{"id":676,"date":"2017-11-04T22:40:43","date_gmt":"2017-11-04T15:40:43","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=676"},"modified":"2023-03-19T23:07:16","modified_gmt":"2023-03-19T16:07:16","slug":"sach-einstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/sach-einstein\/","title":{"rendered":"S\u00e1ch <i>Einstein<\/i>"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #808000\">S\u00e1ch <em>EINSTEIN<\/em><\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/picture-7.png?resize=74%2C48&amp;ssl=1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\"><i>S\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00e1c nh\u1eadn th\u1ee9c khoa h\u1ecdc v\u00e0o m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m suy y\u1ebfu tinh th\u1ea7n tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ngh\u00e8o n\u00e0n tinh th\u1ea7n c\u1ee7a n\u00f3.<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px;text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Albert Einstein<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u.<\/i> Quy\u1ec3n s\u00e1ch EINSTEIN, ra m\u1eaft c\u00f4ng ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o th\u00e1ng 2, n\u0103m 2007, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed s\u00f4i n\u1ed5i. Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadt b\u00e1o Tu\u1ed5i Tr\u1ebb tr\u00edch \u0111\u0103ng b\u1ed1n s\u1ed1 li\u00ean ti\u1ebfp, g\u00e2y ti\u1ebfng vang l\u1edbn trong d\u01b0 lu\u1eadn. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean Einstein xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean nh\u1eefng trang b\u00e1o Vi\u1ec7t Nam r\u1ea5t trang tr\u1ecdng.\u00a0\u00d4ng nh\u01b0 \u0111ang hi\u1ec7n di\u1ec7n ch\u00ednh th\u1ee9c t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. Nhi\u1ec1u nh\u00e2n s\u0129, tr\u00ed th\u1ee9c nh\u01b0 TS L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, GS Ho\u00e0ng T\u1ee5y, nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc, nh\u00e0 b\u00e1o Hu\u1ef3nh S\u01a1n Ph\u01b0\u1edbc, l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 Ph\u00f3 T\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp b\u00e1o b\u00e1o Tu\u1ed5i Tr\u1ebb, GS Tr\u1ea7n H\u1eefu D\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9. C\u00e1c b\u1ea1n \u1edf \u0110\u1ee9c t\u00e0i tr\u1ee3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u201c1.000 quy\u1ec3n s\u00e1ch Einstein cho VN\u201d do Qu\u1ef9 Saigon Times ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n. M\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m ch\u00e2u \u00c2u mua 1.000 quy\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u1eb7ng kh\u00e1ch h\u00e0ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a d\u01b0 lu\u1eadn, quy\u1ec3n s\u00e1ch EINSTEIN c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao \u201cGi\u1ea3i V\u00e0ng S\u00e1ch Hay 2008\u201d c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t v\u00e0 \u1ee7ng h\u1ed9 l\u00e0 GS Chu H\u1ea3o. S\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 nhi\u1ec7t t\u00ecnh v\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 l\u00fd do s\u00e2u xa: L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ee9c ch\u00e2n dung x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng c\u1ee7a nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd huy\u1ec1n tho\u1ea1i Albert Einstein \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u00e0 l\u00f2ng mong \u0111\u1ee3i t\u1eeb l\u00e2u c\u1ee7a h\u1ecd. Vi\u1ec7t Nam\u00a0<em>\u0111\u00e3 c\u00f3<\/em> Einstein.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u0103m 2005, t\u1ee9c hai n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, k\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m <i>N\u0103m th\u1ea7n k\u1ef3<\/i>, annus mirabilis, khi 1905 Einstein, v\u1edbi 26 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 b\u1ed1n b\u00e0i b\u00e1o l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i b\u1ed9 m\u1eb7t v\u1eadt l\u00fd th\u1ebf gi\u1edbi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 <i>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p<\/i>. UNESCO \u0111\u1eb7t t\u00ean cho 2005 l\u00e0 <i>N\u0103m th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd<\/i>. L\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m Einstein di\u1ec5n ra th\u1eadt l\u00e0 ho\u00e0nh tr\u00e1ng kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi. T\u00f2a nh\u00e0 TEIPEI 101 t\u1ea7ng \u1edf \u0110\u00e0i B\u1eafc ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng th\u1ee9c huy\u1ec1n tho\u1ea1i E = mc<sup>2<\/sup> c\u1ee7a Einstein v\u1ec1 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng. Quy\u1ec3n s\u00e1ch EINSTEIN \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft trong tinh th\u1ea7n k\u1ef7 ni\u1ec7m s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1edbn \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">V\u00e0o n\u0103m 2015, trong d\u1ecbp t\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 10 c\u1ee7a EINSTEIN, v\u00e0 c\u0169ng nh\u00e2n d\u1ecbp th\u1ebf gi\u1edbi k\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng<\/em>, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u0103ng th\u00eam to\u00e0n b\u1ed9 l\u1eddi \u0111i\u1ec3m s\u00e1ch d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u1ee7a GS v\u1eadt l\u00fd Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam, Paris, \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec3n s\u00e1ch. B\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u0103m 2007 ngay sau khi quy\u1ec3n s\u00e1ch xu\u1ea5t b\u1ea3n. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u00f4i c\u00f3 may m\u1eafn v\u00e0 c\u00e1i duy\u00ean quen bi\u1ebft \u00f4ng, v\u00e0 c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i su\u1ed1t c\u00e1c s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu Max Planck, Galilei, Darwin, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt, h\u1ea1t HIGGS. Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tham gia, k\u1ebft n\u1ed1i v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd c\u00e1c quy\u1ec3n k\u1ef7 y\u1ebfu kh\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh. C\u00e1c s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean do c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 \u0111a s\u1ed1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u1ec3 ch\u00e0o m\u1eebng ng\u00e0y k\u1ef7 ni\u1ec7m nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n khoa h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. GS Y\u00eam c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c truy\u1ec1n b\u00e1 khoa h\u1ecdc cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tin, truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c khoa h\u1ecdc cho tu\u1ed5i tr\u1ebb. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i b\u00e1o v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ea1i ch\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ngo\u00e0i ra, g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00e0 vui m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u1eb1ng quy\u1ec3n s\u00e1ch EINSTEIN c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cTh\u01b0 Vi\u1ec7n S\u00e1ch N\u00f3i D\u00e0nh Cho Ng\u01b0\u1eddi M\u00f9\u201d <i>\u0111\u1ecdc<\/i> tr\u00ean m\u1ea1ng internet \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi khi\u1ebfm th\u1ecb. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1ng tr\u00e2n tr\u1ecdng. Xin xem: <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=eaoHfd0HqZo\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=eaoHfd0HqZo<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ngo\u00e0i quy\u1ec3n EINSTEIN, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t th\u00eam c\u00e1c quy\u1ec3n <i>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng<\/i> c\u1ee7a Einstein vi\u1ebft cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang, m\u1ed9t vi\u00ean ng\u1ecdc qu\u00fd c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, v\u00e0 <i>Albert Einstein, M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/i>, c\u1ee7a hai t\u00e1c gi\u1ea3 Helen Dukas v\u00e0 Banesh Hoffmann. Xin xem gi\u1edbi thi\u1ec7u: <em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/thuyet-tuong-doi-hep-va-rong\/\">Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng<\/a><\/em> v\u00e0 <em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/einstein-mat-nhan-ban-nguyen-xuan-xanh-gioi-thieu\/\">Albert Einstein \u2013 M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/a>.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, t\u00e1c gi\u1ea3 xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u00e1m \u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c Anh Ch\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c B\u1ea1n \u0111\u00e3 \u1ee7ng h\u1ed9 nhi\u1ec7t t\u00ecnh quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a Einstein \u0111i v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, v\u00e0 v\u1edbi \u00f4ng, m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi quan m\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m phong ph\u00fa cho n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u00e0.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong> 2017<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div style=\"width: 514px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/3-12-20072010-09-4120PM_0191.jpeg?resize=504%2C996&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"504\" height=\"996\" data-recalc-dims=\"1\" \/><p class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 12pt\">M\u1ee5c \u0111i\u1ec3m s\u00e1ch c\u1ee7a TS. L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh tr\u00ean Th\u1eddi B\u00e1o Kinh T\u1ebf S\u00e0i g\u00f2n, v\u1edbi \u1ea3nh b\u00eca n\u0103m 2007<\/span><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/C3A5CUsers5CHP5CAppData5CLocal5CMicrosoft5CWindows5CINetCacheContent.Word5CBia20120Einstein.jpg.jpeg?resize=400%2C628&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"628\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: center\">\u1ea2nh b\u00eca s\u00e1ch EINSTEIN n\u0103m 2015<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #993300\">\u0110\u1ecdc s\u00e1ch <i>EINSTEIN<\/i> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">GS v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 c\u1ef1u gi\u00e1m \u0111\u1ed1c nghi\u00ean c\u1ee9u CNRS, Paris<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch hay nh\u1ea5t b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, m\u00e0 ngay c\u1ea3 so v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch b\u00e1o Ph\u00e1p v\u00e0 Anh m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u1ecdc nh\u00e2n d\u1ecbp 2005 l\u00e0 n\u0103m v\u1eadt l\u00fd to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ec3 k\u1ef7 ni\u1ec7m \u0111\u00fang m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a <i>n\u0103m th\u1ea7n k\u1ef3<\/i> c\u1ee7a Einstein c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a hai thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 quy\u1ec3n n\u00e0o vi\u1ebft v\u1ec1 Einstein cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang m\u00e0 n\u1ed9i dung phong ph\u00fa v\u1edbi m\u1ed9t ng\u00f4n t\u1eeb s\u00e1ng s\u1ee7a \u0111\u1ebfn th\u1ebf. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u01b0a b\u1ea1n \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt si\u00eau vi\u1ec7t \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh t\u00ecm hi\u1ec3u r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n c\u1ea3m th\u1ea5y qu\u00fd m\u1ebfn \u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 h\u01a1n n\u1eefa c\u00f2n v\u00ec nh\u00e2n sinh quan v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00ec th\u00e1i \u0111\u1ed9 d\u0169ng c\u1ea3m ch\u1ed1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a qu\u1ed1c gia d\u00e2n t\u1ed9c h\u1eb9p h\u00f2i, ngay t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t th\u1ebf chi\u1ebfn \u0111\u00e3 nh\u00ecn xa m\u00e0 \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng m\u1ed9t Li\u00ean hi\u1ec7p ch\u00e2u \u00c2u h\u00f2a h\u1ee3p, m\u00e3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c tranh \u0111\u1ea5u cho th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh. B\u1ea1n \u0111\u1ecdc s\u1ebd x\u00fac c\u1ea3m v\u00e0 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7, c\u1ee7a bao dung nh\u00e2n h\u1eadu, c\u1ee7a t\u1ef1 do v\u00e0 c\u00f4ng l\u00fd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">V\u1ec1 c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n l\u00e0 tr\u00edch l\u1ea1i v\u00e0i d\u00f2ng \u1edf trang \u0111\u1ea7u cu\u1ed1n s\u00e1ch: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 tin r\u1eb1ng n\u1ebfu m\u1ecdi v\u1eadt bi\u1ebfn m\u1ea5t kh\u1ecfi th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian, nh\u01b0ng theo l\u00fd thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian c\u0169ng s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t theo c\u00f9ng m\u1ecdi v\u1eadt. \u00dd ngh\u0129a c\u00e2u n\u00e0y l\u1ea5y trong m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1916 m\u00e0 Albert Einstein g\u1eedi cho Karl Schwarzschild (nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111ang h\u00e0nh qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn Nga- \u0110\u1ee9c trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn 1914-18, v\u00e0o nh\u1eefng gi\u1edd ph\u00fat ng\u1eebng b\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng &#8211; t\u1ee9c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt v\u1ea1n v\u1eadt h\u1ea5p d\u1eabn &#8211; m\u00e0 Einstein v\u1eeba c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng ch\u00ednh t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng ch\u1ec9 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7m s\u1ed1 g\u1ea7n \u0111\u00fang th\u00f4i). B\u1ee9c th\u01b0 vi\u1ebft: \u201c\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a l\u00fd thuy\u1ebft t\u00f4i l\u00e0 Kh\u00f4ng gian t\u1ef1 ch\u00fang ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c l\u1eadp g\u00ec. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch vui nh\u01b0 sau: N\u1ebfu t\u00f4i \u0111\u1ec3 cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 v\u1eadt bi\u1ebfn m\u1ea5t kh\u1ecfi kh\u00f4ng gian, th\u00ec theo Newton ta v\u1eabn c\u00f2n c\u00e1i kh\u00f4ng gian qu\u00e1n t\u00ednh c\u1ee7a Galilei, nh\u01b0ng theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a t\u00f4i th\u00ec tuy\u1ec7t nhi\u00ean ch\u1eb3ng c\u00f2n chi h\u1ebft\u201d, kh\u00f4ng gian l\u1eabn v\u1eadt ch\u1ea5t, v\u00e0 th\u1eddi gian c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00e2u s\u1eafc m\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u thay, c\u00e2u n\u00e0y t\u00f3m t\u1eaft thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng &#8211; m\u1ed9t trong b\u1ed1n c\u00f4ng tr\u00ecnh th\u1ea7n k\u1ef3 m\u00e0 Einstein t\u1eb7ng cho h\u1eadu th\u1ebf &#8211; theo \u0111\u00f3 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m r\u1ea5t quen thu\u1ed9c v\u1edbi l\u00fd tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Kh\u00f4ng Gian, Th\u1eddi Gian, V\u1eadt Ch\u1ea5t, N\u0103ng L\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ta t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 ri\u00eang l\u1ebb \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi nhau, th\u1ef1c ra ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 duy nh\u1ea5t b\u1ea5t kh\u1ea3 ph\u00e2n, ch\u00fang g\u1eafn quy\u1ec7n v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0y th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 c\u00e1i kia. Ch\u00ednh v\u1eadt ch\u1ea5t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 da th\u1ecbt t\u00e2m t\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t kh\u00f4ng gian cong \u0111\u1ec3 v\u1ea1n v\u1eadt t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng r\u01a1i t\u00ecm nhau, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1ef1c h\u00fat n\u00e0o c\u1ea3. C\u00e1i kh\u00f4ng-th\u1eddi gian n\u00e0y ch\u1eb3ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t khung s\u00e2n kh\u1ea5u b\u00e0ng quan trong \u0111\u00f3 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u1eadn h\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed9c l\u1eadp nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng, k\u1ec3 c\u1ea3 Newton. Nh\u01b0ng v\u1edbi Einstein, kh\u00f4ng c\u00f3 di\u1ec5n vi\u00ean th\u00ec s\u00e2n kh\u1ea5u c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f2n. Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd tr\u1ee9 danh Nh\u1eadt Yoichiro Nambu minh h\u1ecda \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y b\u1eb1ng b\u1ee9c tranh m\u00e0 v\u1ebf tr\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Einstein l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1i ch\u00f9a cong Rashomon tuy\u1ec7t v\u1eddi \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng (t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho kh\u00f4ng gian, h\u00ecnh h\u1ecdc to\u00e0n m\u1ef9), v\u1ebf ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 m\u00e1y than nh\u1ea3 kh\u00f3i (t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng). Khi v\u1ebf ph\u1ea3i ch\u1eb3ng c\u00f2n th\u00ec v\u1ebf tr\u00e1i c\u0169ng h\u1ebft theo. C\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1eeba khi bi\u1ebft r\u1eb1ng thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng (c\u0169ng nh\u01b0 h\u1eb9p) b\u1ea3o cho ta th\u1eddi gian co gi\u00e3n tr\u00ean c\u00e1c v\u1ec7 tinh c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ecbnh v\u1ecb to\u00e0n c\u1ea7u GPS (global positioning system) trang b\u1ecb c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n v\u1eadn t\u1ea3i tr\u00ean tr\u1eddi d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n, m\u00e0 s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a nh\u1ecbp \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t cho GPS th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ba c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c c\u1ee7a Einstein \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh di\u1ec5n gi\u1ea3i r\u1ea5t linh \u0111\u1ed9ng \u1edf ch\u01b0\u01a1ng 3, 4, 7, ch\u1ea5m ph\u00e1 b\u1edfi nhi\u1ec1u t\u00ecnh ti\u1ebft \u1edf ch\u01b0\u01a1ng 5, 6 l\u00fac l\u00fd th\u00fa, khi c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng d\u1ec5 l\u00e0m mi\u00ean man ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. N\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00f4 khan gai g\u00f3c ch\u00fat n\u00e0o m\u00e0 thi v\u1ecb l\u1ea1 l\u00f9ng. \u0110\u00f3 l\u00e0: (a) thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p (v\u1edbi c\u00f4ng th\u1ee9c E = mc<sup>2<\/sup> m\u00e0 \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ea5y, ai ai c\u0169ng nghe v\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ebfn, n\u00f3 li\u00ean k\u1ebft n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u1edbi m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf x\u00edu, v\u1edbi \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea3m kh\u1ed1c c\u1ee7a hai tr\u00e1i bom h\u1ea1t nh\u00e2n tr\u00ean Hiroshima v\u00e0 Nagasaki); (b) l\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh v\u1eeba s\u00f3ng v\u1eeba h\u1ea1t c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 vi m\u00f4 qua hi\u1ec7u \u1ee9ng quang \u0111i\u1ec7n, m\u1edf \u0111\u1ea7u cho v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed (nguy\u00ean t\u1eed Bohr, nguy\u00ean l\u00fd b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh Heisenberg, s\u00f3ng de Broglie, ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Schroedinger, nguy\u00ean l\u00fd &#8220;lo\u1ea1i tr\u1eeb&#8221; Pauli, ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t Dirac&#8230;), c\u00e1i n\u00f4i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 tri\u1ec3n khai c\u1ee7a n\u1ec1n c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 sau h\u1ebft (c) qua m\u1ed9t &#8220;th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ea7n \u00fd t\u01b0\u1edfng&#8221;\u2019, Einstein, Podolsky v\u00e0 Rosen (EPR) mu\u1ed1n ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00fd gi\u1ea3i c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i Copenhagen v\u1ec1 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed b\u1eb1ng x\u00e1c su\u1ea5t l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb thay th\u1ebf n\u00f3 b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 kh\u00e1c ch\u1ee9a nh\u1eefng \u1ea9n s\u1ed1 (hidden variables). N\u1ed1i ti\u1ebfp b\u1edfi m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o trong l\u1ecbch s\u1eed khoa h\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u00fd Bell; b\u1ea3o cho ta ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng EPR th\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ef1 tr\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng \u0111o l\u01b0\u1eddng c\u1ee5 th\u1ec3. V\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m c\u1ee7a ba nh\u00f3m Aspect, Gisin, Zeitlinger theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u1edf Ph\u00e1p, Thu\u1ef5 S\u0129 v\u00e0 \u00c1o \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 ch\u1ee9a nh\u1eefng \u1ea9n s\u1ed1 c\u1ee7a hi\u1ec7u \u1ee9ng EPR l\u00e0 sai, th\u1eeba nh\u1eadn c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed theo l\u1ed1i x\u00e1c su\u1ea5t c\u1ee7a Bohr-Heisenberg l\u00e0 \u0111\u00fang. Do \u0111\u00f3 EPR v\u00e0 Bell \u0111\u00e3 v\u00f4 h\u00ecnh trung m\u1edf c\u00e1nh c\u1eeda x\u00e1c nh\u1eadn c\u00e1i huy\u1ec1n b\u00ed li\u00ean th\u00f4ng, phi c\u1ee5c b\u1ed9 (nonlocality) c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean (theo \u0111\u00f3 m\u1ed7i th\u00e0nh ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng c\u00e1i t\u1ed5ng th\u1ec3, v\u00e0 m\u1ed7i b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111\u1ec1u n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c) \u0111\u1ec3 th\u1ea5y n\u00f3 phong ph\u00fa, s\u00e2u th\u1eb3m, k\u1ef3 di\u1ec7u th\u00eam. Tr\u1edb tr\u00eau thay, c\u00e1i sai trong c\u00e1ch di\u1ec5n gi\u1ea3ng EPR \u0111\u00e3 m\u1edf \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u1ee9 hai trong v\u1eadt l\u00fd, k\u00e8m theo kh\u00f4ng k\u00e9m cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21 v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean g\u1ecdi nh\u01b0 th\u00f4ng tin l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, m\u00e3 h\u00f3a l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, vi\u1ec5n t\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ea3m th\u00f4ng g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i gi\u1edbi thi\u1ec7u n\u00e0y, c\u00e1i \u0111\u1ec9nh cao trong cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh l\u00e0 \u1edf hai ch\u01b0\u01a1ng 7 (v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed) v\u00e0 9 (v\u1ec1 nh\u1eadn th\u1ee9c lu\u1eadn) tuy\u1ec7t v\u1eddi m\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc s\u1ebd suy ng\u1eabm nhi\u1ec1u. Ph\u1ea3i th\u1ea5u tri\u1ec7t \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gai g\u00f3c trong khoa h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc, k\u00e8m th\u00eam v\u0103n khi\u1ebfu h\u1ed3n nhi\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u00f2ng thanh tho\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M\u1ea5y ch\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1i 8, 10 m\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc l\u00e0m quen l\u1ea1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi Einstein \u0111a d\u1ea1ng \u0111\u1ea7y c\u00e1 t\u00ednh ngay t\u1eeb nh\u1ecf, kh\u00f4ng \u01b0a m\u1ecdi s\u1ef1 g\u00f2 b\u00f3 c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u00e2n b\u1ea3n, v\u1eeba \u0111\u00f9a c\u1ee3t g\u1ea7n g\u0169i, v\u1eeba d\u1ea5n th\u00e2n s\u1ed1ng h\u1ebft m\u00ecnh, v\u1eeba hi\u1ec1n tri\u1ebft c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch khi kh\u00e9p l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u01b0a ta \u0111\u00f4i l\u00fac tr\u1ea7m ng\u00e2m nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft: Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Einstein h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u1ea3i th\u1ecb v\u00e0 m\u1ed9t \u201ctin l\u00e0nh\u2019\u2019 cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. K\u1ef7 ni\u1ec7m Einstein l\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1edb v\u00e0 suy ng\u1eabm v\u1ec1 tin l\u00e0nh \u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c minh h\u1ecda b\u1edfi g\u1ea7n tr\u0103m b\u1ee9c \u1ea3nh hi\u1ebfm th\u1ea5y, m\u1ed7i ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec7n ng\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 tu\u1ef3 h\u1ee9ng \u0111\u1ecdc ri\u00eang bi\u1ec7t, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f3 nhi\u1ec1u li\u00ean k\u1ebft, v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc s\u1ebd c\u1ea3m \u01a1n t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 s\u01b0u t\u1ea7m gi\u00fap m\u00ecnh \u1edf ph\u1ee5 l\u1ee5c (trang 398-326) r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u00e1ng suy ng\u1eabm trong kho t\u00e0ng \u00fd t\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a Einstein v\u1ec1 nh\u00e2n sinh quan, v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n h\u00f3a, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng. T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o phong ph\u00fa, b\u1ea3n tr\u00edch d\u1eabn \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 chi ti\u1ebft. T\u1ea5t c\u1ea3 n\u00f3i l\u00ean c\u00e1i nghi\u00eam t\u00fac v\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 khi so\u1ea1n m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f4ng phu nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb v\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc \u0111\u1ee7 m\u1ecdi l\u1ee9a tu\u1ed5i: sinh vi\u00ean, gi\u1ea3ng vi\u00ean trung v\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u0103n h\u00f3a, gi\u00e1o d\u1ee5c, x\u00e3 h\u1ed9i, kinh t\u1ebf\u2026\u0111\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f9ng nhau trau d\u1ed3i ki\u1ebfn th\u1ee9c, th\u1ecfa m\u00e3n kh\u00e1t v\u1ecdng h\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1ee3ng chung c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n v\u01b0\u01a1n l\u00ean kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai c\u1ea7u ti\u1ebfn, \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo c\u00e1i ngh\u0129a <i>honn\u00eate homme<\/i> c\u1ee7a Ph\u00e1p. C\u00e1 nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf \u0111\u1ea5y kh\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Xin k\u1ebft th\u00fac b\u1eb1ng \u0111\u00f4i \u0111i\u1ec1u t\u1ea3n m\u1ea1n h\u01a1i ch\u00fat lo\u1ea1n \u0111\u1ec1. C\u00e1ch \u0111\u00e2y ba n\u0103m, t\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp qua ch\u01a1i v\u00e0 t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0o th\u0103m m\u1ed9t l\u1edbp h\u1ecdc c\u1eed nh\u00e2n to\u00e1n-l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Melbourne. Trong gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng kho\u1ea3ng g\u1ea7n hai tr\u0103m sinh vi\u00ean, ng\u1ea1c nhi\u00ean th\u1ea5y tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c1, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eebng ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng, gi\u00e1o s\u01b0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c \u00c1. Ngo\u00e0i ra t\u1eeb l\u00e2u, ai c\u0169ng bi\u1ebft s\u1ed1 sinh vi\u00ean ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean g\u1ed1c \u00c1 \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Berkeley chi\u1ebfm m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ec7 kh\u00e1 l\u1edbn, nhi\u1ec1u khi \u0111a s\u1ed1. M\u1eb7t kh\u00e1c, c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc b\u00ean \u00c2u M\u1ef9 t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m nay th\u1ea5y s\u1ed1 sinh vi\u00ean theo h\u1ecdc v\u1eadt l\u00fd (v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n) gi\u1ea3m \u0111i, v\u00e0 UNESCO khi l\u1ea5y n\u0103m 2005 k\u1ef7 ni\u1ec7m Einstein c\u0169ng h\u00e0m \u00fd b\u00e1o \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Ba c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ebb t\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i tr\u00ean c\u00f3 \u0103n nh\u1eb1m g\u00ec \u0111\u1ebfn b\u00e0i n\u00e0y, c\u00e1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc t\u1ef1 tr\u1ea3 l\u1eddi, ch\u1eafc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00fd. Th\u00f4i th\u00ec t\u00f9y theo ho\u00e0n c\u1ea3nh ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a t\u1eebng n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng sao b\u00e0n h\u1ebft, nh\u01b0ng ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn l\u00e0 tinh th\u1ea7n y\u00eau m\u1ebfn khoa h\u1ecdc, t\u01b0 duy \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o h\u00e3y c\u00f2n l\u1eadn \u0111\u1eadn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t m\u00ecnh, \u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 cu\u1ed1n Einstein l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u00f3n mua nhi\u1ec1u v\u00e0 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3n ch\u1ec9 sau v\u00e0i th\u00e1ng ra \u0111\u1eddi, v\u00e0 h\u00f4m nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi. Bi\u1ebft \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng l\u00e0 t\u00edn hi\u1ec7u m\u1ed9t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng m\u1eebng, v\u00e0 xin c\u1ea3m \u01a1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u201cch\u1ea5n d\u00e2n kh\u00ed, khai d\u00e2n tr\u00ed, h\u1eadu d\u00e2n sinh\u2019\u2019 m\u00e0 nh\u00e0 s\u0129 phu Phan Ch\u00e2u Trinh c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn v\u01b0\u1ee3t xa th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u1ed5 x\u00fay c\u1ea3 tr\u0103m n\u0103m r\u1ed3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Paris, 2007, xem l\u1ea1i 2015<\/span><\/p>\n<p><em>Xem th\u00eam<\/em>:<\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"S\u00e1ch Einstein, Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng (2018)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/sach-einstein-thuyet-tuong-doi-hep-va-rong\/\" rel=\"bookmark\">S\u00e1ch <i>Einstein, Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng<\/i> (2018)<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"S\u00e1ch Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng c\u1ee7a Einstein (2016)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/thuyet-tuong-doi-hep-va-rong\/\" rel=\"bookmark\">S\u00e1ch <i>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u1eb9p v\u00e0 r\u1ed9ng<\/i> c\u1ee7a Einstein (2016)<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"Albert Einstein \u2013 M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n (Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh gi\u1edbi thi\u1ec7u)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/einstein-mat-nhan-ban-nguyen-xuan-xanh-gioi-thieu\/\" rel=\"bookmark\">Albert Einstein \u2013 M\u1eb7t Nh\u00e2n B\u1ea3n<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"100 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng b\u1ecb l\u1ec7ch tr\u00ean tr\u1eddi\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/100-nam-anh-sang-bi-lech-tren-troi\/\" rel=\"bookmark\">100 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng b\u1ecb l\u1ec7ch tr\u00ean tr\u1eddi<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"L\u00fd thuy\u1ebft h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a Einstein\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ly-thuyet-hanh-phuc-cua-einstein\/\" rel=\"bookmark\">L\u00fd thuy\u1ebft h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a Einstein<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"C\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng (Albert Einstein)\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/con-ac-mong-albert-einstein\/\" rel=\"bookmark\">C\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng (Albert Einstein)<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"Einstein \u0103n Gi\u00e1ng Sinh \" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/einstain-an-giang-sinh\/\" rel=\"bookmark\">Einstein \u0103n Gi\u00e1ng Sinh <\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"V\u00e0i ng\u1ed9 nh\u1eadn v\u1ec1 Albert Einstein\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/vai-ngo-nhan-ve-albert-einstein\/\" rel=\"bookmark\">V\u00e0i ng\u1ed9 nh\u1eadn v\u1ec1 Albert Einstein<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"M\u1ed9t t\u1ea5m \u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Einstein do Halsman ch\u1ee5p\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/mot-tam-anh-lich-su-cua-einstein-do-halsman-chup\/\" rel=\"bookmark\">M\u1ed9t t\u1ea5m \u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Einstein do Halsman ch\u1ee5p<\/a><\/p>\n<p class=\"search-title\" style=\"padding-left: 40px\"><a title=\"Bao gi\u01a1\u0300 co\u0301 m\u00f4\u0323t \u0111\u00ea\u0300 thi v\u00ea\u0300 nha\u0300 ba\u0301c ho\u0323c Albert Einstein?\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/bao-gio-co-mot-de-thi-ve-nha-bac-hoc-albert-einstein\/\" rel=\"bookmark\">Bao gi\u01a1\u0300 co\u0301 m\u00f4\u0323t \u0111\u00ea\u0300 thi v\u00ea\u0300 nha\u0300 ba\u0301c ho\u0323c Albert Einstein?<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00e1ch EINSTEIN Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh &nbsp; S\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00e1c nh\u1eadn th\u1ee9c khoa h\u1ecdc v\u00e0o m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m suy y\u1ebfu tinh th\u1ea7n tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ngh\u00e8o n\u00e0n tinh th\u1ea7n c\u1ee7a n\u00f3. Albert Einstein L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u. Quy\u1ec3n s\u00e1ch EINSTEIN, ra m\u1eaft c\u00f4ng ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[2],"tags":[4],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4571,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/4571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}