{"id":3963,"date":"2020-05-16T21:07:16","date_gmt":"2020-05-16T14:07:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=3963"},"modified":"2023-09-21T09:38:26","modified_gmt":"2023-09-21T02:38:26","slug":"hsinchu-tan-truc-va-bai-hoc-cat-canh-cua-dai-loan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/hsinchu-tan-truc-va-bai-hoc-cat-canh-cua-dai-loan\/","title":{"rendered":"Hsinchu (T\u00e2n Tr\u00fac) v\u00e0 B\u00e0i h\u1ecdc c\u1ea5t c\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt\"><span style=\"color: #008000\">HSINCHU (T\u00c2N TR\u00daC)<\/span> <\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><em><span style=\"font-size: 24pt\"><span style=\"color: #000080\">v\u00e0 <\/span><\/span><\/em><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">B\u00c0I H\u1eccC C\u1ea4T C\u00c1NH C\u1ee6A \u0110\u00c0I LOAN<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\"><span style=\"color: #000080\"><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong><\/span>. B\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0o <strong>th\u00e1ng 7, 2019<\/strong>, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e1o m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam, nay t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u0103ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0 li\u1ec7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u quy m\u00f4 h\u01a1n v\u1ec1 C\u00f4ng vi\u00ean khoa h\u1ecdc T\u00e2n Tr\u00fac, vai tr\u00f2 \u0111\u1ea7u t\u00e0u c\u1ee7a n\u00f3 trong cu\u1ed9c h\u00f3a r\u1ed3ng c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan b\u1eb1ng hi-tech, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 cu\u1ed9c <em>c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a th\u1ea7n k\u1ef3<\/em> c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan v\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh <em>nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn t\u1ea1o ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/em> (developmental state), m\u1ed9t ki\u1ec3u nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edbi gi\u00fap cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0110\u00f4ng \u00c1 h\u00f3a r\u1ed3ng, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00e2n c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. NXX (16\/5\/2020)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/picture-7.png?resize=74%2C48&amp;ssl=1\" \/><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Ch\u00fang ta c\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u00f4ng d\u00e2n t\u1ed1t trong m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng to\u00e0n c\u1ea7u, thay v\u00ec c\u1ea1nh tranh nhau. Nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u1ea1nh tranh nhau \u2013 nh\u01b0 l\u00e1i nhi\u1ec1u xe h\u01a1n, \u0103n nhi\u1ec1u steak h\u01a1n \u2013 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 h\u1ee7y di\u1ec7t th\u1ebf gi\u1edbi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>GS Yuan-Tseh Lee (L\u00fd Vi\u1ec5n Tri\u1ebft)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00f4m qua, ng\u00e0y 1\/7\/ 2019, GS Yuan Tshe Lee (L\u00fd Vi\u1ec5n Tri\u1ebft) c\u00f3 bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc T\u1ef1 nhi\u00ean TP HCM. \u00d4ng l\u00e0 nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i gi\u1ea3i Nobel \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho \u0110\u00e0i Loan n\u0103m 1986.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-3965\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Yuan-Tshe-Lee.png?resize=341%2C509&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"341\" height=\"509\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Yuan-Tshe-Lee.png?resize=201%2C300&amp;ssl=1 201w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Yuan-Tshe-Lee.png?w=428&amp;ssl=1 428w\" sizes=\"(max-width: 341px) 100vw, 341px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">GS Yuan Tshe Lee (1936-)<\/p>\n<p>N\u0103m 1987 \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 \u0110\u00e0i Loan \u0111\u1ec3 gi\u00fap t\u1ea1o ra nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i quan tr\u1ecdng cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng, th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc, n\u00e2ng c\u1ea5p gi\u00e1o d\u1ee5c, v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Academia Sinica. \u00d4ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 ch\u00e2u \u00c1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t b\u1eb1ng c\u00e1ch tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd ph\u00e1t tri\u1ec3n. V\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng trong c\u00f4ng lu\u1eadn, k\u1ec3 c\u1ea3 l\u00e3nh v\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u00fd v\u00e0o Tuy\u00ean b\u1ed1 Mainau 2015 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 quan ng\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi do con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra.<\/p>\n<p>\u201cCh\u00fang ta c\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u00f4ng d\u00e2n t\u1ed1t trong m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng to\u00e0n c\u1ea7u, thay v\u00ec c\u1ea1nh tranh nhau. Nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u1ea1nh tranh nhau \u2013 nh\u01b0 l\u00e1i nhi\u1ec1u xe h\u01a1n, \u0103n nhi\u1ec1u steak h\u01a1n \u2013 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 h\u1ee7y di\u1ec7t th\u1ebf gi\u1edbi\u201d, \u00f4ng vi\u1ebft.<\/p>\n<p>N\u0103m 1995, \u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi ba nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd kh\u00e1c, Tsung-Dao Lee, Chen Ning Yang, Samuel C. C. Ting (T\u1ee9 Tr\u1ee5 Nobel), th\u00e0nh l\u1eadp Qu\u1ef9\u00a0<a href=\"http:\/\/www.wcs.org.tw\/\">Wu Chien-Shiung Education Foundation<\/a><a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a> \u1edf \u0110\u00e0i Loan.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n th\u1ea5y qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a GS L\u00fd Vi\u1ec5n Chi\u1ebfn l\u00e0 Hsinchu n\u00ean xin b\u00e0n th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-3966\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Taiwan-google-map.png?resize=408%2C439&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"408\" height=\"439\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Taiwan-google-map.png?resize=279%2C300&amp;ssl=1 279w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/05\/Taiwan-google-map.png?w=343&amp;ssl=1 343w\" sizes=\"(max-width: 408px) 100vw, 408px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0110\u00e0i Loan (Google)<\/p>\n<p>Hsinchu ph\u00e1t tri\u1ec3n trong ba th\u1eadp ni\u00ean 1970\/80\/90 \u0111\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed9t Silicon Valley (SV) c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan, m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cnh\u00e2n t\u1ea1o\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 b\u1eb1ng t\u00e1i t\u1ea1o l\u1ea1i m\u00f4 h\u00ecnh Thung L\u0169ng Silicon, nh\u01b0ng b\u00e0i b\u1ea3n. Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 li\u00ean k\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch tri\u1ec7t \u0111\u1ec3.<\/p>\n<p>N\u0103m 1962, GNP c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan l\u00e0 $170, b\u1eb1ng kho\u1ea3ng GNP c\u1ee7a Zaire v\u00e0 Congo, v\u00e0 bao nhi\u00ean sinh vi\u00ean t\u1ed1t nghi\u1ec7p \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i M\u1ef9 h\u1ecdc h\u1ebft v\u00e0 \u201cm\u1ed9t \u0111i kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i\u201d, \u0111i h\u00e0ng v\u1ea1n con ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa. Nh\u01b0ng \u0110\u00e0i Loan \u0111\u00e3 h\u00f3a th\u00e2n th\u00e0nh r\u1ed3ng sau ba th\u1eadp k\u1ef7. Cu\u1ed1i th\u1eadp k\u1ef7 1990 ng\u00e0nh c\u00f4ng ngh\u1ec7 IT c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan c\u1ea5t c\u00e1nh, v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 Singapore v\u00e0 Malaysia, hay Th\u00e1i Lan l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p \u0111i\u1ec7n t\u1eed kh\u1edfi s\u1eafc t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u. V\u00ec sao?<\/p>\n<p>Hsinchu l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m m\u00f4 h\u00ecnh C\u00f4ng vi\u00ean khoa h\u1ecdc, nh\u01b0ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0m m\u1ed9t Khu ch\u1ebf xu\u1ea5t nh\u01b0 ki\u1ec3u khu T\u00e2n Thu\u1eadn c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n. S\u1edf d\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec n\u00f3 n\u1eb1m g\u1ea7n hai \u0111\u1ea1i h\u1ecdc: \u0110\u1ea1i h\u1ecdc qu\u1ed1c gia Tsinghua (Thanh Hoa), \u0110\u1ea1i h\u1ecdc qu\u1ed1c gia\u00a0Chiao Tung (Giao Th\u00f4ng), v\u00e0 Vi\u1ec7n C\u00f4ng ngh\u1ec7 C\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 Nghi\u00ean c\u1ee9u (ITRI). Nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 ai v\u00e0o \u0111\u1ea7u t\u01b0 m\u1ea5y. Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0110\u00e0i Loan nghi\u00ean c\u1ee9u Silicon Valley M\u1ef9 v\u00e0 th\u1ea5y r\u1eb1ng, h\u1ecd ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u1ea7u t\u01b0 m\u1ea1o hi\u1ec3m. H\u1ecd b\u00e8n th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0i ng\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 \u201cb\u00e0 m\u1ee5\u201d nh\u01b0 th\u1ebf. R\u1ed3i s\u1ef1 th\u00e0nh ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 c\u00f4ng k\u00e9o theo m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00f4ng ty t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00e1c h\u00ecnh th\u00e0nh. N\u0103m 1999, \u0110\u00e0i Loan c\u00f3 \u0111\u1ebfn 153 c\u00f4ng ty \u0111\u1ea7u t\u01b0 m\u1ea1o hi\u1ec3m v\u1edbi s\u1ed1 v\u1ed1n l\u00ean \u0111\u1ebfn $1,3 t\u1ef7!\u00a0(so s\u00e1nh v\u1edbi $5.9 billion c\u1ee7a Silicon Valley n\u0103m 2006) C\u00e1c nh\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u00e0nh c\u00f4ng b\u1ecf ti\u1ec1n ra l\u1eadp c\u00e1c qu\u1ef9 \u0111\u1ea7u t\u01b0 m\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c startups kh\u00e1c, nh\u01b0 m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a Silicon Valley.<\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0110\u00e0i Loan c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00f3m t\u01b0 v\u1ea5n \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u1eafc l\u1ef1c g\u1ecdi l\u00e0 STAG, Science and Technology Advisory Group, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 t\u1eeb nh\u1eefng chuy\u00ean gia cao c\u1ea5p g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00e0i Loan \u1edf M\u1ef9 v\u00e0 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 t\u1eeb c\u00e1c c\u00f4ng ty nh\u01b0 Bell Labs, IBM v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00e1c. Nh\u00f3m n\u00e0y, m\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean ng\u1ed9 ngh\u0129nh l\u00e0 c\u00e1c \u201cs\u01b0 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c\u201d (foreign monks), \u0111\u00e3 t\u01b0 v\u1ea5n cho ch\u00ednh ph\u1ee7 thi\u1ebft k\u1ebf c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u0103ng t\u1ed1c s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 t\u1ea1i \u0110\u00e0i Loan. H\u1ecd cho r\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0110\u00e0i Loan kh\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao c\u1ea5p, v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ty v\u1eeba v\u00e0 nh\u1ecf, th\u00ec s\u1ebd d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00f4ng thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u1edbn. H\u1ecd c\u0169ng khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u00e3y \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1ed1t sinh vi\u00ean, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111i ra ngo\u00e0i th\u00e0nh l\u1eadp c\u00f4ng ty ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 l\u1ea5y kinh nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m 1990 s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 ngu\u1ed3n c\u1ee7a c\u00e1c ki\u1ec1u d\u00e2n \u0110\u00e0i Loan t\u1eeb M\u1ef9 \u201cc\u1ea5t c\u00e1nh\u201d. N\u0103m 2000 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 4.108 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i C\u00f4ng vi\u00ean khoa h\u1ecdc Hsinchu, c\u00f9ng v\u1edbi 4.464 c\u1ef1u sinh vi\u00ean c\u1ee7a ITRI \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f3. T\u1eeb 1986-1996 c\u00f3 h\u01a1n 40.000 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00e0i Loan t\u1eeb M\u1ef9 \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u00e1c khu c\u00f4ng nghi\u1ec7p (t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba khu), m\u1ed9t cu\u1ed9c \u201cch\u1ea3y ch\u1ea5t x\u00e1m \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c\u201d. \u0110\u00e0i Loan b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi g\u1eb7t v\u1ee5 m\u00f9a l\u1edbn sau nh\u1eefng t\u1ed5n th\u1ea5t ban \u0111\u1ea7u. Hai th\u1eadp k\u1ef7 1980 v\u00e0 1990 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 IT m\u1ea1nh m\u1ebd \u1edf \u0110\u00e0i Loan \u0111em l\u1ea1i kinh t\u1ebf ph\u1ed3n vinh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng s\u1ed1ng h\u00e0ng ch\u1ee5c n\u0103m v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c h\u00e3ng l\u1edbn c\u1ee7a M\u1ef9 nh\u01b0 HP, Intel, Bell Labs\u2026 Ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f4ng ngh\u1ec7, kinh nghi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 kinh doanh s\u00e1ng t\u1ea1o \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00f4 c\u00f9ng to l\u1edbn l\u00ean s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n. N\u0103m 2000 C\u00f4ng vi\u00ean khoa h\u1ecdc Hsinchu c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ngh\u00ecn nh\u00e2n vi\u00ean v\u1edbi tr\u1ecb gi\u00e1 s\u1ea3n ph\u1ea9m b\u00e1n ra 27 t\u1ef7 \u0111\u00f4-la M\u1ef9. (Ng\u00e0y nay, Khu khoa h\u1ecdc Hsinchu ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00eam ba v\u1ecb tr\u00ed n\u1eefa b\u00ean ngo\u00e0i Hsinchu, v\u1edbi t\u1ed5ng s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean l\u00ean t\u1edbi h\u01a1n 150.000 ng\u01b0\u1eddi). Gi\u1edbi c\u00f4ng nghi\u1ec7p \u0110\u00e0i Loan x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c quan h\u1ec7 \u201c\u0111\u1ed1i t\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u201d v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty M\u1ef9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea1nh tranh, m\u00e0 b\u1ed5 sung nhau \u1edf nh\u1eefng ph\u00e2n kh\u00fac m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t h\u01a1n nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e2n c\u00f4ng lao \u0111\u1ed9ng qu\u1ed1c t\u1ebf, nh\u01b0 t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00f4ng ngh\u1ec7 s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb con chip, IC cho \u0111\u1ebfn PC \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung Silicon Valley. Ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh kinh t\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 chuy\u1ec3n bi\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb. M\u1ed9t s\u1ef1 \u201cng\u1eabu nhi\u00ean\u201d, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 c\u1ea5t c\u00e1nh kinh t\u1ebf, th\u00e1ng 5, 2000, \u0110\u1ea3ng DPP (D\u00e2n ch\u1ee7 ti\u1ebfn b\u1ed9) tr\u00fang c\u1eed l\u00ean c\u1ea7m quy\u1ec1n thay Kuonmintang, TQ Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng, \u0111em l\u1ea1i d\u00e2n ch\u1ee7 cho \u0110\u00e0i Loan trong tr\u1eadt t\u1ef1, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 \u00d4ng Kim Dae-jung c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng d\u00e2n ch\u1ee7 l\u00ean n\u1eafm ch\u00ednh quy\u1ec1n 1998 t\u1ea1o ra d\u00e2n ch\u1ee7 m\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1eadt t\u1ef1 \u1edf H\u00e0n Qu\u1ed1c. GS L\u00fd Vi\u1ec5n Tri\u1ebft l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ea3ng DPP m\u00e0 b\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n Anh hi\u1ec7n nay n\u1eb1m trong \u0111\u00f3, v\u00e0 \u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t \u0110\u00e0i Loan \u0111\u1ed9c l\u1eadp.<\/p>\n<p>T\u1eeb Hsinchu, khi \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00ean \u0111\u1ec9nh cao, c\u00f4ng ngh\u1ec7 IT ti\u1ebfp t\u1ee5c lan t\u1ecfa sang Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho gi\u00e1 th\u00e0nh c\u1ea1nh tranh v\u00e0 gia t\u0103ng l\u1ee3i nhu\u1eadn, m\u1ed9t xu th\u1ebf kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hsinchu \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 partner c\u1ee7a Silicon Valley, v\u00e0 lan t\u1ecfa lng\u00e0nh c\u00f4ng ngh\u1ec7 IT sang Trung Qu\u1ed1c. TQ ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 chuy\u00ean gia chip \u0110\u00e0i Loan v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng h\u1ee9a h\u1eb9n r\u1ea5t cao \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n &#8220;Made in China 2025&#8221; c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Hsinchu ng\u00e0y nay c\u00f3 t\u00ean quan tr\u1ecdng tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u00f4 h\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201cclusters, networks v\u00e0 innovation\u201d, v\u1ec1 c\u00e1ch lan t\u1ecfa, hay hi\u1ec7u \u1ee9ng \u201cc\u1ea3m \u1ee9ng\u201d c\u1ee7a Silicon Valley sang c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c \u1edf ch\u00e2u \u00c1.<\/p>\n<p>S\u1ef1 m\u00f4 ph\u1ecfng ch\u00ednh x\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh SV California, s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u t\u01b0 m\u1ea1o hi\u1ec3m t\u1eeb ph\u00eda ch\u00ednh ph\u1ee7, h\u00e0nh lang ph\u00e1p l\u00fd t\u1ed1t v\u1edbi nhi\u1ec1u incentives, c\u00f3 nh\u00f3m t\u01b0 v\u1ea5n \u0111\u1eafc l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c \u201cs\u01b0 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c\u201d, r\u1ed3i s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1ee7a h\u00e0ng ngh\u00ecn k\u1ef9 s\u01b0 t\u1eeb M\u1ef9 mang theo expertise, skills, knowledge t\u1eeb c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd, kinh doanh s\u00e1ng t\u1ea1o, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mang theo c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi Silicon Valley, l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00e3 gi\u00fap ng\u00e0nh IT c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan c\u1ea5t c\u00e1nh s\u00e1ng ch\u00f3i. Hsinchu \u0111\u00e3 h\u00f3a th\u00e2n t\u1eeb m\u1ed9t khu ch\u1ebf xu\u1ea5t \u0111\u01a1n thu\u1ea7n th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m kh\u1edfi nghi\u1ec7p s\u1ea3n xu\u1ea5t cao c\u1ea5p theo ki\u1ec3u Silicon Valley, v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t nh\u01b0 Silicon Valley M\u1ef9. \u0110\u00e0i Loan \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi h\u1ecd h\u00e0ng\u201d c\u1ee7a Silicon Valley. V\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p IT c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00ednh c\u00f4ng nghi\u1ec7p n\u00e0y c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n, c\u1ea1nh tranh h\u01a1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t chi\u1ec1u.<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p l\u1edbn nh\u1ea5t cho cu\u1ed9c h\u00f3a r\u1ed3ng c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ki\u00ean tr\u00ec ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd gi\u00e1o d\u1ee5c trong ba th\u1eadp ni\u00ean li\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u00e1o d\u1ee5c k\u1ef9 thu\u1eadt, \u0111\u00e0o t\u1ea1o k\u1ef9 s\u01b0 chuy\u00ean nghi\u1ec7p, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ee7a h\u1ecd\u00a0\u1edf ph\u00eda Nam\u00a0nh\u01b0 Singapore, M\u00e3 Lai, Th\u00e1i Lan, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a GS L\u00fd Vi\u1ec5n Chi\u1ebfn ngay trong giai \u0111o\u1ea1n then ch\u1ed1t c\u1ee7a ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan.<\/p>\n<p>V\u00e0i \u0111i\u1ec1u tr\u00ean g\u1ee3i ra m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thi\u1ebft y\u1ebfu cho m\u1ed9t Silicon Valley t\u1ea1i m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng. Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 n\u00e0o d\u1ec5 d\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u201ckhoa h\u1ecdc\u201d hay \u201cc\u00f4ng ngh\u1ec7\u201d \u0111\u1ec3 thi\u1ebft k\u1ebf m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai v\u00e0 ph\u1ea3i kh\u00f4n ngoan, y\u00eau n\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u00e0ng c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n. Ch\u1ec9 bu\u00f4n b\u00e1n, kinh doanh \u0111\u1ecba \u1ed1c, ch\u1ea1y \u00e1p phe, cho thu\u00ea \u0111\u1ea5t v\u00e0 lao \u0111\u1ed9ng r\u1ebb, hay ch\u1ec9 l\u1eafp r\u00e1p th\u00f4i, d\u00f9 l\u00e0 l\u1eafp r\u00e1p trong ng\u00e0nh \u0111i\u1ec7n t\u1eed, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o b\u01b0\u1edbc l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u1eadc thang gi\u00e1 tr\u1ecb tr\u00e1c vi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 th\u00e0nh c\u00f4ng khi n\u00e0o m\u1ed5 x\u1ebb \u0111\u1ebfn ng\u1ecdn ng\u00e0nh DNA c\u1ee7a c\u00e1c Silicon Valley kh\u00e1c, c\u1ee7a M\u1ef9, c\u1ee7a Hsinchu. Kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng quy\u1ebft t\u00e2m, kh\u00f4ng s\u00e1ng t\u1ea1o, l\u00e0m n\u1eeda v\u1eddi, \u201c\u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng b\u1ecf d\u00f9i\u201d th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 \u201cm\u01a1 \u01b0\u1edbc h\u00e3o huy\u1ec1n\u201d. Vi\u1ec7t Nam \u0111ang h\u1ee5t h\u1eabng h\u00e0ng v\u1ea1n chuy\u00ean gia c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ecdi ng\u00e0nh c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a.<\/p>\n<p>Do thi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf s\u1edbm t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u nh\u01b0 \u0110\u00e0i Loan, l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o th\u1eadt nhi\u1ec1u k\u1ef9 s\u01b0 chuy\u00ean nghi\u1ec7p r\u1ed3i cho \u0111i ra ngo\u00e0i th\u1eed th\u00e1ch, thay v\u00ec \u0111\u00e0o t\u1ea1o 20 ngh\u00ecn ti\u1ebfn s\u0129, cho n\u00ean x\u00e9t v\u1ec1 nh\u00e2n s\u1ef1 c\u00f4ng ngh\u1ec7, Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ee5t h\u1eabng v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn khi \u0111ang c\u1ea7n \u0111\u1ebfn. L\u00e0m g\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t network h\u00e0ng v\u1ea1n chuy\u00ean gia c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 kinh doanh s\u00e1ng t\u1ea1o \u1edf Silicon Valley hay \u0110\u01b0\u1eddng 128 ph\u00eda \u0110\u00f4ng nh\u01b0 \u0110\u00e0i Loan c\u00f3? C\u00f3 h\u01a1n c\u1ea3 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam s\u1ed1ng t\u1ea1i M\u1ef9 t\u1eeb sau chi\u1ebfn tranh, ph\u1ea7n l\u1edbn t\u1eadp trung t\u1ea1i California, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u201cc\u01a1n s\u1ed1t v\u00e0ng\u201d t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 19, v\u00e0 c\u00e1c th\u1eadp ni\u00ean qua \u201cs\u1ed1t c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi\u201d, nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao m\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 l\u1eadp nghi\u1ec7p v\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t network quan tr\u1ecdng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t? C\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 huynh th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y con n\u00ean h\u1ecdc \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u00e1c s\u0129 hay d\u01b0\u1ee3c s\u0129, \u0111\u1ec3 c\u00f3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng sung t\u00fac an nh\u00e0n, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng nghe trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Vi\u1ec7t ki\u1ec1u California, m\u00e0 ch\u1eafc \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ebf. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t, v\u0103n h\u00f3a \u201can ph\u1eadn\u201d. R\u1ed3i ngh\u00e8o, l\u1ea1c h\u1eadu, \u0111\u1ebb ra nhi\u1ec1u lo\u1ea1i \u201cv\u0103n h\u00f3a\u201d kh\u00e1c ti\u00eau c\u1ef1c, nh\u01b0 c\u00e1i v\u00f2ng l\u1ea9n qu\u1ea9n.\u00a0Ti\u1ec1m n\u0103ng tr\u00ed tu\u1ec7 to l\u1edbn c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c, l\u1edbn h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0i s\u1ea3n h\u1eefu h\u00ecnh m\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean \u01b0 \u0111\u00e3i, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y ngh\u1ec1 quanh qu\u1ea9n bao nhi\u00eau th\u00f4i hay sao?\u00a0L\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i t\u00ecnh th\u1ebf?<\/p>\n<p>Xin \u0111\u00f3n xem quy\u1ec3n s\u00e1ch\u00a0<em>Nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a Thung l\u0169ng Silicon<\/em> c\u1ee7a nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p s\u1eafp t\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin h\u01a1n. (\u0110\u00e3 ra m\u1eaft)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong> th\u00e1ng 7\/2019<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1] <\/a>B\u00e0 Wu Chien-Shiung l\u00e0 nh\u00e0 n\u1eef v\u1eadt l\u00fd th\u1ef1c nghi\u1ec7m trong l\u00e3nh v\u1ef1c ph\u00f3ng x\u1ea1 n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf M\u1ef9, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t \u201cMarie CurieTrung Qu\u1ed1c\u201d, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eb1ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 vi m\u00f4, ph\u00e9p \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng g\u01b0\u01a1ng (parity) b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1 ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u00ean \u0111o\u00e1n c\u1ee7a c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, gi\u00fap cho hai \u00f4ng Tsung-Dao Lee v\u00e0 Chen Ning Yang \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i Nobel n\u00f3ng 1957, nh\u01b0ng b\u00e0 th\u00ec \u201cb\u1ecb lo\u1ea1i\u201d, trong s\u1ef1 ti\u1ebfc nu\u1ed1i c\u1ee7a gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd. N\u1ebfu Ch\u00faa thu\u1eadn tay tr\u00e1i, th\u00ec \u1ee6y ban Nobel d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 thu\u1eadn \u0111\u00e0n \u00f4ng h\u01a1n.<\/p>\n<p>N\u0103m 1964 b\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u: \u201cT\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1c h\u1ea1t nguy\u00ean t\u1eed hay h\u1ea1t nh\u00e2n, hay c\u00e1c k\u00fd hi\u1ec7u to\u00e1n h\u1ecdc, hay c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed DNA c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 \u01b0a th\u00edch thi\u00ean v\u1ecb n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e1i nam hay ph\u00e1i n\u1eef hay kh\u00f4ng\u201d. N\u0103m 1978 b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i Wolf Prize v\u1ec1 V\u1eadt l\u00fd, m\u1ed9t gi\u1ea3i r\u1ea5t danh gi\u00e1, c\u0169ng nh\u01b0 v\u00f4 s\u1ed1 gi\u1ea3i, medal v\u00e0 vinh d\u1ef1 kh\u00e1c. Trong khi \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n trong gia \u0111\u00ecnh b\u00e0 \u1edf Trung Qu\u1ed1c b\u1ecb th\u1ee7 ti\u00eau trong cu\u1ed9c C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u0103n h\u00f3a, v\u00e0 m\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ed1 m\u1eb9 b\u00e0 c\u0169ng b\u1ecb \u201cbi\u1ebfn m\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>N\u0103m 1981 b\u00e0 ngh\u1ec9 h\u01b0u \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Columbia \u0111\u1ec3 d\u00e0nh th\u00ec gi\u1edd cho c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c \u1edf \u0110\u00e0i Loan v\u00e0 Hoa K\u1ef3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u00e1o d\u1ee5c STEM cho ph\u1ee5 n\u1eef.<\/p>\n<p>L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a b\u00e0 r\u1ea5t th\u00fa v\u1ecb \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3ng b\u00e1 \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080\"><strong>C\u1eadp nh\u1ead<\/strong><\/span>t: M\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch v\u1ec1 nh\u1eefng <em>danh nh\u00e2n khoa h\u1ecdc n\u1eef c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi<\/em> s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam nay mai, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean b\u00e0 Wu Chien-Shiung. Ch\u00fang t\u00f4i h\u1ebft s\u1ee9c m\u1eebng v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n s\u1eafp di\u1ec5n ra n\u00e0y. (21\/9\/2023)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HSINCHU (T\u00c2N TR\u00daC) v\u00e0 B\u00c0I H\u1eccC C\u1ea4T C\u00c1NH C\u1ee6A \u0110\u00c0I LOAN Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh &nbsp; L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u. B\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 7, 2019, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e1o m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam, nay t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u0103ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0 li\u1ec7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3963"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10222,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3963\/revisions\/10222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}