{"id":699,"date":"2017-11-05T17:30:51","date_gmt":"2017-11-05T10:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=699"},"modified":"2024-04-30T21:41:23","modified_gmt":"2024-04-30T14:41:23","slug":"ky-yeu-dai-hoc-humboldt-200-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-dai-hoc-humboldt-200-nam\/","title":{"rendered":"K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000;font-family: Palatino-Linotype\">K\u1ef6 Y\u1ebeU \u0110\u1ea0I H\u1eccC HUMBOLDT 200 N\u0102M<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000;font-family: Palatino-Linotype\"> (1810\u22122010)<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\"><i>Ch\u1ee7 bi\u00ean<\/i>: <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u \u2013 Pierre Darriulat \u2013 Cao Huy Thu\u1ea7n<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">Ho\u00e0ng T\u1ee5y \u2013 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh \u2013 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">(\u0110\u01b0\u1ee3c trao <em>Gi\u1ea3i<\/em> <em>S\u00e1ch Hay<\/em> 2012)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 12pt\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong> <em>gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\"><span style=\"color: #000080\">Ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a Th\u1eddi \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a quy\u1ec1n uy. V\u00e0 s\u1ebd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u s\u1ec9 nh\u1ee5c cho nh\u00e2n lo\u1ea1i n\u1ebfu c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t, c\u00e1c qu\u1ed1c gia, bi\u1ec3n c\u1ea3, tinh t\u00fa trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng v\u00f4 bi\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng, nh\u01b0ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c th\u00ec l\u1ea1i b\u1ecb b\u00f3 h\u1eb9p trong c\u00e1i g\u00f3c nh\u1ecf c\u1ee7a th\u1eddi Trung c\u1ed5.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px\"><span style=\"color: #000080\">Francis Bacon<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\"><span style=\"color: #000080\">S\u1ef1 ph\u1ed3n vinh c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia gi\u1edd \u0111\u00e2y t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 th\u1ef1c hi\u1ec7n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nhi\u1ec1u h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, qua s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ngu\u1ed3n nh\u00e2n l\u1ef1c v\u00e0 tri th\u1ee9c t\u00edch l\u0169y; v\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh qu\u00e2n s\u1ef1 gi\u1eefa c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c \u2212 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ed1ng c\u00f2n, ti\u1ec1m t\u00e0ng v\u00e0 theo ngh\u0129a \u0111en. S\u1ee9c m\u1ea1nh ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, \u0111\u1ec3 gi\u00fap t\u1ea1o ra c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i l\u1edbn cho nh\u00e2n d\u00e2n, v\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u1ee1 b\u1ecf c\u00e1c ranh gi\u1edbi giai c\u1ea5p c\u00f2n di l\u1ea1i t\u1eeb qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px\"><span style=\"color: #000080\">Clark Kerr<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px\">C\u1ef1u ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ec7 th\u1ed1ng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc California<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\"><i>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/i>. Ch\u00fang t\u00f4i xin gi\u1edbi thi\u1ec7u l\u1ea1i s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ea1n \u0111\u1ecdc h\u00f4m nay. N\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1ea3y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, 2010, v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u tr\u00ed th\u1ee9c, nh\u00e2n s\u0129 v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u trong c\u0169ng nh\u01b0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ec1 t\u00e0i l\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u \u0110\u1ee9c, hay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt, v\u1edbi nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0 T\u1ef1 do gi\u1ea3ng d\u1ea1y, <i>Lehrfreiheit<\/i>, T\u1ef1 do h\u1ecdc, <i>Lernfreiheit<\/i>, v\u00e0 S\u1ef1 Th\u1ed1ng nh\u1ea5t gi\u1eefa Gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 Nghi\u00ean c\u1ee9u (<i>Einheit der Lehre und Forschung<\/i>), v\u00e0 c\u00e1c kinh nghi\u1ec7m th\u1ebf gi\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u ng\u00e0y nay tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u201c\u0111\u1ee9a con\u201d c\u1ee7a m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc b\u00e0 m\u1eb9 n\u00e0y. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 n\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e0o t\u1ea1o ngu\u1ed3n nh\u00e2n l\u1ef1c cao, m\u00e0 c\u00f2n s\u1ea3n xu\u1ea5t ra ngu\u1ed3n tri th\u1ee9c cho x\u00e3 h\u1ed9i. \u0110\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nhi\u1ec7m v\u1ee5, v\u00e0 l\u00e0m tr\u00f2n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ed9t s\u1ed1 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh t\u1eeb ph\u00eda x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 quy\u1ec1n t\u1ef1 ch\u1ee7, v\u00e0 t\u1ef1 do c\u1ea7n thi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">S\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed, kinh nghi\u1ec7m, vai tr\u00f2 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc trong c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i xuy\u00ean qua c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t c\u1ea7n nh\u1eefng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ea1nh nh\u01b0 \u0111\u1ea7u t\u00e0u, c\u00f3 th\u1ee9 h\u1ea1ng trong khu v\u1ef1c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e1 \u0111\u1ee1 cho cu\u1ed9c <i>c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a<\/i>. NXX2017<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2055\u2055\u2055<\/p>\n<p><em>V\u1edbi s\u1ef1 c\u1ed9ng t\u00e1c b\u00e0i v\u1edf c\u1ee7a g\u1ea7n 50 m\u01b0\u01a1i nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u<\/em>:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"color: #000080\">Philip G. Altbach (Boston) &#8211; B\u00ecnh Nguy\u1ec5n (Hoa K\u1ef3) &#8211; Tr\u1ea7n Nam B\u00ecnh (\u00dac) &#8211; Gerhard Casper (Stanford) &#8211; Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u (Chicago) &#8211; Pierre Darriulat (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Charles Day (Physics Today) &#8211; Tr\u1ea7n H\u1eedu D\u0169ng (Hoa K\u1ef3) &#8211; Gi\u00e1p V\u0103n D\u01b0\u01a1ng (Singapore) &#8211; Nguy\u1ec5n H\u1ea3i (Canada) &#8211; Ph\u00f9ng H\u1ed3 H\u1ea3i (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec7p (\u00dac) &#8211; Ph\u1ea1m Hi\u1ec7p (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Ph\u1ea1m Vi\u1ec7t H\u01b0ng (\u00dac) &#8211; Ho\u00e0ng Kh\u00e1ng (Hoa K\u1ef3) &#8211; L\u00ea Xu\u00e2n Khoa (California) &#8211; H\u00e0 Huy Kho\u00e1i (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2013 Minh Th\u01b0 (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; T\u00f4 Di\u1ec7u Lan (Hu\u1ebf) &#8211; Richard C. Levin (Yale) \u2013 B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u (Paris) &#8211; Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ly (TP HCM) &#8211; L\u00ea Th\u00e0nh Nghi\u1ec7p (Nh\u1eadt B\u1ea3n) &#8211; Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng (TP HCM) &#8211; Tr\u1ea7n Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u (Paris) &#8211; B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n (TP HCM) &#8211; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n (\u00dac) &#8211; Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3o (Aix \u2013 en Provence) &#8211; L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u1eafng (Canada) &#8211; Nguy\u1ec5n Q. Th\u1eafng (TP HCM) &#8211; \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Thi (Anh) &#8211; T\u00f4n Th\u1ea5t Nguy\u1ec5n Thi\u00eam (B\u1ec9) &#8211; L\u00e2m Quang Thi\u1ec7p (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Nguy\u1ec5n Minh Th\u1ecd (B\u1ec9) \u2013 L\u00ea Ho\u00e0ng Anh Th\u01b0 (TP HCM) &#8211; Cao Huy Thu\u1ea7n (Paris) &#8211; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u00ed (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Ng\u00f4 Vi\u1ec7t Trung (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n (\u00dac) &#8211; H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng (Paris) &#8211; Ho\u00e0ng T\u1ee5y (H\u00e0 N\u1ed9i) &#8211; V\u0169 H\u00e0 V\u0103n (Rutgers) &#8211; V\u0169 Quang Vi\u1ec7t (Hoa K\u1ef3) &#8211; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh (TP HCM) &#8211; Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam (Paris) &#8211; Shing-Tung Yau (Harvard) &#8211; Qiang Zha (Toronto)<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080\">(Hi\u1ec7n tr\u1ea1ng n\u0103m 2011)<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>L\u1edcI C\u00c1M \u01a0N<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080\"><strong>ACKNOWLEDGMENT<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080\"><strong>DANKSAGUNG<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>K\u1ef7 y\u1ebfu<\/em> Humboldt xin g\u1eedi l\u1eddi tri \u00e2n s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>1. \u0110\u1ea0I H\u1eccC HOA SEN, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a TS B\u00f9i Tr\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng,<br \/>\n2. ASIA FOUNDATION, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a TS Kim Ninh, v\u00e0<br \/>\n3. VI\u1ec6N V\u0102N H\u00d3A GOETHE TP H\u1ed2 CH\u00cd MINH, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a TS Paul Weinig,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0111\u00e3 \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00e0 t\u00e0i tr\u1ee3 chi ph\u00ed xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 K\u1ef7 y\u1ebfu Humboldt \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 ra m\u1eaft v\u00e0 mang nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ebfn c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y. K\u1ef7 y\u1ebfu, <em>Festschrift<\/em>, l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh v\u00e0 l\u00e0m lan t\u1ecfa c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng khai ph\u00e1 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng hay nh\u00e2n lo\u1ea1i. <em>Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh gi\u00e0u c\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c gi\u00e0u c\u00f3<\/em>, nh\u01b0 Andrew Carnegie, nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp Qu\u1ef9 Carnegie v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c n\u00f3i. Ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng t\u1ecf l\u00f2ng c\u00e1m \u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd h\u00ecnh \u1ea3nh, s\u00e1ch b\u00e1o m\u00e0 m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00edch d\u1eabn v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng v\u00ec m\u1ee5c ti\u00eau v\u00f4 v\u1ecb l\u1ee3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00e1m \u01a1n c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u00e3 n\u1ed3ng nhi\u1ec7t h\u1ee3p t\u00e1c v\u00e0 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn K\u1ef7 y\u1ebfu: GS Philip G. Altbach (Boston), Gerhard Casper (Stanford), Shing-Tung Yau (Harvard), Richard C. Levin (Yale), Qiang Zha (Toronto).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/null.jpeg?resize=406%2C619&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"406\" height=\"619\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt<br \/>\nNh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Tri Th\u1ee9c, 2011<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 24pt\"><strong>M\u1ee4C L\u1ee4C<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><br \/>\nK\u1ef7 y\u1ebfu Humboldt<em> hay l\u00e0<\/em> T\u00ecm l\u1ea1i ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh thay m\u1eb7t Ban Ch\u1ee7 bi\u00ean) 11<\/p>\n<p><em>Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n<\/em><br \/>\nL\u1ea1i l\u1ee1 m\u1ed9t chuy\u1ebfn t\u00e0u &#8211; L\u00e1 th\u01b0 g\u1eedi Ban ch\u1ee7 bi\u00ean 21<\/p>\n<p><em>Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng<\/em><br \/>\n\u201cB\u00e0ng ho\u00e0ng khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u201d 29<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N I <\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>L\u1ecaCH S\u1eec<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/em><br \/>\n\u0110\u1ea1i h\u1ecdc. L\u1ecbch s\u1eed m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m 33<\/p>\n<p><em>Cao Huy Thu\u1ea7n<\/em><br \/>\nHumboldt 1810: Gi\u1eefa hai t\u1ef1 do 145<\/p>\n<p><em>B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n<\/em><br \/>\nL\u00fd t\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c Humboldt &#8211; M\u00f4 h\u00ecnh hay huy\u1ec1n tho\u1ea1i? 163<\/p>\n<p><em>Werner Jaeger<\/em><br \/>\nPAIDEIA hay l\u00e0 Gi\u00e1o d\u1ee5c Hy L\u1ea1p (Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh s\u01b0u t\u1ea7m v\u00e0 chuy\u1ec3n ng\u1eef) 177<\/p>\n<p><em>Wilhelm von Humboldt<\/em><br \/>\nTinh th\u1ea7n v\u00e0 c\u01a1 c\u1ea5u t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf khoa h\u1ecdc cao \u1edf Berlin (Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn B\u00ecnh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh chuy\u1ec3n ng\u1eef) 187<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N II<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>T\u1ed4NG QU\u00c1T<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n Quang Ri\u1ec7u<\/em><br \/>\nPha\u0301t tri\u00ea\u0309n va\u0300 gia\u0309ng da\u0323y nga\u0300nh khoa ho\u0323c vu\u0303 tru\u0323 203<\/p>\n<p><em>L\u00ea \u0110\u00ecnh Th\u1eafng<\/em><br \/>\nKhoa ho\u0323c di\u0323ch vu\u0323 213<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n Minh Th\u1ecd<\/em><br \/>\nNh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c m\u1edbi 229<\/p>\n<p><em>Ng\u00f4 Vi\u1ec7t Trung<\/em><br \/>\nH\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u1edf \u0110\u1ee9c 235<\/p>\n<p><em>T\u00f4n Th\u1ea5t Nguy\u1ec5n Thi\u00eam<\/em><br \/>\nTh\u01b0\u1ee3ng Ngu\u1ed3n v\u00e0 H\u1ea1 Ngu\u1ed3n c\u1ee7a H\u1ec7 Th\u1ed1ng Gi\u00e1o D\u1ee5c \u0110\u00e0o T\u1ea1o 241<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N III<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>HOA K\u1ef2 &#8211; CANADA<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>V\u0169 Quang Vi\u1ec7t<\/em><br \/>\n\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 259<\/p>\n<p><em>V\u0169 Quang Vi\u1ec7t<\/em><br \/>\nSo s\u00e1nh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam 279<\/p>\n<p><em>L\u00e2m Quang Thi\u1ec7p<\/em><br \/>\nHumboldt, Hoa K\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam 291<\/p>\n<p><em>Ph\u1ea1m Hi\u1ec7p<\/em><br \/>\nVennevar Bush, Khoa h\u1ecdc: bi\u00ean gi\u1edbi v\u00f4 t\u1eadn 307<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n H\u1ea3i<\/em><br \/>\nT\u1ed5ng quan v\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c Canada 315<\/p>\n<p><em>Frank T. Rhodes<\/em><br \/>\nT\u1ea1o d\u1ef1ng T\u01b0\u01a1ng lai<br \/>\n(Tr\u00edch \u0111o\u1ea1n t\u1eeb quy\u1ec3n s\u00e1ch The Creation of the Future c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3; quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng Kh\u00e1ng, T\u00f4 Di\u1ec7u Lan v\u00e0 L\u00ea L\u01b0u Di\u1ec7u \u0110\u1ee9c chuy\u1ec3n ng\u1eef. Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho ph\u1ea7n tr\u00edch \u0111o\u1ea1n) 325<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N <\/strong><\/span><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>I<\/strong><\/span><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>V<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>\u00daC &#8211; NH\u1eacT B\u1ea2N<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>Ph\u1ea1m Vi\u1ec7t H\u01b0ng<\/em><br \/>\nN\u1ec1n khoa h\u1ecdc Australia: M\u1ed9t kim t\u1ef1 th\u00e1p v\u1eefng ch\u1eafc! 353<\/p>\n<p><em>Tr\u1ea7n Nam B\u00ecnh &amp; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec7p<\/em><br \/>\nTinh th\u1ea7n Humboldt trong c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u00dac 371<\/p>\n<p><em>L\u00ea Th\u00e0nh Nghi\u1ec7p<\/em><br \/>\nHi\u1ec7n tr\u1ea1ng gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Nh\u1eadt B\u1ea3n 397<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N V<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>TRUNG QU\u1ed0C<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>Charles Day<\/em><br \/>\nV\u1eadt l\u00fd \u1edf Trung Qu\u1ed1c (Ph\u1ea1m Hi\u1ec7p \u2013 V\u00e2n Anh chuy\u1ec3n ng\u1eef. Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n bi\u00ean t\u1eadp) 421<\/p>\n<p><em>Shing-Tung Yau<\/em><br \/>\nKhoa H\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng Ngh\u1ec7 \u1edf Trung Qu\u1ed1c (\u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Thi chuy\u1ec3n ng\u1eef) 439<\/p>\n<p><em>Qiang Zha<\/em><br \/>\nT\u1ef1 do h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c Trung Qu\u1ed1c (Ph\u1ea1m Hi\u1ec7p chuy\u1ec3n ng\u1eef) 453<\/p>\n<p><em>Box 1<\/em><br \/>\nC\u00e1c tr\u1edf ng\u1ea1i tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u00e1c Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c (T\u00f4 Di\u1ec7u Lan chuy\u1ec3n ng\u1eef) 459<\/p>\n<p><em>Hegel<\/em><br \/>\nV\u1ec1 Trung Hoa v\u00e0 tinh th\u1ea7n khoa h\u1ecdc (Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh s\u01b0u t\u1ea7m v\u00e0 chuy\u1ec3n ng\u1eef) 461<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N VI<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>VI\u1ec6T NAM<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em>Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u<\/em><br \/>\n&#8220;M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ea7n t\u1ef1 do tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i&#8221; 471<\/p>\n<p><em>Ph\u00f9ng H\u1ed3 H\u1ea3i<\/em><br \/>\nB\u1eafc c\u1ea7u nh\u1ecf qua s\u00f4ng hung d\u1eef 477<\/p>\n<p><em>H\u00e0 Huy Kho\u00e1i<\/em><br \/>\nNg\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u &#8211; t\u1ef1 h\u00e0o, vui m\u1eebng, v\u00e0 suy ngh\u0129 481<\/p>\n<p><em>Ho\u00e0ng T\u1ee5y<\/em><br \/>\nBa v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay 491<\/p>\n<p><em>B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u<\/em><br \/>\nGi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0o cho Vi\u1ec7t Nam? 497<\/p>\n<p><em>Box 2<\/em><br \/>\nB\u00e0i h\u1ecdc t\u1eeb b\u00f3ng \u0111\u00e1 cho qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (T\u00f4 Di\u1ec7u Lan chuy\u1ec3n ng\u1eef) 511<\/p>\n<p><em>Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/em><br \/>\nM\u1ea1n \u0111\u00e0m v\u1ec1 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam 513<\/p>\n<p><em>Pierre Darriulat<\/em><br \/>\nChi\u1ebfc b\u00faa l\u1edbn h\u01a1n 521<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u<\/em><br \/>\nWilhelm von Humboldt c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e9n r\u1ec5 \u1edf Vi\u1ec7t Nam 527<\/p>\n<p><em>Box 3<\/em><br \/>\nC\u00e1c vi\u1ec7n IIT c\u1ee7a \u1ea4n \u0111\u1ed9 (T\u00f4 Di\u1ec7u Lan chuy\u1ec3n ng\u1eef) 535<\/p>\n<p><em>L\u00ea Xu\u00e2n Khoa<\/em><br \/>\n\u0110\u1ea1i h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam tr\u01b0\u1edbc 1975. H\u1ed3i t\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh 537<\/p>\n<p><em>Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3o<\/em><br \/>\n\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb s\u1ee5p \u0111\u1ed7 \u0111\u1ebfn h\u1ed3i sinh. Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n 553<\/p>\n<p><em>Minh Th\u01b0<\/em><br \/>\nNh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1edbn kh\u00f4ng mai m\u1ed9t theo \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi 573<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/em><br \/>\nV\u0169 \u0110\u00ecnh H\u00f2e. M\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n b\u1ea3n v\u00e0 v\u1ecb nh\u00e2n sinh c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam 581<\/p>\n<p><em>Pierre Darriulat<\/em><br \/>\nH\u1ed3 \u0110\u1eafc Di. B\u1ee5c nh\u00e0 kh\u00f4ng thi\u00eang 591<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u00ed<\/em><br \/>\nT\u1ea1 Quang B\u1eedu v\u1edbi n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc 595<\/p>\n<p><em>Tr\u1ea7n H\u1eefu D\u0169ng<\/em><br \/>\nTr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam 605<\/p>\n<p><em>Box 4<\/em><br \/>\nVai tr\u00f2 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ki\u1ec1u d\u00e2n (T\u00f4 Di\u1ec7u Lan chuy\u1ec3n ng\u1eef) 613<\/p>\n<p><em>Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng<\/em><br \/>\nV\u1ea5n \u0111\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi trong nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc 615<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n Q. Th\u1eafng<\/em><br \/>\nQu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Vi\u1ec7t Nam 627<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n H\u1ea3i<\/em><br \/>\nM\u1ed9t s\u1ed1 chuy\u1ec7n linh tinh v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc VN 639<\/p>\n<p><em>V\u0169 H\u00e0 V\u0103n<\/em><br \/>\nCon s\u1ed1 20.000 645<\/p>\n<p><em>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa Sen<\/em><br \/>\nNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i mong \u0111\u1ee3i g\u00ec \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc? (L\u00ea Ho\u00e0ng Anh Th\u01b0 thu th\u1eadp v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n) 647<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n &amp; Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ly<\/em><br \/>\nVai tr\u00f2 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc trong n\u1ec1n kinh t\u1ebf tri th\u1ee9c \u1edf Vi\u1ec7t Nam 663<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n<\/em><br \/>\nTi\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc<\/p>\n<p><em>H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng<\/em><br \/>\nKi\u1ec3m \u0111\u1ecbnh ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1o d\u1ee5c VN 699<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n<\/em><br \/>\nGi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Th\u00e1i Lan 719<\/p>\n<p><em>Gi\u00e1p V\u0103n D\u01b0\u01a1ng<\/em><br \/>\nTri\u1ebft l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c: C\u1ea7n hay kh\u00f4ng? 729<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>PH\u1ea6N VII<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>TR\u01af\u1edaC TH\u1ec0M TH\u1ebe K\u1ef6 21<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Gerhard Casper<\/em><br \/>\n\u01afu \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eadp trung. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf k\u1ef7 21 (Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh chuy\u1ec3n ng\u1eef) 739<\/p>\n<p><em>Richard C. Levin<\/em><br \/>\nS\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c1 (Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ly chuy\u1ec3n ng\u1eef) 755<\/p>\n<p><em>Philip G. Altbach<\/em><br \/>\nTh\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c1? (Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ly chuy\u1ec3n ng\u1eef) 775<\/p>\n<p><em>Philip G. Altbach<\/em><br \/>\nC\u00e1c \u0111\u1ebf ch\u1ebf Tri th\u1ee9c v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n (T\u00f4 Di\u1ec7u Lan chuy\u1ec3n ng\u1eef) 783<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a K\u1ef7 y\u1ebfu<\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">(2010)<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px;padding-right: 30px\"><span style=\"color: #000080\">Trong c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ec3 sinh v\u1eadt, v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u giai \u0111o\u1ea1n canh t\u00e2n hay lai gi\u1ed1ng khi c\u00f3 nh\u1eefng h\u00ecnh th\u00e1i m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, m\u1ed9t trong nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ch\u00edn. N\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn do c\u00f4ng lao c\u1ee7a Wilhelm von Humboldt\u2026 Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c, m\u00e0 to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi h\u1ecdc thu\u1eadt mang \u01a1n \u00f4ng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px;padding-right: 30px\"><span style=\"color: #000080\">ERIC ASHBY<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px;padding-right: 30px\"><span style=\"color: #000080\">Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c Anh<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u0103m 2010 k\u1ef7 ni\u1ec7m m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a trong l\u00e3nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc: \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt tr\u00f2n hai tr\u0103m n\u0103m tu\u1ed5i, 1810 \u2013 2010. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u00e0n b\u1ea1c nhau v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam c\u00f9ng l\u00e0m s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu Humboldt 200 n\u0103m. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 c\u00e1i ch\u00eca kh\u00f3a c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u1ea5n h\u01b0ng qu\u1ed1c gia, c\u1ee7a c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c trao s\u1ee9 m\u1ec7nh thi\u00eang li\u00eang n\u00e0y. Kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf, gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ta \u201c<i>kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ee5t h\u1eadu m\u00e0 \u0111i l\u1ea1c ra ngo\u00e0i con \u0111\u01b0\u1eddng chung c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi<\/i>, h\u1ebft s\u1ee9c \u2018kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ai\u2019 v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c m\u1ecdi v\u1ea5p v\u00e1p, kh\u00f3 kh\u0103n khi h\u1ed9i nh\u1eadp n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1ea5n ch\u1ec9nh\u201d nh\u01b0 GS Ho\u00e0ng T\u1ee5y \u0111\u00e3 c\u1ea3nh b\u00e1o. Tr\u00ean h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c di\u1ec5n \u0111\u00e0n khoa h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, Vi\u1ec7t Nam \u0111ang thua thi\u1ec7t, v\u00e0 \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c tr\u1ec5 t\u00e0u (xin xem b\u00e0i <i>L\u1ea1i l\u1ee1 m\u1ed9t chuy\u1ebfn t\u00e0u <\/i>c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>V\u00ec sao ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt (Berlin, \u0110\u1ee9c) l\u00e0 <i>B\u00e0 M\u1eb9<\/i> c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ebf gi\u1edbi. N\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ebf gi\u1edbi, t\u1eeb ch\u00e2u \u00c2u, Hoa K\u1ef3, \u0111\u1ebfn Nh\u1eadt B\u1ea3n, ch\u00e2u \u00c1\u2026 \u0111\u1ec1u mang d\u00f2ng m\u00e1u n\u00e0y trong ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc gi\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1i t\u00ean Wilhelm von Humboldt (1767-1835) l\u00e0 nh\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Ph\u1ed5 th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 19, v\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1eb7t ra cho \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Berlin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1810 trong tinh th\u1ea7n khai ph\u00f3ng v\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng s\u1ef1 k\u00ecm h\u00e3m v\u00e0 tr\u00ec tr\u1ec7 tr\u00ed th\u1ee9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u1ed5 \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 18. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i to\u00e0n b\u1ed9 khu\u00f4n m\u1eb7t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c, g\u00f3p ph\u1ea7n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c l\u00ean v\u1ecb tr\u00ed c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c v\u1ec1 kinh t\u1ebf, qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19 v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, m\u00e0 c\u00f2n \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn lao l\u00ean to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin ra \u0111\u1eddi trong t\u00ecnh c\u1ea3nh Ph\u1ed5 b\u1ecb l\u00e0m nh\u1ee5c khi b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Napoleon \u0111\u00e1nh s\u1ee5p trong m\u1ed9t ng\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 1806. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin ra \u0111\u1eddi nh\u1eb1m \u201c<i>l\u1ea5y nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh tinh th\u1ea7n b\u00f9 \u0111\u1eafp nh\u1eefng t\u1ed5n th\u1ea5t v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t<\/i>\u201d nh\u01b0 vua Ph\u1ed5 Friedrich Wilhelm III kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh. Th\u1ef1c t\u1ebf, qua m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Berlin, Humboldt \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i cho qu\u1ed1c gia Ph\u1ed5 nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh tinh th\u1ea7n th\u1ea7n k\u1ef3, \u0111\u1ec3 Ph\u1ed5 sau h\u01a1n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 l\u1ed9t x\u00e1c, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ngang b\u1eb1ng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin l\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed, khai minh theo tinh th\u1ea7n Immanuel Kant h\u00f2a l\u1eabn tinh th\u1ea7n nh\u00e2n v\u0103n c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a (t\u00e2n) nh\u00e2n v\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n b\u1edfi c\u00e1c \u0111\u1ea1i v\u0103n h\u00e0o nh\u01b0 Goethe, Schiller, c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a duy t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc \u0110\u1ee9c nh\u01b0 Fichte, Schelling, Hegel \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Humboldt \u0111\u01b0a l\u00ean th\u00e0nh v\u0103n h\u00f3a. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u1ee7a s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u1ee7a t\u1ef1 do gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, v\u00e0 t\u1ef1 do h\u1ecdc, m\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u0111i t\u00ecm ch\u00e2n l\u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u00f3 nh\u1eb1m ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n, ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc l\u00e0 \u201cc\u00e1i m\u00e0 m\u00e3i m\u00e3i ph\u1ea3i \u0111i t\u00ecm\u201d nh\u01b0 Humboldt quan ni\u1ec7m v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin l\u00e0 ni\u1ec1m m\u01a1 \u01b0\u1edbc gi\u1ea3i ph\u00f3ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e0n di\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a gi\u1edbi tinh hoa \u0110\u1ee9c. C\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1ea3i ph\u00f3ng con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c gia; c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e2n c\u00e1ch khoa h\u1ecdc m\u1ea1nh, m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia m\u1ea1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea1i h\u1ecdc tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ec3 ch\u1ebf cho khoa h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ec7 th\u1ed1ng, v\u1edbi t\u00ednh khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean v\u1ecb tr\u00ed h\u00e0ng \u0111\u1ea7u cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u00e0nh h\u1ecdc, v\u00e0 l\u00e0m n\u00f2ng c\u1ed1t cho gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia: \u201c\u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf khoa h\u1ecdc cao nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao, m\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i t\u1ee5 l\u1ea1i, d\u1ef1a l\u00ean s\u1ee9 m\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf l\u00e0 vun b\u1ed3i khoa h\u1ecdc theo ngh\u0129a s\u00e2u r\u1ed9ng nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3.\u201d S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c ti\u1ebfp x\u00fac v\u00e0 chuy\u1ec3n l\u1eeda m\u1ea1nh m\u1ebd gi\u1eefa c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 trong nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t \u201cc\u1ed7 m\u00e1y\u201d s\u1ea3n xu\u1ea5t nh\u00e2n t\u00e0i cho qu\u1ed1c gia. \u201c\u1ede \u0110\u1ee9c, c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi h\u1ecd cho vi\u1ec7c vun x\u1edbi khoa h\u1ecdc, v\u00e0 cho h\u01b0\u1edbng (ph\u00e1t tri\u1ec3n) c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c h\u00e0n l\u00e2m. H\u1ecd x\u00e2y nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ebf cho v\u0103n h\u00f3a cao c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u00f3 khoa th\u1ea7n h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f2n t\u1ea7m quan tr\u1ecdng hay s\u1ef1 l\u1ed7i l\u1ea1c g\u00ec h\u01a1n ph\u1ea7n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f2n l\u1ea1i; v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u00f3 m\u1edbi th\u1eadt l\u00e0 \u2018\u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u2019, b\u1edfi v\u00ec ch\u00fang n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n v\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n cho to\u00e0n th\u1ec3 tri th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111i t\u00ecm kh\u00f4ng gian cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u00ecnh th\u00e1i c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ed th\u1ee9c\u201d, nh\u01b0 Thomas Huxley, b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u1ee7a Charles Darwin \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u0103m 1868.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u00e3 hai tr\u0103m n\u0103m r\u1ed3i m\u00e0 Gerhard Casper, l\u00fac c\u00f2n l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Stanford, trong b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i h\u1ecdc B\u1eafc Kinh n\u0103m 1998 \u0111\u1ec3 k\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n khen ng\u1ee3i r\u1eb1ng v\u0103n ki\u1ec7n tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt \u201c<i>V\u1ec1 Tinh th\u1ea7n v\u00e0 H\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c Th\u1ec3 ch\u1ebf khoa h\u1ecdc cao \u1edf Berlin<\/i>\u201d, \u201cc\u00f3 l\u1ebd ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129 s\u00fac t\u00edch nh\u1ea5t ch\u01b0a h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ec3 ch\u1ebf. C\u00e1c \u00fd ngh\u0129 n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 m\u1ea5t \u0111i t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a ch\u00fang, m\u1eb7c cho c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i trong kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u00ednh uy\u00ean b\u00e1c v\u00e0 trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m h\u01a1n hai th\u1ebf k\u1ef7 qua.\u201d Ch\u00ednh c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a Humboldt v\u1eabn c\u00f2n d\u1eabn d\u1eaft \u00f4ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Stanford th\u00e0nh c\u00f4ng trong hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 1992 \u2013 2000, nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 di\u1ec5n gi\u1ea3i trong m\u1ed9t b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh t\u1ea1i Institute for Advanced Study Berlin sau \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Berlin \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u r\u1ed9ng l\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ef1 minh ch\u1ee9ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c, l\u00e0 m\u1ed9t \u201cMecca\u201d cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c \u0111\u1ebfn chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 tham kh\u1ea3o. Nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c khai ph\u00e1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ee9c. Tappan c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Michigan, Eliot c\u1ee7a Harvard, White c\u1ee7a Cornell, Gilman c\u1ee7a Johns Hopkins, t\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u201cu\u1ed1ng c\u00f9ng d\u00f2ng su\u1ed1i h\u00e0n l\u00e2m\u201d c\u1ee7a \u0110\u1ee9c. T\u1eeb 1860 \u0111\u1ebfn 1914 h\u00e0ng ng\u00e0n sinh vi\u00ean c\u1ee7a Anh v\u00e0 c\u1ea3 Hoa K\u1ef3 \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c (Robert Oppenheimer l\u00e0 m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 n\u1ed5i ti\u1ebfng). H\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1edbi tinh th\u1ea7n gi\u00e1o d\u1ee5c b\u1eb1ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 uy\u00ean b\u00e1c. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Johns Hopkins v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1876 c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1ea1i \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cG\u00f6ttingen t\u1ea1i Baltimore\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c trao ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt \u0111\u1ec3 th\u1eafp s\u00e1ng b\u00ean kia b\u1edd \u0110\u1ea1i t\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Khi \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, th\u00ec n\u00f3 c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy tho\u00e1i do s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ed9i t\u1ea1i, nh\u01b0 nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh, th\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc gi\u1ea3 \u0110\u1ee9c l\u00fac \u0111\u00f3 nh\u01b0 Max Weber \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y \u1edf n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 \u0111ang l\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c. V\u00e0 sau giai \u0111o\u1ea1n th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a qu\u1ed1c x\u00e3 v\u00e0 sau khi th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai thi\u00eau h\u1ee7y n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c2u, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng m\u1edbi: Hoa K\u1ef3. V\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ea3i ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 kh\u00f4ng k\u00e9m nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1eebng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c 100 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Trong nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t Humboldt h\u01a1n c\u1ea3 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua hai s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i quan tr\u1ecdng trong l\u1ecbch s\u1eed. Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ee9 nh\u1ea5t di\u1ec5n ra v\u00e0o ph\u1ea7n ba cu\u1ed1i c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 19 b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o lu\u1eadt giao \u0111\u1ea5t \u201cMorrill Act\u201d n\u0103m 1862, v\u00e0 b\u1eb1ng tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u theo m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c. Hai y\u1ebfu t\u1ed1, tinh th\u1ea7n tr\u00ed th\u1ee9c \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n b\u1edfi n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c, v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u00fay (populism) Hoa K\u1ef3, \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u1ee3p nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, v\u00e0 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc chu\u1ea9n b\u1ecb c\u01a1 s\u1edf quy m\u00f4 nh\u1ea5t cho cu\u1ed9c Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ee9 hai s\u1ebd di\u1ec5n ra sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc n\u00e0y l\u00ean v\u1ecb tr\u00ed cao nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 r\u1ea5t t\u1ef1 h\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1ea1o m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc tinh hoa r\u1ea5t b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a h\u1ecd theo c\u00f4ng th\u1ee9c: \u201c\u0110\u1ea1i h\u1ecdc c\u1eed nh\u00e2n ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Oxford (nh\u00e2n v\u0103n), \u0110\u1ea1i h\u1ecdc cao h\u1ecdc ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u1ee9c (nghi\u00ean c\u1ee9u), \u0110\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u1ee5c v\u1ee5 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3!\u201d (Jonathan R. Cole). \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00ean th\u00e0nh \u201c\u0110a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u201d, Multiversity, l\u00ean th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ee7a tri th\u1ee9c, v\u1edbi qui m\u00f4 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, v\u1eeba c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t tinh hoa c\u1ee7a Humboldt v\u1eeba c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1ea1i ch\u00fang \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a M\u1ef9. \u201c\u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u1edbn ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc tinh hoa \u2013 tinh hoa c\u1ee7a gi\u00e1 tr\u1ecb &#8211; nh\u01b0ng n\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t tri\u1ebft l\u00fd b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng\u201d (Clark Kerr). Th\u1eadt l\u00e0 \u201cki\u1ec3u M\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u00dd ngh\u0129a n\u00e0o ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam cho \u0111\u1ebfn nay l\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng tri\u1ebft l\u00fd, \u00fd th\u1ee9c l\u1ecbch s\u1eed s\u00e2u xa, v\u00e0 c\u00f2n xa v\u1edbi s\u1ee9 m\u1ea1ng v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n v\u0103n, khai minh m\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111em l\u1ea1i cho x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt \u0111\u00e3 b\u00e9n r\u1ec5 h\u01a1n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, b\u1edfi nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111i tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 GS H\u1ed3 \u0110\u1eafc Di, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng T\u1ea1 Quang B\u1eedu, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 c\u00f2n r\u1ea5t lu m\u1edd. Nghi\u00ean c\u1ee9u, h\u1ecdc thu\u1eadt ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u00e0u c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea1p ch\u00ed gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m di\u1ec5n \u0111\u00e0n trung th\u1ef1c cho tr\u00ed th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Vi\u1ec7t Nam d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a c\u00f3 v\u0103n h\u00f3a gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc r\u1ed9ng r\u00e3i cho m\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay \u0111ang b\u1ecb xem xu\u1ed1ng c\u1ea5p so v\u1edbi khu v\u1ef1c m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cb\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng\u201d v\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u. Bao nhi\u00eau n\u1ed7 l\u1ef1c anh d\u0169ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u1ec1n m\u00f3ng gi\u00e1o d\u1ee5c trung b\u00ecnh l\u00e0m b\u1ec7 ph\u00f3ng, nay \u0111ang b\u1ecb x\u00f3i m\u00f2n, ch\u1ee9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc VN th\u0103ng hoa. Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u v\u1edbi chi\u1ebfc huy ch\u01b0\u01a1ng Fields danh gi\u00e1, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng n\u0103m k\u1ef7 ni\u1ec7m \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt, \u0111\u00e3 soi s\u00e1ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft kho\u1ea3ng c\u00e1ch l\u1edbn lao b\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd gi\u1eefa s\u1ef1 th\u1eadt ti\u1ec1m n\u0103ng v\u00e0 hi\u1ec7n th\u1ef1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, gi\u1eefa \u201c<i>thi ca v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt<\/i>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Vi\u1ec7t Nam trong kho\u1ea3ng gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 20 c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t \u2018th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0ng\u2019 h\u1ecdc gi\u1ea3, m\u1ed9t \u2018galaxy\u2019 h\u1ecdc gi\u1ea3 v\u1eeba Qu\u1ed1c h\u1ecdc, v\u1eeba T\u00e2y h\u1ecdc, m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p, m\u00e0 n\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy th\u00ec n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u00f4m nay ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ec9nh cao trong khu v\u1ef1c. Mi\u1ec1n Nam tr\u01b0\u1edbc 1975 c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea7y hy v\u1ecdng, r\u1ea5t khai ph\u00f3ng, d\u00e2n t\u1ed9c, r\u1ea5t t\u1ef1 ch\u1ee7, v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf. Nay nh\u00ecn l\u1ea1i, c\u1ea3 th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0ng \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 qua \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf, v\u00e0 tinh th\u1ea7n h\u1ecdc thu\u1eadt h\u00f4m nay kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1ed1ng tinh th\u1ea7n h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a h\u00f4m qua.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Thi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng, thi\u1ebfu \u00fd ch\u00ed, \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ee9 m\u1ea1ng v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nh\u01b0 ch\u00eca kh\u00f3a trong vi\u1ec7c canh t\u00e2n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, thi\u1ebfu tinh th\u1ea7n nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc thu\u1eadt l\u00e0m hoa ti\u00eau, thi\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, khai minh v\u00e0 t\u00e2m huy\u1ebft trong vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, thi\u1ebfu nh\u1eefng \u0111\u00f2n b\u1ea9y hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u1ecdng \u0111\u00e3i nh\u00e2n t\u00e0i, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ti\u00eau c\u1ef1c ng\u00f5 ng\u00e1ch, qu\u1ea3n l\u00fd h\u00e0nh ch\u00e1nh c\u00f2n n\u1eb7ng, \u0111\u1eb7t quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee5c b\u1ed9 l\u1ea5n \u00e1t quy\u1ec1n l\u1ee3i qu\u1ed1c gia, s\u1ef1 b\u1ecf m\u1eb7c t\u1eeb ph\u00eda nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao nh\u1ea5t, thi\u1ebfu nh\u1eefng v\u1ecb ch\u1ec9 huy t\u00e0i gi\u1ecfi trong m\u1eb7t tr\u1eadn gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 khoa h\u1ecdc, \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng l\u00fd do \u0111\u00e3 ng\u0103n c\u1ea3n s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam m\u1ea5y th\u1eadp ni\u00ean qua, v\u00e0 l\u00e0m cho n\u00f3 ch\u1eadm ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 ai mang trong m\u00ecnh \u00fd ni\u1ec7m \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0 duy v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang theo s\u1ef1 vi\u1ec7c cho \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u201d (Karl Jaspers).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n r\u1ea5t y\u1ebfu so v\u1edbi s\u1ee9 m\u1ea1ng n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a n\u00f3. Th\u1ef1c t\u1ebf qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ea9m th\u1ea5u c\u1ee7a tri th\u1ee9c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0o x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00f2n qu\u00e1 \u00edt, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n; ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, nh\u1eefng ti\u00eau c\u1ef1c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u1ea9m th\u1ea5u s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0m cho n\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0m cho khoa h\u1ecdc kh\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u201cC\u00e1c b\u1ec7nh ngo\u00e0i da b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ebfn n\u1ed9i t\u1ea1ng\u201d nh\u01b0 Maxim Gorki n\u00f3i v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c Nga. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u201c\u0111an v\u00e0o t\u1ea5m v\u1ea3i x\u00e3 h\u1ed9i, ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 kinh t\u1ebf\u201d. Mu\u1ed1n hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, s\u1ef1 h\u01b0ng ph\u1ea5n, hay s\u1ef1 tr\u00ec tr\u1ec7, ch\u1ec9 c\u1ea7n nh\u00ecn v\u00e0o t\u1ea5m v\u1ea3i x\u00e3 h\u1ed9i bao quanh n\u00f3 \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u c\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u01a1 tinh th\u1ea7n v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111ang chi ph\u1ed1i n\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Qua s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n <i>\u0111i t\u00ecm l\u1ea1i ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc<\/i> th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0y, s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi v\u00e0 khung c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed h\u1ebft s\u1ee9c \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111i xa, v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn lao c\u1ee7a n\u00f3 l\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3, v\u00e0 v\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u n\u00e0y, t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ee9 m\u1ec7nh v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ebd \u0111\u1ec1 c\u1eadp m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a n\u1ec1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay, v\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc VN, nh\u1eefng g\u00ec trong kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u00fang t\u00f4i trong s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu, trong m\u1ed9t th\u1eddi gian r\u1ea5t h\u1ea1n ch\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 vai tr\u00f2 l\u1ecbch s\u1eed, v\u00e0 \u00fd ni\u1ec7m v\u1ec1 \u2018h\u00ecnh d\u00e1ng\u2019 c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">K\u1ef7 y\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t Ban ch\u1ee7 bi\u00ean gi\u00e0u nhi\u1ec7t t\u00ecnh v\u00e0 mong mu\u1ed1n th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ec1 t\u00e0i r\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a n\u00e0y: Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u (Chicago), Pierre Darriulat (H\u00e0 n\u1ed9i), Cao Huy Thu\u1ea7n (Paris), Ho\u00e0ng T\u1ee5y (H\u00e0 n\u1ed9i), Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh (HCM), Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam (Paris), v\u00e0 m\u1ed9t Ban t\u01b0 v\u1ea5n g\u1ed3m B\u00f9i Tr\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng, Chu H\u1ea3o, B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Minh Th\u1ecd, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n, Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Thu\u1eadn, V\u0169 Quang Vi\u1ec7t, ch\u1ec9 k\u1ec3 ra v\u00e0i trong s\u1ed1 13 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, h\u1ecdc gi\u1ea3 VN.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">K\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o nh\u00e0 khoa h\u1ecdc trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc tham gia nh\u01b0 Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u, Cao Huy Thu\u1ea7n, Pierre Darriulat, Ho\u00e0ng T\u1ee5y, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam, B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n, L\u00e2m Quang Thi\u1ec7p, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n H\u1eefu D\u0169ng, Nguy\u1ec5n Minh Th\u1ecd, Tr\u1ea7n Nam B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec7p, Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng\u2026 trong h\u01a1n 40 t\u00ean tu\u1ed5i tham gia k\u1ef7 y\u1ebfu. Ngo\u00e0i ra ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0 Richard C. Levin (Yale), Gerhard Casper (Stanford), Philip G. Altbach (Boston), Qiang Zha (York, Toronto), Shing-Tung Yau (\u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf to\u00e1n h\u1ecdc\u201d c\u1ee7a Harvard) \u2026 tham gia v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 quan t\u00e2m l\u1edbn b\u1eb1ng c\u00e1ch cho ph\u00e9p ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u00f2n r\u1ea5t m\u1edbi v\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf k\u1ef7 21, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c1, t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1ea1i c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, hay v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u1ef1 do h\u00e0n l\u00e2m t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t t\u01b0 li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Humboldt v\u1ec1 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berlin \u201c<i>V\u1ec1 Tinh th\u1ea7n v\u00e0 H\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c Th\u1ec3 ch\u1ebf khoa h\u1ecdc cao \u1edf Berlin<\/i>\u201d m\u00e0 GS Casper \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, sau m\u1ed9t s\u1ef1 \u2018l\u1ec7ch gi\u1edd\u2019 200 n\u0103m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y s\u1ebd v\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o r\u1ea5t khi\u00eam t\u1ed1n b\u1ee9c tranh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi Trung c\u1ed5 l\u00e0 kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ebfn nay, v\u1edbi nh\u1eefng s\u1ee9 m\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t trong \u00edt c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng t\u00e0n l\u1ee5i \u0111i m\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u201cC\u00e1c vua ch\u00faa tr\u1ecb v\u00ec, c\u00e1c l\u00e3nh ch\u00faa phong ki\u1ebfn v\u1edbi ch\u01b0 h\u1ea7u, v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng h\u1ed9i ng\u00e0nh ngh\u1ec1 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn m\u1ea5t. Nh\u01b0ng b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0y (c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 16) v\u1eabn c\u00f2n hi\u1ec7n h\u1eefu t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed c\u0169 c\u1ee7a ch\u00fang, v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00f2a nh\u00e0 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u1edbi gi\u00e1o s\u01b0 v\u00e0 sinh vi\u00ean l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e0 v\u1edbi s\u1ef1 qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c r\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf\u201d nh\u01b0 Clark Kerr, h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng Hoa K\u1ef3 v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, nh\u1eadn x\u00e9t. C\u00f3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p tri th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o tr\u00ed th\u1ee9c cho ch\u00ednh quy\u1ec1n, n\u1ec1n c\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i? C\u00f3 th\u1ec3 quan ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c C\u00e1ch m\u1ea1ng Khoa h\u1ecdc th\u1ebf k\u1ef7 17 \u1edf ch\u00e2u \u00c2u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc trung c\u1ed5 d\u1ea5n th\u00e2n cho khoa h\u1ecdc, h\u1ecdc thu\u1eadt, t\u1ef1 do t\u01b0 duy, truy\u1ec1n b\u00e1 tri th\u1ee9c, v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 11, 12 ch\u0103ng? B\u1ed9 m\u1eb7t v\u0103n minh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ed3n vinh h\u00f4m nay c\u00f3 th\u1ec3 quan ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u00e1i n\u00f4i ch\u00e2u \u00c2u, lan t\u1ecfa sang Hoa K\u1ef3, Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19 v\u00e0 20 trong l\u00e3nh v\u1ef1c khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7? K\u1ef7 y\u1ebfu c\u0169ng d\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ef1 quan t\u00e2m cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111ang mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh \u201csao\u201d tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi khoa h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc thu\u1eadt, v\u00e0 \u0111ang c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng to l\u1edbn \u0111\u1ec3 v\u01b0\u01a1n xa. S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t li\u1ec1u thu\u1ed1c b\u1ed5. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ecdi s\u1ef1 th\u1edd \u01a1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nhu c\u1ea7u c\u1ea3i c\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam c\u1ea5p thi\u1ebft h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam th\u1ef1c hi\u1ec7n s\u1ee9 m\u1ec7nh thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd: ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 tham gia m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0o cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u01b0u t\u00ecm h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0 s\u00e1nh vai v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi trong cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng khoa h\u1ecdc c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111ang di\u1ec5n ra hi\u1ec7n nay. Sau khi ch\u00fang ta \u0111\u00e3 gi\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u1ed9c l\u1eadp 35 n\u0103m, m\u1ed9t th\u1eddi gian kh\u00f4ng ng\u1eafn ch\u00fat n\u00e0o, n\u00f3i nh\u01b0 Abraham Lincoln, \u201cn\u1ebfu s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t l\u00e0 s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang ta, th\u00ec ch\u00ednh ch\u00fang ta l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 k\u1ebb thi h\u00e0nh s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t \u1ea5y\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng ai kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft c\u00e1c m\u1eb7t li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, m\u1ed9t l\u00e3nh v\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng r\u1ed9ng, v\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p phong ph\u00fa v\u00e0 t\u00e2m huy\u1ebft, ch\u00fang ta c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng tri th\u1ee9c c\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi x\u01b0a v\u00e0 nay \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t ph\u00e1t cho t\u01b0\u01a1ng lai. C\u00f2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ec3 v\u01b0\u01a1n t\u1edbi m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong tinh th\u1ea7n khai minh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t c\u00e1m \u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng Anh Ch\u1ecb trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y. C\u00e1m \u01a1n c\u00e1c Anh Ch\u1ecb trong Ban ch\u1ee7 bi\u00ean, v\u00e0 trong Ban t\u01b0 v\u1ea5n v\u1ec1 nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 qu\u00fd b\u00e1u cho ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1ea5t l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ed5 v\u0169, \u0111\u1ed9ng vi\u00ean kh\u00f4ng ng\u1eebng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ecdc g\u1ea7n xa, trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0 \u1ee7ng h\u1ed9 k\u1ef7 y\u1ebfu m\u1ea1nh m\u1ebd, v\u00e0 c\u00f9ng ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c \u2018h\u00e0nh tr\u00ecnh\u2019 v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea1i h\u1ecdc cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u00ecn v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed hay qu\u00e1 kh\u1ee9, m\u00e0 tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u00ecn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 l\u00fd gi\u1ea3i. Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 t\u00ednh d\u00e2n ch\u1ee7, c\u00f4ng khai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn thu h\u1eb9p. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n chia x\u1ebb v\u1edbi d\u01b0 lu\u1eadn c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c am hi\u1ec3u, d\u1ea5n th\u00e2n cho \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe. C\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u00e0n h\u1ecdc thu\u1eadt c\u00f4ng khai v\u00e0 d\u00e2n ch\u1ee7 v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 tr\u00ed th\u1ee9c, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u g\u00f3p \u00fd, v\u00e0 c\u00f4ng b\u1ed1 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc d\u01b0 lu\u1eadn, v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u00ean bi\u1ebft l\u1eafng nghe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">D\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ea7n \u0111\u1ebfn tri th\u1ee9c, v\u00e0 s\u1ef1 l\u1eafng nghe. Kh\u00f4ng c\u00f3 tri th\u1ee9c r\u1ed9ng r\u00e3i, hay l\u1eafng nghe, th\u00ec d\u00e2n ch\u1ee7 ch\u1ec9 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ec7. M\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u00f3ng k\u00edn ch\u1ec9 nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee5c b\u1ed9 h\u01a1n l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch qu\u1ed1c gia, h\u01a1n l\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 s\u1ef1 nghi\u1ec7p tr\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 Gi\u00e1o s\u01b0 V\u0169 \u0110\u00ecnh H\u00f2e ph\u00e1c h\u1ecda n\u0103m 1946, \u201cn\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1eb7t tr\u00ean ba nguy\u00ean t\u1eafc c\u0103n b\u1ea3n: <i>d\u00e2n ch\u1ee7<\/i>, <i>d\u00e2n t\u1ed9c<\/i> v\u00e0 <i>khoa h\u1ecdc<\/i> v\u00e0 theo t\u00f4n ch\u1ec9 ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u00fd t\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c gia\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 g\u00f3p \u00fd c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c, ph\u1ea3i kh\u00e1ch quan, c\u1ea7u th\u1ecb, v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh nguy c\u01a1 t\u00f9y ti\u1ec7n, ti\u00eau c\u1ef1c l\u00e0m cho \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ee5t h\u1eadu, v\u00e0 \u0111i l\u1ea1c h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng nh\u1eb1m ph\u1ee5c v\u1ee5 cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh n\u00f3i \u0111\u1ebfn nhu c\u1ea7u c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t v\u0103n h\u00f3a m\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1ef1 do khi C\u1ee5 nh\u00ecn v\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c Ph\u00f9 Tang. Nay nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 sau c\u1ea7n c\u1ee5 th\u1ec3 h\u00f3a v\u0103n h\u00f3a \u0111\u00f3, \u1edf \u0111\u00e2y trong l\u00e3nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Gi\u00e1o d\u1ee5c, tri th\u1ee9c ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do, nh\u01b0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4 l\u1ec7 v\u00e0 nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft Epictetus \u0111\u00e3 vang l\u00ean g\u1ea7n hai ng\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc: \u201c<i>Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do<\/i>\u201d. V\u00e0 c\u0169ng 200 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Schleiermacher, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u1ee7a Humboldt \u0111\u00e3 ph\u1ee5 h\u1ecda th\u00eam: \u201c<i>Tinh th\u1ea7n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc thu\u1eadt c\u00e0ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng bao nhi\u00eau th\u00ec tinh th\u1ea7n c\u1ee7a t\u1ef1 do c\u00e0ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ea5y nhi\u00eau<\/i>.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i xin g\u1eedi l\u1eddi c\u00e1m \u01a1n \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p b\u00e0i v\u1edf v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y, c\u00e1m \u01a1n c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a Ban ch\u1ee7 bi\u00ean v\u00e0 Ban t\u01b0 v\u1ea5n, c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u b\u1ea1n tr\u1ebb \u0111\u00e3 r\u1ea5t s\u1ed1t s\u1eafng tham gia b\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1m \u01a1n GS Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng quang tr\u00ean s\u00e2n kh\u1ea5u t\u00e0i n\u0103ng to\u00e1n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi huy ch\u01b0\u01a1ng Fields danh gi\u00e1, di\u1ec5n ra v\u00e0o \u0111\u00fang n\u0103m k\u1ef7 ni\u1ec7m \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt, \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i ni\u1ec1m vui v\u00e0 t\u1ef1 h\u00e0o to l\u1edbn cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1m \u01a1n GS Pierre Darriulat, m\u1ed9t \u201c\u00f4ng T\u00e2y\u201d, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n r\u1ea5t th\u00e2n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, r\u1ea5t quen thu\u1ed9c qua nhi\u1ec1u di\u1ec5n \u0111\u00e0n, r\u1ea5t th\u1eb3ng th\u1eafn, v\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n cho c\u1ea3i c\u00e1ch gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng s\u1eafc b\u00e9n \u201cr\u1ea5t T\u00e2y\u201d (xin xem b\u00e0i <i>Chi\u1ebfc b\u00faa l\u1edbn h\u01a1n<\/i> trong k\u1ef7 y\u1ebfu). Ch\u00fang t\u00f4i c\u00e1m \u01a1n c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Cao Huy Thu\u1ea7n, Ho\u00e0ng T\u1ee5y, B\u00f9i Tr\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam, B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n\u2026 \u0111\u00e3 nhi\u1ec7t t\u00ecnh \u1ee7ng h\u1ed9 b\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn qu\u00fd b\u00e1u trong th\u1eddi gian k\u1ef7 y\u1ebfu h\u00ecnh th\u00e0nh. S\u1ef1 tham gia r\u1ed9ng r\u00e3i cho th\u1ea5y s\u1ef1 quan t\u00e2m r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa Sen \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m tr\u1ecdng th\u1ec3 v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 cu\u1ed9c thi vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u201c<i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i mong \u0111\u1ee3i g\u00ec \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc?<\/i>\u201d m\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng l\u1ea1i t\u00f3m t\u1eaft trong k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1m \u01a1n nh\u1eefng m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00e0nh s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 t\u00e0i ch\u00e1nh cho k\u1ef7 y\u1ebfu: \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hoa Sen, Qu\u1ef9 Asia Foundation c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 v\u00e0 Vi\u1ec7n V\u0103n H\u00f3a Goethe c\u1ee7a \u0110\u1ee9c t\u1ea1i TP H\u1ed3 Ch\u00ed Minh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cu\u1ed1i c\u00f9ng, xin \u0111\u1ecdc gi\u1ea3 ti\u1ebfp nh\u1eadn K\u1ef7 y\u1ebfu Humboldt trong s\u1ef1 mi\u1ec5n th\u1ee9 cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c sai s\u00f3t v\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 so v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1edd \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Thay m\u1eb7t Ban ch\u1ee7 bi\u00ean<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">v\u00e0 Ban c\u1ed1 v\u1ea5n K\u1ef7 y\u1ebfu Humboldt<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080\">Xem th\u00eam<\/span><\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"1coejDJbK1\"><p><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/dien-tu-giai-sach-hay-giao-duc-ky-yeu-humboldt\/\">Di\u1ec5n t\u1eeb Gi\u1ea3i S\u00e1ch Hay cho K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Di\u1ec5n t\u1eeb Gi\u1ea3i S\u00e1ch Hay cho &lt;i&gt;K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m&lt;\/i&gt;&#8221; &#8212; B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" src=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/dien-tu-giai-sach-hay-giao-duc-ky-yeu-humboldt\/embed\/#?secret=TOnJevsneq#?secret=1coejDJbK1\" data-secret=\"1coejDJbK1\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p class=\"search-title\"><span style=\"font-size: 14pt\"><em><a title=\"Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch \u0110\u1ea0I H\u1eccC c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-sach-dai-hoc\/\" rel=\"bookmark\">Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch \u0110\u1ea0I H\u1eccC c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh (2019)<\/a><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt\"><em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/dai-hoc-nhan-duoc-giai-sach-hay-2019\/\">S\u00e1ch \u0110\u1ea0I H\u1eccC nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1ea3i S\u00e1ch Hay 2019\u00a0<\/a><\/em><\/span><\/p>\n<p class=\"search-title\"><span style=\"font-size: 14pt\"><a title=\"Kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 qu\u1ed1c gia m\u1ea1nh v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc y\u1ebfu\" href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/khong-the-co-quoc-gia-manh-voi-cac-dai-hoc-yeu\/\" rel=\"bookmark\"><em>Kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 qu\u1ed1c gia m\u1ea1nh v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc y\u1ebfu (2019)<\/em><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; K\u1ef6 Y\u1ebeU \u0110\u1ea0I H\u1eccC HUMBOLDT 200 N\u0102M (1810\u22122010) Ch\u1ee7 bi\u00ean: Ng\u00f4 B\u1ea3o Ch\u00e2u \u2013 Pierre Darriulat \u2013 Cao Huy Thu\u1ea7n Ho\u00e0ng T\u1ee5y \u2013 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh \u2013 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam (\u0110\u01b0\u1ee3c trao Gi\u1ea3i S\u00e1ch Hay 2012) Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh gi\u1edbi thi\u1ec7u Ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a Th\u1eddi \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a quy\u1ec1n uy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[56,57],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=699"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1930,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699\/revisions\/1930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}