{"id":16364,"date":"2026-06-27T19:20:02","date_gmt":"2026-06-27T12:20:02","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=16364"},"modified":"2026-06-27T19:20:02","modified_gmt":"2026-06-27T12:20:02","slug":"einstein-ve-giao-duc-on-education","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/einstein-ve-giao-duc-on-education\/","title":{"rendered":"Einstein <i>V\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c. On Education<\/i>"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">V\u1ec0 GI\u00c1O D\u1ee4C <\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif;color: #000080;font-size: 18pt\"><em>On Education (1936)<\/em><\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">Albert Einstein<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">(T\u1eeb m\u1ed9t b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n trong H\u1ed9i ngh\u1ecb l\u1ea7n th\u1ee9 72 c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Ti\u1ec3u bang New York, t\u1ea1i Chancellor Hall c\u1ee7a T\u00f2a nh\u00e0 Gi\u00e1o D\u1ee5c Ti\u1ec3u bang, th\u00e0nh ph\u1ed1 Albany, New York, trong L\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m 300 n\u0103m Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3, ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10 n\u0103m 1936.)<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\">Trong s\u00e1ch\u00a0 <span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"Albert Einstein, T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a \u0111\u1eddi t\u00f4i ra m\u1eaft\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/albert-einstein-tu-nhung-nam-sau-cua-doi-toi-ra-mat\/\" rel=\"bookmark\">Albert Einstein,\u00a0<i>T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a \u0111\u1eddi t\u00f4i (2025)<\/i><\/a><\/span><\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-16046 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/05\/Picture2_quotation-mark-1.png?resize=58%2C58&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"58\" height=\"58\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><em>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ph\u1ea3i ph\u00e1t tri\u1ec3n trong nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ebb tu\u1ed5i nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ph\u1ea3i ph\u00e1t tri\u1ec3n trong nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ebb tu\u1ed5i nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ea3i m\u1ea5t \u0111i c\u00e1 t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00f4 tri v\u00f4 gi\u00e1c c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 con ong, con ki\u1ebfn. B\u1edfi v\u00ec, m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng g\u1ed3m nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch v\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau c\u00e1 nh\u00e2n s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ngh\u00e8o n\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ee5c ti\u00eau ph\u1ea3i l\u00e0: \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ef1 ch\u1ee7 v\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh trong ph\u1ee5ng s\u1ef1 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Albert Einstein<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><em>Tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y<\/em> (Aarau)<em>, b\u1eb1ng tinh th\u1ea7n khai ph\u00f3ng v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u00eam t\u00fac b\u00ecnh d\u1ecb c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1ecb th\u1ea7y kh\u00f4ng h\u1ec1 d\u1ef1a l\u00ean quy\u1ec1n l\u1ef1c b\u1ec1 ngo\u00e0i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf t\u00f4i m\u1ed9t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng phai; b\u1eb1ng s\u1ef1 so s\u00e1nh v\u1edbi s\u00e1u n\u0103m gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1ea1i m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng gymnasium th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, t\u00f4i tr\u1edf n\u00ean \u00fd th\u1ee9c sinh \u0111\u1ed9ng r\u1eb1ng l\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ef1 do v\u00e0 t\u1ef1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 h\u01a1n h\u1eb3n th\u1ebf n\u00e0o l\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c d\u1ef1a l\u00ean s\u1ef1 r\u00e8n luy\u1ec7n nh\u01b0 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u00ean s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00e0i v\u00e0 tham v\u1ecdng. D\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u00edch th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi s\u00e1o r\u1ed7ng.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong> \u2014 Albert Einstein<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-16376\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/06\/Anh-Einstein-17t.jpg?resize=435%2C560&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"435\" height=\"560\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Albert Einstein n\u0103m 17 tu\u1ed5i. M\u1ed9t thanh ni\u00ean \u0111\u1ea7y c\u00e1 t\u00ednh, nh\u01b0ng lu\u00f4n lu\u00f4n nh\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u1ee5c ti\u00eau t\u1ed1i h\u1eadu l\u00e0 khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a ph\u00e1t tri\u1ec3n. Nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i gi\u00e1o d\u1ee5c v\u1edbi nhi\u1ec1u t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1c nhau t\u1eeb t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn ti\u00eau c\u1ef1c. Nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m x\u1ea5u l\u1eabn t\u1ed1t v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c m\u00e0 Einstein \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua khi\u1ebfn \u00f4ng l\u00ean ti\u1ebfng. M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a giao d\u1ee5c m\u00e0 Einstein th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng gian t\u1ef1 do cho h\u1ecdc sinh v\u00e0 t\u00ednh nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a n\u00f3, khuy\u1ebfn kh\u00edch ph\u00e1t tri\u1ec3n \u00f3c t\u00f2 m\u00f2, c\u00f3 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 theo \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u1edf Th\u1ee5y S\u0129, v\u00e0 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n s\u00e2u \u0111\u1eadm \u1edf \u00f4ng, kh\u00e1c v\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c g\u00f2 b\u00f3 \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd b\u1ecf ngang. Th\u1ee5y S\u0129 th\u1eddi \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 qu\u1ed1c gia ph\u00f3ng kho\u00e1ng, khoan dung \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00f9ng Zurich v\u00e0 Bern, n\u01a1i \u00f4ng t\u1eebng s\u1ed1ng v\u00e0 h\u1ecdc v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. Gi\u00e1o d\u1ee5c g\u00f2 \u00e9p qu\u00e1 s\u1ebd l\u00e0m cho h\u1ecdc sinh d\u1ec5 &#8220;bi\u1ebfn ch\u1ea5t&#8221; \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh &#8220;khu\u00f4n m\u1eabu&#8221; c\u1ee9ng nh\u1eafc theo mong mu\u1ed1n c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 xa l\u1ea1 v\u1edbi b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1eadt c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ea7n t\u1ea1o \u0111am m\u00ea v\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng, gi\u00fap h\u1ecdc sinh sau n\u00e0y ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ef1 h\u1ecdc, v\u00e0 h\u1ecdc su\u1ed1t \u0111\u1eddi. \u0110\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 qu\u00e3ng \u0111\u1eddi d\u00e0i l\u1eadp th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecdc sinh.<\/p>\n<p>C\u1ee5 th\u1ec3: \u1edf tr\u01b0\u1eddng Aarau c\u00f3 ba v\u1ecb th\u1ea7y c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00ean Einstein v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Friedrich M\u00fchlberg, gi\u00e1o s\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed t\u1ef1 nhi\u00ean, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi c\u1ea3 to\u00e1n. Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 &#8220;t\u1ea1o h\u00ecnh tinh th\u1ea7n t\u1ed5ng qu\u00e1t&#8221; (allgemeine Geistesbildung). H\u1ecdc sinh c\u1ee7a \u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecdc nhi\u1ec1u v\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng &#8220;quan s\u00e1t \u2013 suy ngh\u0129 \u2013 n\u00f3i ra&#8221; nh\u01b0 \u0111\u1ec3 t\u1eadp cho h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1ef1 l\u1eadp v\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ra nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c m\u1edbi cho gi\u00e1o d\u1ee5c khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean:\u00a0 Gi\u00e1o d\u1ee5c khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1a l\u00ean t\u01b0 duy-b\u1eb1ng-h\u00ecnh-\u1ea3nh (Anschauung, visualization), v\u00e0 c\u01a1 b\u1ea3n th\u1ef1c h\u00e0nh qua quan s\u00e1t, tr\u1ea7m t\u01b0 v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 quan s\u00e1t, v\u00e0 n\u00f3i ra v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh quan s\u00e1t v\u00e0 suy ngh\u0129. T\u01b0 duy-b\u1eb1ng-h\u00ecnh-\u1ea3nh l\u00e0 m\u1ed9t trong quan \u0111i\u1ec3m gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Pestalozzi, v\u00e0 Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tuy duy b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh. Nh\u1eefng ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh, nh\u01b0 \u0111i d\u00e3 ngo\u1ea1i, v\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i nghi\u00ean c\u1ee9u xa c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng. B\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 v\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ee7a Aargau, v\u1ec1 k\u1ef7 b\u0103ng h\u00e0 v.v.\u00a0Th\u1ea7y M\u00fchlberg c\u0169ng cho h\u1ecdc sinh c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0m quen v\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, nh\u01b0 Ludwig B\u00fcchner, Charles Darwin v\u00e0 Ernst Haeckel, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb gi\u1edbi t\u00f4n gi\u00e1o ch\u00ednh th\u1ed1ng \u0111\u00e3 k\u00edch. Einstein c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh m\u1ebd t\u1eeb v\u1ecb th\u1ea7y M\u00fchlberg, v\u00e0 sau n\u00e0y c\u00f3 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch vui v\u00e0 th\u00e2n m\u1eadt: \u201e\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e3o \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 th\u00fa v\u1ecb\u201c.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta t\u1ea1m g\u00e1c l\u1ea1i th\u1ea7y th\u1ee9 hai August Tuchschmid d\u1ea1y v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u1ea7y th\u1ee9 ba, nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1eddi Einstein: Jost Winteler. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y khai s\u00e1ng v\u00e0 d\u1eabn d\u1eaft cho Albert Einstein. \u00d4ng l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 v\u1ec1 ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng Aarau m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc, m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u1eef v\u0103n h\u1ecdc &#8220;\u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd&#8221;, m\u1ed9t nh\u00e0 \u0111i\u1ec3u h\u1ecdc, m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o, v\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1. \u00d4ng v\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u1eeba \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ng\u01b0\u1eddi cha \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Einstein r\u1ea5t \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a \u00f4ng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u00f4ng n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">T\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb c\u00f3 \u00fd ch\u00ed ri\u00eang, nh\u01b0ng khi\u00eam t\u1ed1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c quan tr\u1ecdng c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t c\u1ee7a m\u00ecnh ch\u1ee7 y\u1ebfu th\u00f4ng qua t\u1ef1-h\u1ecdc. Mong mu\u1ed1n hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u h\u01a1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u00edt c\u00f3 n\u0103ng khi\u1ebfu trong vi\u1ec7c l\u0129nh h\u1ed9i, v\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 tr\u00ed nh\u1edb k\u00e9m, n\u00ean vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i.<\/p>\n<p>C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng? Nh\u01b0 \u00f4ng n\u00f3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 v\u00f4 h\u1ea1n v\u00e0 s\u1ef1 ki\u00ean nh\u1eabn theo \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng nh\u1eefng b\u00e0i to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a \u00f4ng. Vi\u1ec7t Nam mu\u1ed1n c\u00f3 Einstein? \u0110i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng trong c\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc c\u00f3 nh\u1eefng Einstein, hay Steve Jobs, nh\u1eefng t\u00e2m h\u1ed3n r\u1ea5t nh\u1ea1y c\u1ea3m, ng\u1ed3i trong \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Einstein ch\u1eafc ch\u1eafn &#8220;kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ed1ng&#8221; nh\u01b0 ta th\u01b0\u1eddng hi\u1ec3u, nh\u01b0ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham kh\u1ea3o, n\u1ebfu ta mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c th\u1ef1c ch\u1ea5t h\u01a1n, kh\u00f4ng ch\u1ea1y theo nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eabu c\u1ee9ng nh\u1eafc, ch\u1ec9 ti\u00eau, phong tr\u00e0o v.v.<\/p>\n<p>Xem chi ti\u1ebft v\u1ec1 Einstein v\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c trong ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi (11) c\u1ee7a s\u00e1ch EINSTEIN khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3n. \u1ede \u0111\u00f3 t\u00f4i s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y <em>The Einstein-Way<\/em>, hay <em>Con \u0111\u01b0\u1eddng Einstein<\/em> di\u1ec5n ra trong nh\u1eefng n\u0103m h\u00ecnh th\u00e0nh \u1edf Zurich v\u00e0 Bern cho \u0111\u1ebfn <em>annus mirabilis<\/em> di\u1ec5n ra khi \u00f4ng 26 tu\u1ed5i. L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1i b\u00e0ng c\u1ea5t c\u00e1nh t\u1eeb c\u00e1i t\u1ed5 ch\u1eadt v\u1eadt v\u00f4 danh n\u1eb1m b\u00ean l\u1ec1 b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3 t\u1eebng ru\u1ed3ng b\u1ecf \u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ai t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i. <em>Con \u0111\u01b0\u1eddng Einstein<\/em> v\u00ec th\u1ebf l\u1ea1i c\u00e0ng h\u1ebft s\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u quy\u1ebft t\u00e2m tr\u00ec ch\u00ed lu\u00f4n lu\u00f4n h\u1ecdc h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4n ngoan c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai c\u1ee7a c\u1eadu Einstein tr\u1ebb.<\/p>\n<p>Xin tham kh\u1ea3o th\u00eam:<\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"A. Einstein: T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn c\u1ee7a T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/a-einstein-tam-guong-lon-cua-tu-duy-doc-lap\/\" rel=\"bookmark\">A. Einstein:\u00a0<i>T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn c\u1ee7a T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp (2021)<\/i><\/a><\/span><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><em><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"Gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n c\u00e1ch\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/giao-duc-nhan-cach\/\" rel=\"bookmark\">Gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n c\u00e1ch (2022)<\/a><\/span><\/em><\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-family: 'comic sans ms', sans-serif;color: #000080;font-size: 18pt\"><em>V\u1ec1 Gi\u00e1o d\u1ee5c (1936)<\/em><\/span><\/h1>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;font-family: impact, sans-serif\">M<\/span>\u1ed9t ng\u00e0y k\u1ef7 ni\u1ec7m nh\u01b0 h\u00f4m nay th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh \u0111\u1ec3 nh\u00ecn l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. S\u1ef1 tri \u00e2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ec1n nh\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb b\u1ecf qua, v\u00ec s\u1ef1 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t trong qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n ch\u00ed ng\u00e0y nay n\u1ed7 l\u1ef1c m\u1ed9t c\u00e1ch d\u0169ng c\u1ea3m. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb th\u1eddi trai tr\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi Ti\u1ec3u bang n\u00e0y<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> v\u00e0 quen thu\u1ed9c v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a n\u00f3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 t\u00f4i, m\u1ed9t k\u1ebb du m\u1ee5c \u0111\u00e3 lang thang v\u00e0 t\u00edch l\u0169y kinh nghi\u1ec7m \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, khi c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi m\u1eddi \u00e2n c\u1ea7n v\u00e0 vinh d\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n, t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i vi\u1ec7c ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00f4n lu\u00f4n, \u0111\u00e3 v\u00e0 s\u1ebd, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ng\u00e0nh gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian. Trong n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n, nh\u1ea5t l\u00e0 khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i v\u00e0 thi\u1ec7n ch\u00ed c\u1ee7a m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m h\u1ee3p l\u00fd v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y. L\u00e0m sao t\u00f4i, m\u1ed9t k\u1ebb \u201cb\u00e1n chuy\u00ean\u201d trong l\u0129nh v\u1ef1c s\u01b0 ph\u1ea1m, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 can \u0111\u1ea3m \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc qu\u00fd v\u1ecb nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 ni\u1ec1m tin c\u00e1 nh\u00e2n?<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 th\u1ef1c s\u1ef1 mang t\u00ednh khoa h\u1ecdc, nh\u1eefng c\u00e2n nh\u1eafc tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i im l\u1eb7ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u1ea1i kh\u00e1c. \u1ede \u0111\u00e2y, nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7; n\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ng\u1eebng l\u00e0m cho s\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 gi\u00e0nh l\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3 m\u1ea5t \u0111i. N\u00f3 gi\u1ed1ng m\u1ed9t pho t\u01b0\u1ee3ng c\u1ea9m th\u1ea1ch \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa sa m\u1ea1c v\u00e0 lu\u00f4n b\u1ecb \u0111e d\u1ecda ch\u00f4n v\u00f9i b\u1edfi gi\u00f3 c\u00e1t. Nh\u1eefng b\u00e0n tay ph\u1ee5c v\u1ee5 ph\u1ea3i lu\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 cho c\u1ea9m th\u1ea1ch lu\u00f4n t\u1ecfa s\u00e1ng b\u1ec1n l\u00e2u d\u01b0\u1edbi \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi. Hai b\u00e0n tay t\u00f4i c\u0169ng xin g\u00f3p s\u1ee9c v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e0n tay \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n giao s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u1eeb th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sang th\u1ebf h\u1ec7 sau. Ng\u00e0y nay, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u00fang h\u01a1n so v\u1edbi th\u1eddi x\u01b0a. B\u1edfi v\u00ec, s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng kinh t\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0m suy y\u1ebfu vai tr\u00f2 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u00ecn gi\u1eef truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c. Do \u0111\u00f3, s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y nay c\u00e0ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00f4i khi ch\u1ec9 nh\u00ecn tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 cho th\u1ebf h\u1ec7 \u0111ang l\u1edbn l\u00ean. Nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ebft, trong khi tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c v\u1ee5 cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ph\u1ea3i ph\u00e1t tri\u1ec3n trong nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ebb tu\u1ed5i nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ea3i m\u1ea5t \u0111i c\u00e1 t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00f4 tri v\u00f4 gi\u00e1c c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 con ong, con ki\u1ebfn. B\u1edfi v\u00ec, m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng g\u1ed3m nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch v\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau c\u00e1 nh\u00e2n s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ngh\u00e8o n\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ee5c ti\u00eau ph\u1ea3i l\u00e0: \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ef1 ch\u1ee7 v\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh trong ph\u1ee5ng s\u1ef1 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Theo nh\u01b0 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc Anh g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n th\u1ef1c h\u00f3a l\u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng l\u00e0m c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n h\u01a1n v\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y? C\u00f3 n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e0y b\u1eb1ng vi\u1ec7c thuy\u1ebft gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c? Ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 kh\u00f4ng! Ng\u00f4n t\u1eeb ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng \u00e2m thanh r\u1ed7ng, v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ng\u1ee5c lu\u00f4n \u0111i k\u00e8m v\u1edbi vi\u1ec7c t\u00f4n th\u1edd l\u00fd t\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u00f4i ch\u00f3t l\u01b0\u1ee1i. Nh\u00e2n c\u00e1ch kh\u00f4ng h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nghe v\u00e0 n\u00f3i, m\u00e0 th\u00f4ng qua lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n gi\u00e1o d\u1ee5c quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t lu\u00f4n l\u00e0 vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecdc sinh \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u00edch. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00fang v\u1edbi nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c t\u1eadp vi\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t em h\u1ecdc sinh ti\u1ec3u h\u1ecdc, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi lu\u1eadn v\u0103n ti\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u sinh, hay v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i v\u0103n, di\u1ec5n gi\u1ea3i ho\u1eb7c d\u1ecbch m\u1ed9t v\u0103n b\u1ea3n, gi\u1ea3i m\u1ed9t b\u00e0i to\u00e1n hay t\u1eadp luy\u1ec7n m\u1ed9t m\u00f4n th\u1ec3 thao.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb1ng sau m\u1ed7i th\u00e0nh t\u00edch l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ea3m x\u00fac, y\u1ebfu t\u1ed1 c\u01a1 b\u1ea3n t\u1ea1o ra th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u00f3, v\u00e0 theo chi\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 v\u00e0 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng qua vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh th\u00e0nh t\u00edch. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u1edbn nh\u1ea5t, v\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u00e1 tr\u1ecb gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc. C\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e0nh t\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 \u00e9p bu\u1ed9c, t\u1eeb nhu c\u1ea7u tham v\u1ecdng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 t\u00f4n vinh; ho\u1eb7c s\u1ef1 quan t\u00e2m y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 v\u1eadt, hay nhu c\u1ea7u n\u1eafm b\u1eaft ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft, t\u1ee9c l\u00e0 s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 thi\u00eang li\u00eang m\u00e0 m\u1ecdi \u0111\u1ee9a tr\u1ebb l\u00e0nh m\u1ea1nh \u0111\u1ec1u mang trong m\u00ecnh, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng s\u1edbm b\u1ecb mai m\u1ed9t. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c m\u00e0 h\u1ecdc sinh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c khi \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e0nh t\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea5t kh\u00e1c nhau, t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u00f3 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb n\u1ed7i s\u1ee3 \u0111au \u0111\u1edbn, \u0111am m\u00ea v\u1ecb k\u1ef7, hay s\u1ef1 khao kh\u00e1t ni\u1ec1m vui v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ecfa m\u00e3n. V\u00e0 kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a gi\u00e1o vi\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a h\u1ecdc sinh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, c\u00f3 l\u1ebd \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0 khi m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1edbi c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee7a s\u1ee3 h\u00e3i, \u00e9p bu\u1ed9c v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c gi\u1ea3 t\u1ea1o. C\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c c\u1ea3m x\u00fac l\u00e0nh m\u1ea1nh, s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 l\u00f2ng t\u1ef1 tin c\u1ee7a h\u1ecdc sinh. N\u00f3 t\u1ea1o ra \u201cnh\u1eefng th\u1ea7n d\u00e2n\u201d ph\u1ee5c t\u00f9ng. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ng\u1ea1c nhi\u00ean khi c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 chu\u1ea9n m\u1ef1c \u1edf \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nga. T\u00f4i bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y (Hoa K\u1ef3) \u0111\u00e3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u00f3; c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ee5y S\u0129 v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7. C\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t n\u00e0y l\u00e0: Trang 32 trao cho gi\u00e1o vi\u00ean \u00edt bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3, \u0111\u1ec3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c duy nh\u1ea5t c\u1ee7a s\u1ef1 k\u00ednh tr\u1ecdng c\u1ee7a h\u1ecdc sinh d\u00e0nh cho gi\u00e1o vi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t nh\u00e2n v\u0103n v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9ng l\u1ef1c th\u1ee9 hai \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp, \u0111\u00f3 l\u00e0 tham v\u1ecdng, hay n\u00f3i nh\u1eb9 nh\u00e0ng h\u01a1n, l\u00e0 khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng, \u0111\u00e3 \u0103n s\u00e2u v\u00e0o b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu thi\u1ebfu nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u1ea3m x\u00fac nh\u01b0 v\u1eady, s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1ea3y ra; khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i ch\u1ea5p nh\u1eadn ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh k\u1ebft n\u1ed1i quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. Trong ph\u1ee9c h\u1ee3p c\u1ea3m x\u00fac n\u00e0y, c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i t\u1ed3n t\u1ea1i r\u1ea5t g\u1ea7n nhau. Khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng c\u01a1 l\u00e0nh m\u1ea1nh. Tuy nhi\u00ean, khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 gi\u1ecfi h\u01a1n, m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n ho\u1eb7c th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u1ec5 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u1ecb k\u1ef7 th\u00e1i qu\u00e1, \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean nguy h\u1ea1i cho c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. V\u00ec v\u1eady, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o vi\u00ean c\u1ea7n c\u1ea9n tr\u1ecdng tr\u00e1nh s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u1ec5 d\u00e0ng k\u00edch th\u00edch tham v\u1ecdng c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y h\u1ecdc sinh n\u1ed7 l\u1ef1c.<\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 vi\u1ec7n d\u1eabn h\u1ecdc thuy\u1ebft \u0111\u1ea5u tranh sinh t\u1ed3n v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a Darwin \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho vi\u1ec7c kh\u01a1i d\u1eady tinh th\u1ea7n c\u1ea1nh tranh. Th\u1eadm ch\u00ed, h\u1ecd c\u00f2n c\u1ed1 g\u1eafng bi\u1ec7n minh cho m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ea1nh tranh v\u00f4 ch\u00ednh ph\u1ee7 trong kinh t\u1ebf m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3 khoa h\u1ecdc. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 sai l\u1ea7m, v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c m\u1ea1nh trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh sinh t\u1ed3n nh\u1edd v\u00e0o th\u1ef1c t\u1ebf r\u1eb1ng, ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh x\u00e3 h\u1ed9i. S\u1ef1 c\u1ea1nh tranh gi\u1eefa c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n trong x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u00edt, ho\u1eb7c kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ecdn l\u1ecdc nh\u01b0 nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u1eefa c\u00e1c con ki\u1ebfn ri\u00eang l\u1ebb trong m\u1ed9t t\u1ed5 ki\u1ebfn v\u1eady.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta n\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c v\u1edbi vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng theo ngh\u0129a th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau s\u1ed1ng cho thanh ni\u00ean. B\u1edfi v\u00ec, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh c\u00f4ng trong h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nhi\u1ec1u h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u1eefng g\u00ec anh ta \u0111\u00e3 l\u00e0m cho \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn qua nh\u1eefng th\u1ee9 anh ta cho \u0111i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua nh\u1eefng th\u1ee9 anh ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9ng c\u01a1 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t cho th\u00e0nh t\u1ef1u \u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00e0 ni\u1ec1m vui trong c\u00f4ng vi\u1ec7c, vui v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u1ee9c v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh t\u00e2m l\u00fd n\u00e0y \u1edf ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i t\u00f4i nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Ch\u1ec9 ri\u00eang m\u1ed9t n\u1ec1n t\u1ea3ng t\u00e2m l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u h\u00e2n hoan h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ee9 cao qu\u00fd nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi: Tri th\u1ee9c v\u00e0 S\u00e1ng t\u1ea1o ngh\u1ec7 thu\u1eadt.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u1ee9c c\u00e1c s\u1ee9c m\u1ea1nh t\u00e2m l\u00fd s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f3 kh\u0103n h\u01a1n vi\u1ec7c \u00e9p bu\u1ed9c hay kh\u01a1i d\u1eady tham v\u1ecdng c\u00e1 nh\u00e2n, nh\u01b0ng v\u00ec th\u1ebf, n\u00f3 l\u1ea1i c\u00e0ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb h\u01a1n.\u00a0M\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ea3n n\u0103ng vui ch\u01a1i v\u00e0 kh\u00e1t khao t\u00ecm hi\u1ec3u \u1edf tr\u1ebb em, v\u00e0 h\u01b0\u1edbng ch\u00fang sang nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i; \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a tr\u00ean mong mu\u1ed1n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng trong c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft. N\u1ebfu tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c hi\u1ec7u qu\u1ea3 theo nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao v\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i t\u1eadp nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng giao s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0. T\u00f4i \u0111\u00e3 g\u1eb7p nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb th\u00edch \u0111i h\u1ecdc h\u01a1n ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0.<\/p>\n<p>M\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00f2i h\u1ecfi gi\u00e1o vi\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec7 s\u0129 trong l\u0129nh v\u1ef1c chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u00e0m c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 hi\u1ec7n th\u1ef1c h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea7n n\u00e0y trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc? Kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p chung n\u00e0o cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c chung n\u00e0o \u0111\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n s\u1ed1ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh. Nh\u01b0ng c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, c\u00e1c gi\u00e1o vi\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ee9 hai, gi\u00e1o vi\u00ean c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n t\u1ef1 do r\u1ed9ng r\u00e3i trong vi\u1ec7c l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00e0 h\u1ecd \u00e1p d\u1ee5ng. B\u1edfi v\u00ec, \u0111i\u1ec1u c\u0169ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi anh ta l\u00e0, ni\u1ec1m vui trong vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u1ea1o c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft b\u1edfi s\u1ef1 \u00e9p bu\u1ed9c v\u00e0 \u00e1p l\u1ef1c b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>N\u1ebfu c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u00e3 ch\u0103m ch\u00fa theo d\u00f5i nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u1ee7a t\u00f4i cho \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00e1c b\u1ea1n s\u1ebd ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft v\u1ec1 tinh th\u1ea7n, m\u00e0 theo t\u00f4i, tu\u1ed5i tr\u1ebb n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c \u1edf tr\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, t\u00f4i v\u1eabn ch\u01b0a n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1c m\u00f4n h\u1ecdc, hay ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u1ea3ng d\u1ea1y. Ng\u00f4n ng\u1eef hay gi\u00e1o d\u1ee5c khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean?<\/p>\n<p>T\u00f4i xin tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y: theo t\u00f4i, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu. Khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i luy\u1ec7n c\u01a1 b\u1eafp v\u00e0 s\u1ef1 d\u1ebbo dai c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1c m\u00f4n th\u1ec3 d\u1ee5c d\u1ee5ng c\u1ee5 v\u00e0 \u0111i b\u1ed9 d\u01b0\u1eddng d\u00e0i, sau n\u00e0y anh ta s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ec3 ch\u1ea5t n\u00e0o. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi vi\u1ec7c r\u00e8n luy\u1ec7n tr\u00ed \u00f3c v\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp k\u1ef9 n\u0103ng kh\u00e9o l\u00e9o c\u1ee7a gi\u00e1c quan v\u00e0 \u0111\u00f4i tay. Do \u0111\u00f3, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u00f3m h\u1ec9nh kh\u00f4ng sai khi \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u01b0 sau: gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i sau khi ng\u01b0\u1eddi ta qu\u00ean h\u1ebft nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng. V\u00ec v\u1eady, t\u00f4i th\u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 phe n\u00e0o trong cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n theo h\u01b0\u1edbng ng\u1eef v\u0103n &#8211; l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c thi\u00ean v\u1ec1 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p>M\u1eb7t kh\u00e1c, t\u00f4i mu\u1ed1n ph\u1ea3n b\u00e1c l\u1ea1i quan \u0111i\u1ec3m cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ph\u1ea3i d\u1ea1y tr\u1ef1c ti\u1ebfp ki\u1ebfn th\u1ee9c chuy\u00ean bi\u1ec7t v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ef9 n\u0103ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd tr\u1ef1c ti\u1ebfp s\u1eed d\u1ee5ng sau n\u00e0y trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00e0 qu\u00e1 s\u1ee9c \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e0o t\u1ea1o chuy\u00ean bi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady \u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc kh\u1ea3 thi. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch n\u1ebfu \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00f4 tri v\u00f4 gi\u00e1c. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i khi r\u1eddi kh\u1ecfi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch h\u00e0i h\u00f2a, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u00ean gia. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y theo t\u00f4i, v\u00e0 trong m\u1ed9t ngh\u0129a n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u0169ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng chuy\u00ean ng\u00e0nh m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t nghi\u1ec7p t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd tham gia v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0nh ngh\u1ec1 c\u1ee5 th\u1ec3. Ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed5ng qu\u00e1t cho t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, ph\u00e1n \u0111o\u00e1n v\u00e0 lao \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c ti\u1ebfp thu ki\u1ebfn th\u1ee9c chuy\u00ean bi\u1ec7t. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm v\u1eefng nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a ng\u00e0nh chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch t\u01b0 duy v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c l\u1eadp, anh ta ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00edch nghi v\u1edbi nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed1t h\u01a1n so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o ch\u1ee7 y\u1ebfu h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ti\u1ebfp thu ki\u1ebfn th\u1ee9c chi ti\u1ebft.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf \u0111\u00e2y m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o mang t\u00ednh kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec h\u01a1n ngo\u00e0i quan \u0111i\u1ec3m c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 anh ta \u0111\u00e3 thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecdc sinh v\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o vi\u00ean. T\u00f4i c\u1ea3m \u01a1n qu\u00fd v\u1ecb \u0111\u00e3 cho t\u00f4i c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ecdp quan tr\u1ecdng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>Albert Einstein<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Ti\u1ec3u bang New York<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u1ec0 GI\u00c1O D\u1ee4C On Education (1936) Albert Einstein (T\u1eeb m\u1ed9t b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n trong H\u1ed9i ngh\u1ecb l\u1ea7n th\u1ee9 72 c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Ti\u1ec3u bang New York, t\u1ea1i Chancellor Hall c\u1ee7a T\u00f2a nh\u00e0 Gi\u00e1o D\u1ee5c Ti\u1ec3u bang, th\u00e0nh ph\u1ed1 Albany, New York, trong L\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m 300 n\u0103m Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3, ng\u00e0y<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16364"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16364"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16381,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16364\/revisions\/16381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}