{"id":17258,"date":"2026-10-18T09:38:46","date_gmt":"2026-10-18T02:38:46","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=17258"},"modified":"2026-10-18T09:40:20","modified_gmt":"2026-10-18T02:40:20","slug":"que-huong-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/que-huong-la-gi\/","title":{"rendered":"Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #808000\">QU\u00ca H\u01af\u01a0NG L\u00c0 G\u00cc?<\/span><\/h1>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ci3.googleusercontent.com\/meips\/ADKq_NYXA_ISHaaEqdlXRDuhIZ6ehRajRJ25D81F38QWIy-L80XJnpjABJgnb0WJibtoo0IK-IH10xfBT8TEruk-y8A0AUKZjd8FPdqD7Vx5ubktWLi13lqVHGol8yz8FDT_dfzEV9UqAA92m0tseHG7efIpKBQyg4YxNA0iAxSrnMC3KnKm0un7Uug=s0-d-e1-ft#https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/02\/Tu-bao-NYT.png?resize=70%2C54&amp;ssl=1\" \/><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"color: #000080\"><em><span style=\"font-size: 18pt\">Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u1ea3i \u0111\u1ea5t, c\u00f3 n\u00fai c\u00f3 s\u00f4ng, c\u00f3 c\u00e2y c\u1ecf, c\u00f3 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng chung quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ebf. S\u00e2u xa h\u01a1n th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c n\u1ea5m m\u1ed3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khu\u1ea5t. \u201cCh\u00ednh tro t\u00e0n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u201d, m\u1ed9t v\u0103n h\u00e0o Ph\u00e1p, trong m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ee7 v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 th\u1ed1t ra nh\u01b0 v\u1eady.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #000080\">\u2014 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng <\/span><\/strong><span style=\"color: #000080\">(1926-2020)<\/span><\/span><\/p>\n<p>S\u00e1ng nay \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a <strong>V\u00f5 T\u00e1 H\u00e2n<\/strong> tr\u00ean b\u00e1o m\u1ea1ng vnexpress ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u c\u1ea3m x\u00fac, n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m qu\u00e1 kh\u1ee9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m xu\u1ed1ng, t\u00f4i b\u1ed7ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a <strong>GS \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng<\/strong> n\u00f3i n\u0103m x\u01b0a t\u00f4i v\u1eabn c\u00f2n nh\u1edb trong l\u00f2ng: <span style=\"color: #000080;font-size: 12pt\"><em><span style=\"font-size: 14pt\">Ch\u00ednh tro t\u00e0n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng<\/span>. <\/em><\/span>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t t\u00f4i nghe t\u1eeb Th\u1ea7y. T\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e2u n\u00f3i l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 Ph\u00e1p <strong>Alphonse de Lamartine<\/strong> (1790 &#8211; 1860) trong m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ca c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 t\u00ean <strong>La Chute d&#8217;un ange<\/strong> <em>(S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ea7n) <\/em>xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1838. Lamartine<span class=\"iNqyIf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-epip=\"\" data-complete=\"true\">\u00a0thu\u1ed9c <\/span>tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i l\u00e3ng m\u1ea1n Ph\u00e1p th\u1ebf k\u1ef7 XIX v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t ti\u00ean phong ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u1ea5t c\u1ee7a tr\u00e0o l\u01b0u n\u00e0y. <em class=\"zhvwWe\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-epip=\"\" data-processed=\"true\">Tr\u1ea7m t\u01b0<!--TgQPHd|||[]--><\/em> (<em class=\"zhvwWe\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-epip=\"\" data-processed=\"true\">M\u00e9ditations po\u00e9tiques<!--TgQPHd|||[]--><\/em>, 1820) l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u00e1nh d\u1ea5u b\u01b0\u1edbc kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a phong tr\u00e0o th\u01a1 ca l\u00e3ng m\u1ea1n Ph\u00e1p. Xu\u00e2n Di\u1ec7u, Huy C\u1eadn \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf b\u00e0i th\u01a1 &#8220;Le Lac&#8221; (H\u1ed3 \u01a1i), m\u1ed9t h\u1ec7 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 n\u1ed7i bu\u1ed3n c\u1ee7a ch\u00ednh th\u1ebf h\u1ec7 m\u00ecnh \u2014 th\u1ebf h\u1ec7 m\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi cu\u1ed9c, t\u00ecm \u0111\u1ebfn thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u1ef1c t\u1ea1i v\u00e0 gi\u1ea3i t\u1ecfa c\u00e1i t\u00f4i c\u00f4 \u0111\u01a1n \u0111ang khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 m\u1edbi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf Lamartine ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u0111i\u1ec7u c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ec7 ng\u00f4n ng\u1eef phong ph\u00fa d\u00e1m c\u1edfi tr\u00f3i cho nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac c\u00e1 nh\u00e2n, d\u00e1m n\u00f3i l\u00ean s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n, \u0111au kh\u1ed5 v\u00e0 d\u00e1m b\u1ed9c l\u1ed9 t\u00ecnh y\u00eau c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh. Cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u01a1 m\u1edbi, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00f3m <strong>T\u1ef1 l\u1ef1c v\u0103n \u0111o\u00e0n<\/strong> di\u1ec5n ra song song v\u1edbi tr\u00e0o l\u01b0u \u0111\u1ed5i m\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi qu\u1ed1c gia trong <strong>Phong tr\u00e0o Ng\u0169 T\u1ee9<\/strong> nh\u1eefng n\u0103m 1920 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;font-family: impact, sans-serif\">T<\/span>r\u1edf l\u1ea1i b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a <strong>V\u00f5 T\u00e1 H\u00e2n<\/strong>. Xin ph\u00e9p \u0111\u0103ng l\u1ea1i t\u1eeb <strong>vnexpress<\/strong>:<\/p>\n<h1 class=\"title-detail mt20\" style=\"text-align: center\">L\u00e1 th\u01b0 n\u0103m 1968<\/h1>\n<div class=\"info-detail-tg flexbox\" data-campaign=\"Box-TacGia\">\n<div class=\"item-news flexbox\">\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-17262 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/10\/Anh-cua-vnexpress.png?resize=200%2C200&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"200\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<div class=\"sum-info\" style=\"text-align: center\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"description\" style=\"text-align: left\">S\u00e1ng 14\/10, TP HCM t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 truy \u0111i\u1ec7u 731 h\u00e0i c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y t\u1ea1i C\u00f4ng vi\u00ean L\u00ea Th\u1ecb Ri\u00eang, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n n\u0103m 1968.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p class=\"Normal\">K\u00fd \u1ee9c trong t\u00f4i b\u1ed7ng tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p class=\"Normal\">S\u00e1ng s\u1edbm m\u1ed3ng Hai T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n, t\u00f4i ch\u1ee3t th\u1ee9c gi\u1ea5c v\u00ec nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u1ed5 li\u00ean h\u1ed3i. Tho\u1ea1t \u0111\u1ea7u, t\u00f4i ng\u1ea1c nhi\u00ean kh\u00f4ng hi\u1ec3u sao ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed1t ph\u00e1o s\u1edbm th\u1ebf. Nh\u01b0ng ti\u1ebfng n\u1ed5 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, gi\u00f2n tan nh\u01b0 s\u00fang li\u00ean thanh. R\u1ed3i nh\u1eefng ti\u1ebfng s\u00fang l\u1edbn h\u01a1n vang l\u00ean. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ngay gi\u1eefa th\u00e0nh ph\u1ed1.<\/p>\n<p class=\"Normal\">G\u1ea7n 60 n\u0103m tr\u00f4i qua, nh\u1eefng \u00e2m thanh \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n trong tr\u00ed nh\u1edb t\u00f4i. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn t\u00f4i day d\u1ee9t nh\u1ea5t v\u1ec1 n\u0103m 1968 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0.<\/p>\n<p class=\"Normal\">\u00cdt l\u00e2u sau, khi v\u1eeba sang M\u1ef9 du h\u1ecdc, m\u1ed9t thanh ni\u00ean M\u1ef9 t\u00ecm \u0111\u1ebfn nh\u1edd t\u00f4i d\u1ecbch m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 vi\u1ebft tr\u00ean t\u1edd gi\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u00e3 nh\u00e0u n\u00e1t. Anh cho bi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean thi th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n B\u1eafc. Anh kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 mu\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u00e3 vi\u1ebft nh\u1eefng g\u00ec.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft c\u1ea3 hai m\u1eb7t.<\/p>\n<p class=\"Normal\">M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh g\u1eedi l\u1eddi cho c\u00f4 g\u00e1i m\u00e0 anh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Anh k\u1ec3 r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 d\u1ecbp tr\u1edf v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, anh r\u1ea5t mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn th\u0103m c\u00f4. Nh\u01b0ng v\u00ec ho\u00e0n c\u1ea3nh t\u00ecnh c\u1ea3m kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i, anh ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1eb7ng l\u1ebd nh\u00ecn v\u1ec1 ng\u00f4i nh\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4, n\u01a1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi anh y\u00eau.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Kh\u00f4ng c\u00f3 cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1. Kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi t\u1eeb bi\u1ec7t.<\/p>\n<p class=\"Normal\">M\u1eb7t sau, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh vi\u1ebft r\u1eb1ng chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y v\u1ec1. Nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea3i hy sinh, anh mong s\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a m\u00ecnh s\u1ebd nh\u01b0 chi\u1ebfc c\u1ea7u g\u00f3p ph\u1ea7n n\u1ed1i li\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng trong h\u1ea1nh ph\u00fac.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1edb ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eebng ch\u1eef, nh\u01b0ng v\u1eabn h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean \u0111\u1ee9ng b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 l\u1eddi t\u00e2m s\u1ef1 v\u1ec1 chuy\u1ebfn \u0111i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ea5y qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1. L\u00e1 th\u01b0 c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn tay ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i m\u00e0 anh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n M\u1ef9 \u0111\u1ecbnh tr\u1ea3 t\u00f4i n\u0103m \u0111\u00f4la \u0111\u1ec3 d\u1ecbch th\u01b0, s\u1ed1 ti\u1ec1n kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u1edbi m\u1ed9t sinh vi\u00ean th\u1eddi \u1ea5y. T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn. \u0110\u1ecdc xong l\u00e1 th\u01b0, t\u00f4i x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u1edd gi\u1ea5y \u1ea5y r\u1ed3i \u0111i \u0111\u00e2u, t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 \u1edf l\u1ea1i trong tr\u00ed nh\u1edb t\u00f4i su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean gi\u1eefa chi\u1ebfn tranh. H\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f2n nh\u1edb trong \u0111\u1eddi l\u00e0 chuy\u1ebfn t\u00e0u l\u1eeda t\u1eeb Hu\u1ebf v\u00e0o \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, khi t\u00f4i kho\u1ea3ng ba tu\u1ed5i. \u0110ang ch\u1ed3m l\u00ean gh\u1ebf nh\u00ecn ra c\u1eeda s\u1ed5, t\u00f4i nghe ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u1edbn. \u0110o\u00e0n t\u00e0u d\u1eebng l\u1ea1i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. M\u1ed9t con c\u00f2 tr\u1eafng v\u1ee5t bay l\u00ean tr\u1eddi. M\u1eb9 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e8 t\u00f4i xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 che ch\u1edf.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1eb9 \u0111\u01b0a t\u00f4i v\u00e0o th\u0103m cha, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang b\u1ecb th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p giam gi\u1eef v\u00ec tham gia phong tr\u00e0o ch\u1ed1ng Ph\u00e1p.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Trong nh\u1eefng n\u0103m trung h\u1ecdc \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, c\u00e1i ch\u1ebft v\u00ec chi\u1ebfn tranh g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1edf th\u00e0nh chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y. T\u00f4i nh\u1edb m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i h\u1ecdc c\u00f2n v\u1eaby tay ch\u00e0o ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m l\u00e0 m\u1ed9t s\u0129 quan qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, khi \u0111i h\u1ecdc v\u1ec1, t\u00f4i th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0a thi th\u1ec3 \u00f4ng v\u1ec1 v\u00ec chi\u1ebfc xe Jeep \u0111i c\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u00e3 tr\u00fang m\u00ecn.<\/p>\n<p class=\"Normal\">M\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u kh\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng tr\u01b0\u1eddng, t\u00f4i nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111o\u00e0n xe nh\u00e0 binh ch\u1edf \u0111\u1ea7y nh\u1eefng chi\u1ebfc quan t\u00e0i m\u1ed9c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda T\u1ed5ng Y vi\u1ec7n C\u1ed9ng H\u00f2a. T\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Tr\u00ean m\u1eb7t b\u00e1o l\u00fac \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh th\u1eafng hay thua, nh\u1eefng v\u0169 kh\u00ed thu \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t chi\u1ebfm gi\u1eef. Nh\u01b0ng \u0111\u1eb1ng sau m\u1ed7i b\u1ea3n tin chi\u1ebfn s\u1ef1 l\u00e0 nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n t\u1ee5.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Trong m\u1ed9t gi\u1edd h\u1ecdc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ee9ng l\u00ean h\u1ecfi th\u1ea7y: Ch\u00fang em h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec, khi ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u00e1t \u0111\u1ea1n l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft?<\/p>\n<p class=\"Normal\">Th\u1ea7y t\u00f4i l\u1eb7ng \u0111i, r\u1ed3i kh\u1ebd b\u1ea3o ch\u00fang t\u00f4i ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc.<\/p>\n<p class=\"Normal\">N\u0103m 1970, sau hai n\u0103m du h\u1ecdc, t\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft n\u0103m ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng h\u1ecdc trung h\u1ecdc \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn nay, t\u00f4i v\u1eabn t\u1ef1 h\u1ecfi kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi n\u0103m x\u01b0a c\u00f3 n\u1eb1m trong s\u1ed1 \u1ea5y kh\u00f4ng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Trong m\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n \u00edt l\u00e2u sau khi \u0111\u1ebfn M\u1ef9, t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi nh\u00e0 b\u00e1o r\u1eb1ng sau s\u00e1u th\u00e1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1ef9, t\u00f4i nh\u1eadn ra m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: <em>Life has value<\/em> &#8211; m\u1ea1ng s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. D\u0129 nhi\u00ean, m\u1ea1ng s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng qu\u00fd gi\u00e1 nh\u01b0 nhau. Nh\u01b0ng khi c\u00e1i ch\u1ebft tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n quen thu\u1ed9c c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u1ea5t c\u1ea3m nh\u1eadn v\u1ec1 s\u1ef1 qu\u00fd gi\u00e1 \u1ea5y.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc, d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u00fac t\u1ef1 h\u1ecfi nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c to\u00e1n h\u1ecdc, khoa h\u1ecdc hay kinh t\u1ebf c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec trong l\u00fac chi\u1ebfn tranh v\u1eabn ti\u1ebfp di\u1ec5n v\u00e0 bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ng\u00e3 xu\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh. R\u1ed3i l\u1ea1i t\u1ef1 nh\u1ee7, c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb cho m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, khi m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u1eefu \u00edch.<\/p>\n<p class=\"Normal\">N\u0103m 1972, cu\u1ed1n <em>The Limits to Growth<\/em> ra \u0111\u1eddi. Trong s\u00e1ch c\u00f3 m\u1ed9t h\u00ecnh v\u1ebd m\u00e0 h\u01a1n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 sau t\u00f4i v\u1eabn nh\u1edb. Hai tr\u1ee5c bi\u1ec3u th\u1ecb ph\u1ea1m vi kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m. Ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1eefng d\u1ea5u ch\u1ea5m t\u1eadp trung quanh nh\u1eefng chuy\u1ec7n g\u1ea7n g\u0169i v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. C\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean, nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u1eefng d\u1ea5u ch\u1ea5m c\u00e0ng th\u01b0a d\u1ea7n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">H\u00ecnh v\u1ebd khi\u1ebfn t\u00f4i suy ngh\u0129 v\u1ec1 kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p class=\"Normal\">M\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1ch tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng y\u00ean b\u00ecnh th\u00e0nh chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c, nh\u1eefng t\u00ednh to\u00e1n v\u1ec1 an ninh v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c t\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i r\u1ea5t xa b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i d\u1ea7n hi\u1ec3u nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb l\u00f2ng th\u00f9 h\u1eadn gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ea7m s\u00fang. Ch\u00fang c\u00f2n ch\u1ecbu t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ednh to\u00e1n ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u00edt c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi ph\u1ed1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Thu\u1edf nh\u1ecf, ch\u1ee9ng ki\u1ebfn c\u1ea3nh cha b\u1ecb t\u00f9 \u0111\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ecdc v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111au kh\u1ed5 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi th\u1ef1c d\u00e2n, t\u00f4i t\u1eebng nu\u00f4i m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129 ng\u00e2y th\u01a1: l\u1edbn l\u00ean s\u1ebd \u0111em qu\u00e2n sang Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn Paris, t\u00f4i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u00ecn l\u1ea1i suy ngh\u0129 \u1ea5y. Nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u khoa h\u1ecdc, k\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u0111\u00e3 t\u00edch l\u0169y qua nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, t\u00f4i nh\u1eadn ra r\u1eb1ng l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m.<\/p>\n<p class=\"Normal\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng suy ngh\u0129 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00ec sao ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ee7 tri th\u1ee9c, s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3nh \u1ea5y m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i nh\u1edb \u0111\u1ebfn cha t\u00f4i. Trong nh\u1eefng n\u0103m b\u1ecb giam gi\u1eef, \u00f4ng vi\u1ebft nhi\u1ec1u b\u00e0i th\u01a1, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0i t\u1eb7ng t\u00f4i nh\u00e2n sinh nh\u1eadt \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u0103m 1949. \u00d4ng d\u1eb7n:<\/p>\n<p class=\"Normal\"><em>Mu\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u1eddi con n\u00ean bi\u1ebft&#8230;<br \/>\nPh\u1ea3i v\u1eefng l\u00fd kh\u00f4n ngoan th\u00ec m\u1edbi s\u1ed1ng.<\/em><\/p>\n<p class=\"Normal\">Khi c\u00f2n tr\u1ebb, t\u00f4i hi\u1ec3u l\u1eddi cha nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi khuy\u00ean cho cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh: ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ecdc h\u1ecfi, ph\u1ea3i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1ee9c hi\u1ebfp.<\/p>\n<p class=\"Normal\">C\u00e0ng v\u1ec1 sau, t\u00f4i c\u00e0ng th\u1ea5y l\u1eddi d\u1eb7n \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng suy ng\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p class=\"Normal\">S\u1ee9c m\u1ea1nh kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u1eb1m \u1edf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i hay v\u0169 kh\u00ed. N\u00f3 c\u00f2n n\u1eb1m \u1edf tri th\u1ee9c, kinh t\u1ebf, kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed5 ch\u1ee9c, s\u1ef1 \u0111o\u00e0n k\u1ebft v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t trong nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7. M\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111e d\u1ecda hay khu\u1ea5t ph\u1ee5c ai, m\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u00ecnh y\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i ch\u1ee3t nh\u1edb \u0111\u1ebfn b\u00e0i th\u01a1 <em>Em m\u01b0\u1eddi s\u00e1u tu\u1ed5i<\/em> c\u1ee7a Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0i Trinh m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ed5 nh\u1ea1c, n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1edbi 16 tu\u1ed5i, \u0111\u00e1ng l\u1ebd c\u00f2n \u0111ang c\u1eafp s\u00e1ch \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, v\u1eady m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u1ea7m s\u00fang ra tr\u1eadn r\u1ed3i ng\u00e3 xu\u1ed1ng. B\u00e0i th\u01a1 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u khi\u1ebfn t\u00f4i day d\u1ee9t:<\/p>\n<p class=\"Normal\"><em>M\u1eb9 c\u00f3 bu\u1ed3n kh\u00f4ng? Nghe tin em ch\u1ebft.<\/em><\/p>\n<p class=\"Normal\">Nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng chi\u1ebfc quan t\u00e0i trong l\u1ec5 truy \u0111i\u1ec7u v\u1eeba qua, t\u00f4i l\u1ea1i nh\u1edb \u0111\u1ebfn l\u00e1 th\u01b0 n\u0103m 1968. T\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i n\u0103m \u1ea5y c\u00f3 bao gi\u1edd hay tin v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00ecn v\u1ec1 nh\u00e0 m\u00ecnh, r\u1ed3i ra \u0111i kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"Normal\">T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh n\u1eb1m xu\u1ed1ng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1ea5y, d\u00f9 \u1edf ph\u00eda n\u00e0o, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i bao nhi\u00eau l\u00e1 th\u01b0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn tay ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn.<\/p>\n<p class=\"Normal\">Ch\u1ec9 mong r\u1eb1ng nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 mai sau \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng trong m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh v\u00e0 \u0111\u1ee7 kh\u00f4n ngoan \u0111\u1ec3 g\u00ecn gi\u1eef h\u00f2a b\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng t\u01b0\u01a1ng lai, thay v\u00ec ph\u1ea3i ra \u0111i khi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f2n ch\u01b0a k\u1ecbp b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">\u2014 V\u00f5 T\u00e1 H\u00e2n<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>QU\u00ca H\u01af\u01a0NG L\u00c0 G\u00cc? Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u1ea3i \u0111\u1ea5t, c\u00f3 n\u00fai c\u00f3 s\u00f4ng, c\u00f3 c\u00e2y c\u1ecf, c\u00f3 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng chung quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ebf. S\u00e2u xa h\u01a1n th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c n\u1ea5m m\u1ed3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khu\u1ea5t. \u201cCh\u00ednh tro t\u00e0n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17258"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17258"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17268,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17258\/revisions\/17268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}