\u1ecbch b\u1ea3n \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. Gi\u1ea3 s\u1eed qu\u1ed1c gia c\u1ee7a b\u1ea1n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) l\u00e0 ph\u00e1p nh\u00e2n, nh\u01b0ng Hoa K\u1ef3, nh\u00e2n danh vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 AI v\u00e0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i trao t\u01b0 c\u00e1ch ph\u00e1p nh\u00e2n cho h\u00e0ng tri\u1ec7u h\u1ec7 th\u1ed1ng AI, v\u00e0 ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1eadn h\u00e0nh h\u00e0ng tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111o\u00e0n m\u1edbi. Li\u1ec7u b\u1ea1n c\u00f3 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n AI c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra n\u1ebfu c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng AI n\u00e0y ph\u00e1t minh ra &#8220;c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb t\u00e0i ch\u00ednh si\u00eau hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 si\u00eau ph\u1ee9c t\u1ea1p m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u h\u1ebft v\u00e0 do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch qu\u1ea3n l\u00fd&#8221;? Li\u1ec7u b\u1ea1n s\u1ebd m\u1edf c\u1eeda th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh cho nh\u1eefng ph\u00e9p m\u00e0u t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a AI m\u00e0 b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i, hay b\u1ea1n s\u1ebd ch\u1eb7n n\u00f3 v\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00e0i ch\u00ednh M\u1ef9?<\/p>\n<p>Nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y nghe c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 khoa h\u1ecdc vi\u1ec5n t\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Harari l\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua \u0111i\u1ec3m u\u1ed1n trong m\u1ed9t s\u1ed1 l\u0129nh v\u1ef1c. \u00d4ng nh\u1eadn x\u00e9t: &#8220;Tr\u00ean m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00e1c bot AI \u0111\u00e3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n c\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng trong \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7. N\u1ebfu b\u1ea1n ngh\u0129 r\u1eb1ng AI kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i, b\u1ea1n n\u00ean h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1eeb 10 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">L\u1eddi k\u1ebft t\u1eeb kh\u00e1n ph\u00f2ng<\/span><\/p>\n<p>Davos \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u1ef1a tr\u00ean ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng ng\u00f4n t\u1eeb \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh hi\u1ec7n th\u1ef1c, r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u00e0 thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb. B\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a Harari \u0111\u00e3 th\u00e1ch th\u1ee9c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 t\u1eadn g\u1ed1c. N\u1ebfu tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o tr\u1edf th\u00e0nh b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a ng\u00f4n t\u1eeb, th\u00ec l\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, th\u1ee9 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf, lu\u1eadt ph\u00e1p, n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u00e0 nh\u1eefng huy\u1ec1n tho\u1ea1i chung c\u1ee7a ch\u00fang ta, s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ecdng l\u1ea1i trong t\u00f4i nh\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u01a1n l\u1ebb, m\u00e0 l\u00e0 h\u00e0m \u00fd c\u1ee7a n\u00f3. R\u1ee7i ro th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00e1y m\u00f3c s\u1ebd suy ngh\u0129 gi\u1ed1ng ch\u00fang ta. R\u1ee7i ro th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ch\u00fang ta s\u1ebd x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi n\u01a1i vi\u1ec7c suy ngh\u0129 b\u1eb1ng ng\u00f4n t\u1eeb l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c, r\u1ed3i l\u1ea1i ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nh\u1eefng b\u1eadc th\u1ea7y m\u1edbi c\u1ee7a ng\u00f4n t\u1eeb b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft n\u00ean t\u01b0\u01a1ng lai cho ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao ph\u00e9p \u1ea9n d\u1ee5 v\u1ec1 nh\u1eadp c\u01b0 c\u1ee7a Harari l\u1ea1i h\u1eefu \u00edch \u0111\u1ebfn v\u1eady. M\u1ed7i x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ai \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o, v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n g\u00ec, v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m g\u00ec. Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) s\u1ebd \u0111\u1ebfn b\u1ea5t k\u1ec3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec x\u1ea3y ra. C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 n\u00ean \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c quy t\u1eafc khi c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3, hay \u0111\u1ec3 nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nhanh nh\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u00fang cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u00e0 n\u1ebfu ch\u00fang ta kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra thay cho ch\u00fang ta: kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi c\u1eed tri hay c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, m\u00e0 b\u1edfi \u0111\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1ecdc h\u1ecfi, thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng quy m\u00f4 nhanh h\u01a1n b\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ec3 ch\u1ebf n\u00e0o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd<strong>.\/.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KHI TR\u00cd TU\u1ec6 NH\u00c2N T\u1ea0O TR\u1ede TH\u00c0NH NG\u01af\u1edcI NH\u1eacP C\u01af M\u1edaI L\u1eddi c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u1ee7a Yuval Noah Harari t\u1ea1i Davos 2026 &nbsp; Dao l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng dao \u0111\u1ec3 c\u1eaft salad ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1ea1n l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi con dao l\u00e0 do b\u1ea1n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15244"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15254,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15244\/revisions\/15254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}