{"id":17632,"date":"2026-11-16T21:31:09","date_gmt":"2026-11-16T14:31:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=17632"},"modified":"2026-11-16T22:43:51","modified_gmt":"2026-11-16T15:43:51","slug":"ky-niem-sinh-nhat-thu-100-cua-thay-dang-dinh-ang-1926-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-niem-sinh-nhat-thu-100-cua-thay-dang-dinh-ang-1926-2026\/","title":{"rendered":"K\u1ef7 ni\u1ec7m sinh nh\u1eadt th\u1ee9 100 c\u1ee7a Th\u1ea7y \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng (1926-2026)"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">L\u1ec4 K\u1ef6 NI\u1ec6M SINH NH\u1eacT TH\u1ee8 100 C\u1ee6A TH\u1ea6Y \u0110\u1eb6NG \u0110\u00ccNH \u00c1NG (1926 \u2013 2026)<\/span><\/h1>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-17009 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Picture5.png?resize=52%2C53&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"52\" height=\"53\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">\u201c<em>T\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0o ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t nam ta, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u1ee7a l\u1edbp tr\u1ebb<\/em>.\u201d<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">\u2014 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng\u00a0<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-17645 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/Anh-hinh-thay-edited.jpeg?resize=611%2C829&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"611\" height=\"829\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: center\">\u1ea2nh gia \u0111\u00ecnh cung c\u1ea5p<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>Chi\u1ec1u ch\u1ee7 nh\u1eadt ng\u00e0y 15\/11\/2026, gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a GS \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c <strong>l\u1ec5 m\u1eebng sinh nh\u1eadt th\u1ee9 100<\/strong> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Th\u1ea7y k\u00ednh m\u1ebfn t\u1ea1i nh\u00e0 h\u00e0ng Maxim Saigon. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea7n h\u1ecdp m\u1eb7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 Th\u1ea7y k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y Th\u1ea7y m\u1ea5t n\u0103m 2020. Khi Th\u1ea7y c\u00f2n s\u1ed1ng, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 th\u1ea7y h\u1ecdp m\u1eb7t m\u1ed7i n\u0103m nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea1i c\u0103n nh\u00e0 c\u1ee7a Th\u1ea7y C\u00f4 s\u1ed1 162 \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho gia \u0111\u00ecnh Th\u1ea7y l\u00e0 B\u00e0 <strong>\u0110\u1eb7ng Th\u1ecb B\u00edch Th\u1ee7y<\/strong>, ng\u01b0\u1eddi con \u00fat s\u1ed1ng t\u1ea1i TP H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, v\u00e0 ch\u1ed3ng l\u00e0 <strong>Chu \u0110\u1ee9c Kh\u00e1nh<\/strong>, nguy\u00ean Tr\u01b0\u1edfng khoa To\u00e1n \u2013 Th\u1ed1ng k\u00ea t\u1ea1i <span class=\"R78TQ\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\"><span class=\"APwqaf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\">Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u00f4n \u0110\u1ee9c Th\u1eafng. Trong s\u1ed1 kh\u00e1ch m\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y <\/span><\/span>c\u00f3 \u00f4ng <strong>Phan Thanh B\u00ecnh<\/strong>, nguy\u00ean hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c Gia TP H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, PGS, TS. <strong>Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 Dung<\/strong>, v\u1ee3 c\u1ed1 gi\u00e1o s\u01b0 <strong>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc<\/strong>, b\u00e0 <strong>Phan Thanh L\u1ec7 H\u1eb1ng<\/strong>, Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng S\u00e0i g\u00f2n. Ngo\u00e0i ra ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n th\u1ea5y c\u00f3 l\u1eb5ng hoa c\u1ee7a B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Khoa h\u1ecdc C\u00f4ng ngh\u1ec7 <strong>V\u0169 H\u1ea3i Qu\u00e2n<\/strong>. C\u00f3 kho\u1ea3ng 130 ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1. Trong s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Th\u1ea7y, c\u00f3 GS.TS. <strong>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Anh<\/strong>, m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 xu\u1ea5t s\u1eafc l\u1edbp \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Th\u1ea7y. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a\u00a0GS.TS <strong class=\"rQesXe MPyX\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\">\u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Tr\u1ecdng, <\/strong>t\u1eebng l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng khoa To\u00e1n &#8211; Tin h\u1ecdc c\u1ee7a <span class=\"R78TQ\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\"><span class=\"APwqaf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\">Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc T\u1ef1 nhi\u00ean. \u00d4ng c\u00f3 th\u1ec3 xem thu\u1ed9c h\u1ecdc tr\u00f2 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ea7y. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m l\u00e0 PSG.TS.<strong> \u0110inh Ng\u1ecdc Thanh<\/strong>, <\/span><\/span>gi\u1ea3ng vi\u00ean l\u00e2u n\u0103m t\u1ea1i B\u1ed9 m\u00f4n Gi\u1ea3i t\u00edch, Khoa To\u00e1n \u2013 Tin h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc T\u1ef1 nhi\u00ean, <span class=\"R78TQ\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\"><span class=\"APwqaf\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"c\" data-complete=\"true\" data-sfc-inited=\"2\">\u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 g\u1ea7n g\u1ee7i nh\u1ea5t c\u1ee7a Th\u1ea7y \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng.<\/span><\/span><\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a t\u00f4i. <strong>Ph\u1ea7n (V), <em>Vai tr\u00f2 c\u1ee7a To\u00e1n h\u1ecdc<\/em><\/strong>, v\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi gian n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Th\u01b0a c\u00e1c v\u1ecb kh\u00e1ch qu\u00fd,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>C\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng m\u00f4n th\u00e2n m\u1ebfn c\u1ee7a t\u00f4i,<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(I)<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\"><strong><em>N\u0103m 1960 l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>N\u0103m <strong>1960<\/strong> l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e1ng ghi nh\u1edb trong <strong>bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed to\u00e1n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam<\/strong>. V\u00ec sao v\u1eady? N\u0103m \u0111\u00f3, m\u1ed9t thanh ni\u00ean &#8211; 34 tu\u1ed5i &#8211; sau khi t\u1ed1t nghi\u1ec7p Ti\u1ebfn s\u0129 ng\u00e0nh H\u00e0ng kh\u00f4ng v\u00e0 To\u00e1n h\u1ecdc t\u1ea1i Vi\u1ec7n c\u00f4ng ngh\u1ec7 California CalTech, v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y 2 n\u0103m \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u00e1p m\u00e1y bay v\u1ec1 th\u00e0nh ph\u1ed1 S\u00e0i g\u00f2n v\u1edbi m\u1ed9t h\u00e0nh trang to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 l\u00f2ng nhi\u1ec7t th\u00e0nh mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Nhanh ch\u00f3ng, thanh ni\u00ean \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng Khoa to\u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc khoa h\u1ecdc S\u00e0i g\u00f2n (t\u1eeb tay gi\u00e1o s\u01b0 T\u1eeb Ng\u1ecdc T\u1ec9nh), v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho chi\u1ebfc g\u1eady \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ng\u00e0nh to\u00e1n \u1edf ph\u00eda Nam l\u00fac \u0111\u00f3 xem nh\u01b0 ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. (Khoa to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1957)<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 b\u1eaft tay gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u00f4n to\u00e1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u01b0 to\u00e1n vi t\u00edch ph\u00e2n, t\u00f4p\u00f4, gi\u1ea3i t\u00edch h\u00e0m, gi\u1ea3i t\u00edch \u0111i\u1ec1u h\u00f2a, \u0111\u1ea1o h\u00e0m ri\u00eang ph\u1ea7n v.v.\u00a0 Ch\u1ec9 sau v\u00e0i n\u0103m, v\u1ecb tr\u01b0\u1edfng khoa \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 n\u00e2ng c\u1ea5p tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 sinh vi\u00ean t\u1ed1t nghi\u1ec7p c\u1eed nh\u00e2n l\u00ean b\u1eadc nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u1ec3 sinh vi\u00ean g\u1ea7n g\u0169i h\u01a1n v\u1edbi tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 c\u00f4ng b\u1ed1 qu\u1ed1c t\u1ebf, v\u00e0 l\u00e0m b\u1ec7 ph\u00f3ng cho c\u00e1c sinh vi\u00ean \u01b0u t\u00fa \u0111i du h\u1ecdc m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 tin. V\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc tr\u1ebb b\u1eaft \u0111\u1ea7u qu\u00e1 tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p, t\u00ecm c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam kho tri th\u1ee9c th\u1ebf gi\u1edbi, kh\u00e1m ph\u00e1 th\u00eam nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd m\u1edbi.<\/p>\n<p>V\u1ecb tr\u01b0\u1edfng khoa \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1ch \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><em>\u201cC\u1ea3 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a \u0111\u1eddi t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o. Mu\u1ed1n d\u1ea1y gi\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y ph\u1ea3i n\u1eafm v\u1eefng nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1edbi m\u1ebb nh\u1ea5t. Mu\u1ed1n n\u1eafm v\u1eefng, b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng th\u1ea7y ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong>T\u1ef1 h\u1ecdc th\u00eam<\/strong>, <strong>k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u<\/strong>, <strong>th\u00fac \u0111\u1ea9y \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u<\/strong> \u1edf sinh vi\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u00eau chu\u1ea9n cao nh\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y trong <strong>m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt<\/strong> th\u1ebf k\u1ef7 XIX.<\/p>\n<p><strong>Sau 1975<\/strong>, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y \u0111\u00f3 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft <strong>\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng, v\u1edbi sinh vi\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc,<\/strong> \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o to\u00e1n h\u1ecdc cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau, m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u00fat n\u00e0o v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>T\u1eeb <strong>1960 &#8211; 2006<\/strong>, l\u00fac 80t v\u00e0 c\u00f2n s\u1ee9c kh\u1ecfe, t\u1ed5ng c\u1ed9ng g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u1ec1n to\u00e1n h\u1ecdc cho ph\u00eda Nam, ngu\u1ed3n nh\u00e2n l\u1ef1c quan tr\u1ecdng. \u0110\u00e0o t\u1ea1o nh\u1eefng <strong>\u201ccon ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 duy\u201d<\/strong> lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 nh\u01b0 m\u1ee5c ti\u00eau cao c\u1ea3 c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 <strong>Th\u1ea7y \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng<\/strong>, ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang l\u00e0m l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m <strong>100 n\u0103m sinh nh\u1eadt<\/strong>. Nh\u00ecn l\u1ea1i qu\u00e3ng \u0111\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3p t\u00e2m huy\u1ebft trong ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n, Th\u1ea7y r\u1ea5t x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta g\u1ecdi Th\u1ea7y l\u00e0 <strong>\u201cNh\u00e0 gi\u00e1o nh\u00e2n d\u00e2n\u201d<\/strong> theo \u0111\u00fang ngh\u0129a: x\u00e2y d\u1ef1ng to\u00e1n h\u1ecdc nh\u01b0 n\u1ec1n t\u1ea3ng ph\u00e1t tri\u1ec3n qu\u1ed1c gia, v\u00ec th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb, v\u00ec t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 lu\u00f4n lu\u00f4n gi\u1eef v\u1eefng <strong>nh\u00e2n c\u00e1ch cao \u0111\u1eb9p<\/strong> c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-17636\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/Picture-5.png?resize=698%2C540&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"698\" height=\"540\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">M\u1ed9t ph\u1ea7n l\u1edbp to\u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Th\u1ea7y nh\u1eefng n\u0103m 1960. H\u1ecdc to\u00e1n v\u1edbi Th\u1ea7y l\u00fac \u0111\u00f3 r\u1ea5t h\u00e0o h\u1ee9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(II)<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\"><strong><em>K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>hi\u1ec1u ng\u00e0nh h\u1ecdc thu\u1eadt, tham gia l\u00e0m m\u1ed9t s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 vinh danh Th\u1ea7y 80t. Cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u00f3, quy\u1ec3n k\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u00e3 ra \u0111\u1eddi, v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean <strong>Trong Ng\u1ea7n B\u00f3ng G\u01b0\u01a1ng<\/strong> do n\u1eef s\u0129 T\u00f4n N\u1eef H\u1ef7 Kh\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 su\u1ea5t. B\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n thi\u1ebft c\u1ee7a Th\u1ea7y. B\u00e0i th\u01a1 b\u00e0 t\u1eb7ng Th\u1ea7y c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u minh h\u1ecda sau:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>M\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1eebng danh,<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ee9c tranh tuy\u1ec7t v\u1eddi.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>D\u00f9ng tr\u00ed tu\u1ec7 d\u1eabn d\u1eaft ng\u01b0\u1eddi,<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>\u0110em kinh nghi\u1ec7m s\u1ed1ng t\u00e0i b\u1ed3i h\u1eadu sinh.<\/em><\/p>\n<p>B\u00e0 \u0111\u00e1ng l\u1ebd c\u0169ng c\u00f3 m\u1eb7t h\u00f4m nay \u1edf \u0111\u00e2y v\u1edbi ch\u00fang ta. K\u1ef7 y\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 <strong>35 tr\u00ed th\u1ee9c<\/strong> tham gia, trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1eeb h\u1ea3i ngo\u1ea1i, nh\u01b0: Ho\u00e0ng T\u1ee5y, Phan \u0110\u00ecnh Di\u1ec7u, B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u, Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean Ng\u1ecdc, V\u0129nh S\u00ednh, Tr\u1ea7n H\u1eefu D\u0169ng, B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n, Cao Huy Thu\u1ea7n, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd, Ph\u1ea1m Duy Tho\u1ea1i, Ph\u1ea1m Gia Th\u1ee5, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Anh, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea5n, V\u0169 Quang Vi\u1ec7t, H\u1ed3 T\u00fa B\u1ea3o, ch\u1ec9 xin k\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt t\u00ean. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, h\u1ecd l\u00e0 <strong>\u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ee7a gi\u1edbi tinh hoa Vi\u1ec7t Nam<\/strong> l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. M\u1ed9t s\u1ef1 tham gia v\u00f4 c\u00f9ng n\u1ed3ng nhi\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u1ea7u ti\u00ean m\u1edf m\u00e0n m\u1ed9t lo\u1ea1t k\u1ef7 y\u1ebfu ti\u1ebfp theo sau \u0111\u1ec3 vinh danh nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1edbn trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 GS Ho\u00e0ng T\u1ee5y, Max Planck, Galilei, Darwin \u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(III)<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em><strong>T\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng d\u1eabn d\u1eaft<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p>C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft Th\u1ea7y trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u00e0o t\u1ea1o? Th\u1ea7y chia s\u1ebb: \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 hai ch\u1eef <strong><em>T\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong>. <strong>\u201c<em>Ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1edbn<\/em>\u201d.<\/strong> T\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh cho con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. <strong>\u201c<em>\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u00e0i n\u0103ng<\/em>\u201d <\/strong>v\u00e0<strong> \u201c<em>T\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0o ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t nam ta, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u1ee7a l\u1edbp tr\u1ebb<\/em>.\u201d <\/strong><\/p>\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edfi s\u1ef1 ki\u1ec7n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i sau \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed qu\u1ed1c gia v\u1edbi ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o v\u00f4 h\u1ea1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. <strong>N\u0103m 1980<\/strong> ngh\u1ec7 s\u0129 <strong>\u0110\u1eb7ng Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong>, 22t, ch\u00e1u ru\u1ed9t c\u1ee7a Th\u1ea7y, \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1ea3i nh\u1ea5t Cu\u1ed9c thi Piano Qu\u1ed1c t\u1ebf <strong>Fr\u00e9d\u00e9ric Chopin<\/strong> l\u1ea7n th\u1ee9 X t\u1ea1i Warszawa, Ba Lan. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i qu\u00e1n qu\u00e2n t\u1ea1i cu\u1ed9c thi piano danh gi\u00e1 b\u1eadc nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y. Qua \u0111\u00eam, \u0110\u1eb7ng Th\u00e1i S\u01a1n n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u1eafp h\u00e0nh tinh. N\u00f3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng, m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u00e0i n\u0103ng trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 kh\u0103n v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea3y m\u1ea7m! Qu\u1ea3 th\u1eadt, Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 \u201c<em>m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u00e0i n\u0103ng<\/em>\u201d, v\u00e0 Th\u1ea7y ng\u00e0y c\u00e0ng tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc sau 1975 l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a.<strong>\u00a0<\/strong><strong>Nh\u1eefng vi\u00ean ng\u1ecdc n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y d\u1eabn d\u1eaft v\u00e0 m\u00e0i gi\u0169a.<\/strong><\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-17637 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/Picture-12.png?resize=616%2C424&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"616\" height=\"424\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: left;padding-left: 40px\">Ngh\u1ec7 s\u0129 \u0110\u1eb7ng Th\u00e1i S\u01a1n (ph\u1ea3i) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp t\u1eadn c\u1ea7u thang m\u00e1y bay t\u1ea1i phi tr\u01b0\u1eddng N\u1ed9i B\u00e0i khi tr\u1edf v\u1ec1 b\u1edfi B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 V\u0103n h\u00f3a v\u00e0 Th\u00f4ng tin Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu (gi\u1eefa) v\u00e0 Th\u1ea7y \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng (tr\u00e1i). Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng ra t\u1eadn ngo\u00e0i c\u1ed5ng \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. \u0110\u1eb7ng Th\u00e1i S\u01a1n sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 10 \u0111\u00eam tr\u00ecnh di\u1ec5n nh\u1ea1c c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n li\u00ean ti\u1ebfp ch\u00e1y v\u00e9 t\u1ea1i Nh\u00e0 h\u00e1t L\u1edbn H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t c\u01a1n s\u1ed1t \u00e2m nh\u1ea1c c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(IV) \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><strong><em>Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 g\u00ec?<\/em>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o <strong>SGGP<\/strong> n\u0103m 2000, Th\u1ea7y \u00c1ng \u0111\u00e3 chia s\u1ebb nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u201c<em>Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u1ea3i \u0111\u1ea5t, c\u00f3 n\u00fai c\u00f3 s\u00f4ng, c\u00f3 c\u00e2y c\u1ecf, c\u00f3 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng chung quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ebf, s\u00e2u xa h\u01a1n th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c n\u1ea5m m\u1ed3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khu\u1ea5t. \u2018Ch\u00ednh tro t\u00e0n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u2019, (nh\u01b0) m\u1ed9t v\u0103n h\u00e0o Ph\u00e1p, trong m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ee7 v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 th\u1ed1t ra nh\u01b0 v\u1eady\u201d<\/em>.<\/p>\n<p><strong>B\u00e2y gi\u1edd, <\/strong><em>th\u01b0a qu\u00fd v\u1ecb kh\u00e1ch qu\u00fd<\/em><strong>, Th\u1ea7y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n y\u00eau \u0111\u00f3 c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Sau 1975<\/strong>, kh\u00f3i l\u1eeda \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb x\u00e1o tr\u1ed9n ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ngo\u00e0i x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0o \u0111\u1ebfn t\u1eadn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. <strong>B\u1ea3n l\u00e3nh<\/strong> n\u00e0o \u0111\u00e3 gi\u00fap Th\u1ea7y tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c, ngo\u00e0i l\u00f2ng tin v\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng? <strong>Th\u1ee9 nh\u1ea5t<\/strong>, Th\u1ea7y y\u00eau to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u1edf m\u1ecdi n\u01a1i, v\u00e0 s\u1ebd v\u1eabn s\u1ed1ng m\u00e3i v\u1edbi to\u00e1n h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t ni\u1ec1m h\u1ea1nh ph\u00fac l\u1edbn. <strong>Th\u1ee9 hai<\/strong>, tri\u1ebft l\u00fd s\u1ed1ng gi\u1ea3n \u0111\u01a1n, thanh \u0111\u1ea1m c\u1ee7a Th\u1ea7y l\u00e0 r\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc &#8211; ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi ni\u1ec1m vui t\u1eeb c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u1ed1n lu\u00f4n lu\u00f4n tr\u1edf th\u00e0nh g\u00e1nh n\u1eb7ng, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, nh\u01b0 quan ni\u1ec7m truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y (Charles W. Eliot). <strong>Th\u1ee9 ba<\/strong>, Th\u1ea7y c\u00f3 \u00e2m nh\u1ea1c v\u1edbi chi\u1ebfc s\u00e1o b\u1ea1c lu\u00f4n lu\u00f4n b\u00ean m\u00ecnh. <em>\u201c\u00c2m nh\u1ea1c m\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1ea1c c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng sinh, gi\u00fap t\u00f4i th\u1ea5y thanh th\u1ea3n, t\u0129nh t\u00e2m, y\u00eau \u0111\u1eddi\u201d<\/em> nh\u01b0 Th\u1ea7y chia s\u1ebb. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o cho Th\u1ea7y s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 <strong>Phan \u0110\u00ecnh Di\u1ec7u<\/strong> trong s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eadn x\u00e9t s\u00e2u s\u1eafc khi vi\u1ebft r\u1eb1ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ea3m nh\u1eadn n\u01a1i Th\u1ea7y <strong>\u201cs\u1ef1 tinh t\u1ebf m\u00e0 thanh tho\u00e1t trong th\u00fa vui t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u01b0 duy to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 c\u1ea3m th\u1ee5 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, c\u00e1i s\u00e2u xa m\u00e0 b\u00ecnh d\u1ecb trong ni\u1ec1m y\u00eau cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(V) <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em><strong>Vai tr\u00f2 c\u1ee7a To\u00e1n h\u1ecdc<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><em>&#8220;To\u00e1n h\u1ecdc l\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc.&#8221;<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>\u2013 Carl Friedrich Gauss<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c Th\u1ea7y mang to\u00e1n h\u1ecdc trong h\u00e0nh trang c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00ecnh c\u1edd mang t\u00ednh \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh. V\u00ec sao? Trong su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, to\u00e1n h\u1ecdc c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ebft. To\u00e1n h\u1ecdc gi\u1eef m\u1ed9t vai tr\u00f2 c\u1ed1t l\u00f5i trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i. N\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb th\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i qua \u0111\u1ebfn Th\u1eddi Trung c\u1ed5 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi tinh hoa c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 t\u01b0 duy h\u1eefu hi\u1ec7u. Tri\u1ebft h\u1ecdc, trong \u0111\u00f3 bao h\u00e0m c\u1ea3 logic v\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, l\u00e0 &#8220;n\u1eef t\u1ef3 c\u1ee7a th\u1ea7n h\u1ecdc&#8221;.\u00a0\u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XVII, <strong>Ren\u00e9 Descartes,<\/strong> ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ngh\u0129 ra t\u1ecda \u0111\u1ed9 h\u00ecnh h\u1ecdc Cartesian m\u00e0 sau \u0111\u00f3 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi s\u1eed d\u1ee5ng, kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft ngh\u0129a b\u1eb1ng c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh to\u00e1n h\u1ecdc m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c. <strong>Galilei<\/strong> di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c qua c\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng &#8220;<strong>Quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ee7a T\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef to\u00e1n h\u1ecdc<\/strong>&#8220;. M\u1ecdi th\u1ee9 xung quanh cho \u0111\u1ebfn v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng con s\u1ed1.<\/p>\n<p>V\u00e0o n\u1eeda sau c\u1ee7a c\u00f9ng th\u1ebf k\u1ef7, ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n t\u1ea5t gi\u1ea5c m\u01a1 \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 <strong>Isaac Newton<\/strong>. T\u00e1c ph\u1ea9m v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 t\u00ean <strong><em>Nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc To\u00e1n h\u1ecdc c\u1ee7a Tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean<\/em><\/strong>, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 <strong><em>Principia<\/em><\/strong>, n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft vai tr\u00f2 c\u1ee7a to\u00e1n h\u1ecdc trong vi\u1ec7c c\u1eaft ngh\u0129a s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 (tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean). C\u0169ng ch\u00ednh Newton, m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi Leibniz, \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra to\u00e1n vi t\u00edch ph\u00e2n, m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 r\u1ea5t h\u1eefu hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh trong t\u1ef1 nhi\u00ean, r\u1ed9ng ra trong k\u1ef9 thu\u1eadt, kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u1eefng gi\u00e1o tr\u00ecnh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Th\u1ea7y \u1edf S\u00e0i g\u00f2n l\u00e0 v\u1ec1 To\u00e1n vi t\u00edch ph\u00e2n (Calculus), m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc. N\u0103m<strong> 2027<\/strong> s\u1ebd k\u1ef7 ni\u1ec7m <strong>300 n\u0103m ng\u00e0y m\u1ea5t c\u1ee7a Newton<\/strong>.<\/p>\n<p>Cho n\u00ean vi\u1ec7c Th\u1ea7y \u0111\u01b0a to\u00e1n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 <strong>truy\u1ec1n m\u00e1u <\/strong>h\u1ebft s\u1ee9c quan tr\u1ecdng cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u00e0i h\u1ea1n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, <strong>B\u1ed9 Gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u00e0o t\u1ea1o<\/strong> c\u00f3 \u0111\u01b0a ra d\u1ef1 th\u1ea3o n\u00f3i r\u1eb1ng thi v\u00e0o l\u1edbp 10 ch\u1ec9 c\u1ea7n <strong>To\u00e1n<\/strong> v\u00e0 <strong>Ng\u1eef v\u0103n<\/strong>. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec trong context l\u1ecbch s\u1eed? Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Trung c\u1ed5 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u00f3 b\u1ea3y m\u00f4n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cngh\u1ec7 thu\u1eadt khai ph\u00f3ng\u201d (liberal arts), chia ra l\u00e0m hai nh\u00f3m,<strong> trivium<\/strong> (tam khoa), g\u1ed3m ba m\u00f4n <strong>v\u0103n ph\u1ea1m, h\u00f9ng bi\u1ec7n, logic h\u1ecdc hay ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng<\/strong>, v\u00e0 <strong>h\u00f9ng bi\u1ec7n<\/strong>, v\u00e0 nh\u00f3m th\u1ee9 hai, <strong>quadrivium<\/strong> (t\u1ee9 khoa), g\u1ed3m c\u00f3 b\u1ed1n m\u00f4n: <strong>s\u1ed1 h\u1ecdc, h\u00ecnh h\u1ecdc, thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 \u00e2m nh\u1ea1c<\/strong>. Gi\u00e1o d\u1ee5c khai ph\u00f3ng l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft t\u01b0 duy logic, v\u00e0 di\u1ec5n t\u1ea3 s\u00e1ng s\u1ee7a. <strong>Ng\u1eef v\u0103n<\/strong> v\u00e0 <strong>To\u00e1n<\/strong> ch\u00ednh l\u00e0 <strong>\u0111\u1ea1i di\u1ec7n<\/strong> c\u1ee7a hai nh\u00f3m \u0111\u00f3. \u1ede M\u1ef9, thi v\u00e0o \u0111\u00e2u ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng c\u00f9ng c\u00f4ng th\u1ee9c \u0111\u00f3: <strong>To\u00e1n<\/strong> v\u00e0 <strong>Ng\u1eef v\u0103n<\/strong> (English). Cho n\u00ean ch\u00fang ta kh\u00f4ng l\u1ea1 khi th\u1ea5y Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng ch\u1ecdn c\u00f9ng ti\u00eau chu\u1ea9n c\u00f3 g\u1ed1c r\u1ec5 s\u00e2u xa trong gi\u00e1o d\u1ee5c khai ph\u00f3ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>(VI) <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em><strong>Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng mang t\u00ean \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng \u2013 M\u1ed9t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p>T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u1ea7y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ebft. \u0110\u1eddi Th\u1ea7y \u0111\u1eb9p nh\u01b0 b\u1ee9c tranh hay b\u00e0i th\u01a1. T\u00f4i mong s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u anh ch\u1ecb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n, h\u1ecdc tr\u00f2, s\u1ebd chia s\u1ebb k\u1ef7 ni\u1ec7m, c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ea7y \u0111\u00e1ng k\u00ednh y\u00eau c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><strong>Sau c\u00f9ng<\/strong>, nh\u01b0ng <strong>tr\u00ean h\u1ebft<\/strong>, t\u00f4i xin c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb: \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc TP HCM n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng mang t\u00ean<strong> Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng<\/strong>, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i <strong><em>t\u00ecnh y\u00eau kh\u00f4ng b\u1ebfn b\u1edd<\/em><\/strong> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Th\u1ea7y t\u1eadn t\u1ee5y c\u1ea3 \u0111\u1eddi m\u00ecnh, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ec3 nh\u1eafc nh\u1edf c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau v\u1ec1 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn c\u1ee7a ng\u00e0nh to\u00e1n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 sau, truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u00e2n h\u1eadu t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u00e0y c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, v\u1edbi v\u00f4 s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1ec7 trong l\u1ecbch s\u1eed. <strong>N\u0103m 2011<\/strong>, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t t\u00ean m\u1ed9t gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 <strong>Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng<\/strong> <strong>Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n<\/strong> t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc <strong>Pont et Chauss\u00e9es<\/strong> (Tr\u01b0\u1eddng C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng Paris) n\u01a1i GS H\u00e3n \u0111\u00e3 t\u1eebng theo h\u1ecdc. Th\u00ec t\u1ea1i sao kh\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi <strong>ng\u01b0\u1eddi con th\u00e2n y\u00eau<\/strong> \u0111\u00e3 hi\u1ebfn d\u00e2ng tr\u1ecdn \u0111\u1eddi m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc? T\u00f4i tin r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac nguy\u1ec7n v\u1ecdng n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e0nh ph\u1ed1 xem x\u00e9t.<\/p>\n<p><strong>Th\u01b0a Th\u1ea7y<\/strong>, h\u00f4m nay tr\u1eddi S\u00e0i g\u00f2n c\u00f3 \u00edt m\u01b0a v\u00e0 c\u0169ng \u00edt n\u1eafng mang l\u1ea1i s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p. Sai g\u00f2n v\u1eabn \u0111\u1eb9p nh\u01b0 h\u00f4m n\u00e0o. V\u00e0o cu\u1ed1i tu\u1ea7n, Th\u1ea7y v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i xe \u0111\u1ea1p hay honda. Nh\u01b0ng c\u00e1i \u1ea5m \u00e1p trong l\u00f2ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb kh\u00e1ch qu\u00fd trong kh\u00e1n ph\u00f2ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Th\u1ea7y. H\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u1edbi Th\u1ea7y. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u201cb\u00e1m \u0111\u1ea5t\u201d, nh\u01b0 th\u1ea7n Hy L\u1ea1p<strong> Antaeus<\/strong>, \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u00f3ng g\u00f3p ph\u1ea7n khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 di ch\u00fac c\u1ee7a Th\u1ea7y, ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u1ea1?<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta h\u00e3y n\u00e2ng ly \u0111\u1ec3 m\u1eebng sinh nh\u1eadt th\u1ee9 100 c\u1ee7a Th\u1ea7y.<\/p>\n<p>Xin c\u1ea3m \u01a1n,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Xin xem th\u00eam:<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">\u00a0<a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gs-dang-dinh-ang-80-tuoi-2006\/\">GS \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng 80 tu\u1ed5i (2006)<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p>Xem K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng <strong>&#8220;Trong Ng\u1ea7n B\u00f3ng G\u01b0\u01a1ng&#8221;<\/strong> 2006:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17618 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/Picture-16.png?resize=478%2C718&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"478\" height=\"718\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: center\">S\u00e1ch kh\u1ed5 16x24cm, d\u00e0y 384 trang, do NXB Tri Th\u1ee9c, 30\/11\/2006.<\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17619 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/Picture-17.png?resize=478%2C719&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"478\" height=\"719\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u1ec4 K\u1ef6 NI\u1ec6M SINH NH\u1eacT TH\u1ee8 100 C\u1ee6A TH\u1ea6Y \u0110\u1eb6NG \u0110\u00ccNH \u00c1NG (1926 \u2013 2026) \u201cT\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0o ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t nam ta, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u1ee7a l\u1edbp tr\u1ebb.\u201d \u2014 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh \u00c1ng\u00a0 \u1ea2nh gia \u0111\u00ecnh cung c\u1ea5p L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u Chi\u1ec1u ch\u1ee7 nh\u1eadt ng\u00e0y 15\/11\/2026, gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17632"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17632"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17664,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17632\/revisions\/17664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}