{"id":6144,"date":"2021-06-19T11:35:08","date_gmt":"2021-06-19T04:35:08","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=6144"},"modified":"2023-04-24T21:01:13","modified_gmt":"2023-04-24T14:01:13","slug":"a-einstein-tam-guong-lon-cua-tu-duy-doc-lap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/a-einstein-tam-guong-lon-cua-tu-duy-doc-lap\/","title":{"rendered":"A. Einstein: <i>T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn c\u1ee7a T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/i>"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #008000\">ALBERT EINSTEIN<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">T\u1ea4M G\u01af\u01a0NG L\u1edaN C\u1ee6A T\u01af DUY \u0110\u1ed8C L\u1eacP<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-5785\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/04\/Picture-6-r\u1ed7ng-b\u00ean-trong.png?resize=59%2C59&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"59\" height=\"59\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em>M<\/em><em>\u1ee5c \u0111\u00edch <\/em><em>(c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c) <\/em><em>ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n bi\u1ebft t\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng l\u1ea1i nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi trong s\u1ef1 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng<\/em><em>.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080;font-size: 12pt\">Albert Einstein<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em>S\u1ee9c m\u1ea1nh l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a Einstein v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u00e0 t\u00ednh kh\u00f4ng ch\u1ea1y theo l\u1ec1 th\u00f3i. \u00d4ng t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ea5p nh\u1eadn quy\u1ec1n uy v\u00e0 quy \u01b0\u1edbc. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng nh\u1eefng trong khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng. N\u00f3 c\u0169ng c\u00f2n hi\u1ec3n nhi\u00ean trong c\u00e1ch nh\u00ecn ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 12pt\"><strong>Walter Isaacson<\/strong><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">1) Gi\u1eefa kh\u00f4ng kh\u00ed h\u1ecdc t\u1eadp s\u00f4i \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafng v\u01b0\u01a1n l\u00ean h\u1ecdc h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n, t\u1ed1t h\u01a1n, &#8220;tham v\u1ecdng&#8221; h\u01a1n, c\u00f3 t\u00ednh &#8220;ganh \u0111ua&#8221; h\u01a1n, th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00e1c th\u1ea7m l\u1eb7ng v\u00e0 b\u00ecnh d\u1ecb h\u01a1n: Albert Einstein. Quan ni\u1ec7m gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a \u00f4ng &#8220;hi\u1ec1n h\u00f2a&#8221;, khi\u00eam t\u1ed1n, t\u1ef1 nhi\u00ean h\u01a1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u1ef1 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 t\u00ednh ch\u1ea5t b\u1ec1n v\u1eefng. \u00d4ng h\u1ecdc \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u, v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft l\u00e0 ni\u1ec1m vui, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u1ee5ng s\u1ef1 x\u00e3 h\u1ed9i. \u00d4ng h\u1ecdc v\u00ec \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 nguy\u00ean s\u01a1 th\u00e1nh thi\u1ec7n, v\u00e0 mu\u1ed1n hi\u1ec3u nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u00f2n ch\u1ee9a \u0111\u1eb1ng sau t\u1ea5m m\u00e0ng tri th\u1ee9c c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u00f4ng, \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn v\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf. \u00d4ng th\u01b0\u1eddng l\u1eadp \u0111i l\u1eadp l\u1ea1i, \u00f4ng kh\u00f4ng th\u00f4ng minh, m\u00e0 ch\u1ec9 t\u00f2 m\u00f2, v\u00e0 ki\u00ean tr\u00ec theo \u0111u\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u00e9t c\u1ee7a t\u01b0 duy gi\u00e1o d\u1ee5c Einstein. \u00d4ng cho th\u1ea5y, c\u00f2n c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 tri\u1ebft l\u00fd kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn vi\u1ec7c h\u1ecdc hi\u1ec7u qu\u1ea3, c\u00f3 chi\u1ec1u s\u00e2u, kh\u00f4ng r\u1ea7m r\u1ed9, kh\u00f4ng ganh \u0111ua, kh\u00f4ng nh\u1ed3i nh\u00e9t, kh\u00f4ng \u00e1p l\u1ef1c, t\u1ef1 do v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n h\u01a1n. \u00d4ng h\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb &#8220;tha h\u00f3a&#8221;, \u0111\u00fang h\u01a1n h\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 \u00f4ng h\u01a1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9c l\u1eadp trong t\u01b0 duy v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ecb che m\u1eaft b\u1edfi nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, t\u1eeb \u0111\u00f3 gi\u00fap \u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi v\u00e0 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">L\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Einstein l\u00e0 nh\u1eb1m g\u00ecn gi\u1eef v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb mai m\u1ed9t b\u1edfi n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i tr\u00e0 v\u00f4 t\u00ecnh \u0111\u00e1nh m\u1ea5t, hay b\u1edfi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a &#8220;nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u1ea3o&#8221; c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u00ean ngo\u00e0i. T\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng th\u1eadt v\u1edbi m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 \u0111am m\u00ea, y\u00eau th\u00edch nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh l\u00e0m, thao th\u1ee9c, s\u1ed1ng h\u1ebft m\u00ecnh v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng t\u1eadn c\u1ee7a cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u00fang theo ti\u1ebfng g\u1ecdi b\u00ean trong. M\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a t\u1ea1o h\u00f3a, kh\u00f4ng ai gi\u1ed1ng ai. H\u00e3y ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n v\u0103n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi n\u00f3, v\u00e0 can \u0111\u1ea3m t\u1eeb ch\u1ed1i nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i n\u00f3. H\u00e3y c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do, nh\u1eadn th\u1ee9c, v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a. Einstein l\u00e0 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean m\u1eabu c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c gi\u1eef g\u00ecn &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221;. Tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n cao h\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f4ng d\u00e2n g\u00ecn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; th\u00ec h\u1ecd c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ed9t qu\u1ed1c gia hay d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; c\u1ee7a m\u00ecnh n\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 (critical mass) c\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u1ea5t &#8220;b\u1ea3n g\u1ed1c&#8221; c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Einstein c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean g\u1ea1ch n\u1ec1n cho m\u1ed9t n\u1ec1n <em>gi\u00e1o d\u1ee5c s\u00e1ng t\u1ea1o<\/em> trong th\u1ebf k\u1ef3 21. Ch\u00fang ta vui m\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u00f3i h\u1eefu \u00edch \u0111\u1ec3 l\u1eafng nghe.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">2) B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra trong th\u00e1ng 4, 2021, th\u00e1ng k\u1ef7 ni\u1ec7m 66 n\u0103m Einstein m\u1ea5t c\u1ee7a Einstein, v\u00e0 100 n\u0103m Einstein l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean Einstein \u0111\u1eb7t ch\u00e2n l\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1ef9. T\u1ea1p ch\u00ed <em>Pi (\u03c0),<\/em> do c\u00e1c Gi\u00e1o s\u01b0 to\u00e1n Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u, H\u00e0 Huy Kho\u00e1i, Ph\u00f9ng H\u1ed3 H\u1ea3i et al. ch\u1ee7 tr\u00ec, trong s\u1ed1 6 th\u00e1ng 6.2021, \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e3 \u00fd \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u00e0i n\u00e0y tr\u00ean m\u1ee5c <em>DI\u1ec4N \u0110\u00c0N D\u1ea0Y V\u00c0 H\u1eccC TO\u00c1N<\/em> c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-6148 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Tap-chi-Pi.png?resize=525%2C750&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"525\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Tap-chi-Pi.png?resize=210%2C300&amp;ssl=1 210w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Tap-chi-Pi.png?w=597&amp;ssl=1 597w\" sizes=\"(max-width: 525px) 100vw, 525px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Trang m\u1ee5c l\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed <em>Pi (\u03c0)<\/em> s\u1ed1 th\u00e1ng 6, 2021<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Xem th\u00eam b\u00e0i c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <em>Pi<\/em>:<\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><a title=\"K\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m \u0111\u1ecbnh l\u00fd Emmy Noether\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-niem-100-nam-dinh-ly-emmy-noether\/\" rel=\"bookmark\"><em>K\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m \u0111\u1ecbnh l\u00fd Emmy Noether<\/em><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-1801 aligncenter\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/09\/Pi-10.2018_Bia-1.jpg?resize=315%2C448&amp;ssl=1\" alt=\"\" width=\"306\" height=\"435\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/09\/Pi-10.2018_Bia-1.jpg?w=2245&amp;ssl=1 2245w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/09\/Pi-10.2018_Bia-1.jpg?resize=211%2C300&amp;ssl=1 211w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/09\/Pi-10.2018_Bia-1.jpg?resize=768%2C1091&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2018\/09\/Pi-10.2018_Bia-1.jpg?resize=721%2C1024&amp;ssl=1 721w\" sizes=\"(max-width: 306px) 100vw, 306px\" \/><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">3) Ngo\u00e0i ra, ng\u00e0y 16. 6, t\u1ea1p ch\u00ed <em>Doanhnhanplus<\/em> c\u0169ng v\u1eeba \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u00e0i v\u1edbi c\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1eb9p, xin c\u00e1m \u01a1n t\u1ea1p ch\u00ed:<\/p>\n<p style=\"text-align: center;padding-left: 40px\"><a href=\"https:\/\/doanhnhanplus.vn\/albert-einstein-tam-guong-lon-cua-tu-duy-doc-lap-555071.html\">https:\/\/doanhnhanplus.vn\/albert-einstein-tam-guong-lon-cua-tu-duy-doc-lap-555071.html<\/a><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">4) Xem ti\u1ebfp: <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/mot-luong-gio-moi-cua-chuyen-doi-giao-duc\/\"><i>M\u1ed9t lu\u1ed3ng gi\u00f3 m\u1edbi c\u1ee7a chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i gi\u00e1o d\u1ee5c<\/i><\/a><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i vi\u1ebft. Trong ph\u1ea7n [5] c\u00f3 v\u00e0i \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadp nh\u1eadt m\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">[1]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.pinimg.com\/originals\/02\/11\/6b\/02116b4298b68443f76f68bac1b50491.jpg?resize=578%2C392&#038;ssl=1\" alt=\"Albert Einstein - Physicist, Scientist | Wissenschaft, Physiker, Einstein\" width=\"578\" height=\"392\" data-noaft=\"1\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Einstein nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20 \u1edf Berlin<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 nh\u01b0 ch\u00fang ta th\u1ea5y h\u00f4m nay n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 duy <em>khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/em>. N\u1ebfu ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, th\u00ec nh\u01b0 Francis Bacon b\u1ed1n th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadn x\u00e9t, th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u1ebf k\u1ef7 18 \u1edf Anh, m\u1edf m\u00e0n cho cu\u1ed9c chinh ph\u1ee5c t\u1ef1 nhi\u00ean v\u1edbi quy m\u00f4 l\u1edbn trong m\u01b0u c\u1ea7u h\u1ea1nh ph\u00fac nh\u00e2n lo\u1ea1i. C\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, n\u01a1i truy\u1ec1n b\u00e1 tri th\u1ee9c v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc. M\u1ed9t trong nh\u1eefng \u201ekh\u00ed ch\u1ea5t\u201c n\u1ed5i tr\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c ch\u00e2u \u00c2u l\u00e0 t\u01b0 duy khoa h\u1ecdc, logic, \u0111\u1ed9c l\u1eadp, \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0 s\u1ef1 th\u00f4i th\u00fac kh\u00f4ng ng\u1eebng kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1i m\u1edbi, ngay c\u1ea3 khi n\u00f3 ph\u1ea3i th\u00e1ch th\u1ee9c quy\u1ec1n l\u1ef1c th\u1ed1ng tr\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 t\u1eebng x\u1ea3y ra \u0111\u1ed1i v\u1edbi Nh\u00e0 th\u1edd La M\u00e3.<\/p>\n<p>\u1ede Albert Einstein, nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ed9i t\u1ee5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m. N\u00f3i \u201et\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp\u201c nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ec5 v\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1ef1 nhi\u00ean v\u1edbi m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ef1c t\u1ebf, ngo\u00e0i nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i, nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u201ekho ch\u1ee9a\u201c kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn, m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u1ea3i t\u1eebng b\u01b0\u1edbc lo\u1ea1i b\u1ecf. Nh\u01b0ng v\u1edbi Einstein th\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u201cph\u1ea3n bi\u1ec7n\u201d h\u00f9ng h\u1ed3n, thuy\u1ebft ph\u1ee5c nh\u1ea5t, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng m\u1ed9t m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi \u201et\u01b0 duy ngo\u00e0i h\u1ec7 th\u1ed1ng\u201c, ch\u1ee9ng minh gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0u vi\u1ec7t c\u1ee7a kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u1ef1 do, \u0111\u1ed9c l\u1eadp trong t\u01b0 duy v\u00e0 c\u1ea3 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. \u00d4ng l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i ph\u00f3ng, gi\u1ea3i ph\u00f3ng m\u00ecnh ra kh\u1ecfi m\u1ecdi th\u1ee9 quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp. \u00d4ng ti\u1ebfp n\u1ed1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Spinoza, Kant v\u00e0 Goethe, d\u1eb9p b\u1ecf nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n c\u1ee7a \u01b0\u1edbc l\u1ec7, khu\u00f4n m\u1eabu l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf t\u01b0 duy, \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i cho tr\u00ed tu\u1ec7 s\u1ee9c s\u1ed1ng \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3. \u00d4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho nh\u00e2n lo\u1ea1i m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, l\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o. Nh\u1eefng g\u00ec Einstein ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng \u201eb\u1ea3o ch\u1ee9ng\u201c.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a Albert Einstein, t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng khoa h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i di\u1ec5n ra \u1edf \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ed9t l\u1ed1i t\u01b0 duy <em>\u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/em>, \u201eph\u1ea3n bi\u1ec7n\u201c, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, v\u00e0 di\u1ec5n ra <em>b\u00ean ngo\u00e0i<\/em> b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0n l\u00e2m, kh\u00f4ng theo l\u1ec1 th\u00f3i c\u0169. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 nh\u00e0 ki\u1ebfn t\u1ea1o (creator) v\u00e0 k\u1ebb n\u1ed5i lo\u1ea1n (rebel).<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">[2]<\/span><\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-5785 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/04\/Picture-6-r\u1ed7ng-b\u00ean-trong.png?resize=42%2C42&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"42\" height=\"42\" data-recalc-dims=\"1\" \/><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em>\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em>S\u1ef1 l\u1edbn lao trong khoa h\u1ecdc th\u1ef1c ch\u1ea5t ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1 t\u00ednh (character)<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Albert Einstein<\/span><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\u00d4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e1 t\u00ednh r\u1ea5t m\u1ea1nh ngay t\u1eeb tu\u1ed5i tr\u1ebb, v\u00e0 c\u00f3 t\u00ednh t\u1ef1 h\u1ecdc theo s\u1edf th\u00edch ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. \u1ede tu\u1ed5i 15, \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00e1m b\u1ecf tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc Maximilian Munich n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c l\u00e0 lo\u1ea1i \u201ctr\u01b0\u1eddng th\u00f4ng th\u00e1i\u201d \u0111\u1ec3 \u0111i qua Th\u1ee5y S\u1ef9 h\u1ecdc, v\u00ec kh\u00f4ng th\u00edch kh\u00f4ng kh\u00ed k\u1ef9 lu\u1eadt qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 s\u1ef1 k\u1ef3 th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c \u1edf \u0111\u00f3. Trong th\u1eddi gian theo h\u1ecdc \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc ETH, Z\u00fcrich, \u00f4ng l\u1eadp m\u1ed9t nh\u00f3m b\u1ea1n g\u1ecdi l\u00e0 Olympia Academy \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ea3o lu\u1eadn nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 quan tr\u1ecdng trong tri\u1ebft h\u1ecdc c\u0169ng nh\u01b0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n cho m\u00ecnh. \u00d4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecdc thuy\u1ebft \u0111i\u1ec7n t\u1eeb c\u1ee7a Maxwell r\u1ea5t m\u1edbi m\u1ebb l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, v\u00ec \u00f4ng c\u1ea3m nh\u1eadn thuy\u1ebft n\u00e0y c\u00f3 t\u00ednh <em>c\u00e1ch m\u1ea1ng<\/em>, thuy\u1ebft th\u1eadt s\u1ef1 s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng sau \u0111\u00f3. \u00d4ng b\u1ecb gi\u00e1o s\u01b0 to\u00e1n c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ETH Zurich, Hermann Minkowski, ch\u00ea bai l\u00e0 sinh vi\u00ean \u201cl\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng hay b\u1ecf h\u1ecdc\u201d, cho \u0111\u1ebfn khi v\u1ecb n\u00e0y \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng n\u0103m 1905 m\u1edbi gi\u1eadt m\u00ecnh v\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1eb7c s\u1eafc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 \u201cl\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng\u201d m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Einstein d\u00e1m t\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng n\u01a1i khu\u1ea5t t\u1ed1i, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, hay l\u1edbp h\u1ecdc, th\u1ea7y gi\u00e1o, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 \u0111i t\u00ecm \u00e1nh s\u00e1ng cho m\u00ecnh mu\u1ed1n nh\u1eafm t\u1edbi b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n t\u1ef1 h\u1ecdc. \u0110\u00f3 qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ef1 \u201cl\u1eadp th\u00e2n\u201d h\u1ebft s\u1ee9c t\u00e1o b\u1ea1o. B\u1edfi \u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ecdi thi\u1ec7t th\u00f2i c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111i theo l\u00fd t\u01b0\u1edfng khoa h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 \u00f4ng tin l\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u01a1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u1ebft s\u1ee9c d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm ch\u00e2n l\u00fd. V\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ebf, \u00f4ng m\u1edbi khai ph\u00e1 nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u01b0a ai khai ph\u00e1 c\u1ea3.<\/p>\n<p>Khi th\u1ebf chi\u1ebfn I n\u1ed5 ra, \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong ba nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u1edf \u0110\u1ee9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i chi\u1ebfn tranh b\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 th\u1eadt r\u1eb1ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 n\u1ed3ng nhi\u1ec7t \u1ee7ng h\u1ed9 chi\u1ebfn tranh. Ngay c\u1ea3 Planck, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u201etri\u1ec7u\u201c \u00f4ng t\u1eeb Bern v\u1ec1 Berlin, c\u0169ng \u1ee7ng h\u1ed9 chi\u1ebfn tranh. To\u00e0n b\u1ed9 gi\u1edbi tinh hoa xung quanh \u00f4ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. \u00d4ng v\u00e0 hai \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p kh\u00e1c vi\u1ebft <em>L\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c2u<\/em>, k\u00eau g\u1ecdi h\u1ecd h\u00e3y \u0111o\u00e0n k\u1ebft nhau ch\u1ed1ng l\u1ea1i cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh phi ngh\u0129a n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c2u tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hu\u1ef7 di\u1ec7t. \u201cTrong giai \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi th\u1ea5y m\u00ecnh thu\u1ed9c v\u1ec1 gi\u1ed1ng lo\u00e0i \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n n\u00e0o\u201d, nh\u01b0 \u00f4ng vi\u1ebft cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u1edf Ho\u00e0 lan. \u00d4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1ea5t ch\u1ea5p nguy hi\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn cho \u00f4ng, b\u1edfi \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01b0u \u0111\u00e3i cao nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u1ed5. V\u00e0 \u1edf M\u1ef9, \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u00fat ng\u1ea1i ng\u00f9ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u1ee7 ngh\u0129a McCarthy, v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00ednh s\u00e1ch k\u1ef3 th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c c\u1ee7a M\u1ef9. \u00d4ng lu\u00f4n lu\u00f4n gi\u1eef t\u00ednh \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 y\u00eau chu\u1ed9ng s\u1ef1 th\u1eadt, c\u00f4ng l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 khoa h\u1ecdc, ph\u1ea9m ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5t l\u00e0 <em>\u00f3c t\u00f2 m\u00f2 <\/em>th\u00e1nh thi\u1ec7n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a \u00f4ng. H\u00e3y nghe Einstein tr\u1ea3 l\u1eddi khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u00ec sao \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">N\u1ebfu t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1eeb \u0111\u00e2u t\u00f4i \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp n\u00ean l\u00fd thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, th\u00ec c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u1eb1m \u1edf \u0111i\u1ec1u sau \u0111\u00e2y: ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi gian v\u00e0 kh\u00f4ng gian. Anh ta ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 t\u1eeb nh\u1ecf r\u1ed3i. T\u00f4i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u1eadm v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1ec1 kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian khi t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u1edbn r\u1ed3i. M\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean, t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o to\u00e0n b\u1ed9 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u00e2u h\u01a1n nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f3 n\u0103ng khi\u1ebfu ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c.\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng l\u1eadp \u0111i l\u1eadp l\u1ea1i:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">T\u00f4i kh\u00f4ng th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng n\u00e0o. T\u00f4i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u1ec9 t\u00f2 m\u00f2 h\u01a1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trung b\u00ecnh, v\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng b\u1ecf cu\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho \u0111\u1ebfn khi t\u00f4i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u00e1p. [\u2026] Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00f4ng minh h\u01a1n l\u00e0 quan tr\u1ecdng, m\u00e0 t\u00f2 m\u00f2 h\u01a1n v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd ki\u00ean nh\u1eabn h\u01a1n trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00ecm gi\u1ea3i \u0111\u00e1p cho m\u1ed9t b\u00e0i to\u00e1n.<\/p>\n<p>\u00d3c t\u00f2 m\u00f2, v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ecdi kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4ng th\u1ecfa hi\u1ec7p \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc d\u00f9 trong ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i n\u00e0o, nh\u01b0 trong th\u1eddi gian l\u00e0m t\u1ea1i S\u1edf S\u00e1ng ch\u1ebf Th\u1ee5y S\u1ef9.<\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\">T\u00c1C D\u1ee4NG C\u1ee6A THUY\u1ebeT T\u01af\u01a0NG \u0110\u1ed0I L\u00caN \u0110\u1ea0I CH\u00daNG<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080\">M\u00f9a thu n\u0103m 1912 t\u00f4i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u00fd th\u1ee9c r\u1eb1ng thuy\u1ebft \u201ct\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a th\u1eddi gian\u201d c\u1ee7a Einstein \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t tin ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng th\u1ebf gi\u1edbi. V\u00e0o l\u00fac \u0111\u00f3, \u1edf Zurich, t\u00f4i th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o Vienna ch\u1ea1y m\u1ed9t t\u00edt l\u1edbn \u2018Ph\u00fat gi\u00e2y nguy hi\u1ec3m, m\u1ed9t tin ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc To\u00e1n.\u2019 Trong b\u00e0i b\u00e1o m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 v\u1eadt l\u00fd gi\u1ea3i th\u00edch cho c\u00f4ng ch\u00fang kinh ng\u1ea1c r\u1eb1ng b\u1eb1ng m\u1ed9t m\u1eb9o to\u00e1n ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd c\u00f3 t\u00ean Einstein \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1eb1ng v\u1edbi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u1eddi gian t\u1ef1 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 co l\u1ea1i hay gi\u00e3n ra, r\u1eb1ng n\u00f3 \u0111\u00f4i khi \u0111i nhanh h\u01a1n v\u00e0 l\u00fac kh\u00e1c ch\u1eadm h\u01a1n. \u00dd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n quan ni\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5. Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111i, c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u00f4i qua, nh\u01b0ng d\u00f2ng th\u1eddi gian v\u1eabn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng v\u1edbi Einstein, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><span style=\"color: #000080\">Philipp Frank, <em>Einstein: His Life and Times<\/em><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/2\/25\/Albert_Einstein%2C_the_16-year-old_prodigy.jpg\" alt=\"File:Albert Einstein, the 16-year-old prodigy.jpg - Wikimedia Commons\" width=\"340\" height=\"547\" data-noaft=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">(1879-1955)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Albert Einstein l\u00fac 17 tu\u1ed5i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng, thi t\u1ed1t nghi\u1ec7p trung h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u201cc\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng\u201d g\u00e2y t\u00e1c h\u1ea1i v\u1ec1 t\u00e2m l\u00fd cho h\u1ecdc sinh nh\u01b0 \u00f4ng vi\u1ebft trong m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o (1917).<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u201cCho n\u00ean h\u00e3y h\u1ee7y b\u1ecf k\u1ef3 thi t\u00fa t\u00e0i!\u201d nh\u01b0 \u00f4ng k\u00eau g\u1ecdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Xem th\u00eam<\/em><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"C\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng (Albert Einstein)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/con-ac-mong-albert-einstein\/\" rel=\"bookmark\"><em>C\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng<\/em><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">[3]<\/span><\/p>\n<p>T\u1ea1i sao Albert Einstein l\u1ea1i kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u00e1ch m\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 m\u1ed7i kh\u00e1m ph\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng th\u1ebf gi\u1edbi, ngay c\u1ea3 sau khi \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t r\u1ed3i? C\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 v\u00e0o d\u00f2ng su\u1ed1i n\u00e0y. V\u00ec \u00f4ng s\u1edbm c\u00f3 t\u00ednh t\u1ef1 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng; c\u00f3 \u0111am m\u00ea m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ed1i v\u1edbi khoa h\u1ecdc, v\u00e0 ki\u00ean tr\u00ec theo \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng b\u00e0i to\u00e1n \u00f4ng \u0111\u1eb7t ra h\u00e0ng ch\u1ee5c n\u0103m li\u1ec1n; c\u00f3 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp kh\u00f4ng theo l\u1ec1 th\u00f3i, kh\u00f4ng b\u1ecb giam c\u1ea7m trong nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u00f3 s\u1eb5n d\u00f9 \u0111\u00fang h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7.<\/p>\n<p>C\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Einstein, <em>\u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi<\/em>, l\u00e0 kim ch\u1ec9 nam cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng. Kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u00edt nhi\u1ec1u nh\u1eefng quan ni\u1ec7m \u0111ang hi\u1ec7n h\u1eefu. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 b\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ea1c l\u1ed1i, \u00f4ng ph\u1ea3i <em>t\u1ef1 h\u1ecdc<\/em> r\u1ea5t nhi\u1ec1u theo s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m cho r\u1eb1ng <em>\u00f3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng<\/em> quan tr\u1ecdng h\u01a1n ki\u1ebfn th\u1ee9c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u00f3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i m\u00e0 thi\u1ebfu ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ea7n thi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn hoang t\u01b0\u1edfng tai h\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u00f2n l\u00e0 <em>s\u1ed1ng th\u1eadt<\/em> v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, l\u00e0 authentic, kh\u00f4ng s\u1ed1ng theo \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Goethe t\u1eebng n\u00f3i: \u201c<em>M\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb, n\u1ebfu h\u1ecd \u0111i nh\u1ea7m tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i v\u1eabn h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00fang tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1<\/em> (kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a h\u1ecd).\u201d<\/p>\n<p>N\u00f3i nh\u01b0 Abraham Lincoln, v\u1ecb T\u1ed5ng th\u1ed1ng th\u1ee9 16 c\u1ee7a Hoa K\u1ef3:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Thi\u00ean t\u00e0i cao ng\u1ea5t xem th\u01b0\u1eddng l\u1ed1i m\u00f2n \u0111\u00e3 \u0111i. H\u1ecd t\u00ecm nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ch\u01b0a bao gi\u1edd khai ph\u00e1. H\u1ecd kh\u00f4ng t\u00ecm s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c th\u00eam b\u1edbt m\u1ed9t hai chi ti\u1ebft \u1edf nh\u1eefng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i c\u1ee7a s\u1ef1 n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng l\u00ean trong k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. [\u2026] H\u1ecd gh\u00e9t b\u01b0\u1edbc theo d\u1ea5u ch\u00e2n c\u1ee7a b\u1ea5t c\u1ee9 ai kh\u00e1c, d\u00f9 n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u. H\u1ecd khao kh\u00e1t ch\u00e1y b\u1ecfng s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3n kh\u1eafc h\u1ecda ph\u1ea7n n\u00e0o cho Einstein, m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u201ckhao kh\u00e1t ch\u00e1y b\u1ecfng s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t\u201d, m\u00e0 \u0111\u00fang h\u01a1n \u00f4ng khao kh\u00e1t ch\u00e1y b\u1ecfng hi\u1ec3u s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">[4]<\/span><\/p>\n<p><em>Gi\u00e1o d\u1ee5c<\/em> trung h\u1ecdc l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb cho n\u00ean v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nhi\u1ec1u lo\u1ea1i gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00e1c nhau, \u1edf \u0110\u1ee9c v\u00e0 Th\u1ee5y S\u0129. Ch\u00fang ta h\u00e3y nghe v\u00e0i nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh t\u1eeb <em>t\u00e2m h\u1ed3n nh\u1ea1y b\u00e9n<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ebft, trong khi tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c v\u1ee5 cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc n\u00ean l\u00e0m cho nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c, nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, n\u1ea3y n\u1edf trong nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ebb tu\u1ed5i. Tuy nhi\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n n\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh m\u1ea5t \u0111i, \u0111\u1ec3 c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 kh\u00f4ng \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 con ong, con ki\u1ebfn. B\u1edfi v\u00ec, m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau ri\u00eang c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ngh\u00e8o n\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng n\u0103ng l\u1ef1c ph\u00e1t tri\u1ec3n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n bi\u1ebft t\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng l\u1ea1i nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi trong s\u1ef1 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: right\">Einstein, <em>V\u1ec1 Gi\u00e1o d\u1ee5c<\/em>, trong <em>T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a t\u00f4i<\/em><\/p>\n<p>M\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, hay b\u1ecb \u201eti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a\u201d theo m\u1ed9t ngh\u0129a nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, s\u1ebd kh\u00f3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e1ng t\u1ea1o nh\u01b0 \u00f4ng n\u00f3i: \u201cB\u1edfi v\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u00e0 cao c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi c\u00e1 nh\u00e2n trong s\u1ef1 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u t\u1ef1 do.\u201d Ch\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n t\u1ea1o ra t\u00e0i s\u1ea3n v\u0103n ho\u00e1 cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u00d4ng n\u00f3i: \u201cC\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00e0i s\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t, tinh th\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u00e0 ch\u00fang ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb x\u00e3 h\u1ed9i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb nh\u1eefng nh\u00e2n c\u00e1ch \u0111\u01a1n l\u1ebb qua v\u00f4 s\u1ed1 th\u1ebf h\u1ec7.[\u2026] Ch\u1ec9 c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01a1n l\u1ebb m\u1edbi t\u01b0 duy v\u00e0 qua \u0111\u00f3 m\u1edbi t\u1ea1o ra nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1edbi cho x\u00e3 h\u1ed9i.\u201d<\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-5785\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/04\/Picture-6-r\u1ed7ng-b\u00ean-trong.png?resize=58%2C58&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"58\" height=\"58\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/strong><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">\u0110\u1eebng bao gi\u1edd xem vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed5n ph\u1eadn, m\u00e0 l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1ng ganh t\u1ecb \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi v\u1ebb \u0111\u1eb9p khai ph\u00f3ng trong l\u00e3nh v\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 &#8211; v\u00ec ni\u1ec1m vui c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c sau n\u00e0y c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Albert Einstein (<\/strong>1)<br \/>\n<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\u00d4ng di\u1ec5n t\u1ea3 trong <em>Th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 t\u00f4i nh\u00ecn<\/em>:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Ch\u1ec9 c\u00e1 nh\u00e2n ri\u00eang l\u1ebb m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0 duy v\u00e0 qua \u0111\u00f3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1edbi, t\u1ea1o ra c\u1ea3 nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u1edbi m\u00e0 d\u1ef1a theo \u0111\u00f3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n s\u00e1ng t\u1ea1o, t\u1ef1 bi\u1ebft t\u01b0 duy v\u00e0 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n th\u00ec kh\u00f3 h\u00ecnh dung m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n cao c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f3 h\u00ecnh dung s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n ri\u00eang l\u1ebb m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. M\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0nh m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi t\u00ednh t\u1ef1 ch\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi s\u1ef1 g\u1eafn b\u00f3 x\u00e3 h\u1ed9i s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>N\u0103m 1900 \u00f4ng t\u1ed1t nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1eddng B\u00e1ch khoa Zurich v\u1edbi b\u1eb1ng c\u1eed nh\u00e2n. C\u1ea3m t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng sau nh\u1eefng k\u1ef3 thi:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">T\u1ea5t nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c l\u00e0 b\u1ea1n ph\u1ea3i t\u1ef1 nh\u1ed3i nh\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1edb h\u1ed7n \u0111\u1ed9n n\u00e0y v\u00e0o cho k\u1ef3 thi, d\u00f9 b\u1ea1n mu\u1ed1n hay kh\u00f4ng. S\u1ef1 \u00e9p bu\u1ed9c n\u00e0y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m n\u1ea3n ch\u00ed \u0111\u1ebfn m\u1ee9c sau khi v\u01b0\u1ee3t qua k\u1ef3 thi cu\u1ed1i k\u1ef3, t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n h\u1ee9ng th\u00fa g\u00ec n\u1eefa ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 khoa h\u1ecdc trong c\u1ea3 n\u0103m.<\/p>\n<p>V\u00e0 \u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Th\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e9p l\u1ea1, r\u1eb1ng h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1eabn ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ebft ch\u1ebft \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u; b\u1edfi v\u00ec c\u00e2y con m\u1ea3nh mai n\u00e0y ngo\u00e0i s\u1ef1 k\u00edch th\u00edch, ch\u00ednh y\u1ebfu c\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ef1 do; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee9 n\u00e0y, ch\u1eafc ch\u1eafn n\u00f3 s\u1ebd h\u00e9o t\u00e0n. Th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t sai l\u1ea7m l\u1edbn khi tin r\u1eb1ng ni\u1ec1m vui trong vi\u1ec7c quan s\u00e1t v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1edfi s\u1ef1 c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. T\u00f4i ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t t\u00ednh h\u00e1o \u0103n ngay c\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t con th\u00fa s\u0103n m\u1ed3i l\u00e0nh m\u1ea1nh n\u1ebfu c\u1ee9 b\u1eaft n\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0103n d\u01b0\u1edbi roi v\u1ecdt ngay c\u1ea3 khi n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00f3i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi ng\u01b0\u1eddi ta d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u00e9p bu\u1ed9c nh\u01b0 v\u1eady l\u1ef1a t\u1ef1 ch\u1ecdn cho n\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n theo c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><em>Ghi ch\u00fa t\u1ef1 s\u1ef1<\/em> &#8211; Autobiographical Notes<\/p>\n<p>L\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c d\u00f9ng c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch, g\u00e2y s\u1ee3 h\u00e3i l\u00e0 tai h\u1ea1i:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, c\u00f3 l\u1ebd \u0111i\u1ec1u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0 khi m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh y\u1ebfu v\u1edbi c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee7a s\u1ee3 h\u00e3i, \u00e9p bu\u1ed9c v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c gi\u1ea3 t\u1ea1o. C\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c c\u1ea3m x\u00fac l\u00e0nh m\u1ea1nh, s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 t\u1ef1 tin c\u1ee7a h\u1ecdc sinh. N\u00f3 t\u1ea1o ra c\u00e1c th\u1ea7n d\u00e2n kh\u00fam n\u00fam. [\u2026]<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Einstein, <em>V\u1ec1 Gi\u00e1o d\u1ee5c<\/em>, nh\u01b0 tr\u00ean<\/p>\n<p>c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 kh\u1ed1c li\u1ec7t l\u00e2u d\u00e0i cho tr\u1ebb em:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">S\u1ef1 l\u00e0m nh\u1ee5c v\u00e0 tr\u1ea5n \u00e1p tinh th\u1ea7n b\u1edfi nh\u1eefng th\u1ea7y thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 \u00edch k\u1ef7 \u0111\u00e3 g\u00e2y ra s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1 v\u00e0 kh\u00f4ng x\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n non tr\u1ebb, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ra \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tai h\u1ecda trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng sau n\u00e0y.<em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">T\u1eeb <em>T\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Paul Ehrenfest<\/em>, trong <em>Nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a t\u00f4i<br \/>\n<\/em><\/p>\n<table style=\"width: 100%;height: 696px\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 696px\">\n<td style=\"height: 696px\">\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/picture-7.png?resize=74%2C48&amp;ssl=1\" \/><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">NGH\u1ec6 THU\u1eacT L\u00c0M TH\u1ea6Y<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">Ngh\u1ec7 thu\u1eadt quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y l\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c ni\u1ec1m vui \u1edf s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">(Es ist die wichtigste Kunst des Lehrers, die Freude am Schaffen und am Erkennen zu wecken.)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Albert Einstein<\/span><\/strong><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #000080\">C\u00e2u n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn tr\u00ean b\u1ea3ng \u0111\u1ed3ng t\u1ea1i T\u00f2a nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n tr\u01b0\u1eddng college th\u00e0nh ph\u1ed1 Pasadena, gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Pasadena Junior College, PCC, California, ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1931, sau m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a \u00f4ng t\u1ea1i \u0111\u00f3. (Courtesy of the Caltech Archives.)<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-6145\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Einstein-tai-su-kien.png?resize=585%2C418&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"585\" height=\"418\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Einstein-tai-su-kien.png?resize=300%2C214&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/06\/Einstein-tai-su-kien.png?w=475&amp;ssl=1 475w\" sizes=\"(max-width: 585px) 100vw, 585px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Einstein t\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec7n<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center\">\u00a0<span style=\"font-size: 14pt\">[5]<\/span><\/p>\n<p>Einstein l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ec3 hi\u1ec7n trung th\u1ef1c nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00f3 t\u00ednh khai ph\u00f3ng v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n \u0111\u00f3. \u00d4ng mu\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t <em>con ng\u01b0\u1eddi<\/em>, m\u1ed9t ch\u1ee7 th\u1ec3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5, v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">D\u1ea1y con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chuy\u00ean m\u00f4n l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7. Th\u00f4ng qua \u0111\u00f3, anh ta c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i m\u00e1y h\u1eefu d\u1ee5ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u00e0i h\u00f2a. Nh\u01b0ng quan tr\u1ecdng l\u00e0 anh ta ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c sinh \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e1ng gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u. Anh ta ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c sinh \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1eb9p v\u00e0 t\u1ed1t v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o l\u00fd.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0nh m\u1ea1nh, c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do nh\u01b0 kh\u00ed tr\u1eddi th\u00ec t\u1eeb s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a n\u1ed9i t\u00e2m, con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh khao kh\u00e1t, \u0111am m\u00ea g\u00ec nh\u01b0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m th\u1eddi trung h\u1ecdc \u1edf Th\u1ee5y S\u0129. Nh\u01b0ng t\u1ef1 do kh\u00f4ng \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 t\u1ef1 do t\u1eeb ngo\u00e0i, m\u00e0 c\u0169ng t\u1eeb <em>b\u00ean trong<\/em>, t\u1eeb quan ni\u1ec7m s\u1ed1ng, trong ch\u1eebng m\u1ef1c n\u00e0o \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi nh\u1eefng s\u1ef1 ham mu\u1ed1n v\u1eadt ch\u1ea5t hay danh v\u1ecdng. \u00a0\u201cNh\u1eefng m\u1ee5c ti\u00eau t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi: s\u1edf h\u1eefu, th\u00e0nh c\u00f4ng, xa x\u1ec9, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m ni\u00ean thi\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1ng khinh\u201d nh\u01b0 \u00f4ng n\u00f3i. \u00d4ng s\u1eb5n s\u00e0ng t\u1eeb b\u1ecf h\u1ebft nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 t\u1ef1 do. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng b\u1ecb v\u01b0\u1edbng b\u1eadn d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i xa \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u00e2n tr\u1eddi kh\u00e1m ph\u00e1 v\u0129 \u0111\u1ea1i, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch v\u0129 \u0111\u1ea1i m\u00e0 nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Einstein gi\u1ea3i th\u00edch ti\u1ebfp v\u1ec1 lo\u1ea1i t\u1ef1 do c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng s\u00e1ng t\u1ea1o tinh th\u1ea7n n\u00f3i chung c\u00f2n \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t th\u1ee9 t\u1ef1 do kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng l\u00e0 t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m t\u1eeb b\u00ean trong. C\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a lo\u1ea1i t\u1ef1 do tinh th\u1ea7n n\u00e0y n\u1eb1m \u1edf s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u1ecfi nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u1ecfi c\u00e1c l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u00f3i quen thi\u1ebfu t\u00ednh tri\u1ebft h\u1ecdc n\u00f3i chung. T\u1ef1 do n\u1ed9i t\u1ea1i n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 hi\u1ebfm c\u00f3 c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u00e1ng gi\u00e1 cho c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa cho m\u1ee5c ti\u00eau n\u00e0y, \u00edt ra b\u1eb1ng c\u00e1ch kh\u00f4ng can thi\u1ec7p v\u00e0o s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3. Do \u0111\u00f3, nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u1ea1i qua nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n v\u00e0 s\u1ef1 \u00e1p \u0111\u1eb7t l\u00ean ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb g\u00e1nh n\u1eb7ng tinh th\u1ea7n qu\u00e1 m\u1ee9c; m\u1eb7t kh\u00e1c, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1ef1 do n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp. Ch\u1ec9 khi t\u1ef1 do ngo\u1ea1i t\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed9i t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111u\u1ed5i m\u1ed9t c\u00e1ch li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, tinh th\u1ea7n m\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean ho\u00e0n h\u1ea3o, v\u00e0 do \u0111\u00f3, c\u00f3 \u00edch cho vi\u1ec7c c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ngo\u1ea1i t\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Trong <em>T\u1ef1 do v\u00e0 Khoa h\u1ecdc<\/em> 1940, <em>T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a t\u00f4i<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Xem th\u00eam<\/em><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"L\u00fd thuy\u1ebft h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a Einstein\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ly-thuyet-hanh-phuc-cua-einstein\/\" rel=\"bookmark\"><em>L\u00fd thuy\u1ebft h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a Einstein<\/em><\/a><\/span><\/p>\n<p>Nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft ch\u1ebft t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp? M\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ecdc <em>qu\u00e1 t\u1ea3i<\/em>:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng s\u1ed1ng c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c qu\u00fd gi\u00e1 l\u00e0 t\u01b0 duy ph\u00ea ph\u00e1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n trong ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb, m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ecb \u0111e d\u1ecda r\u1ea5t l\u1edbn khi anh ta b\u1ecb l\u00e0m cho qu\u00e1 t\u1ea3i v\u1edbi qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u1ee9, v\u00e0 qu\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 (h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec3m). Qu\u00e1 t\u1ea3i t\u1ea5t y\u1ebfu d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u1eddi h\u1ee3t.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Trong <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/em>, <em>NYT,<\/em> 5 th\u00e1ng 10, 1952;<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Hay trong <em>Th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 t\u00f4i nh\u00ecn<\/em><\/p>\n<p>V\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ec1 cao t\u00ednh h\u1eefu d\u1ee5ng ng\u1eafn h\u1ea1n, s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh v\u00e0 chuy\u00ean m\u00f4n h\u00f3a qu\u00e1 s\u1edbm. Einstein vi\u1ebft:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Qu\u00e1 nh\u1ea5n m\u1ea1nh l\u00ean ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ea1nh tranh v\u00e0 chuy\u00ean m\u00f4n h\u00f3a qu\u00e1 s\u1edbm tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf l\u1ee3i \u00edch t\u1ee9c th\u1eddi s\u1ebd gi\u1ebft ch\u1ebft tinh th\u1ea7n m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean \u0111\u00f3, bao g\u1ed3m c\u1ea3 ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c chuy\u00ean m\u00f4n.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: right\">Trong <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp. <\/em>Nh\u01b0 tr\u00ean<\/p>\n<p>v\u00e0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Tinh th\u1ea7n c\u1ea1nh tranh n\u00e0y th\u1ecbnh h\u00e0nh ngay c\u1ea3 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ecdi c\u1ea3m gi\u00e1c v\u1ec1 t\u00ecnh huynh \u0111\u1ec7 v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, quan ni\u1ec7m th\u00e0nh t\u00edch kh\u00f4ng ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u00ecnh y\u00eau d\u00e0nh cho c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 c\u00f3 chi\u1ec1u s\u00e2u, m\u00e0 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb tham v\u1ecdng c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 n\u1ed7i s\u1ee3 b\u1ecb ch\u1ed1i b\u1ecf.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: right\">Trong French, <em>Einstein<\/em>, 218<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 thi\u1ec3n c\u1eadn, th\u00e0nh ki\u1ebfn, h\u1eddi h\u1ee3t Einstein khuy\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb n\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, c\u1ea3 s\u00e1ch v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3 Trung c\u1ed5:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Ai ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc b\u00e1o, hay xa h\u01a1n l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1eadn th\u1ecb n\u1eb7ng nh\u01b0ng l\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111eo k\u00ednh. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o th\u00e0nh ki\u1ebfn v\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng th\u1eddi trang, b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng bao gi\u1edd th\u1ea5y hay nghe b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1i g\u00ec kh\u00e1c c\u1ea3. Nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u00ecnh v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ee3i \u00fd b\u1edfi nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p thu\u1eadn l\u1ee3i nh\u1ea5t c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 ngh\u00e8o n\u00e0n v\u00e0 bu\u1ed3n t\u1ebb.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Trong th\u1eddi gian m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 m\u1edbi c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c khai s\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft to\u1ea3 s\u00e1ng, phong c\u00e1ch v\u00e0 kh\u1ea9u v\u1ecb. Nh\u1eefng g\u00ec ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng trong c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0i s\u1ea3n qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Ch\u00fang ta do \u0111\u00f3 c\u00e1m \u01a1n m\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00fap cho con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1eddi trung c\u1ed5 gi\u1ea3i ph\u00f3ng m\u00ecnh ra kh\u1ecfi s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn v\u00e0 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft, nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u00e3 l\u00e0m cho cu\u1ed9c \u0111\u1eddi h\u1ecd t\u0103m t\u1ed1i h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m n\u0103m. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec c\u1ea7n thi\u1ebft h\u01a1n l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u00ednh ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi t\u00e2n th\u1eddi ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u1ea1i!<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Trong French, <em>Einstein<\/em>, 218<\/p>\n<p>Einstein c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc m\u00e3nh li\u1ec7t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng h\u00f3a nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd h\u00f3a th\u1ea1ch, hay t\u00f4n s\u00f9ng nh\u01b0 nh\u1eefng th\u00e1nh t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m, m\u00e0 y\u00eau \u0111\u1ec3 <em>kh\u00e1m ph\u00e1<\/em>, \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u201cB\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Ch\u00faa\u201d nh\u01b0 \u00f4ng n\u00f3i. V\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m (n\u1ed9i t\u1ea1i) c\u0169ng nh\u01b0 ngo\u1ea1i t\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, Einstein, v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc v\u00f4 b\u1edd b\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 c\u1ea3m, thi\u1ec3n c\u1eadn, ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1eb7t khoa h\u1ecdc, k\u1ef9 thu\u1eadt l\u00ean tr\u00ean h\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9, nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c trong quan h\u1ec7 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi. C\u1ea3 th\u1ebf k\u1ef7 <em>Khai minh<\/em> b\u1eb1ng khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 gi\u00fap d\u1eb9p b\u1ecf nhi\u1ec1u \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn v\u00e0 m\u00ea t\u00edn. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 s\u1ef1 d\u1eb9p b\u1ecf c\u00e1c ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 tinh luy\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng chung. \u201cVi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng chung c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea7m quan tr\u1ecdng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc\u201d, v\u00e0 \u201c\u1ede \u0111\u00e2y khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u r\u1ed7i ch\u00fang ta\u201d, nh\u01b0 \u00f4ng n\u00f3i. Trong b\u00e0i <em>S\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/em>, Einstein vi\u1ebft ti\u1ebfp:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u1ede \u0111\u00e2y t\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u1eefng m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m m\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp mang l\u1ea1i cho con ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n l\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n qu\u00e1 m\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ed1i quan t\u00e2m l\u1eabn nhau c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng m\u1ed9t lo\u1ea1i t\u01b0 duy &#8220;matter of fact&#8221; (d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef ki\u1ec7n th\u1ef1c t\u1ebf), c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdng l\u1ea1i tr\u00ean c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1edbp b\u0103ng gi\u00e1 l\u1ea1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Trong <em>Th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 t\u00f4i nh\u00ecn<\/em><\/p>\n<p>T\u00d4I HY V\u1eccNG v\u1edbi nh\u1eefng tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o nh\u1eefng n\u00e9t c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a Einstein v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c, t\u00ednh \u0111\u1ed9c l\u1eadp trong t\u01b0 duy, v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch nh\u00e2n v\u0103n khai ph\u00f3ng con ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng. \u201cTr\u00ean \u0111\u1ea7u t\u00f4i l\u00e0 b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u1ea7y sao. B\u00ean trong t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c\u201d c\u1ee7a Kant c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Einstein.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Xem th\u00eam<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/tu-tuong-giao-duc-cua-j-h-pestalozzi\/\"><em>T\u01b0 t\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a J. H. PESTALOZZI<\/em><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">v\u00e0 Trang \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t\u00a0\u00a0<a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/albert-einstein\/\"><em> ALBERT EINSTEIN<\/em><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">[6]<\/span><\/p>\n<p>Nh\u00ecn sang ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, nh\u00e0 khai s\u00e1ng Fukuzawa nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">V\u0103n minh Kh\u1ed5ng gi\u00e1o c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 thi\u1ebfu m\u1ea5t hai th\u1ee9 m\u00e0 v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u00f3: <em>khoa h\u1ecdc<\/em> trong l\u00e3nh v\u1ef1c v\u1eadt ch\u1ea5t, v\u00e0 \u201c<em>\u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/em>\u201d trong l\u00e3nh v\u1ef1c tinh th\u1ea7n. [\u2026] N\u1ebfu c\u00e1c qu\u1ed1c gia, v\u00e0 d\u00e0i h\u1ea1n, nh\u00e2n lo\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ni\u1ec1m tin c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0o nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ed9c l\u1eadp. [\u2026] Nh\u01b0ng \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n c\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd n\u00e0y \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb sao l\u00e3ng, v\u00e0 trong khi \u0111\u00f3, t\u00f4i tin r\u1eb1ng Nh\u1eadt B\u1ea3n kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 ngang b\u1eb1ng v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y. (2)<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng chu\u00f4ng Fukuzawa mu\u1ed1n gi\u00f3ng l\u00ean. S\u1ef1 chuy\u1ec3n bi\u1ebfn qu\u1ed1c gia ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n ra m\u1ea1nh m\u1ebd tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a n\u1ec1n t\u1ea3ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, tho\u00e1t kh\u1ecfi th\u00f3i quen suy ngh\u0129 m\u01a1 h\u1ed3, kh\u00f4ng c\u01a1 s\u1edf, c\u0169ng nh\u01b0 thi\u1ebfu tinh th\u1ea7n \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 y\u00eau chu\u1ed9ng ch\u00e2n l\u00fd. Nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Friedrich Nietzsche cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19 t\u1eebng vi\u1ebft, ch\u00e2u \u00c1 ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u201ctr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u1ee7a l\u00fd t\u00ednh\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u01b0a suy ngh\u0129 khoa h\u1ecdc, v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh n\u00f3i b\u1eb1ng ch\u1ee9ng minh. Th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00e1c nh\u00e0 khai s\u00e1ng Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb \u00fd th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y n\u1eb1m \u1edf khoa h\u1ecdc, gi\u00e1o d\u1ee5c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1i \u0111a nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 tr\u00ean c\u1ea3 b\u00ecnh di\u1ec7n qu\u1ed1c gia. Cu\u1ed9c canh t\u00e2n Nh\u1eadt B\u1ea3n c\u0169ng nh\u1eafm v\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u1ed1i h\u1eadu \u0111\u00f3. Khai s\u00e1ng ch\u1ec9 tr\u00ean tr\u00ean gi\u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o l\u00e0m cho \u201cqu\u1ed1c ph\u00fa, binh c\u01b0\u1eddng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i c\u00f3 \u201cth\u1ef1c h\u1ecdc\u201d nh\u01b0 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Fukuzawa trong quy\u1ec3n s\u00e1ch <em>Khuy\u1ebfn h\u1ecdc<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng, hay nh\u01b0 Francis Bacon b\u1ed1n th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Xem th\u00eam <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/francis-bacon-fukuzawa-yukichi-va-viet-nam\/\"><em>Francis Bacon \u2013 Fukuzawa Yukichi v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam<\/em><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Th\u00e1ng 4, 2021<\/p>\n<p><em>Tham kh\u1ea3o<\/em><\/p>\n<p>(1) Trong <em>The New Quotable Einstein<\/em>. Collected and edited by Alice Calaprice. Princeton University Press, 2000.<\/p>\n<p>(2) Trong Carmen Blacker, <em>The Japanese Enlightenment<\/em>, 10. University of Cambridge press, 1969.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch sau \u0111\u00e2y v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i Albert Einstein:<\/p>\n<p>[1] Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh,<em> EINSTEIN<\/em>, nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p Tp H\u1ed3 Ch\u00ed Minh. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t Ch\u01b0\u01a1ng 10 v\u1ec1 quan ni\u1ec7m gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Einstein.<\/p>\n<p>[2] Albert Einstein, <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng<\/em>, vi\u1ebft cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang. Nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p TP HCM.<\/p>\n<p>[3] Helen Dukas v\u00e0 Banesh Hoffmann, <em>Albert Einstein, M\u1eb7t nh\u00e2n B\u1ea3n<\/em>. \u0110\u1ed7 Th\u1ecb Thu Tr\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh chuy\u1ec3n ng\u1eef. Nxb: nh\u01b0 tr\u00ean.<\/p>\n<p>[4] Albert Einstein, <em>T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m sau c\u1ee7a t\u00f4i<\/em>. \u0110\u1ed7 Th\u1ecb Thu Tr\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh chuy\u1ec3n ng\u1eef. (S\u1eafp xu\u1ea5t b\u1ea3n 2021). Nxb: nh\u01b0 tr\u00ean.<\/p>\n<p>[5] B\u00e0i <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c T\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/em> c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y trong quy\u1ec3n s\u00e1ch Albert Einstein, <em>Ideas and Opinions<\/em>. Wings Books. Trang 66.<\/p>\n<p>[6] <em>Th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 t\u00f4i nh\u00ecn<\/em>: B\u1ea3n ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c: <em>Mein Weltbild<\/em> (Th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u1ee7a t\u00f4i). Nxb Ullstein. Hay c\u00e1c b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng. C\u00f3 b\u1ea3n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, nxb Tri th\u1ee9c.<\/p>\n<p>[7] <em>Ghi ch\u00fa t\u1ef1 s\u1ef1<\/em> \u2013 Autobiographical Notes c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y trong Paul Arthur Schilpp (ed.), <em>Albert Einstein als Philosoph und Naturforscher<\/em>. Vieweg, 1979. Hay b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng: <em>Albert Einstein. Philosopher-Scientist<\/em>. MJF Books, 1970.<\/p>\n<p>[8] A. P. French, <em>Einstein. A Centenary Volume<\/em>. Harvard University Press, 1979. S\u1ed1 k\u1ef7 ni\u1ec7m sinh nh\u1eadt th\u1ee9 100 c\u1ee7a A. Einstein.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ALBERT EINSTEIN T\u1ea4M G\u01af\u01a0NG L\u1edaN C\u1ee6A T\u01af DUY \u0110\u1ed8C L\u1eacP Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh M\u1ee5c \u0111\u00edch (c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c) ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n bi\u1ebft t\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng l\u1ea1i nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi trong s\u1ef1 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Albert Einstein<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6144"}],"version-history":[{"count":91,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9472,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6144\/revisions\/9472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}