{"id":16992,"date":"2026-09-04T19:31:54","date_gmt":"2026-09-04T12:31:54","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=16992"},"modified":"2026-09-04T19:31:54","modified_gmt":"2026-09-04T12:31:54","slug":"buoi-toi-cua-toi-voi-einstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/buoi-toi-cua-toi-voi-einstein\/","title":{"rendered":"&#8220;Bu\u1ed5i t\u1ed1i c\u1ee7a t\u00f4i v\u1edbi Einstein&#8221;"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">&#8220;BU\u1ed4I T\u1ed0I C\u1ee6A T\u00d4I V\u1edaI EINSTEIN&#8221;<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">&#8220;My Evening with Einstein&#8221;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">L\u1eddi m\u1eddi b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m kh\u00f3 qu\u00ean.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\"><em>T\u00e1c gi\u1ea3<\/em>: <strong>John H. Bunzel<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-16251\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/06\/picture-7.png?resize=74%2C48&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"74\" height=\"48\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">&#8220;Anh v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00f4i u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng?&#8221;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2014 Albert Einstein<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n n\u0103m 1947, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ec9 hai n\u0103m sau khi Th\u1ebf chi\u1ebfn II ch\u1ea5m d\u1ee9t, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y gi\u1eefa Albert Einstein, th\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129 s\u0129 Claude Pepper, v\u00e0 c\u1eadu sinh vi\u00ean John Bunzel, tr\u00f4ng d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng l\u00e0m sao. Einstein \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u1ef1 bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a Pepper tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang t\u1ea1i m\u1ed9t gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton, v\u00e0 sau b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Pepper, Bunzel, v\u00e0 m\u1eddi h\u1ecd v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u00f3 n\u1ed9i dung r\u1ea5t phong ph\u00fa g\u1ed3m nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1 t\u00e0i th\u00fa v\u1ecb. B\u1ed7ng nhi\u00ean t\u00f4i th\u1ea7m ngh\u0129, \u01b0\u1edbc g\u00ec m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t cu\u1ed9c du h\u00e0nh th\u1eddi gian v\u1ec1 l\u1ea1i giai \u0111o\u1ea1n Einstein c\u00f2n s\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 xin m\u1ed9t cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi \u00f4ng. T\u00f4i tin \u00f4ng \u1ea5y s\u1ebd nh\u1eadn l\u1eddi. S\u1ebd th\u00fa v\u1ecb bi\u1ebft bao! Th\u1eadt h\u1ea1nh ph\u00fac cho nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn g\u1eb7p \u00f4ng. L\u00fac c\u00f2n sinh th\u1eddi, c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u00e3 xem \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc hi\u1ec1n tri\u1ebft th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ea1i Princeton, tuy s\u1ed1ng c\u00f3 ph\u1ea7n \u1ea9n d\u1eadt, v\u00e0 \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i d\u00f2ng ch\u1ea3y ch\u00ednh c\u1ee7a khoa h\u1ecdc l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Ch\u00faa \u2013 thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng nh\u1ea5t gi\u1eefa t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u2013 nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ee9c h\u00fat m\u00e3nh li\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi gi\u1edbi, t\u1eeb sinh vi\u00ean, nh\u00e0 b\u00e1o, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ecb nguy\u00ean th\u1ee7 qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-17048 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Tuong-Einstein-voi-Dan.jpeg?resize=388%2C517&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"388\" height=\"517\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: left;padding-left: 80px\">T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng b\u00e1n th\u00e2n c\u1ee7a Einstein l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111i\u00eau kh\u1eafc Robert Berks t\u1ea1c v\u00e0o n\u0103m 1953, d\u1ef1a tr\u00ean ch\u00ednh nguy\u00ean m\u1eabu \u0111\u1eddi th\u1ef1c khi \u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u0103m nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a Einstein t\u1ea1i s\u1ed1 112 \u0111\u01b0\u1eddng Mercer; ng\u01b0\u1eddi trong \u1ea3nh l\u00e0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Nguy\u1ec5n Trung D\u00e2n. T\u01b0\u1ee3ng n\u1eb1m t\u1ea1i c\u00f4ng vi\u00ean nh\u1ecf (thu\u1ed9c h\u1ea1t Mercer) \u1edf g\u00f3c \u0111\u01b0\u1eddng <span class=\"iNqyIf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-processed=\"true\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: &quot;Google Sans&quot;, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\"><span class=\"\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-ved=\"2ahUKEwjv7J3469OWAxWJSWwGHUqYE-4Q0fERegYIAAgNEAE\" data-processed=\"true\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: &quot;Google Sans&quot;, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\">1-7 Stockton St, Princeton, NJ 08540<\/span><\/span> (giao \u0111i\u1ec3m gi\u1eefa Bayard Lane v\u00e0 Stockton Street), \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi t\u00f2a nh\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n Princeton v\u00e0 c\u00e1ch c\u1ed5ng ch\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton (nh\u01b0 c\u1ed5ng Fitz Randolph Gate tr\u01b0\u1edbc t\u00f2a nh\u00e0 Nassau Hall) ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 5 \u0111\u1ebfn 7 ph\u00fat \u0111i b\u1ed9<!--TgQPHd|||[]-->. Ai \u0111ang \u1edf trong ho\u1eb7c g\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1ee3ng \u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u1ecdc c\u00e1c c\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng kh\u1eafc tr\u00ean \u0111\u00e1. Ngo\u00e0i ra, <span class=\"iNqyIf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: &quot;Google Sans&quot;, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\"><span data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: &quot;Google Sans&quot;, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\"><span class=\"\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-ved=\"2ahUKEwjv7J3469OWAxWJSWwGHUqYE-4Q0fERegYIAAgTEAs\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: &quot;Google Sans&quot;, Arial, sans-serif; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\">Th\u01b0 vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton (Firestone Library), n<\/span><\/span><\/span>\u1eb1m ngay trong trung t\u00e2m khu\u00f4n vi\u00ean tr\u01b0\u1eddng, l\u00e0 n\u01a1i l\u01b0u gi\u1eef nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea5y t\u1edd g\u1ed1c v\u00e0 b\u1ea3n th\u1ea3o vi\u1ebft tay c\u1ee7a Einstein.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Xin xem th\u00eam nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd M\u1ef9 <strong>John A. Wheeler<\/strong>, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp g\u1eb7p Einstein nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u01b0\u1eddng Mercer, c\u0169ng nh\u01b0 trong \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u1ec1 \u00f4ng, v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc, s\u1ef1 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 d\u00e2ng hi\u1ebfn, v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1, c\u0169ng nh\u01b0 tri\u1ebft l\u00fd s\u1ed1ng c\u1ee7a \u00f4ng, m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00edch t\u1eeb <em>A Biographical Memoir (h\u1ed3i \u1ee9c ti\u1ec3u s\u1eed<\/em>) c\u1ee7a \u00f4ng n\u0103m 1980 (\u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung):<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/john-wheeler-viet-ve-albert-einstein\/\">John Wheeler vi\u1ebft v\u1ec1 Albert Einstein<\/a><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">V\u00e0 xem th\u00eam c\u00e2u h\u1ecfi ch\u1eebng n\u00e0o Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng Einstein cho c\u00f4ng ch\u00fang, nh\u1ea5t l\u00e0 trong &#8220;k\u1ef7 nguy\u00ean khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7&#8221; m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c v\u01b0\u01a1n t\u1edbi:<\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"T\u01b0\u1ee3ng Albert Einstein cho Vi\u1ec7t Nam?\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/tuong-albert-einstein-cho-viet-nam\/\" rel=\"bookmark\"><em>T\u01b0\u1ee3ng Albert Einstein cho Vi\u1ec7t Nam?<\/em><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Th\u1ebf k\u1ef7 XX, Einstein l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, c\u0169ng nh\u01b0 Aristotle t\u1eebng l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean \u2013 ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc \u2013 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00e2u \u00c2u th\u1eddi Trung c\u1ed5. Ch\u1eebng n\u00e0o c\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc? &#8220;Th\u1ebf gi\u1edbi trong tr\u0103m n\u0103m qua \u0111\u00e3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u01a1 b\u1ea3n h\u01a1n b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ebf k\u1ef7 n\u00e0o kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3,&#8221; Stephen Hawking n\u00f3i, &#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i do nh\u1eefng h\u1ecdc thuy\u1ebft ch\u00ednh tr\u1ecb hay kinh t\u1ebf m\u1edbi n\u00e0o, m\u00e0 do nh\u1eefng s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n k\u1ef9 thu\u1eadt b\u1ea3o t\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n b\u1edfi nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 trong nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n. Ai l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng cho nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 n\u00e0y h\u01a1n l\u00e0 Albert Einstein?&#8221; Alfred North Whitehead, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Anh th\u1ebf k\u1ef7 XX c\u0169ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i \u1edf cu\u1ed1i cu\u1ed1n s\u00e1ch <i>Science and the Modern World<\/i> (Khoa h\u1ecdc v\u00e0 Th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, 1925): &#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chinh ph\u1ee5c v\u0129 \u0111\u1ea1i, t\u1eeb Alexander \u0111\u1ebfn Caesar, v\u00e0 t\u1eeb Caesar \u0111\u1ebfn Napoleon, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau. Nh\u01b0ng t\u1ed5ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y r\u00fat l\u1ea1i th\u00e0nh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u00f3i quen v\u00e0 t\u00e2m t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y ra d\u00e0i h\u1ea1n b\u1edfi m\u1ed9t chu\u1ed7i d\u00e0i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u01b0 duy t\u1eeb Thales \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c g\u00ec, nh\u01b0ng t\u1ed1i h\u1eadu l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt\">\u2217\u2217\u2217<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\"><span style=\"font-size: 18pt;font-family: impact, sans-serif\">K<\/span>HI C\u00d2N L\u00c0 SINH VI\u00caN\u00a0\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton,\u00a0<\/span>t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u1edbi Albert Einstein t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng tr\u00ean ph\u1ed1 Mercer. T\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 u\u1ed1ng g\u00ec, nh\u01b0ng t\u00f4i nh\u1edb \u00f4ng \u1ea5y ng\u1ed3i tr\u00ean chi\u1ebfc gh\u1ebf t\u1ef1a v\u00e0 h\u00fat m\u1ed9t chi\u1ebfc t\u1ea9u d\u00e0i, m\u1ea3nh. V\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m 1947, th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 t\u1ef1 do c\u1ee7a Florida, Claude Pepper, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Princeton v\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u1eed t\u1ecda ch\u1eadt k\u00edn t\u1ea1i h\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng McCosh c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc. \u00d4ng l\u00e0 kh\u00e1ch m\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c sinh vi\u00ean v\u00e0 gi\u1ea3ng vi\u00ean m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u00fap th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nh\u1eb1m x\u00f3a b\u1ecf ch\u00ednh s\u00e1ch ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i x\u1eed l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1ec1 h\u1ea1n ng\u1ea1ch ch\u1ee7ng t\u1ed9c \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh vi\u00ean Do Th\u00e1i, m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169ng lo\u1ea1i tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi da \u0111en kh\u1ecfi c\u1ed5ng nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Khi t\u00f4i v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 Pepper b\u01b0\u1edbc l\u00ean s\u00e2n kh\u1ea5u v\u00e0i ph\u00fat tr\u01b0\u1edbc 6 gi\u1edd chi\u1ec1u, nh\u00ecn quanh kh\u00e1n ph\u00f2ng ch\u1eadt k\u00edn ng\u01b0\u1eddi, m\u1eaft t\u00f4i ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u1edf gi\u1eefa h\u00e0ng th\u1ee9 ba ho\u1eb7c th\u1ee9 t\u01b0. \u00d4ng \u1ea5y c\u00f3 m\u00e1i t\u00f3c b\u1ea1c, m\u1eb7c m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o len s\u1eddn v\u00e0, nh\u01b0 t\u00f4i ph\u00e1t hi\u1ec7n ra sau n\u00e0y, \u0111i gi\u00e0y th\u1ec3 thao kh\u00f4ng v\u1edb. M\u1eaft t\u00f4i kh\u00f4ng l\u1ea7m; trang ph\u1ee5c quen thu\u1ed9c c\u1ee7a Albert Einstein kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o nh\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc khi gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 v\u1edbi c\u00f4ng ch\u00fang, t\u00f4i n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y r\u1eb1ng Einstein \u0111ang \u1edf trong gi\u1edbi kh\u00e1n gi\u1ea3 v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed \u00f4ng \u1ea5y \u0111ang ng\u1ed3i. Khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a m\u00ecnh, Pepper tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1edbi to\u00e0n th\u1ec3 kh\u00e1n gi\u1ea3 r\u1eb1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc t\u1ef1 h\u00e0o nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi \u00f4ng \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c vinh danh b\u1edfi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng khoa h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta, Ti\u1ebfn s\u0129 Albert Einstein\u201d. Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd n\u1ed5i ti\u1ebfng, l\u00fac \u0111\u00f3 68 tu\u1ed5i, li\u1ec1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u00e0ng v\u1ed7 tay k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb kh\u00e1n gi\u1ea3.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-17014\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Einstein-by-Halsman.png?resize=344%2C375&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"344\" height=\"375\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\u00a0 <img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-17018\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Claude-Pepper-better.png?resize=303%2C374&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"303\" height=\"374\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Albert Einstein 1947 (Philippe Halsman) v\u00e0 Claude Pepper kho\u1ea3ng n\u0103m 1940.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\"><strong>Claude Denson Pepper<\/strong> (1900\u20131989) l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ch\u00ednh tr\u1ecb gia theo khuynh h\u01b0\u1edbng t\u1ef1 do n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t mi\u1ec1n Nam Hoa K\u1ef3 trong th\u1ebf k\u1ef7 XX. V\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 \u0110\u1ea3ng D\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho bang Florida t\u1eeb n\u0103m 1936 \u0111\u1ebfn 1951, \u00f4ng l\u00e0 nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ea5p qu\u1ed1c gia trong c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ea3i c\u00e1ch y t\u1ebf, lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111i \u0111\u1ea7u trong cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng th\u00f4ng qua \u0110\u1ea1o lu\u1eadt Cho vay-Cho thu\u00ea (Lend-Lease Act) nh\u1eb1m h\u1ed7 tr\u1ee3 phe \u0110\u1ed3ng minh trong Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 sau \u0111\u00f3 \u0111\u1eafc c\u1eed v\u00e0o H\u1ea1 vi\u1ec7n Hoa K\u1ef3; t\u1ea1i \u0111\u00e2y, t\u1eeb n\u0103m 1963 cho \u0111\u1ebfn khi qua \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 1989, \u00f4ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t ng\u00f4n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng sinh vi\u00ean v\u00e2y quanh Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 Pepper sau khi \u00f4ng k\u1ebft th\u00fac b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u. \u0110\u1ee9ng m\u1ed9t m\u00ecnh b\u00ean ph\u1ea3i s\u00e2n kh\u1ea5u, t\u00f4i \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ea5y Einstein v\u1eaby tay ch\u00e0o t\u00f4i t\u1eeb ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a \u00f4ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady, \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n kh\u1ea5u v\u00e0 \u0111\u01b0a tay l\u00ean b\u1eaft tay t\u00f4i. B\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh n\u1eb7ng gi\u1ecdng nh\u01b0ng kh\u00e1 t\u1ed1t, \u00f4ng h\u1ecfi: &#8220;Anh v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng?&#8221;<\/p>\n<p>T\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea5t ng\u1edd tr\u01b0\u1edbc l\u1eddi m\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1eafc h\u1eb3n t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ea3m \u01a1n \u00f4ng \u1ea5y v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng kho\u1ea3ng 8 gi\u1edd. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u1ea5y b\u1eaft tay t\u00f4i l\u1ea7n n\u1eefa v\u00e0 ch\u1eadm r\u00e3i b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi h\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng. V\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 r\u1ea5t vui m\u1eebng tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec5n c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u0103m Einstein t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng, n\u1eb1m g\u1ea7n Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u Cao c\u1ea5p, m\u1ed9t trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft, g\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng thu\u1ed9c (\u0110\u1ea1i h\u1ecdc) Princeton.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 k\u00fd c\u1ee7a Einstein, Helen Dukas , ch\u00e0o \u0111\u00f3n v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ph\u00f2ng kh\u00e1ch tho\u1ea3i m\u00e1i, \u0111\u1ea7y s\u00e1ch. Ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf (v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111i d\u00e9p l\u00ea), Einstein ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ch\u00fang t\u00f4i n\u1ed3ng nhi\u1ec7t trong khi h\u00fat t\u1ea9u v\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 v\u1ec1 b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a \u00f4ng. Pepper \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi khen, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u00f3ng g\u00f3p khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel trong vi\u1ec7c ch\u1ea5m d\u1ee9t chi\u1ebfn tranh v\u1edbi Nh\u1eadt B\u1ea3n m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ee9c th\u00ec.<\/p>\n<p>Einstein kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. Pepper ph\u00e1 v\u1ee1 s\u1ef1 im l\u1eb7ng b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng r\u1eb1ng b\u1ee9c th\u01b0 Einstein vi\u1ebft cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng Roosevelt n\u0103m 1939, th\u00fac gi\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n bom nguy\u00ean t\u1eed, \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i k\u1ebft c\u1ee5c c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn. L\u1ea1i m\u1ed9t kho\u1ea3nh kh\u1eafc im l\u1eb7ng n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc khi Einstein l\u00ean ti\u1ebfng. T\u00f4i v\u1eabn c\u00f2n nghe th\u1ea5y gi\u1ecdng n\u00f3i n\u1eb7ng tr\u0129u c\u1ee7a \u00f4ng khi \u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ebft b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3 \u201cmang t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i khoa h\u1ecdc\u201d. \u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng \u00f4ng t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a h\u00f2a b\u00ecnh, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd k\u00fd b\u1ee9c th\u01b0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n thi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1ed7i l\u1ea1c Leo Szilard, \u0111\u00e3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u00f4ng r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c \u0111ang \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t xa trong vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o bom nguy\u00ean t\u1eed c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd. M\u1eb7c d\u00f9 Einstein ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 x\u1eed v\u1ec1 m\u1eb7t c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u00f4ng n\u00f3i, nh\u01b0ng nhu c\u1ea7u ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd duy nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 d\u00e0nh hai ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f4ng c\u1ed9ng\u2014n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, Pepper v\u00e0 Einstein \u0111\u00e3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi nhau. Ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1eddi gian t\u00f4i l\u1eafng nghe, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi 23 tu\u1ed5i c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 n\u00ean l\u00e0m.<\/p>\n<p>Einstein r\u1ea5t mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng, m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u00fang ta s\u1eed d\u1ee5ng bom nguy\u00ean t\u1eed nh\u01b0 m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft ch\u1ed1ng l\u1ea1i Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u00f4ng v\u1eabn ki\u00ean \u0111\u1ecbnh v\u1edbi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc h\u00f2a b\u00ecnh b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng. \u00d4ng tin t\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0o ch\u00ednh ph\u1ee7 th\u1ebf gi\u1edbi (world government). Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c ng\u0103n ch\u1eb7n c\u1ed7 m\u00e1y chi\u1ebfn tranh c\u1ee7a Hitler. \u00d4ng g\u1ecdi Hitler l\u00e0 m\u1ed9t \u201ct\u00ean gangster ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng\u201d, v\u00e0 \u2013 \u00f4ng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn thu\u1eadt ng\u1eef \u201ct\u1ed9i l\u1ed7i t\u1eadp th\u1ec3\u201d (kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ee7a Einstein, ND) \u2013 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a Hitler l\u00ean to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n s\u1ed1 \u0110\u1ee9c (ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u1edf trong c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1eadp trung) v\u00ec \u0111\u00e3 \u1ee7ng h\u1ed9 \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn c\u00f9ng b\u1eb1ng s\u1ef1 im l\u1eb7ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Pepper \u0111\u00e3 h\u1ecfi Einstein m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi. T\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb nhi\u1ec1u v\u1ec1 cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec nh\u1eefng b\u00ecnh lu\u1eadn c\u1ee7a Einstein ch\u1ee7 y\u1ebfu ng\u1eafn g\u1ecdn, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 g\u1ed3m m\u1ed9t t\u1eeb. Tuy nhi\u00ean, t\u1ea1i m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t ng\u1eafn g\u1ecdn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 khi\u1ebfn t\u00f4i th\u1ea5y \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd. \u00d4ng n\u00f3i r\u1eb1ng trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh su\u1ed1t nhi\u1ec1u n\u0103m, \u00f4ng li\u00ean t\u1ee5c nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng &#8220;90% th\u1eddi gian t\u00f4i \u0111\u00e3 sai&#8221;.<\/p>\n<p>Einstein c\u00f2n mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00eam v\u00e0i \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a Pepper. \u00d4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t ch\u1ec9 tr\u00edch c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 v\u1ec1 b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u \u201cB\u1ee9c m\u00e0n s\u1eaft\u201d c\u1ee7a Winston Churchill v\u00e0o ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 3 n\u0103m 1946, m\u00e0 c\u1ea3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u0103ng th\u1eb3ng leo thang v\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang nguy hi\u1ec3m. M\u1eb7c d\u00f9 Einstein ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u00e0nh vi t\u00e0n b\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u00e1c c\u1ee7a Stalin \u2014\u201cT\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh ph\u1ee7 nh\u01b0 v\u1eady\u201d\u2014\u00f4ng kh\u00f4ng tin r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nga l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh. \u00d4ng n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng lo s\u1ee3 h\u01a1n nhi\u1ec1u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc ta n\u00f3i v\u1ec1 \u201cchi\u1ebfn tranh ph\u00f2ng ng\u1eeba\u201d ch\u1ed1ng l\u1ea1i Li\u00ean X\u00f4. \u00d4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u2014 v\u00e0 Pepper c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd \u2014 t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 l\u1ea1i nhanh ch\u00f3ng tin v\u00e0o \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Nga.<\/p>\n<p>T\u00f4i chuy\u1ec3n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 sang m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn m\u1ed9t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 trong m\u1ed9t kh\u00f3a h\u1ecdc nh\u00e2n v\u0103n. T\u00f4i h\u1ecfi Einstein li\u1ec7u \u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n hay t\u1ed3i t\u1ec7 h\u01a1n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f4n gi\u00e1o. \u00d4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111ang n\u00f3i v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao, \u00f4ng n\u00f3i, \u00f4ng kh\u00f4ng tin v\u00e0o m\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf to\u00e0n n\u0103ng c\u00f3 nh\u00e2n c\u00e1ch \u201cm\u00e0 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7u xin \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n v\u00e0 mong mu\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh ho\u1eb7c ban cho s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn trong c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi\u201d. \u00d4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh l\u1ea1i cam k\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri th\u1ee9c h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm ki\u1ebfm th\u00f4ng qua l\u00fd t\u00ednh v\u00e0 khoa h\u1ecdc. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 khoa h\u1ecdc. \u00d4ng th\u01b0\u1eddng tuy\u00ean b\u1ed1, \u00f4ng n\u00f3i, r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 trong \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ni\u1ec1m vui v\u00e0 s\u1ef1 kinh ng\u1ea1c v\u00f4 b\u1edd b\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5u tr\u00fac, v\u1ebb \u0111\u1eb9p v\u00e0 s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi trong ph\u1ea1m vi m\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3n th\u1ecb.<\/p>\n<p>Pepper h\u1ecfi \u00f4ng li\u1ec7u \u00f4ng c\u00f3 l\u1ea1c quan v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai trong k\u1ef7 nguy\u00ean nguy\u00ean t\u1eed m\u1edbi hay kh\u00f4ng. M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, Einstein l\u1ea1i suy ngh\u0129 r\u1ea5t l\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi tr\u1ea3 l\u1eddi. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng n\u00f3i, v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, \u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng \u0111\u00f4i khi \u00f4ng c\u0169ng b\u0103n kho\u0103n v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 kh\u00ed nguy\u00ean t\u1eed \u1edf Hiroshima v\u00e0 Nagasaki. Li\u1ec7u s\u1ee9c m\u1ea1nh h\u1ee7y di\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 m\u1ea5t l\u00f2ng tin tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ed1i v\u1edbi khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed m\u00e0 ch\u00ednh h\u1ecd \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o ra? \u00d4ng nh\u1eafc l\u1ea1i ni\u1ec1m tin c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u00f3a b\u1ecf ch\u1ee7 quy\u1ec1n qu\u1ed1c gia (s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 th\u1ebf gi\u1edbi) l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c n\u1ebfu ch\u00fang ta mu\u1ed1n tr\u00e1nh th\u1ea3m h\u1ecda h\u1ee7y di\u1ec7t h\u00e0ng lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Dukas n\u00f3i v\u00e0i l\u1eddi v\u1edbi Einstein b\u1eb1ng ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u00e3 10 gi\u1edd r\u1ed3i. Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 Pepper v\u00e0 t\u00f4i bi\u1ebft \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac ph\u1ea3i \u0111i. V\u1eabn ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf, Einstein b\u1eaft tay ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf ni\u1ec1m vui khi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p c\u1ea3 hai ch\u00fang t\u00f4i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3m \u01a1n th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa v\u1ec1 b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y. Pepper \u0111\u00e1p l\u1ea1i r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vinh d\u1ef1 khi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p \u00f4ng \u1ea5y, v\u00e0 ch\u00fang ta th\u1eadt may m\u1eafn khi \u00f4ng \u1ea5y r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 v\u00e0 \u0111\u1ebfn Hoa K\u1ef3.<\/p>\n<p>Einstein kh\u1ebd m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi khi n\u00f3i, &#8220;T\u00f4i ngh\u0129 Hitler l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0i Do Th\u00e1i.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>\u2013 H\u1ebft \u2013<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>John H. Bunzel<\/strong>\u00a0<em>l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 v\u1ec1 khoa h\u1ecdc ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Stanford, c\u1ef1u hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc bang San Jose v\u00e0 c\u1ef1u th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a \u1ee6y ban Nh\u00e2n quy\u1ec1n Hoa K\u1ef3. B\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean <strong>T\u1ea1p ch\u00ed Stanford<\/strong>, m\u1ee5c <strong>Alumni<\/strong>, th\u00e1ng 1 \u2013 th\u00e1ng 2, n\u0103m 2017.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;BU\u1ed4I T\u1ed0I C\u1ee6A T\u00d4I V\u1edaI EINSTEIN&#8221; &#8220;My Evening with Einstein&#8221; L\u1eddi m\u1eddi b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m kh\u00f3 qu\u00ean. T\u00e1c gi\u1ea3: John H. Bunzel &nbsp; &#8220;Anh v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00f4i u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng?&#8221; \u2014 Albert Einstein L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u Cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n n\u0103m 1947, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ec9<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16992"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16992"}],"version-history":[{"count":54,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17059,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16992\/revisions\/17059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}