{"id":4963,"date":"2021-01-20T20:05:03","date_gmt":"2021-01-20T13:05:03","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=4963"},"modified":"2021-01-22T17:59:31","modified_gmt":"2021-01-22T10:59:31","slug":"vu-tru-huyen-dieu-cua-gs-nguyen-quang-rieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/vu-tru-huyen-dieu-cua-gs-nguyen-quang-rieu\/","title":{"rendered":"V\u0169 Tr\u1ee5 Huy\u1ec1n Di\u1ec7u c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #000080\">\u0110\u1eccC \u201cV\u0168 TR\u1ee4 HUY\u1ec0N DI\u1ec6U\u201d<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #000080\">c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u, Paris<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><em>\u00a0<\/em><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\"><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em>. GS Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u m\u1ea5t ng\u00e0y 5\/01\/2021 t\u1ea1i Paris trong s\u1ef1 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n qu\u1ed1c t\u1ebf c\u0169ng nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u00f4i xin \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u00e0i gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a t\u00f4i n\u0103m 2008 v\u1ec1 quy\u1ec3n s\u00e1ch V\u0169 Tr\u1ee5 Huy\u1ec1n Di\u1ec7u c\u1ee7a GS Ri\u1ec7u \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb anh. GS Ri\u1ec7u c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc t\u1eebng tham gia c\u00e1c s\u1ed1 <span style=\"color: #000080\"><strong><em>K\u1ef7 y\u1ebfu khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c<\/em><\/strong><\/span>, nh\u01b0 v\u1edbi b\u00e0i &#8220;<span style=\"color: #000080\"><strong>D\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a Thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0169 tr\u1ee5<\/strong><\/span>&#8221; trong K\u1ef7 y\u1ebfu <strong><span style=\"color: #000080\">Max Planck<\/span><\/strong> (2008), b\u00e0i &#8220;<span style=\"color: #000080\"><strong>V\u0169 tr\u1ee5: T\u1eeb bu\u1ed5i b\u00ecnh minh \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u1ea3y sinh s\u1ef1 s\u1ed1ng<\/strong><\/span>&#8221; trong K\u1ef7 y\u1ebfu <span style=\"color: #000080\"><strong>400 N\u0103m Thi\u00ean v\u0103n H\u1ecdc &amp; Galilei<\/strong><\/span> (2009), v\u00e0 b\u00e0i &#8220;<span style=\"color: #000080\"><strong>Ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc v\u0169 tr\u1ee5<\/strong><\/span>&#8221; trong K\u1ef7 y\u1ebfu <span style=\"color: #000080\"><strong>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m<\/strong><\/span> (2010). <span style=\"color: #000080\"><strong><em>C\u00e1m \u01a1n Anh,<\/em> <em>v\u00e0<\/em> <em>ch\u00fac Anh y\u00ean ngh\u1ec9<\/em>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\">Ngo\u00e0i ra ch\u00fang t\u00f4i xin \u0111\u0103ng l\u1ea1i h\u1ed3i \u1ee9c c\u1ee7a B\u00e1c s\u0129 <span style=\"color: #000080\"><strong>V\u0169 Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh<\/strong><\/span>, Paris, m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ed1 tri c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 quen bi\u1ebft nhau t\u1eeb ba ph\u1ea7n t\u01b0 th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc. B\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o \u0111i\u1ec7n t\u1eed diendan.org. Ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t c\u00e1m \u01a1n diendan v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 V\u0169 Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\">V<span style=\"font-size: 10pt\">\u0168 TR\u1ee4 V\u00c0O TH\u1edcI XA X\u01afA<\/span><\/span> l\u00e0 n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 c\u1ee7a nhi\u1ec1u lo\u1ea1i th\u1ea7n linh huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng v\u1edbi Kepler, Galilei \u0111\u1ebfn Newton c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 17-18 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 v\u1eadn h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. C\u00e1c th\u1ea7n linh nh\u01b0 ph\u1ea3i \u201cd\u1eddi ch\u1ed7\u201d \u0111i xa h\u01a1n. Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Einstein th\u1ebf k\u1ef7 20, v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ef9 thu\u1eadt quan tr\u1eafc trong ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n ng\u00e0y c\u00e0ng tinh x\u1ea3o v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u00e3 m\u1edf ra nh\u1eefng vi\u1ec5n \u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c \u201cchinh ph\u1ee5c\u201d th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y c\u00e0ng quy m\u00f4. Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 chi\u1ec1u d\u00e0i 13.7 t\u1ef7 n\u0103m l\u1ecbch s\u1eed v\u1edbi big bang ban \u0111\u1ea7u, v\u00e0 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 nh\u1eefng ti\u00ean \u0111o\u00e1n t\u01b0\u01a1ng lai h\u00e0ng tr\u0103m t\u1ef7 n\u0103m s\u1eafp \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y t\u1eadn c\u00f9ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, trong n\u1ed7 l\u1ef1c mu\u1ed1n hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1ea5u \u0111\u00e1o s\u1ef1 c\u1ea5u t\u1ea1o, v\u1eadn h\u00e0nh, v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u01b0\u01a1ng lai v\u00e0 v\u1eadn m\u1ec7nh c\u1ee7a ch\u00ednh h\u00e0nh tinh m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi chinh ph\u1ee5c th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ea7n l\u1edbn c\u0169ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai m\u1edf r\u1ed9ng, v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t l\u1ed1i tho\u00e1t cho ch\u00ednh m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng nguy c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb di\u1ec7t vong. Tr\u00ean b\u1eadc thang v\u0169 tr\u1ee5, s\u1ef1 s\u1ed1ng l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng ng\u1eafn ng\u1ee7i v\u00e0 mong manh, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5 m\u1ed9t l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft, do ch\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra, hay do tai n\u1ea1n v\u0169 tr\u1ee5, nh\u01b0 s\u1ef1 va ch\u1ea1m v\u1edbi m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ea1ch, s\u1ef1 l\u1eafc l\u01b0 c\u1ee7a tr\u1ee5c qu\u1ea3 \u0111\u1ea5t khi\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu to\u00e0n c\u1ea7u \u0111e d\u1ecda s\u1ef1 s\u1ed1ng, ho\u1eb7c do m\u1ed9t supernova kh\u00f4ng xa l\u1eafm nh\u1eadn ch\u00ecm h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta trong b\u1ec3 quang tuy\u1ebfn X, h\u1ee7y di\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3 sinh lo\u00e0i. \u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u1eb1m \u1edf c\u00e1c v\u00ec sao, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua chi\u00eam tinh b\u00f3i to\u00e1n, m\u00e0 b\u1eb1ng khoa h\u1ecdc. V\u00e0 \u201cthu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u00f3a\u201d kh\u00f4ng gian l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 t\u00ecm m\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t kh\u00e1c gi\u1ed1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u201cdi truy\u1ec1n\u201d. Carl Sargan b\u1ea3o r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi \u201cqu\u00e1 qu\u00fd gi\u00e1\u201d \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0o m\u1ed9t h\u00e0nh tinh th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u00a0<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-4965\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Anh-sach-Vu-Tru-Di\u00eau-huy\u00ean.jpg?resize=267%2C389&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"267\" height=\"389\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Anh-sach-Vu-Tru-Di\u00eau-huy\u00ean.jpg?resize=206%2C300&amp;ssl=1 206w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Anh-sach-Vu-Tru-Di\u00eau-huy\u00ean.jpg?resize=704%2C1024&amp;ssl=1 704w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Anh-sach-Vu-Tru-Di\u00eau-huy\u00ean.jpg?resize=768%2C1117&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Anh-sach-Vu-Tru-Di\u00eau-huy\u00ean.jpg?w=840&amp;ssl=1 840w\" sizes=\"(max-width: 267px) 100vw, 267px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">S\u00e1ch V\u0169 Tr\u1ee5 Huy\u1ec1n Di\u1ec7u c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u n\u0103m 2008.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n \u201cV\u0169 tr\u1ee5 huy\u1ec1n di\u1ec7u\u201d c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u, Gi\u00e1o s\u01b0 k\u1ef3 c\u1ef1u t\u1ea1i \u0110\u00e0i Thi\u00ean v\u0103n Paris, v\u00e0 Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n H\u00e0n L\u00e2m Ph\u00e1p, ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00e1m ph\u00e1 k\u1ef3 th\u00fa n\u00e0y c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5, v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ef3 quan c\u1ee7a n\u00f3 ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1ea3i r\u1ed9ng ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. C\u00e0ng \u0111\u1ecdc c\u00e0ng th\u00edch th\u00fa, c\u00e0ng h\u1ed3i h\u1ed9p, n\u1ee9c l\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u ng\u00e0y c\u00e0ng to l\u1edbn. Th\u1ebf k\u1ef7 21 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 th\u1ebf k\u1ef7 kh\u00e1m ph\u00e1 v\u0169 tr\u1ee5 tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn.<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u00e2y ph\u1ea5n ch\u1ea5n nh\u1ea5t l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u00ecnh c\u1edd b\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00f4ng n\u0103m 1964 (c\u1ee7a Arno Penzias v\u00e0 Robert Wilson). B\u1ee9c x\u1ea1 n\u00e0y c\u00f3 h\u1ec7 quang ph\u1ed5 gi\u1ed1ng h\u1ec7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a v\u1eadt \u0111en, \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eabn Max Planck \u0111\u1ebfn kh\u00e1m ph\u00e1 thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed n\u0103m 1900. N\u00f3 c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00eam thuy\u1ebft big bang: v\u0169 tr\u1ee5 ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i v\u1eadt ch\u1ea5t n\u1ed5 v\u00e0 ch\u00e1y \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 h\u00f4m nay! Ng\u01b0\u1eddi ta (b\u1eb1ng v\u1ec7 tinh COBE) \u0111\u00e3 \u201cch\u1ee5p \u1ea3nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t m\u0169i c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 380.000 n\u0103m, ngh\u0129a l\u00e0 l\u00fac v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f2n tr\u1ebb con so v\u1edbi tu\u1ed5i 13.7 t\u1ef7 n\u0103m b\u00e2y gi\u1edd. Ng\u01b0\u1eddi ta v\u00ed \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cb\u1ed9 m\u1eb7t \u00f4ng tr\u1eddi\u201d l\u00fac c\u00f2n s\u01a1 sinh.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u1ebfn kh\u00e1m ph\u00e1 t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1ee5 n\u1ed5 sao kh\u1ee7ng khi\u1ebfp. Con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, nh\u01b0ng m\u1ed9t v\u00ec sao ch\u1ebft r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y kinh ho\u00e0ng cho v\u0169 tr\u1ee5. V\u00e0o cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, c\u00e1c ng\u00f4i sao hao m\u00f2n v\u1eadt ch\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a n\u00f3 n\u00ean s\u1ee5p xu\u1ed1ng v\u00e0 n\u00e9m c\u00e1i v\u1ecf \u0111i v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5 d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u1ed9t tr\u1eadn cu\u1ed3ng phong, v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y s\u1ed1 gi\u1edd, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh sao tr\u1eafng l\u00f9n c\u00f4 \u0111\u1eb7c. N\u1ebfu \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00ec sao \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh, n\u00f3 s\u1ebd \u201cx\u01a1i t\u00e1i\u201d anh kia lu\u00f4n, v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh n\u1eb7ng h\u01a1n gi\u1edbi h\u1ea1n cho ph\u00e9p (gi\u1edbi h\u1ea1n Chandrasekhar), n\u00ean ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eadp xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u1ed5 tung \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u2018sao si\u00eau m\u1edbi\u2019 s\u00e1ng ch\u00f3i! V\u1ee5 n\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i l\u00f5i v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0 n\u01a1tron, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0ng c\u1ef1c k\u1ef3 n\u1eb7ng, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 c\u00f4 \u0111\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ed7 \u0111en. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng \u201cch\u00fa l\u00f9n \u0111\u1ed9c h\u1ea1i\u201d c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. N\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u1ea5t v\u00f4 ph\u01b0\u1edbc \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 th\u00ec s\u1ebd v\u0129nh vi\u1ec5n b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5. G\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00e1m ph\u00e1 ra m\u1ed9t sao n\u01a1tron \u201cnham hi\u1ec3m\u201d lang thang g\u1ea7n qu\u1ea3 \u0111\u1ea5t, sao Calvera, \u201cch\u1ec9\u201d c\u00e1ch ch\u00fang ta t\u1eeb 250-1000 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng, \u0111\u1ee7 g\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng quan s\u00e1t ti\u1ebfp t\u1ee5c, v\u00e0 \u0111\u1ee7 xa \u0111\u1ec3 v\u00f4 h\u1ea1i cho ch\u00fang ta. R\u00f9ng m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng r\u1ea5t may.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-4964\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?resize=403%2C302&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"403\" height=\"302\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?resize=1024%2C769&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?resize=768%2C577&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?resize=1536%2C1153&amp;ssl=1 1536w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Doc-Vu-Tru-Huyen-Dieu-cua-Nguyen-Quang-Rieu.jpg?w=1650&amp;ssl=1 1650w\" sizes=\"(max-width: 403px) 100vw, 403px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u0110\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean Tu\u1ed5i Tr\u1ebb Ch\u1ee7 Nh\u1eadt, ng\u00e0y 19.6.08<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng cu\u1ed9c truy l\u00f9ng v\u00f4 c\u00f9ng h\u1ea5p d\u1eabn hi\u1ec7n nay di\u1ec5n ra trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u1eadt l\u00fd th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i tr\u00e0n ng\u1eadp v\u0169 tr\u1ee5. N\u00f3 l\u00e0 g\u00ec? T\u00e9 ra v\u1eadt ch\u1ea5t \u201cs\u00e1ng\u201d c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean ch\u00fang ta, ch\u1ec9 chi\u1ebfm b\u1eb1ng 5% c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t v\u0169 tr\u1ee5 th\u00f4i kh\u00f4ng h\u01a1n kh\u00f4ng k\u00e9m; s\u1ed1 25% c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i v\u00e0 s\u1ed1 70% kia l\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, c\u0169ng t\u1ed1i lu\u00f4n. V\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0 t\u1ed1i v\u00f4 h\u00ecnh kh\u1ed5ng l\u1ed3, m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 nh\u1eefng vi sinh v\u1eadt v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf trong \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng nh\u1eefng th\u1ee9 t\u1ed1i n\u00e0y l\u1ea1i d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0o s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 ch\u00fang ta ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ednh to\u00e1n, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00f3 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201ch\u1eb1ng s\u1ed1 v\u0169 tr\u1ee5\u201d c\u1ee7a Einstein, c\u00e1i m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i v\u00e0 cho l\u00e0 \u201cs\u1ef1 ngu ng\u1ed1c l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u1eddi t\u00f4i\u201d nh\u1eb1m \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n b\u1eb1ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i h\u1ea5p l\u1ef1c. N\u1ebfu v\u00ed to\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i tr\u1ee9ng, th\u00ec v\u1eadt ch\u1ea5t th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu gom l\u1ea1i, \u00a0gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i tr\u00f2ng \u0111\u1ecf v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf so v\u1edbi c\u00e1i tr\u00f2ng tr\u1eafng v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u00f4 h\u00ecnh bao quanh. Quy lu\u1eadt t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 g\u00ec trong v\u0169 tr\u1ee5, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00f4i n\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-4967\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Sao-choi-Tempel-1.jpg?resize=244%2C305&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"244\" height=\"305\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Sao-choi-Tempel-1.jpg?resize=240%2C300&amp;ssl=1 240w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Sao-choi-Tempel-1.jpg?w=300&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 244px) 100vw, 244px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Sao ch\u1ed5i Tempel 1 b\u1ecb con ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn t\u1eeb tr\u1ea1m phi thuy\u1ec1n t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 t\u1eadp t\u1ef1 v\u1ec7.<\/p>\n<p>C\u00e1c sao ch\u1ed5i v\u1eeba l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi, s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda cho h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta. Th\u00e1ng 7 n\u0103m 1994 h\u01a1n 20 m\u1ea3nh sao ch\u1ed5i Shoemaker-Levy n\u1ed1i \u0111u\u00f4i nhau nh\u01b0 nh\u1eefng toa t\u00e0u, b\u1eafn ph\u00e1 h\u00e0nh tinh M\u1ed9c trong su\u1ed1t m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 li\u1ec1n, gi\u1ea3i ph\u00f3ng m\u1ed9t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn qu\u1ea3 bom nguy\u00ean t\u1eed! May l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ch\u00fang ta. Lo\u00e0i kh\u1ee7ng long \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 b\u1ecb di\u1ec7t ch\u1ee7ng b\u1edfi m\u1ed9t sao ch\u1ed5i l\u1edbn \u0111\u00e2m v\u00e0o tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Th\u00e1ng 7, n\u0103m 2005 phi thuy\u1ec1n Deep Impact c\u1ee7a NASA \u0111\u00e3 b\u1eafn m\u1ed9t tr\u1ea1m t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng n\u1eb7ng 400kg lao th\u1eb3ng v\u00e0o sao ch\u1ed5i Tempel 1 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u c\u1ea5u t\u1ea1o v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u00f5i n\u00f3, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc c\u00e1ch t\u1ef1 v\u1ec7.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Xin xem th\u00eam v\u1ec1 GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u t\u1ea1i Wikipedia: <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><a style=\"color: #000080\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Quang_Ri%E1%BB%87u\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Quang_Ri%E1%BB%87u<\/a><\/span><\/p>\n<p>\u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00e0i \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111i\u1ec3m qua trong v\u00f4 s\u1ed1 s\u1ed1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i trong cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00f4 c\u00f9ng th\u00fa v\u1ecb c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u, c\u00e0ng \u0111\u1ecdc c\u00e0ng th\u00fa v\u1ecb, nh\u01b0 cu\u1ed9c s\u0103n t\u00ecm ph\u00e2n t\u1eed c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng, nghe l\u1ecfm t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh trong d\u1ea3i Ng\u00e2n h\u00e0, lang thang \u0111i t\u00ecm nh\u1eefng th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u1ecdn h\u1ea3i \u0111\u0103ng trong v\u0169 tr\u1ee5, v\u0169 tr\u1ee5 s\u01a1 sinh\u2026. Cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 r\u1ea5t th\u1eddi s\u1ef1, nh\u01b0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng th\u1ebf gi\u1edbi, hi\u1ec7u \u1ee9ng nh\u00e0 k\u00ednh, d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft trong th\u1eddi b\u0103ng tan, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ea1o l\u00fd trong khoa h\u1ecdc, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 khoa h\u1ecdc, tri\u1ec3n v\u1ecdng, thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>V\u0169 tr\u1ee5 v\u1eabn kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i v\u1ebd huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a n\u00f3, m\u00e0 c\u00f2n huy\u1ec1n b\u00ed h\u01a1n khi con ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng hi\u1ec3u n\u00f3. Nh\u00ecn v\u00e0o \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y m\u00ecnh qu\u00e1 nh\u1ecf b\u00e9, v\u00e0 t\u1ef1 h\u1ecfi ai \u0111\u00e3 t\u1ea1o v\u0169 tr\u1ee5 k\u00ec b\u00ed n\u00e0y v\u00e0 b\u1eb1ng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt n\u00e0o. C\u00e1i huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf b\u1edfi c\u00e1i huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt v\u0169 tr\u1ee5. Einstein v\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e3 cho r\u1eb1ng \u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 m\u1ea5t t\u00ednh t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00e0ng c\u00f3 t\u00ednh t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u0169 tr\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m khoa h\u1ecdc huy\u1ec1n b\u00ed. Su\u1ed1t 30 n\u0103m \u00f4ng \u0111i t\u00ecm b\u1ea3n \u0111\u1ed3 b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a \u201c\u00d4ng gi\u00e0\u201d \u2013 nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau n\u1ed1i ti\u1ebfp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecm ki\u1ebfm.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u0169ng m\u00f4 t\u1ea3 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh th\u1ee9 hai th\u00fa v\u1ecb: h\u00e0nh tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00e0ng trai t\u1eeb H\u1ea3i Ph\u00f2ng b\u00ean tr\u1eddi T\u00e2y, 50 n\u0103m li\u1ec1n \u201clang thang\u201d kh\u00f4ng nh\u1eefng trong v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 c\u00f2n \u1edf nh\u1eefng \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi: Ph\u00e1p, \u0110\u1ee9c, Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n, Nh\u1eadt, M\u1ef9, Chil\u00ea,\u2026. \u00d4ng \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p c\u00e1c quan s\u00e1t tinh t\u1ebf, ch\u00ednh x\u00e1c trong khoa h\u1ecdc c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n h\u00f3a, c\u1ea3nh v\u1eadt xung quanh c\u1ee7a n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng k\u00e9m ph\u1ea7n thi v\u1ecb v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 k\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau bi\u1ebft \u0111\u1ec3 c\u00f9ng chia s\u1ebb v\u00e0 ti\u1ebfp n\u1ed1i. \u00d4ng r\u1eddi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t s\u1edbm, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u1ea1i, v\u00e0o n\u0103m 1950, nh\u01b0ng \u00f4ng lu\u00f4n lu\u00f4n trao d\u1ed3i v\u00e0 t\u1ecf ra am hi\u1ec3u v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u00f4ng s\u00e0nh kh\u00f4ng thua ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam trong n\u01b0\u1edbc. C\u1ed1 GS Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 \u00f4ng: \u201c<em>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1eafn t\u1eaft v\u1ec1 \u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t nh\u00e2n h\u1eadu, lu\u00f4n lu\u00f4n s\u1ed1ng, ngh\u0129 v\u1ec1 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, lu\u00f4n lu\u00f4n g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, lu\u00f4n lu\u00f4n gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1t c\u00e1ch ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch V\u0169 Tr\u1ee5 Huy\u1ec1n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0i s\u1ea3n tinh th\u1ea7n qu\u00fd gi\u00e1 cho th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a m\u1ed9t Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u00ean n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n tr\u00e1i tim \u0111\u1eadp m\u1ea1nh cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. N\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o gi\u00e1o d\u1ee5c cho Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 kh\u01a1i ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc, y\u00eau kh\u00e1m ph\u00e1 thi\u00ean nhi\u00ean, tinh th\u1ea7n h\u1ecdc h\u1ecfi c\u00e1i m\u1edbi kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch th\u1ee9 nh\u1ea5t. \u00d4ng \u0111\u00e3 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u quy\u1ec3n v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: \u201cV\u0169 tr\u1ee5, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m thi\u00ean nhi\u00ean v\u0129 \u0111\u1ea1i\u201d, \u201cLang thang tr\u00ean d\u1ea3i ng\u00e2n h\u00e0\u201d, \u201cB\u1ea7u tr\u1eddi tu\u1ed5i th\u01a1\u201d\u2026 v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u01b0 li\u1ec7u gi\u00e1o d\u1ee5c, b\u00e0i b\u00e1o khoa h\u1ecdc ph\u1ed5 th\u00f4ng v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n kh\u00e1c. T\u1ea5t c\u1ea3 v\u00ec t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn khoa h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n. T\u1eeb n\u0103m 1990 ngh\u0129a l\u00e0 r\u1ea5t s\u1edbm \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p qu\u00fd b\u00e1u v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch <em>V\u0169 Tr\u1ee5 Huy\u1ec1n Di\u1ec7u<\/em> c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u1ee7 s\u00e1ch c\u1ee7a Tu\u1ed5i Tr\u1ebb Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">TP H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, th\u00e1ng 6\/08<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #000080\">ANH RI\u1ec6U<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #000080\">H\u1ed2I \u1ee8C C\u1ee6A B\u00c1C S\u0128 V\u0168 NG\u1eccC QU\u1ef2NH<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Sinh \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng ng\u00e0y 5\/01\/1932<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>M\u1ea5t t\u1ea1i Paris ng\u00e0y 5\/01\/2021<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng qu\u00ean ng\u00e0y ch\u1ee7 nh\u1eadt t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e1y bay Aigle d\u2019Azur h\u1ea1 c\u00e1nh tr\u01b0\u1eddng bay Le Bourget, m\u1ed9t thanh ni\u00ean tr\u1ea1c hai m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i c\u1ea7m c\u00e1i h\u00ecnh c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00f3n t\u00f4i khi ra kh\u1ecfi khu h\u00e0nh l\u00fd ti\u1ebfn t\u1edbi t\u00f4i n\u00f3i:\u201d T\u00f4i l\u00e0 Ri\u1ec7u, con \u00d4B Ph\u00fac Lai, \u0111\u01b0\u1ee3c hai b\u00e1c C\u1ef1 H\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n Qu\u1ef3nh\u201d. H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 12 n\u0103m 1952, tr\u1eddi r\u1ea5t r\u00e9t. Ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi phi tr\u01b0\u1eddng l\u00fac t\u1ed1i r\u1ed3i, l\u1ea5y t\u1eafc xi \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ti\u1ec7m L\u01b0u \u0110\u00ecnh khu Contrescarpe \u0103n c\u00f9ng m\u1ed9t anh b\u1ea1n anh Ri\u1ec7u m\u00e0 sau n\u00e0y t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb t\u00ean.<br \/>\nSau anh Ri\u1ec7u d\u1eabn t\u00f4i v\u1ec1 H\u00f4tel des Mines (nay v\u1eabn c\u00f2n), boulevard Saint-Michel, quartier de l\u2019Observatoire, Paris 5e ng\u1ee7 \u0111\u00eam \u0111\u00f3. S\u00e1ng h\u00f4m sau ng\u01b0\u1eddi anh h\u1ecd t\u00f4i \u0111\u1ebfn kh\u00e1ch s\u1ea1n ch\u00e0o anh Ri\u1ec7u r\u1ed3i c\u00f9ng t\u00f4i \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t kh\u00e1ch s\u1ea1n b\u00ecnh d\u00e2n trong Quartier latin tr\u00fa ng\u1ee5 v\u00e0i tu\u1ea7n, sau \u0111\u00f3 t\u00f4i v\u00e0o n\u1ed9i tr\u00fa Coll\u00e8ge Sainte-Barbe \u1edf qu\u1eadn 5 Paris v\u00e0o h\u1ecdc ni\u00ean h\u1ecdc c\u00f2n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u1eeb ng\u00e0y g\u1eb7p g\u1ee1 l\u1ea7n \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 g\u1ea7n g\u0169i nhau tr\u1ecdn \u0111\u1eddi trong nh\u1eefng vui bu\u1ed3n.<\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi khoa h\u1ecdc, chuy\u00ean v\u1ec1 ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n v\u00f4 tuy\u1ebfn, g\u1eafn b\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u1edbi ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, v\u1edbi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 b\u1ea1n b\u00e8, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u li\u00ean h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>T\u00f4i xin ghi l\u1ea1i v\u00e0i \u0111i\u1ec1u t\u00f4i bi\u1ebft v\u1ec1 anh Ri\u1ec7u.<\/p>\n<p><strong>Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc<\/strong><\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u hay nh\u1eafc v\u1ec1 l\u00e0ng Lai X\u00e1, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, huy\u1ec7n Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, c\u00e1ch H\u00e0 N\u1ed9i kho\u1ea3ng 15km v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 n\u00f4i c\u1ee7a ngh\u1ec1 nhi\u1ebfp \u1ea3nh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Lai X\u00e1 \u0111\u00e3 m\u1edf ti\u1ec7m \u1ea3nh t\u1eeb th\u1eddi \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, t\u1ea1i H\u1ea3i Ph\u00f2ng, H\u00e0 N\u1ed9i sau \u1edf mi\u1ec1n Trung, trong Nam, sang c\u1ea3 L\u00e0o, Cam Pu Chia, Th\u00e1i Lan, Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>L\u00e0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi ti\u1ebfn s\u1ef9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean, h\u1ecda s\u0129 Nam S\u01a1n t\u1ee9c Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd, c\u1ee5 b\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Lai X\u00e1.<\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u th\u00e2n t\u00ecnh v\u1edbi con ch\u00e1u hai c\u1ee5.<\/p>\n<p><strong>Nh\u1eefng chuy\u1ebfn v\u1ec1<\/strong><\/p>\n<p>Ra \u0111i kh\u1ecfi n\u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u00fac thanh ni\u00ean, anh Ri\u1ec7u lu\u00f4n lu\u00f4n mong \u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n. Ho\u00e0i b\u00e3o c\u1ee7a anh l\u00e0 c\u00f9ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ed9 m\u00f4n thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb.<\/p>\n<p>Anh v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc h\u01a1n m\u1ed9t ch\u1ee5c l\u1ea7n (b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 1976) \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n ho\u00e0i b\u00e3o n\u00e0y, l\u1ea7n n\u00e0o c\u0169ng \u0111em theo t\u00e0i li\u1ec7u khoa h\u1ecdc, thi\u1ebft b\u1ecb, m\u00e1y h\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn gi\u1edbi tr\u1ebb m\u00e0 anh mong \u0111\u1ee3i s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i cho Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p><em>V\u00e0i chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng cho t\u00f4i khi nghe anh k\u1ec3 l\u1ea1i.<\/em><\/p>\n<p>Chuy\u1ebfn \u0111i Phan Thi\u1ebft n\u0103m c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n \u1edf Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 10 n\u0103m 1995, m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 360 n\u0103m m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n<sup>(1)<\/sup>. Anh Ri\u1ec7u \u0111em theo thi\u1ebft b\u1ecb giao thoa c\u00f9ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1eb7t quan s\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n. B\u00e1o ch\u00ed trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thu\u1eadt l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, anh Ri\u1ec7u c\u0169ng k\u1ec3 l\u1ea1i trong s\u00e1ch c\u1ee7a anh v\u00e0 trong nh\u1eefng ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n n\u0103m 2006, anh Ri\u1ec7u \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t kho\u00e1 h\u1ecdc v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n v\u0103n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, h\u1ee3p t\u00e1c gi\u1eefa \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris 6 v\u00e0 \u0110\u00e0i Thi\u00ean v\u0103n Paris.<\/p>\n<p>C\u00f9ng \u0111i v\u1edbi anh Ri\u1ec7u l\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1o s\u01b0 Ph\u00e1p \u0111\u1ea7u ng\u00e0nh trong l\u0129nh v\u1ef1c v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n: c\u00e1c Gi\u00e1o s\u01b0 Pierre Encrenaz, Jean-Michel Lamarre, Th\u00e9r\u00e8se Encrenaz, Danielle Alloin, Jean Jouzel.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 kho\u00e1 h\u1ecdc l\u1ea7n th\u1ee9 6 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, n\u1ed1i ti\u1ebfp nh\u1eefng kho\u00e1 h\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 1996, m\u1ed7i kho\u00e1 k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng ch\u1eebng n\u0103m s\u00e1u ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Kho\u00e1 th\u1ee9 6 cu\u1ed1i n\u0103m 2006 l\u00e0 kho\u00e1 long tr\u1ecdng nh\u1ea5t, c\u00f3 kho\u1ea3ng 80 h\u1ecdc vi\u00ean tham d\u1ef1, g\u1ed3m c\u00e1c sinh vi\u00ean n\u0103m cu\u1ed1i c\u1ee7a \u0110HQGHN v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ee7a ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd. Trong kho\u00e1 th\u1ee9 6 n\u00e0y c\u00f3 hai ti\u1ebfn s\u0129 khoa h\u1ecdc, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c anh Ri\u1ec7u h\u01b0\u1edbng d\u1eabn lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129, anh Tr\u1ea7n Th\u1ebf Trung v\u00e0 anh \u0110inh V\u0103n Trung, \u0111\u00e3 t\u00edch c\u1ef1c tham gia.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a anh Ri\u1ec7u trong \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>M\u1ed9t d\u1ef1 t\u00ednh m\u00e0 anh Ri\u1ec7u b\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng Nh\u00e0 chi\u1ebfu v\u0169 tr\u1ee5 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i (Plan\u00e9tarium). Anh \u0111\u00e3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a CNRS, \u0111\u00e3 sang x\u01b0\u1edfng Zeiss b\u00ean \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra c\u00e1c k\u00ednh chi\u1ebfu, v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i g\u1eb7p c\u00e1c nh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y d\u1ef1 \u00e1n. C\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i anh \u00edt nhi\u1ec1u nu\u1ed1i ti\u1ebfc.<\/p>\n<p><strong>\u0110am m\u00ea ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p<\/strong><\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u ch\u1ecdn ngh\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n r\u1ea5t s\u1edbm, v\u00e0 sau khi h\u1ecdc xong c\u1eed nh\u00e2n khoa h\u1ecdc \u1edf Universit\u00e9 de la Sorbonne, anh b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 khoa h\u1ecdc v\u00e0 anh d\u00e0nh su\u1ed1t \u0111\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u thi\u00ean v\u0103n trong C.N.R.S. (Trung t\u00e2m Qu\u1ed1c gia Kh\u1ea3o c\u1ee9u Khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p).<\/p>\n<p>\u0110\u00e0i Thi\u00ean v\u0103n Paris (Observatoire de Paris) l\u00e0 c\u01a1 quan anh l\u00e0m vi\u1ec7c, g\u1ed3m c\u00f3 ba trung t\u00e2m:<\/p>\n<p>&#8211; Observatoire Port-Royal, 61 avenue de l\u2019Observatoire, 75014 Paris.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 ph\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh c\u1ee7a anh .<\/p>\n<p>&#8211; Observatoire de Meudon, 5 place Jules Janssen, 92190 Meudon, n\u01a1i anh \u0111\u1ebfn l\u00e0m th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean trong nh\u1eefng n\u0103m h\u00e0nh ngh\u1ec1.<\/p>\n<p>&#8211; Observatoire de Nan\u00e7ay d\u00e0nh ri\u00eang cho thi\u00ean v\u0103n v\u00f4 tuy\u1ebfn, c\u00e1ch Paris 180km v\u1ec1 ph\u00eda nam, n\u01a1i anh Ri\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb n\u0103m 1960 s\u1eed d\u1ee5ng k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc 200m tr\u00ean 35m.<\/p>\n<p>T\u00f4i nh\u1edb m\u1ed7i ng\u00e0y anh Ri\u1ec7u \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb Place de Catalogne, Paris 14e qua boulevard Montparnasse \u0111\u1ebfn Observatoire de Port Royal r\u1ed3i l\u00e0m vi\u1ec7c trong b\u00e0n gi\u1ea5y su\u1ed1t ng\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i anh ti\u1ebfp \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p qu\u1ed1c t\u1ebf, b\u1ea1n b\u00e8 Ph\u00e1p, Vi\u1ec7t \u0111\u1ebfn th\u0103m \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n c\u1ed5 k\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng l\u1eadp n\u0103m 1667, nay c\u00f2n nh\u1eefng k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o l\u01b0\u1eddng v\u1eabn c\u00f2n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>T\u00f4i nh\u1edb nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i Nan\u00e7ay, anh Ri\u1ec7u s\u1eeda so\u1ea1n ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0a tr\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00e1c k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n. Anh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c ban \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t tinh t\u00fa. Trong qu\u1ea3ng tr\u01b0\u1eddng r\u1ed9ng l\u1edbn c\u00f3 nh\u1eefng \u0103ng ten parabol kh\u1ed5ng l\u1ed3, m\u1ed9t \u0111\u00eam anh Ri\u1ec7u v\u1ea5p v\u00e0o m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i v\u1eadt, t\u00e9 ng\u1eeda; \u0111au ch\u00e2n qu\u00e1 anh \u0111\u00e0nh b\u1ecf chuy\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea7n \u0111\u00f3.<\/p>\n<p><strong>Nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i xa<\/strong><\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, \u0111\u1ebfn c\u00e1c trung t\u00e2m thi\u00ean v\u0103n l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c, n\u00fai Sierra mi\u1ec1n nam n\u01b0\u1edbc T\u00e2y Ban Nha, Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n, Hoa K\u1ef3, Nh\u1eadt v\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u1ede m\u1ed7i n\u01a1i, anh c\u1ed1ng hi\u1ebfn nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a anh v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea1n th\u00e2n, sau n\u00e0y h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u1ebfn th\u0103m v\u1ee3 ch\u1ed3ng anh \u1edf Place de Catalogne.<\/p>\n<p><strong>S\u00e1ch v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5<\/strong><\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u vi\u1ebft nhi\u1ec1u s\u00e1ch v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5, ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 g\u1ee3i ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u1ec1 ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u00f4i ch\u00fa tr\u1ecdng hai cu\u1ed1n trong nh\u1eefng cu\u1ed1n n\u00e0y:<\/p>\n<ul>\n<li>V\u0169 tr\u1ee5 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m thi\u00ean nhi\u00ean v\u0129 \u0111\u1ea1i, NXBGD, n\u0103m 1995. \u0110\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u01a1 b\u1ea3n.<\/li>\n<li>S\u00f4ng Ng\u00e2n khi t\u1ecf khi m\u1edd- Les reflets du Fleuve d\u2019Argent, NXBVHTT, 1998, m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch song ng\u1eef v\u1edbi hai ng\u00f4n ng\u1eef v\u1eeba ch\u00ednh x\u00e1c v\u1eeba th\u01a1 m\u1ed9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u h\u00ecnh \u0111\u1eb9p.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>V\u00e0i n\u00e9t v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh<\/strong><\/p>\n<p>Th\u00e2n sinh anh Ri\u1ec7u l\u00e0 \u00f4ng b\u00e0 Ph\u00fac Lai, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Lai X\u00e1, s\u1ed1ng \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng sau \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng, sau \u0111\u1ebfn anh Nguy\u1ec5n Quang Quy\u1ec1n v\u00e0 anh Nguy\u1ec5n Qu\u00fd \u0110\u1ea1o l\u00e0 con \u00fat.<\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u v\u00e0 anh \u0110\u1ea1o s\u1edbm \u0111i Ph\u00e1p du h\u1ecdc, anh Quy\u1ec1n s\u1ed1ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 sau \u1edf S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>N\u0103m anh Ri\u1ec7u th\u00e0nh h\u00f4n v\u1edbi ch\u1ecb V\u0169 Minh Ng\u00e0, h\u1ecd h\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea1n b\u00e8 c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i Pavillon Honnorat, Cit\u00e9 Internatonale Universitaire de Paris m\u1eebng anh ch\u1ecb.<\/p>\n<p>H\u1ecd d\u1ecdn nh\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01a1i sau \u0111\u00f3, t\u1eeb rue de la Tombe-Issoire, Paris 14<sup>e<\/sup>, \u0111\u1ebfn Rue Fallempin, Paris 14<sup>e<\/sup>, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u01b0 ng\u1ee5 hi\u1ec7n nay, Place de la Catalogne, Paris 14<sup>e<\/sup>.<\/p>\n<p>T\u00f4i nh\u1edb \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u0103m anh ch\u1ecb \u1edf rue Fallempin khi m\u1eb9 anh Ri\u1ec7u, b\u00e1c Ph\u00fac Lai sang th\u0103m con ch\u00e1u. L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e1u Nguy\u1ec5n Quang Tu\u1ea5n, con trai duy nh\u1ea5t c\u1ee7a anh ch\u1ecb Ri\u1ec7u, kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, n\u00e9m m\u00e1y bay gi\u1ea5y trong ph\u00f2ng kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi m\u1eaft tr\u00ecu m\u1ebfn c\u1ee7a b\u00e0 n\u1ed9i. B\u00e0 c\u1ee5 th\u1eadt gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 k\u00edn \u0111\u00e1o, m\u00e3i sau n\u00e0y t\u00f4i m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 x\u01b0a kia c\u1ee5 d\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ch\u1ecb V\u0169 Minh Ng\u00e0, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 N\u1ed9i xu\u1ea5t th\u00e2n trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh danh gi\u00e1, m\u1ed9t d\u01b0\u1ee3c s\u0129 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc D\u01b0\u1ee3c Paris, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ef1a kh\u00f4ng h\u00e0nh ngh\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u0103m s\u00f3c ch\u1ed3ng con. Nh\u1eefng l\u00fac anh Ri\u1ec7u \u0111i c\u00f4ng t\u00e1c xa x\u00f4i h\u00e0ng th\u00e1ng c\u00f3 khi h\u00e0ng n\u0103m, ch\u1ecb nh\u1eabn n\u1ea1i c\u00f9ng ch\u00e1u Tu\u1ea5n s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1edd khi anh Ri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 c\u00f3 khi anh v\u1ec1 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u00e0n gi\u1ea5y ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1edf dang.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Quang-Tu\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi con trai qu\u00fd c\u1ee7a b\u1ed1 m\u1eb9, sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf Ph\u00e1p, nh\u01b0ng s\u1edbm c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 Vi\u1ec7t Nam v\u1eefng ch\u1eafc.<\/p>\n<p>N\u0103m 1995, Quang Tu\u1ea5n vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i t\u1ef1a l\u00e0<\/p>\n<p>\u00ab\u00a0S\u2019il te pla\u00eet, dessine-moi un Viet Kieu\u00a0\u00bb<\/p>\n<p>Ph\u1ecfng theo \u00ab\u00a0 Le Petit Prince\u00a0\u00bb c\u1ee7a A. de Saint-Exup\u00e9ry, \u0111\u0103ng trong t\u1ea1p ch\u00ed Identit\u00e9.<\/p>\n<p>V\u1edbi h\u00e0nh v\u0103n d\u00ed d\u1ecfm, Quang Tu\u1ea5n n\u00f3i v\u1ec1 \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Ki\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n n\u00e0o c\u1ea3.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Quang-Tu\u1ea5n l\u00fac \u0111\u00f3 16 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>Sau n\u00e0y Quang-Tu\u1ea5n h\u1ecdc H.E.C., tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng Th\u01b0\u01a1ng M\u1ea1i Paris, h\u00e0nh ngh\u1ec1 v\u1ec1 ng\u00e2n h\u00e0ng v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i.<\/p>\n<p><strong>Anh em<\/strong><\/p>\n<p>Hai ng\u01b0\u1eddi em anh Ri\u1ec7u \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc danh ti\u1ebfng, anh Nguy\u1ec5n Quang Quy\u1ec1n, gi\u00e1o s\u01b0 Y khoa trong ng\u00e0nh c\u01a1 th\u1ec3 h\u1ecdc, anh Nguy\u1ec5n Qu\u00fd \u0110\u1ea1o l\u00e0 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i C.N.R.S trong ng\u00e0nh ho\u00e1 h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Anh Quy\u1ec1n m\u1ea5t trong m\u1ed9t tai n\u1ea1n giao th\u00f4ng \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc cho gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n.<\/p>\n<p><strong>B\u1ea1n b\u00e8<\/strong><\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4n h\u1eadu, ni\u1ec1m n\u1edf v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi chung quanh, khi\u00eam t\u1ed1n trong phong c\u00e1ch, g\u1ea7n xa ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u qu\u00fd m\u1ebfn.<\/p>\n<p>Th\u1eddi ni\u00ean thi\u1ebfu \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng, anh quen anh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lan, anh Ph\u1ea1m V\u0103n Bi\u1ec3u.<\/p>\n<p>Khi t\u1ea3n c\u01b0 v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, anh ch\u01a1i th\u00e2n v\u1edbi anh Ng\u00f4 M\u1ea1nh L\u00e2n v\u00e0 quen c\u00e1c c\u00f4 em.<\/p>\n<p>Th\u1eddi sinh vi\u00ean \u1edf La Sorbonne, c\u1ee9 cu\u1ed1i tu\u1ea7n anh c\u00f9ng anh \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn Le Tabac de la Sorbonne g\u1eb7p c\u00e1c anh Ph\u1ea1m T\u01b0 M\u1ea1nh, anh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>N\u0103m 1950 anh \u0111\u1ebfn H\u00f4tel Lhomond, Paris 5<sup>e<\/sup>, \u1edf c\u00f9ng \u0111\u00f4ng b\u1ea1n Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, trong c\u00f3 anh Tr\u01b0\u01a1ng H\u1eefu L\u01b0\u01a1ng, anh \u0110inh Tr\u1ecbnh Hi\u1ec3n, anh Nghi\u00eam Xu\u00e2n Lo\u1ea1i. V\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t kh\u00e1c c\u0169ng \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Sau n\u00e0y, khi anh l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh v\u1edbi ch\u1ecb Minh-Ng\u00e0, m\u1edf r\u1ed9ng v\u00f2ng giao thi\u1ec7p, g\u1eb7p g\u1ee1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ea1n b\u00e8, nay \u1edf nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, mai \u1edf nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u1edf nh\u1eefng ti\u1ec7m \u0103n \u1edf Paris.<\/p>\n<p>Hai b\u1eefa t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u00e0 anh ch\u1ecb \u1edf Place de Catalogne \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u k\u1ef7 ni\u1ec7m, ng\u00e0y 14 Juillet kh\u00f4ng nh\u1edb n\u0103m n\u00e0o, b\u1ea1n b\u00e8 ra ban c\u00f4ng n\u1eeda \u0111\u00eam xem \u0111\u1ed1t ph\u00e1o b\u00f4ng \u1edf Tour Eiffel ph\u00eda xa v\u00e0 n\u0103m 2000 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8 ti\u1ec5n \u0111\u01b0a n\u0103m ch\u00f3t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 XX.<\/p>\n<p><strong>Ti\u1ec7c Xu\u00e2n <\/strong><strong>Di\u1ec5n \u0110\u00e0n <\/strong><strong>\u1edf <\/strong><strong>Villa Saint-Cyr, Bourg-la-Reine<\/strong><\/p>\n<p>C\u1ee9 v\u00e0o m\u00f9a Xu\u00e2n, anh ch\u1ecb Ri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n t\u00f4i b\u1eb1ng xe h\u01a1i \u1edf tr\u1ea1m La Vache Noire th\u1ecb x\u00e3 Arcueil \u0111i \u0111\u1ebfn Villa Saint-Cyr \u1edf Bourg-la-Reine, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i chuy\u1ec7n tr\u00f2 r\u00f4m r\u1ea3. \u0110\u1ebfn n\u01a1i ch\u00fang t\u00f4i g\u1eb7p l\u1ea1i nh\u1eefng b\u1ed9 m\u1eb7t th\u00e2n thi\u1ebft \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau th\u01b0\u1edfng ti\u1ec7c Xu\u00e2n trong nhi\u1ec1u n\u0103m. Nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m vui.<\/p>\n<p><strong>Nh\u1eefng ng\u00e0y ch\u00f3t<\/strong><\/p>\n<p>Khi bi\u1ebft tin anh nh\u1eadp vi\u1ec7n, t\u00f4i g\u1eedi \u0111\u1ebfn di \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a anh m\u1ed9t SMS ng\u1eafn h\u1ecfi th\u0103m tin t\u1ee9c c\u1ee7a anh, hy v\u1ecdng anh c\u00f3 s\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>M\u1ea5y ng\u00e0y sau gia \u0111\u00ecnh b\u00e1o tin anh m\u1ea5t r\u1ed3i.<\/p>\n<p>B\u1ea3y ch\u1ee5c n\u0103m \u0111\u00e3 qua.<\/p>\n<p>Anh Ri\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e0n anh \u0111\u00e1ng k\u00ednh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n qu\u00fd.<\/p>\n<p>Xin chia bu\u1ed3n c\u00f9ng ch\u1ecb Minh-Ng\u00e0 v\u00e0 ch\u00e1u Quang-Tu\u1ea5n<\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><strong>V\u0169 Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Paris ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 1 n\u0103m 2021<\/p>\n<p>(1) \u0110\u00e2y l\u00e0 qu\u00e3ng th\u1eddi gian <em>trung b\u00ecnh <\/em>gi\u1eefa hai th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n <em>t\u1ea1i m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/em>, c\u00f2n th\u00ec n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t hai l\u1ea7n nh\u1eadt th\u1ef1c tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7n n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n (Ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a Di\u1ec5n \u0110\u00e0n)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1eccC \u201cV\u0168 TR\u1ee4 HUY\u1ec0N DI\u1ec6U\u201d c\u1ee7a GS Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u, Paris \u00a0Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u. GS Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u m\u1ea5t ng\u00e0y 5\/01\/2021 t\u1ea1i Paris trong s\u1ef1 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n qu\u1ed1c t\u1ebf c\u0169ng nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u00f4i xin \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u00e0i gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4963"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4982,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4963\/revisions\/4982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}