{"id":652,"date":"2017-11-03T18:00:00","date_gmt":"2017-11-03T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=652"},"modified":"2021-04-03T09:25:54","modified_gmt":"2021-04-03T02:25:54","slug":"ly-thuyet-hanh-phuc-cua-einstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ly-thuyet-hanh-phuc-cua-einstein\/","title":{"rendered":"L\u00fd thuy\u1ebft h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a Einstein"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">\u201cL\u00dd THUY\u1ebeT H\u1ea0NH PH\u00daC\u201d<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">C\u1ee6A EINSTEIN \u0110\u01af\u1ee2C B\u00c1N<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">V\u1edaI GI\u00c1 SI\u00caU K\u1ef6 L\u1ee4C<\/span><\/h1>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 30px\"><span style=\"color: #000080\"><i>T\u1ea1i sao kh\u00f4ng ai hi\u1ec3u t\u00f4i v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00edch t\u00f4i.<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 30px\"><span style=\"color: #000080\">ALBERT EINSTEIN<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tu\u1ea7n qua, th\u1ee9 Ba ng\u00e0y 24, th\u00e1ng 10, 2017, sau c\u00e2u chuy\u1ec7n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1ea7y ng\u1ea1c nhi\u00ean x\u1ea3y ra: M\u1ed9t trang gi\u1ea5y v\u1edbi m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1eef v\u1ecfn v\u1eb9n b\u1eb1ng ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c m\u00e0 Einstein \u0111\u00e3 vi\u1ebft tay \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e0 t\u1eb7ng c\u1eadu b\u00e9 ph\u1ee5c v\u1ee5 (bellboy) c\u1ee7a Kh\u00e1ch s\u1ea1n Ho\u00e0ng gia Tokyo \u2212 sau g\u1ea7n 100 n\u0103m \u2212 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 b\u00e1n \u0111\u1ea5u gi\u00e1 v\u1edbi m\u1ee9c gi\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd ngo\u00e0i s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: 1.56 tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la M\u1ef9! \u201cCh\u00fang t\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb s\u1ed1c, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng tin \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra\u201d, Avi Blumenthal, ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a Cty B\u00e1n \u0111\u1ea5u gi\u00e1 v\u00e0 Tri\u1ec3n l\u00e3m Winner \u1edf Jerusalem, tuy\u00ean b\u1ed1. N\u00f3 cho th\u1ea5y b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c b\u1ea5t ng\u1edd kh\u00f4ng ai l\u01b0\u1eddng t\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a Einstein qu\u1ea3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng thua k\u00e9m s\u00f3ng c\u1ee7a h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 ti\u00ean \u0111o\u00e1n. Nh\u01b0ng n\u00f3i cho c\u00f9ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ea1 l\u1eafm, b\u1edfi Einstein l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u00e2u chuy\u1ec7n ngo\u00e0i s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. N\u00f3i \u0111\u00fang h\u01a1n, Einstein l\u00e0 m\u1ed9t \u201ccon ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng\u201d, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e1i \u201ckh\u00f9ng \u0111i\u00ean\u201d m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng h\u00ecnh dung n\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/Einstein20scribbled20his20theory20of20happiness20in20place20of20a20tip.20It20just20sold20for20more20than2024120million..png?resize=293%2C378&#038;ssl=1\" alt=\"Einstein scribbled his theory of happiness in place of a tip. It just sold for more than $1 million.\" width=\"293\" height=\"378\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Albert Einstein, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u1ed1 l\u00e0, th\u00e1ng 11, n\u0103m 1922, Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi \u0111\u1ebfn di\u1ec5n thuy\u1ebft \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u00f4ng nh\u1eadn tin \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i Nobel v\u1eadt l\u00fd. \u0110\u1ebfn Tokyo, khi c\u1eadu b\u00e9 \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5c c\u1ee7a kh\u00e1ch s\u1ea1n l\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 trao cho \u00f4ng m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3, Einstein c\u1ea3m \u01a1n v\u00e0 mu\u1ed1n bi\u1ebfu c\u1eadu b\u00e9 ti\u1ec1n tip, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n. \u00d4ng b\u00e8n ngh\u0129 ra m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o: Vi\u1ebft t\u1eb7ng \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u01a1n s\u01a1 sau \u0111\u00e2y tr\u00ean t\u1ea5m gi\u1ea5y c\u00f3 ti\u00eau \u0111\u1ec1 c\u1ee7a kh\u00e1ch s\u1ea1n:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><em>Cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u1ea1nh ph\u00fac h\u01a1n l\u00e0 theo \u0111u\u1ed5i s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111i k\u00e8m v\u1edbi b\u1ea5t \u1ed5n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">[Stilles und bescheidenes Leben gibt mehr Gl\u00fcck als erfolgreiches Streben, verbunden mit best\u00e4ndiger Unruhe]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tr\u00ean m\u1ea3nh gi\u1ea5y tr\u1eafng th\u1ee9 hai t\u1eb7ng cho c\u1eadu b\u00e9, Einstein ghi th\u00eam d\u00f2ng ch\u1eef: <i>\u1ede \u0111\u00e2u c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n, \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng<\/i> [Wo der Wille ist, da ist auch der Weg].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/image.png?resize=545%2C307&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"545\" height=\"307\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/image-1.png?resize=454%2C329&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"454\" height=\"329\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">B\u1ee9c th\u01b0 Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 si\u00eau k\u1ef7 l\u1ee5c $1.560.000<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Theo l\u1eddi thu\u1eadt c\u1ee7a Cty b\u00e1n \u0111\u1ea5u gi\u00e1, Einstein \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi c\u1eadu b\u00e9 r\u1eb1ng, \u201ch\u00e3y gi\u1eef ch\u00fang, gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u1eefng d\u00f2ng n\u00e0y trong t\u01b0\u01a1ng lai s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 cao h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n so v\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n t\u00edp b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng\u201d. Sau g\u1ea7n 100 n\u0103m, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 \u0111\u00fang th\u1ea5t kinh lu\u00f4n. C\u00f2n t\u1ea5m gi\u1ea5y th\u1ee9 hai c\u0169ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c 240.000 \u0111\u00f4 la v\u1edbi gi\u00e1 \u01b0\u1edbc t\u00ednh ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 $6.000. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1 r\u1ea5t cao so v\u1edbi gi\u00e1 b\u00e1n cao nh\u1ea5t \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u1ee7a b\u1ee9c th\u01b0 Einstein g\u1eedi cho nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc David Bohm l\u00e0 $84.000.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a hai b\u1ee9c th\u01b0 Einstein l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1eaft trai c\u1ee7a c\u1eadu b\u00e9 \u0111\u01b0a tin n\u0103m x\u01b0a, hi\u1ec7n \u0111ang s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0110\u1ee9c. M\u1ea5y th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi nh\u00ecn th\u1ea5y gi\u00e1 b\u00e1n kh\u00e1 h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a b\u1ee9c th\u01b0 Einstein g\u1eedi cho Bohm \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o \u0110\u1ee9c \u2212 gi\u00e1 cao nh\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 \u2212 \u00f4ng b\u00e8n ngh\u0129 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c di s\u1ea3n m\u00e0 \u00f4ng h\u1eb1ng l\u01b0u gi\u1eef.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u00e1o ch\u00ed th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0a tin kh\u00e1 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u00ecnh lu\u1eadn. Ch\u00fang ta mu\u1ed1n bi\u1ebft th\u00eam: <em>Einstein mu\u1ed1n g\u1eedi m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p g\u00ec qua c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00f3, v\u00e0 t\u1ea1i sao \u00f4ng l\u1ea1i vi\u1ebft t\u1eb7ng cho c\u1eadu b\u00e9 kia?<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, v\u00ec sao c\u00f3 nh\u1eefng gi\u00e1 b\u00e1n cao nh\u01b0 th\u1ebf? \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1: S\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau th\u1ebf gi\u1edbi m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m qua d\u00e0nh cho \u00f4ng kh\u00f4ng suy suy\u1ec3n; \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00f9a s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u00e3 h\u00e2m n\u00f3ng l\u1ea1i t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a Einstein. Kh\u1eafp n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft v\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 s\u00f3ng h\u1eabp d\u1eabn. M\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc, <i>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i<\/i> \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eeb c\u1eeda mi\u1ec7ng trong v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang. S\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ef1c k\u1ef3 y\u1ebfu l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1edb l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec3m tra \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ea5t nh\u1ecf \u1edf g\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 1919. Einstein n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>M\u1ed7i ti\u1ebfng b\u00edp \u1edf t\u00f4i \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed9c t\u1ea5u k\u00e8n trompet<\/i>.<sup>1<\/sup> \u00d4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng, sau 100 n\u0103m, m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1eef vi\u1ebft tay \u0111\u01a1n s\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00e1ng gi\u00e1 c\u1ea3 tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la, g\u00e2y s\u1eedng s\u1ed1t h\u01a1n c\u1ea3 b\u1ea3n t\u1ea5u k\u00e8n trompet! C\u00f3 ph\u1ea3i th\u1ebf gi\u1edbi \u201ckh\u00f9ng\u201d kh\u00f4ng? Kh\u00f4ng. Th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang c\u1ea7n m\u1ed9t v\u0129 nh\u00e2n g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9, m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi tuy y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i nh\u01b0 c\u00e2y s\u1eady c\u1ee7a Pascal nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00fai \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 b\u1ea1o, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho ch\u00e2n l\u00fd, t\u1ef1 do, ch\u00ednh tr\u1ef1c, v\u00e0 cho t\u00ecnh y\u00eau h\u00f2a b\u00ecnh v\u0129nh c\u1eedu. Kh\u00f4ng ai th\u00edch h\u1ee3p h\u01a1n Einstein, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f4 \u0111\u01a1n tr\u00ean \u0111\u1ec9nh cao th\u00e1p h\u1ea3i \u0111\u0103ng, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, v\u00e0 c\u0169ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng.<sup>2<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng h\u01a1n h\u1ebft: C\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u00ean ng\u1ecdc b\u00edch c\u1ee7a <i>tri\u1ebft l\u00fd s\u1ed1ng<\/i> c\u1ee7a Einstein. N\u1ebfu l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed9i dung kh\u00e1c, ch\u01b0a ch\u1eafc n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cao gi\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1ec9 c\u00f2n y\u1ebfu t\u1ed1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u1ea9n s\u1ed1. C\u0169ng nh\u01b0 hai b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3 \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. T\u01b0\u01a1ng lai m\u1edbi gi\u00fap tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/image-2.png?resize=302%2C403&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"302\" height=\"403\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u1ea2nh Einstein l\u00fac \u0111\u1ebfn Kobe n\u0103m 1922, 43t, tay c\u1ea7m \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu,<br \/>\nkh\u00f4ng bi\u1ebft tay kia c\u00f3 x\u00e1ch c\u00e2y \u0111\u00e0n violin nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<div class=\"credit-caption\" style=\"text-align: center\"><span class=\"credit\" aria-label=\"Image credit\"><span style=\"font-size: 10pt\"> The Asahi Shimbun\/The Asahi Shimbun via Getty Images<\/span> <\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0o Einstein mu\u1ed1n nh\u1eafn g\u1eedi, v\u00e0 t\u1ea1i sao c\u1eadu b\u00e9 kia l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 di\u1ec5m ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m \u201cs\u1ee9 gi\u1ea3\u201d?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>H\u1ea1nh ph\u00fac \u0111\u01a1n s\u01a1<\/i> l\u00e0 quan ni\u1ec7m s\u1ed1ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi c\u1ee7a Einstein. C\u00e1c ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a \u00f4ng t\u1eeb th\u1eddi tr\u1ebb cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n m\u1ea5t \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y n\u1ed9i dung b\u00fat t\u00edch v\u1ec1 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u201ct\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u1edbi tri\u1ebft l\u00fd s\u1ed1ng c\u1ee7a \u00f4ng. Cho n\u00ean c\u00e2u n\u00f3i tr\u00ean m\u1ea3nh gi\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 quan ni\u1ec7m cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. V\u00ec v\u1eady n\u00f3 c\u00f3 s\u1ee9c h\u00fat.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u1ea3 \u0111\u1eddi, Einstein ch\u1ec9 mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t <i>cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n<\/i>. L\u00fac c\u00f2n l\u00e0 h\u1ecdc sinh, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft trong m\u1ed9t b\u00e0i essay b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1nh ph\u00fac s\u1ebd qu\u00e1 h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ngh\u0129 nhi\u1ec1u v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai. Nh\u01b0ng m\u1eb7t kh\u00e1c, bao gi\u1edd thanh ni\u00ean c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eadn r\u1ed9n v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u00e1o b\u1ea1o. Ngo\u00e0i ra, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t thanh ni\u00ean nghi\u00eam t\u00fac, r\u1eb1ng anh ta n\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh cho m\u00ecnh m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a nh\u1eefng m\u01a1 \u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh.<sup>3<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac qu\u00e1 s\u1ebd l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 qu\u00ean \u0111i nh\u1eefng l\u00fd t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng lai. Em g\u00e1i Maja c\u1ee7a Einstein \u0111\u00e3 t\u1eebng k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1edd \u01a1 c\u1ee7a Einstein \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1eadt ch\u1ea5t m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng coi tr\u1ecdng. B\u00e0 k\u1ec3: \u201cKhi c\u00f2n tr\u1ebb anh t\u00f4i th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: \u2018T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec anh s\u1ebd mu\u1ed1n c\u00f3 trong ph\u00f2ng \u0103n c\u1ee7a anh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0n g\u1ed7 th\u00f4ng, m\u1ed9t c\u00e1i gh\u1ebf d\u00e0i, v\u00e0 v\u00e0i chi\u1ebfc gh\u1ebf d\u1ef1a.\u2019\u201d Th\u1ebf th\u00f4i. Khi n\u1ed5i ti\u1ebfng r\u1ed3i, Einstein v\u1eabn c\u00f2n \u201cm\u01a1\u201d v\u1ec1 m\u1ed9t \u201cv\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef h\u1ea3i \u0111\u0103ng\u201d cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng khoa h\u1ecdc, xem \u0111\u00f3 l\u00e0 ngh\u1ec1 l\u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t. \u00d4ng ch\u1eb3ng m\u00e0ng v\u1eadt ch\u1ea5t l\u1eabn danh v\u1ecdng. \u201cM\u1ed7i s\u1edf h\u1eefu \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u00e1 \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec t\u00f4i kh\u00f4ng t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o\u201d nh\u01b0 \u00f4ng vi\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y r\u1ea3i r\u00e1c nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh quan ni\u1ec7m h\u1ea1nh ph\u00fac \u0111\u01a1n s\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a gi\u1edbi khoa h\u1ecdc gia t\u1ea1i M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee7 ngh\u0129a McCarthy, \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201cN\u1ebfu t\u00f4i c\u00f2n tr\u1ebb v\u00e0 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn trong vi\u1ec7c ki\u1ebfm s\u1ed1ng th\u00ec t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, b\u00e1c h\u1ecdc hay s\u01b0 ph\u1ea1m, m\u00e0 mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ee3 \u1ed1ng n\u01b0\u1edbc hay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n h\u00e0ng rong, trong hy v\u1ecdng \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n nay.\u201d \u00d4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft s\u1ee3. Hay ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u1eefng l\u1ea7n ph\u00e1t bi\u1ec3u kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">\u1ede \u0111\u00e2u m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi th\u00f4i l\u00e0 s\u00e2n kh\u1ea5u c\u1ee7a hy v\u1ecdng, mong \u01b0\u1edbc v\u00e0 ham mu\u1ed1n c\u00e1 nh\u00e2n, \u1edf \u0111\u00e2u ch\u00fang ta \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 do c\u1ee7a t\u1ea1o ho\u00e1 \u0111\u1ec3 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, t\u00ecm hi\u1ec3u, v\u00e0 quan s\u00e1t, \u1edf \u0111\u00f3 ch\u00fang ta b\u01b0\u1edbc v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">T\u00f4i tin ch\u1eafc r\u1eb1ng kh\u00f4ng t\u00e0i s\u1ea3n n\u00e0o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111i xa h\u01a1n, cho d\u00f9 t\u1eeb b\u00e0n tay c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt t\u1eadn t\u1ee5y v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch. Ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n c\u00e1ch v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u00e0 trong s\u00e1ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eefng suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng cao c\u1ea3. Ti\u1ec1n b\u1ea1c ch\u1ec9 thu h\u00fat c\u00e1i v\u1ecb k\u1ef7 v\u00e0 lu\u00f4n d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Fritz Stern, b\u1eb1ng ng\u00f2i b\u00fat s\u1eafc b\u00e9n, \u0111\u00e3 v\u1ebd l\u00ean t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a Einstein r\u1ea5t sinh \u0111\u1ed9ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">Th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u00ednh t\u00ednh \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng, s\u1ef1 thanh tho\u00e1t, g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng l\u00ean con ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ea7n \u00e1o \u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, di\u1ec7n m\u1ea1o \u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn t\u1eebng chi ti\u1ebft. S\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n \u1edf \u00f4ng l\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng \u2013 v\u00e0 \u0111\u00edch th\u1ef1c, c\u0169ng nh\u01b0 t\u00ednh kh\u00f4ng v\u1ecb k\u1ef7. C\u00f3 bao nhi\u00eau nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, h\u00e0n l\u00e2m (ch\u1ec9) y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea5p h\u01a1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb? \u00d4ng l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u01a1n, d\u1eedng d\u01b0ng v\u1edbi c\u00e1c s\u1ef1 vinh danh, \u201cv\u00f4 gia c\u01b0\u201d nh\u01b0 ch\u00ednh \u00f4ng th\u00fa nh\u1eadn, lo l\u1eafng cho s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\u2026 . C\u00f3 l\u00fac, \u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 th\u00e1nh Francis \u1edf Assisi \u2212 m\u1ed9t v\u1ecb th\u00e1nh c\u00f4 \u0111\u01a1n \u2212 l\u00e1i thuy\u1ec1n bu\u1ed3m v\u1edbi v\u1ebb ng\u00e2y th\u01a1, \u0111\u00f4i m\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3m bu\u1ed3n \u0111\u0103m chi\u00eau v\u00e0 b\u1ed1i r\u1ed1i nh\u00ecn xa x\u0103m.<sup>4<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00f3 l\u1ebd ch\u00ednh trong \u201ccu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d \u00f4ng m\u1edbi th\u1ea5y khao kh\u00e1t ch\u00e2n l\u00fd, v\u00e0 \u0111i t\u00ecm, m\u1ed9t c\u00e1ch ki\u00ean tr\u00ec: Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p \u00f4ng t\u00ecm 10 n\u0103m, Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng 8 n\u0103m, thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng nh\u1ea5t 30 n\u0103m v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, nh\u01b0ng tr\u1edf th\u00e0nh di ch\u00fac m\u00e3i m\u00e3i cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y nh\u1eefng ham mu\u1ed1n v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 danh v\u1ecdng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e1ch n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7y, s\u1ebd kh\u00f3 c\u00f3 th\u00eam ch\u1ed7 cho ch\u00e2n l\u00fd. Nghe gi\u1ed1ng nh\u01b0 chuy\u1ec7n thi\u1ec1n. Th\u1ef1c t\u1ebf, l\u00e0m khoa h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng thi\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eefng mantra khoa h\u1ecdc, cho n\u00ean c\u1ea7n m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u201ct\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d. Cu\u1ed9c s\u1ed1ng kh\u00e1c \u0111i s\u1ebd che l\u1ea5p \u0111i t\u1ea7m nh\u00ecn \u0111\u00edch th\u1ef1c, \u0111\u01b0a ta \u0111i xa kh\u1ecfi c\u1ed9i ngu\u1ed3n s\u00e1ng t\u1ea1o b\u00ean trong.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao Einstein l\u1ea1i vi\u1ebft ra c\u00e2u \u0111\u00f3 t\u1ea1i kh\u00e1ch s\u1ea1n sang tr\u1ecdng cho c\u1eadu b\u00e9? C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1eadu b\u00e9 s\u1ed1ng h\u1ed3n nhi\u00ean v\u1edbi c\u00e1i ngh\u1ec1 \u0111\u01a1n s\u01a1 \u0111\u00e3 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho \u00f4ng, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi quan ni\u1ec7m m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean khi\u1ebfn \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn c\u1eadu b\u00e9 l\u00e0m \u201cs\u1ee9 gi\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n th\u00eam m\u1ed9t nh\u00e2n t\u1ed1 n\u1eefa. B\u1ea3n th\u00e2n Einstein \u0111\u00e3 g\u1eb7p v\u00f4 s\u1ed1 b\u1ea5t \u1ed5n, ngay c\u1ea3 s\u1ef1 \u0111e d\u1ecda t\u00ednh m\u1ea1ng \u00f4ng, ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ef1 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng \u2212 ngo\u00e0i \u00fd mu\u1ed1n \u2212 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u00f4ng \u0111i t\u00ecm. Walther Rathenau, b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a C\u1ed9ng h\u00f2a Weimar, g\u1ed1c Do Th\u00e1i v\u00e0 l\u00e0 b\u1ea1n th\u00e2n \u00f4ng, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft ngay tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng cho \u00f4ng. Sau \u0111\u00f3 \u00f4ng b\u1ecf \u0111i chu du \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd \u1edf Berlin, nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khuy\u00ean \u00f4ng. C\u00f3 l\u1ebd s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n khi\u1ebfn \u00f4ng l\u1eadp l\u1ea1i tri\u1ebft l\u00fd v\u1ec1 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n tr\u00ean m\u1ea3nh gi\u1ea5y?<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u01b0ng xa h\u01a1n, \u0111\u1eb1ng sau \u201ccu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec quan tr\u1ecdng m\u00e0 Einstein mu\u1ed1n \u0111\u1ea1t t\u1edbi kh\u00f4ng? C\u00f3, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 hai ch\u1eef <i>t\u1ef1 do \u2212 <\/i>kh\u00e1t v\u1ecdng s\u00e2u th\u1eb3m v\u00e0 cao c\u1ea3 xuy\u00ean su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. V\u00e2ng, t\u1ef1 do \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Einstein s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 c\u00f3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u1ef1 do. T\u1ef1 do \u0111\u1ec3 c\u00f3 nh\u00e2n ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng ph\u1ea7n thi\u00ean ph\u00fa trong con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u1ea1o h\u00f3a \u0111\u00e3 ban cho. T\u1ef1 do \u0111\u1ec3 c\u00f3 khoa h\u1ecdc, c\u00f3 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, \u0111\u1ec3 c\u00f3 ch\u00e2n, thi\u1ec7n, m\u1ef9. T\u1ef1 do l\u00e0 thi\u00eang li\u00eang. \u00d4ng l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 do nh\u1ea5t\u201d, nh\u01b0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd M\u1ef9 Gino Segr\u00e8 vi\u1ebft. \u201cCh\u00ednh t\u1ef1 do n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed vinh d\u1ef1 v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi d\u00e0nh cho \u00f4ng nh\u01b0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 hai m\u01b0\u01a1i v\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi v\u0129 \u0111\u1ea1i. \u00d4ng th\u1ef1c ra l\u00e0 ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a s\u1ed1 ph\u1eadn \u00f4ng, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh d\u1ea1ng s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang ta\u201d. \u0110\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf, \u201cKh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do kia, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 Shakespeare, kh\u00f4ng c\u00f3 Goethe, Newton, kh\u00f4ng c\u00f3 Faraday v\u00e0 Pasteur. [\u2026] V\u00ec ch\u1ec9 con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 do m\u1edbi l\u00e0m ra nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb tinh th\u1ea7n, nh\u1eefng th\u1ee9 l\u00e0m cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng ch\u00fang ta, nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, tr\u1edf n\u00ean \u0111\u00e1ng s\u1ed1ng\u201d nh\u01b0 Einstein vi\u1ebft n\u0103m 1933.<i> <\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng hi\u1ec3u Einstein n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a hai ch\u1eef t\u1ef1 do \u0111\u1ed1i v\u1edbi Einstein l\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu d\u01b0\u1eddng n\u00e0o cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n \u2013 bao g\u1ed3m t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m v\u00e0 t\u1ef1 do \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i x\u00e3 h\u1ed9i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">\u0110\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00f3i chung c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 t\u1ef1 do kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i t\u1ef1 do c\u1ee7a tinh th\u1ea7n th\u1ec3 hi\u1ec7n qua s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a t\u01b0 duy tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c tr\u00f3i bu\u1ed9c c\u1ee7a th\u00e0nh ki\u1ebfn, c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, c\u0169ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng tr\u00f3i bu\u1ed9c c\u1ee7a suy ngh\u0129 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u00f3i quen kh\u00f4ng ph\u00ea ph\u00e1n. T\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 hi\u1ebfm c\u00f3 c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean ban cho v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u00e1ng gi\u00e1 cho c\u00e1 nh\u00e2n. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0o vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m n\u00e0y, b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u00edt nh\u1ea5t kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, b\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng gia tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1eb1ng g\u00e1nh n\u1eb7ng tr\u00ed \u00f3c th\u00e1i qu\u00e1 cho nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ebb, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i b\u1eb1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp, s\u1ebd t\u1ea1o thu\u1eadn l\u1ee3i cho n\u00f3. Ch\u1ec9 khi t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m v\u00e0 t\u1ef1 do b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c vun x\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n tinh th\u1ea7n, cho s\u1ef1 ho\u00e0n thi\u1ec7n v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u1ed9i t\u00e2m v\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i.<sup>5<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 \u0111i li\u1ec1n v\u1edbi t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 t\u1ef1 do b\u00ean ngo\u00e0i, x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 <i>khoan dung, <\/i>v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y kh\u00f4ng kh\u00ed s\u1ee3 h\u00e3i<i>:<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">Lo\u1ea1i khoan dung quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t v\u00ec th\u1ebf l\u00e0 s\u1ef1 khoan dung c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1 nh\u00e2n. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho c\u00e1 nh\u00e2n s\u1ef1 an to\u00e0n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1edf th\u00e0nh ch\u00ednh y\u1ebfu, v\u00e0 t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee5 m\u00f9 qu\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb tinh t\u00fay h\u01a1n s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i. Nh\u01b0 gh\u1ec1nh \u0111\u00e1 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i d\u1ea1n d\u00e0y s\u01b0\u01a1ng gi\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ecdc tr\u00ean \u0111\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t canh t\u00e1c tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m x\u1ed1p \u0111i, \u0111\u1ec3 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 m\u1ea7u m\u1ee1, th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u gi\u00e1 tr\u1ecb ch\u1ec9 \u0111\u00e2m ch\u1ed3i t\u1eeb m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i con ng\u01b0\u1eddi, khi n\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00f4ng tho\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ef1 do cho nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a n\u00f3.<sup>6<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cho n\u00ean Einstein m\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00f4 \u0111\u01a1n, s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u00f4ng \u0111au kh\u1ed5 trong th\u1eddi trai tr\u1ebb, nh\u01b0ng \u201ctrong nh\u1eefng n\u0103m tu\u1ed5i v\u1ec1 chi\u1ec1u l\u1ea1i ng\u1ecdt ng\u00e0o\u201d, nh\u01b0 \u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1ed1c ch\u1ed1c Einstein l\u1ea1i l\u00ean ti\u1ebfng nh\u01b0 mu\u1ed1n nh\u1eafc nh\u1edf con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a m\u1ed9t \u201ccu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d, v\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 \u00e1m \u1ea3nh v\u00e0 c\u00e1m d\u1ed7 c\u1ee7a s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng, quy\u1ec1n th\u1ebf v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t, nh\u1eefng th\u1ee9 gi\u1ebft ch\u1ebft t\u1ef1 do, k\u1ec1m h\u00e3m s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e0nh m\u1ea1nh. Kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do n\u1ed9i t\u00e2m, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd c\u1eb1n c\u1ed7i; v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u00e8o \u1ecdt tinh th\u1ea7n. X\u00e3 h\u1ed9i, th\u1ebf gi\u1edbi, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u1edbi nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u00e2m th\u1ee9c b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5, hay kh\u00f4 h\u00e9o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u1ebfu nh\u01b0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Einstein gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t \u201cnghi th\u1ee9c truy\u1ec1n t\u00e2m \u1ea5n, khoa h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1ecfa m\u00e3n t\u00e2m linh\u201d, nh\u01b0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc Marcelo Gleiser nh\u1eadn x\u00e9t<sup>7<\/sup>, th\u00ec c\u00e2u n\u00f3i \u201ccu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t d\u1ea1ng \u201ctruy\u1ec1n t\u00e2m \u1ea5n\u201d cho m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u1ea1nh ph\u00fac \u0111\u00edch th\u1ef1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Einstein kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u201ctruy\u1ec1n gi\u00e1o\u201d, nh\u01b0ng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p to\u00e1t ra t\u1eeb nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng vi\u1ebft, g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ednh \u201ctruy\u1ec1n gi\u00e1o\u201d, cho m\u1ed9t \u201ct\u00f4n gi\u00e1o\u201d c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng. \u00d4ng kh\u00f4ng s\u1ed1ng kh\u1ed5 h\u1ea1nh nh\u01b0 Th\u00e1nh Francis, m\u00e0 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u201ct\u0129nh l\u1eb7ng v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n\u201d b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. C\u00f3 l\u1ebd trong c\u1eadu b\u00e9, \u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n h\u1ed3n nhi\u00ean v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, ch\u01b0a b\u1ecb che l\u1ea5p b\u1edfi s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 d\u1ee5c v\u1ecdng. Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb h\u1ed3n nhi\u00ean m\u1edbi d\u1ec5 l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc th\u01a1 ng\u00e2y, m\u1edbi d\u00e1m \u0111\u1eb7t nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi t\u00e1o b\u1ea1o m\u00e0 ch\u01b0a c\u1ea7n nh\u1eefng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Einstein \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng l\u00fac 16 tu\u1ed5i m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho \u0111\u1ebfn m\u00e3i m\u01b0\u1eddi n\u0103m sau \u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y n\u00f3 trong thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p. Ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i t\u00ednh h\u1ed3n nhi\u00ean v\u00e0 t\u1ef1 ph\u00e1t. H\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201ctu\u00e2n gi\u00e1o\u201d, conformist, thu\u1ea7n th\u1ee5c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, m\u1ea5t \u0111i con m\u1eaft t\u00f2 m\u00f2 \u0111\u1ec3 nh\u00ecn v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi khu\u00f4n kh\u1ed5 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecd \u0111ang s\u1ed1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Einstein l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0ng phong ph\u00fa, nh\u01b0 m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o m\u00e0 r\u1ea5t gi\u00e0u c\u00f3\u201d. Gandhi, ng\u01b0\u1eddi Einstein ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 su\u1ed1t \u0111\u1eddi, c\u0169ng t\u1eebng c\u1ed5 x\u00fay cho \u201c\u0111\u1ea1o s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n\u201d: \u201cH\u00e3y s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n.\u201d Th\u00e1nh Francis l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng t\u1eebng d\u1ea1y cho con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng gi\u1ea3n \u0111\u01a1n b\u1eb1ng kinh th\u00e1nh: T\u00f4i k\u1ec3 cho qu\u00fd v\u1ecb ch\u00e2n l\u00fd, tr\u1eeb khi qu\u00fd v\u1ecb thay \u0111\u1ed5i v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u1ecf, qu\u00fd v\u1ecb s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u01b0\u1edbc v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a Tr\u1eddi. V\u1edbi Einstein, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u1ed3n nhi\u00ean v\u00e0 nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3m \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, c\u1ee7a \u201c\u0111\u1ea1o v\u0169 tr\u1ee5\u201d. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng, ai kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1i \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1i b\u00ed \u1ea9n nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u1ea1o h\u00f3a, n\u1ebfu ai \u201ckh\u00f4ng c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng ng\u1ea1c nhi\u00ean, s\u1eedng s\u1ed1t tr\u01b0\u1edbc n\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 coi nh\u01b0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, \u00e1nh m\u1eaft \u0111\u00e3 t\u1eaft l\u1ecbm \u0111i.\u201d<sup>8<\/sup><\/p>\n<div style=\"width: 872px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/image-3.png?resize=862%2C369&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"862\" height=\"369\" data-recalc-dims=\"1\" \/><p class=\"wp-caption-text\">Ng\u00e2n H\u00e0 l\u00e0 m\u00e1i nh\u00e0 c\u1ee7a 400 t\u1ec9 v\u00ec sao, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 th\u00e1i d\u01b0\u01a1ng h\u1ec7 ch\u00fang ta. N\u00f3 l\u00e0 m\u00f4t thi\u00ean h\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh xo\u1eafn \u1ed1c (spiral) v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kho\u1ea3ng 120.000 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng. Ng\u00e2n H\u00e0 thu h\u00fat kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 nhi\u1ebfp \u1ea3nh gia chuy\u00ean nghi\u1ec7p hay t\u00e0i t\u1eed. \u1ea2nh tr\u00ean l\u00e0 c\u1ee7a nhi\u1ebfp \u1ea3nh gia Sean Parker ch\u1ee5p g\u1ea7n th\u1ecb tr\u1ea5n nh\u1ecf Paulden, Arizona, n\u0103m 2013. \u1ea2nh cho th\u1ea5y d\u1ea3i Ng\u00e2n H\u00e0 n\u1eb1m v\u1eaft qua m\u1ed9t c\u1ed1i xay gi\u00f3 c\u1ed5. Ph\u00eda tay ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y h\u00e0nh tinh Jupiter, sao s\u00e1ng Sirius, ch\u00f2m sao Orion v\u00e0 ch\u00f9m sao m\u1edf Pleaides.<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang ta nh\u1edb l\u1ea1i, c\u00e1i g\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 khai s\u00e1ng con ng\u01b0\u1eddi? C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean l\u00fd t\u00ednh? C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i? C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng ch\u00fang ta kh\u1ecfi u m\u00ea? C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra h\u00ecnh h\u00e0i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi? \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c tinh t\u00fa tr\u00ean tr\u1eddi v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5. Ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, hay n\u00f3i vui nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc v\u00ed d\u00ed d\u1ecfm, \u201cs\u1ea3n ph\u1ea9m t\u00e1i ch\u1ebf t\u1eeb b\u1ee5i tinh t\u00fa\u201d, nh\u01b0ng <i>bi\u1ebft <\/i>t\u01b0 duy<i>. <\/i>Ng\u1ea1c nhi\u00ean, s\u1eedng s\u1ed1t, wonder, l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng tr\u00e1i tim tr\u01b0\u1edbc v\u0169 tr\u1ee5, \u0111\u1ec3 h\u1ecdc, suy ng\u1eabm, nh\u00ecn th\u1ea5y. Ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta. Th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ta ti\u00eau pha, m\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta gi\u1ea3i c\u00e1c b\u00e0i to\u00e1n, nh\u01b0 \u00fd t\u01b0\u1edfng tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a Kant. Ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng tr\u00e1i tim \u0111\u1ec3 nh\u1eadn th\u00eam n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, nh\u01b0 c\u00e2y c\u1ecf, sinh v\u1eadt nh\u1eadn \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c trong ch\u00fang ta \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 li\u00ean th\u00f4ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean. V\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta kh\u1ecfi qu\u00ean l\u00e0m \u201cnh\u1eefng v\u1ecb kh\u00e1ch t\u1ed1t, \u0111i nh\u1eb9 nh\u00e0ng tr\u00ean h\u00e0nh tinh nh\u01b0 c\u00e1c sinh linh kh\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f9ng s\u1ed1ng chung tr\u00ean \u0111\u00f3\u201d (<em>Ch\u1ec9 m\u1ed9t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t<\/em> c\u1ee7a H\u1ed9i ngh\u1ecb M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Stockholm n\u0103m 1972).<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u1ea1i H\u1ed9i ch\u1ee3 Th\u1ebf gi\u1edbi New York th\u00e1ng 8, n\u0103m 1938, t\u1ea1i Th\u00e0nh ph\u1ed1 New York, Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi vi\u1ebft m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o m\u1ed9t \u201cCapxun th\u1eddi gian\u201d (time capsule) ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u hi\u1ec7n v\u1eadt c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t s\u00e2u xu\u1ed1ng 15 m\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn, v\u00e0 s\u1ebd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o l\u00ean n\u0103m 6939, ngh\u0129a l\u00e0 sau \u0111\u00fang 5.000 n\u0103m k\u1ec3 t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00eam phong. Kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00fac \u0111\u00f3 th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd ra sao, con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, v\u0103n h\u00f3a con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn c\u00f2n bi\u1ebft Einstein l\u00e0 ai? Hoa v\u1eabn c\u00f2n n\u1edf, chim v\u1eabn c\u00f2n h\u00f3t, nh\u1ea1c Bach, Mozart v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u00edch?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ednh t\u01b0 bi\u1ec7n, ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n, nh\u1eb1m c\u1ed1 g\u1eafng \u201cgi\u1ea3i m\u00e3\u201d m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a Einstein. Ch\u00fang ta ch\u1edd xem c\u00f3 th\u00eam nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c kh\u00e1c hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">NXX<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, 2017<\/p>\n<hr \/>\n<p>Ch\u00fa gi\u1ea3i:<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Xem <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Albert Einstein, M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p Th\u00e0nh ph\u1ed1 HCM<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">EINSTEIN<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh, nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p Th\u00e0nh ph\u1ed1 HCM<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/span><\/i><\/li>\n<li><i><span style=\"font-weight: 400\">M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> trong <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">L\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp<\/span><\/i><\/li>\n<li>Xem th\u00eam <i>EINSTEIN<\/i><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Trong <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">EINSTEIN<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, hay <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/span><\/i><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Xem <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n, L\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp<\/span><\/i><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">Xem th\u00eam <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">EINSTEIN<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u201cL\u00dd THUY\u1ebeT H\u1ea0NH PH\u00daC\u201d C\u1ee6A EINSTEIN \u0110\u01af\u1ee2C B\u00c1N V\u1edaI GI\u00c1 SI\u00caU K\u1ef6 L\u1ee4C Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh &nbsp; T\u1ea1i sao kh\u00f4ng ai hi\u1ec3u t\u00f4i v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00edch t\u00f4i. ALBERT EINSTEIN Tu\u1ea7n qua, th\u1ee9 Ba ng\u00e0y 24, th\u00e1ng 10, 2017, sau c\u00e2u chuy\u1ec7n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1ea7y ng\u1ea1c nhi\u00ean x\u1ea3y<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[4],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=652"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5752,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/652\/revisions\/5752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}