{"id":7164,"date":"2022-01-16T16:49:20","date_gmt":"2022-01-16T09:49:20","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=7164"},"modified":"2024-12-26T19:51:13","modified_gmt":"2024-12-26T12:51:13","slug":"khoa-hoc-va-thay-doi-phat-bieu-tai-toa-dam-dai-hoc-fulbright","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/khoa-hoc-va-thay-doi-phat-bieu-tai-toa-dam-dai-hoc-fulbright\/","title":{"rendered":"Khoa h\u1ecdc v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n (T\u1ecda \u0111\u00e0m \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #008000\">KHOA H\u1eccC V\u00c0 PH\u00c1T TRI\u1ec2N<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">T\u1ecda \u0111\u00e0m t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright ng\u00e0y 15. 1. 2022<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trong chu\u1ed7i s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;Th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i trang s\u00e1ch&#8221; do ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright Vi\u1ec7t Nam t\u1ed5 ch\u1ee9c, ng\u00e0y 15.1.2022, c\u00f3 bu\u1ed5i sinh ho\u1ea1t H\u1ed9i th\u1ea3o tr\u1ef1c tuy\u1ebfn v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u quy\u1ec3n s\u00e1ch<\/p>\n<h2 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">VI\u1ec6T NAM \u2013 H\u00d4M NAY V\u00c0 NG\u00c0Y MAI<\/span><\/h2>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Ui0xdoycNC\"><p><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-sach-viet-nam-hom-nay-va-ngay-mai\/\"> Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch VI\u1ec6T NAM &#8211; H\u00d4M NAY v\u00e0 NG\u00c0Y MAI<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;&lt;i&gt; Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch&lt;\/i&gt; VI\u1ec6T NAM &#8211; H\u00d4M NAY v\u00e0 NG\u00c0Y MAI&#8221; &#8212; B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" src=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-sach-viet-nam-hom-nay-va-ngay-mai\/embed\/#?secret=je7yduLLpX#?secret=Ui0xdoycNC\" data-secret=\"Ui0xdoycNC\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">D\u00e0nh cho h\u1ecdc vi\u00ean \u0110\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0y; Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u00ec bu\u1ed5i h\u1ed9i th\u1ea3o: GS Nguy\u1ec5n Nam, \u0110H Fulbright<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Th\u1eddi gian: S\u00e1ng ng\u00e0y th\u1ee9 B\u1ea3y, 15. 1. 2022<\/p>\n<p>Tham d\u1ef1 bu\u1ed5i \u0111\u00f3, trong s\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n th\u1eddi gian, c\u00f2n c\u00f3 GS Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd, Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Ph\u1ea1m Chi Lan, Lu\u1eadt s\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Ngh\u0129a, GS Hu\u1ef3nh Th\u1ebf Du, v\u00e0 Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u00fac Ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi ph\u00e1t bi\u1ec3u. S\u1ed1 tham d\u1ef1 vi\u00ean t\u1ea1i cao \u0111i\u1ec3m: 88.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a t\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-5785\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/04\/Picture-6-r\u1ed7ng-b\u00ean-trong.png?resize=76%2C76&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"76\" height=\"76\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\"><em>Ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a Th\u1eddi \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a quy\u1ec1n uy. V\u00e0 s\u1ebd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u s\u0129 nh\u1ee5c cho nh\u00e2n lo\u1ea1i n\u1ebfu c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t, c\u00e1c qu\u1ed1c gia, bi\u1ec3n c\u1ea3, tinh t\u00fa trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng v\u00f4 bi\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng, nh\u01b0ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c th\u00ec l\u1ea1i b\u1ecb b\u00f3 h\u1eb9p trong c\u00e1i g\u00f3c ch\u1eadt h\u1eb9p c\u1ee7a th\u1eddi Trung c\u1ed5.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\"><strong>Francis Bacon<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><em><span style=\"font-size: 18pt\">Nh\u1eefng gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9 y\u00ean \u1ea3 kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u1ea7y gi\u00f4ng b\u00e3o. C\u01a1 h\u1ed9i b\u1ecb ch\u1ed3ng ch\u1ea5t v\u1edbi nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n, v\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i v\u01b0\u01a1n l\u00ean.<\/span> <\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #000080\">Abraham Lincoln<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xin c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 (KH &amp; CN) trong l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ebf gi\u1edbi: C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3<\/p>\n<ul>\n<li>Khai s\u00e1ng nh\u00e2n lo\u1ea1i kh\u1ecfi t\u01b0 duy Trung c\u1ed5?<\/li>\n<li>L\u00e0m cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi phong ph\u00fa, ti\u1ec7n nghi, v\u00e0 v\u0103n minh nh\u01b0 h\u00f4m nay?<\/li>\n<li>T\u0103ng tr\u01b0\u1edfng nhanh chi\u1ebfc b\u00e1nh kinh t\u1ebf?<\/li>\n<li>L\u00e0m cho ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y gi\u00e0u c\u00f3 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 19?<\/li>\n<li>C\u00f2n l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 c\u1ea7n thi\u1ebft cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111i sau mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn l\u00ean ph\u1ed3n vinh v\u00e0 b\u1eaft k\u1ecbp c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111i tr\u01b0\u1edbc?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Xin tr\u1ea3 l\u1eddi: <em>Khoa h\u1ecdc v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7<\/em>.<\/p>\n<ul>\n<li>Trong 7 m\u00f4n khai ph\u00f3ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc trung c\u1ed5 th\u00ec c\u00f3 4 m\u00f4n l\u00e0 khoa h\u1ecdc: logic, s\u1ed1 h\u1ecdc, h\u00ecnh h\u1ecdc, thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc (nh\u1eefng m\u00f4n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u0103n ph\u1ea1m, h\u00f9ng bi\u1ec7n, v\u00e0 \u00e2m nh\u1ea1c).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u201ck\u1ec3 c\u00f4ng\u201d cho KHCN. \u0110\u1ec3 x\u00e3 h\u1ed9i ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ea7n s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00e0nh kh\u00e1c, nh\u01b0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, th\u1ec3 ch\u1ebf, v\u0103n h\u00f3a, \u00fd th\u1ee9c l\u1ecbch s\u1eed, y t\u1ebf, gi\u00e1o d\u1ee5c, kinh t\u1ebf, kinh doanh, l\u00e0 c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c m\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch VI\u1ec6T NAM H\u00d4M QUA V\u00c0 NG\u00c0Y MAI \u0111\u1ec1u bao ph\u1ee7. Ngay c\u1ea3 t\u00f4n gi\u00e1o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 vai tr\u00f2 t\u00edch c\u1ef1c.<\/p>\n<p>Nh\u00ecn sang c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0110\u00f4ng \u00c1, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y vai tr\u00f2 c\u1ee7a KHCN v\u00e0 <em>nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn t\u1ea1o ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/em> (developmental state) l\u00e0 hai nh\u00e2n t\u1ed1 n\u1ed5i c\u1ed9m trong cu\u1ed9c h\u00f3a r\u1ed3ng. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1eabn d\u1eaft th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng kh\u00f4ng can thi\u1ec7p, kh\u00f4ng c\u1ea1nh tranh v\u1edbi doanh nghi\u1ec7p t\u01b0 nh\u00e2n, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i gi\u00fap ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh h\u01a1n c\u00e1c ng\u00e0nh c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u0169i nh\u1ecdn c\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u01b0 khoa h\u1ecdc, v\u00e0 v\u1ed1n li\u1ebfng, v.v. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u t\u01b0 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng ng\u00e0nh c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u0169i nh\u1ecdn t\u01b0\u01a1ng lai l\u00e0 <em>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u1edfi t\u1ea1o<\/em> (Entrepreneurial State<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>).<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n tr\u1ea1ng: Vi\u1ec7t Nam \u0111ang \u1edf trong b\u1eaby thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh th\u1ea5p, d\u1ef1 ki\u1ebfn \u0111\u1ea1t thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh cao n\u0103m 2030 v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u0103m 2045, c\u00f3 c\u01a1 may ra kh\u1ecfi b\u1eaby thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh hay kh\u00f4ng? Mu\u1ed1n th\u1ebf, n\u00ean xem x\u00e9t: Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c KHCN ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn t\u1ea1o ph\u00e1t tri\u1ec3n hay ch\u01b0a? Xin nh\u01b0\u1eddng l\u1ea1i cho th\u00ednh gi\u1ea3 nh\u1eadn x\u00e9t. Ri\u00eang t\u00f4i ngh\u0129 l\u00e0 ch\u01b0a. Th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u00e0ng sau b\u1eaby thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh l\u00e0 <em>b\u1eaby nh\u1eadn th\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u00fang m\u1ee9c<\/em>, v\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn t\u1ea1o ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh <em>c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a<\/em>.<\/p>\n<p>Trung b\u00ecnh m\u1ed7i qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 h\u00f3a r\u1ed3ng c\u1ea7n 30-40 n\u0103m. Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi 35 n\u0103m v\u1edbi thu nh\u1eadp b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u1ea7y $3.000. H\u00e0n Qu\u1ed1c \u0111\u1ed5i m\u1edbi trong 39 n\u0103m \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ed1c gia c\u00f3 thu nh\u1eadp \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb $80 n\u0103m 1961, l\u00fac Park Chung Hee l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a, \u0111\u1ebfn $13.000 n\u0103m 2000.<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi: V\u00ec sao ph\u00e1t tri\u1ec3n KHCN b\u1ecb ch\u1eadm \u1edf VN? B\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ec1 t\u00e0i FRANCIS BACON \u2013 FUKUZAWA YUKICHI \u2013 (TRUNG QU\u1ed0C) v\u00e0 VI\u1ec6T NAM trong s\u00e1ch VI\u1ec6T NAM \u2013 H\u00d4M NAY V\u00c0 NG\u00c0Y MAI xem x\u00e9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">FRANCIS BACON (1561-1626)<\/span><\/p>\n<p>Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n nh\u01b0 ch\u00fang ta c\u00f3 ng\u00e0y h\u00f4m nay m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh 400 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t l\u00e0n gi\u00f3 th\u1ed5i qua tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb c\u00e1i n\u00f4i X\u1ee9 s\u1edf bu\u1ed5i chi\u1ec1u, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ed9t ph\u00e1 l\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 17, ng\u01b0\u1eddi gi\u00f3ng l\u00ean ti\u1ebfng chu\u00f4ng th\u1ee9c t\u1ec9nh ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1i h\u1ecdc ch\u1ec9 nh\u00ecn v\u1ec1 c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i c\u1ee7a Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t Aristote, tr\u1ee5 c\u1ed9t khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i La M\u00e3, v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra c\u00e1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, l\u00e0 Francis Bacon.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Somer_Francis_Bacon.jpg\/220px-Somer_Francis_Bacon.jpg\" alt=\"Somer Francis Bacon.jpg\" width=\"319\" height=\"391\" data-file-width=\"1629\" data-file-height=\"2000\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Francis Bacon (1561-1626)<\/p>\n<p>Khoa h\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb s\u1ef1 quan s\u00e1t, th\u00ed nghi\u1ec7m, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u1eb1ng to\u00e1n h\u1ecdc, d\u00f9ng ph\u00e9p quy n\u1ea1p (induction) \u0111\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n ra \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean. M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a khoa h\u1ecdc m\u1edbi l\u00e0 t\u1ea1o ra tri th\u1ee9c h\u1eefu d\u1ee5ng (useful knowledge) v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e2n lo\u1ea1i. <em>B\u1edfi v\u00ec ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ef1 nhi\u00ean, tr\u1eeb khi ch\u00fang ta tu\u00e2n th\u1ee7 n\u00f3, <\/em>nh\u01b0 Bacon n\u00f3i. Do \u0111\u00f3 ph\u1ea3i hi\u1ec3u quy lu\u1eadt chi ph\u1ed1i t\u1ef1 nhi\u00ean. <em>Tri th\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh<\/em>. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Bacon, anh h\u00f9ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vua ch\u00faa, hay ng\u01b0\u1eddi \u0111i chinh ph\u1ee5c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7, v\u00ec b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u00e1t minh c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1ecd ph\u1ee5c v\u1ee5 cho nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Galilei, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u1ee7a Bacon, l\u00e0m y chang nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi \u00f4ng, \u0111\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00e1m ph\u00e1 v\u1eadt l\u00fd th\u00fa v\u1ecb, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt r\u01a1i t\u1ef1 do, sau n\u00e0y l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a Newton. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Einstein g\u1ecdi l\u00e0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng Bacon l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00e2u \u00c2u: S\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ee7a Royal Society, cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1ebf k\u1ef7 18 \u1edf Anh, khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Charles Darwin, <em>Thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a<\/em>; Nh\u00f3m Encyclopeadists xung quanh Diderot \u1edf Ph\u00e1p; nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Immanuel Kant, v.v. Bacon c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00ean c\u1ea3 Hoa K\u1ef3, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e0 ch\u00ednh, tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi khoa h\u1ecdc l\u00fd thuy\u1ebft ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">FUKUZAWA YUKICHI (1835-1901)<\/span><\/p>\n<p>Th\u1ebf k\u1ef7 19, ng\u1ecdn gi\u00f3 KHCN c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y th\u1ed5i \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng qua nh\u1eefng chi\u1ebfc t\u00e0u chi\u1ebfn c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y.<\/p>\n<h2 style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">\u0110\u01b0\u1eddng giao th\u00f4ng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0n gi\u00f3 c\u1ee7a v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y th\u1ed5i v\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ecf c\u00e2y n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0n gi\u00f3 v\u0103n minh n\u00e0y.<\/span><\/h2>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft l\u00ean c\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0 Fukuzawa Yukichi trong <em>Tho\u00e1t \u00c1 lu\u1eadn<\/em>, nh\u00e0 khai s\u00e1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb. C\u0169ng nh\u01b0 Francis Bacon, \u00f4ng c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc s\u1ef1 l\u1ea1c h\u1eadu c\u1ee7a l\u1ed1i h\u1ecdc kh\u00f4ng t\u1ea1o ra khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho cu\u1ed9c canh t\u00e2n \u0111ang \u0111\u00f2i h\u1ecfi tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. \u00a0\u00d4ng k\u00eau g\u1ecdi <em>th\u1ef1c h\u1ecdc<\/em>, t\u1eeb b\u1ecf l\u1ed1i h\u1ecdc Nho gi\u00e1o, c\u00e1i h\u1ecdc v\u00f4 b\u1ed5, v\u00f9i m\u00ecnh trong thi ca, l\u00fd lu\u1eadn r\u1ed7ng, tranh lu\u1eadn tr\u00e0 d\u01b0 t\u1eedu h\u1eadu. <em>Ph\u1ea3i gi\u1ea3i ph\u00f3ng con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c nh\u00e0 giam c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a c\u0169, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u1edbi<\/em>: x\u00e2y d\u1ef1ng con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 th\u1ef1c h\u1ecdc, c\u00f3 tri th\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n, gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, g\u1ea5p r\u00fat chu\u1ea9n b\u1ecb cu\u1ed9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kinh t\u1ebf qu\u1ed1c gia, nhanh ch\u00f3ng l\u00e0m cho qu\u1ed1c ph\u00f2ng m\u1ea1nh l\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ed5 qu\u1ed1c an to\u00e0n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-12467\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/01\/Anh-Fukuzawa.jpg?resize=295%2C381&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"295\" height=\"381\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Fukuzawa Yukichi 1891 (1835-1901)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">TRUNG QU\u1ed0C \u0110\u1ea6U TH\u1ebe K\u1ef6 XX<\/span><\/p>\n<p>T\u1ea1i sao th\u1eddi gian qua Trung Qu\u1ed1c c\u00f3 cu\u1ed9c ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng nh\u01b0 v\u1eady? \u0110i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn l\u00e0 KHCN, m\u1eabu s\u1ed1 chung v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia h\u00f3a r\u1ed3ng, nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y. TQ v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u00e1t minh nh\u01b0 thu\u1ed1c s\u00fang, la b\u00e0n, in block, ti\u1ebfp x\u00fac r\u1ea5t l\u00e2u v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ecdc, v\u00ec h\u1ecd qu\u00e1 t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a h\u1ecd, v\u1ec1 \u201cc\u00e1ch v\u1eadt tr\u00ed tri\u201d c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 h\u1ecd ngh\u0129 r\u1eb1ng \u01b0u vi\u1ec7t h\u01a1n khoa h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, n\u00ean t\u1ecf ra khinh khi. H\u1ecd ch\u1ec9 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng t\u00e0u v\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o s\u00fang, ngh\u0129 l\u00e0 \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>Cho \u0111\u1ebfn khi h\u1ecd b\u1ea1i tr\u1eadn \u0111au \u0111\u1edbn trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn Thanh-Nh\u1eadt n\u0103m 1894-95 tr\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt B\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 nh\u1ecf b\u00e9 c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1ecd m\u1edbi b\u1eebng t\u1ec9nh v\u00e0 m\u1edbi nh\u00ecn th\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a Khoa h\u1ecdc, th\u1ea5y Nh\u1eadt B\u1ea3n l\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1i h\u1ecdc h\u1eefu d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. T\u1eeb \u0111\u00f3, gi\u1edbi tinh hoa \u0111\u00e3 lao v\u00e0o KH v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u, truy\u1ec1n b\u00e1 KH, th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c khoa h\u1ecdc, c\u00f3 khi \u1edf M\u1ef9, \u1edf Nh\u1eadt, \u1edf TQ. M\u1ed9t cu\u1ed9c d\u1ea5n th\u00e2n m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>H\u1ed3 Th\u00edch ((<em>Hu Shih<\/em>), m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u1ea3i c\u00e1ch, nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y trong s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n:<\/p>\n<h2 style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y trong su\u1ed1t hai tr\u0103m n\u0103m qua \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t xa ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1edbi \u0111\u1ec3 chinh ph\u1ee5c thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u00e2n r\u1ed9ng s\u1ee9c m\u1ea1nh. Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng &#8230; b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i ph\u00eda sau trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng lao \u0111\u1ed9ng ch\u00e2n tay trong khi th\u1ebf gi\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u01a1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n.<\/span><\/h2>\n<p>Cao \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a phong tr\u00e0o th\u1ee9c t\u1ec9nh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n \u1edf nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh l\u1edbn c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 5, 1919, g\u1ecdi l\u00e0 Ng\u0169 T\u1ee9, ch\u1ed1ng l\u1ea1i H\u00f2a \u01b0\u1edbc Versailles kh\u00f4ng trao tr\u1ea3 t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng v\u1ed1n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a \u0110\u1ee9c l\u1ea1i cho TQ m\u00e0 l\u1ea1i trao cho Nh\u1eadt B\u1ea3n. Di ch\u00fac c\u1ee7a phong tr\u00e0o ng\u0169 t\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0: <em>Ch\u1ec9 c\u00f3 Khoa h\u1ecdc v\u00e0 D\u00e2n ch\u1ee7<\/em> m\u1edbi c\u1ee9u r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebf ch\u1ebf Trung Hoa. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i nh\u01b0 Qu\u1ed1c d\u00e2n \u0110\u1ea3ng v\u00e0 \u0110\u1ea3ng CSTQ ra \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\">VI\u1ec6T NAM<\/span><\/p>\n<p>Ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u00f3 Francis Bacon, Fukuzawa Yukichi hay m\u1ed9t di ch\u00fac ki\u1ec3u phong tr\u00e0o Ng\u0169 T\u1ee9. L\u00e0n gi\u00f3 khai s\u00e1ng khoa h\u1ecdc d\u1eebng l\u1ea1i t\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do, ngo\u1ea1i t\u1ea1i, c\u0169ng nh\u01b0 n\u1ed9i t\u1ea1i. C\u00e1c nh\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch nh\u01b0 Phan Ch\u00e2u Trinh \u0111\u1ecdc <em>T\u00e2n th\u01b0<\/em> c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i Si\u00eau v\u00e0 Khang H\u1eefu Vi v\u00e0 r\u1ea5t ph\u1ea5n kh\u1edfi, c\u1ea3m nh\u1eadn n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1ee9u r\u1ed7i. Nh\u01b0ng nh\u01b0 h\u1ecdc gi\u1ea3 V\u0129nh S\u00ednh nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00ec \u00edt, trong khi s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n gi\u1eef nguy\u00ean hi\u1ec7n tr\u1ea1ng l\u00e0 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. Di s\u1ea3n c\u1ee7a Nho gi\u00e1o r\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/p>\n<p>Kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u201cKhai d\u00e2n tr\u00ed, ch\u1ea5n d\u00e2n kh\u00ed, h\u1eadu d\u00e2n sinh\u201d n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a c\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi tinh hoa VN chia s\u1ebb r\u1ed9ng r\u00e3i, v\u00e0 n\u1ed9i h\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch nhi\u1ec1u h\u01a1n. C\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh c\u00f2n bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u00f4ng s\u1ebd th\u1ea5t b\u1ea1i, v\u00ec n\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi \u201ckh\u1ea9u v\u1ecb\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, v\u00e0 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u v\u1edbi \u201cv\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u00e1m v\u1ebf\u201d s\u1ebd \u201ct\u1ea5t th\u1eafng\u201d, v\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo h\u01a1n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t Nam (Ho\u00e0i Thanh), c\u00f3 l\u1ebd tuy\u1ec7t v\u1ecdng v\u1edbi c\u00e1i h\u1ecdc kh\u00f4ng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 thi\u1ebfu t\u00ednh khoa h\u1ecdc c\u1ee7a VN n\u00ean \u0111\u00e3 vi\u1ebft ra nh\u1eefng l\u1eddi sau \u0111\u00e2y n\u0103m 1936 tr\u00ean b\u00e1o <em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng<\/em>:<\/p>\n<h2 style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">N\u1ebfu d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u1ef1 d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1ec1n h\u1ecdc thu\u1eadt th\u00ec ch\u1eb3ng n\u00f3i hai m\u01b0\u01a1i tri\u1ec7u, c\u00f3 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn hai tr\u0103m tri\u1ec7u c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ecf \u0111i, m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00ean pho l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/span><\/h2>\n<p>Th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u1ebfn nay, Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 n\u1ec1n h\u1ecdc thu\u1eadt, khoa h\u1ecdc (<em>Wissenschaft<\/em>, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng t\u1eeb c\u1ee7a Wilhelm von Humboldt) ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn t\u1ea1o ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0111\u1ec3 gi\u00fap tho\u00e1t kh\u1ecfi b\u1eaby thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">K\u1ebeT LU\u1eacN<\/span><\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u201cbi th\u1ea3m h\u00f3a\u201d, v\u00e0 lu\u00f4n lu\u00f4n ch\u1edd \u0111\u1ee3i nh\u1eefng tia hy v\u1ecdng m\u1edbi s\u00e1ng s\u1ee7a h\u01a1n, nh\u01b0 ch\u1ee9ng c\u1ee9 c\u1ee7a nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng cho s\u1ef1 h\u00f3a r\u1ed3ng. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u1ea7n <em>thay \u0111\u1ed5i th\u00f4ng minh h\u01a1n<\/em>, nh\u01b0 nh\u00e0 v\u0103n M\u1ef9 Lionel Trilling n\u00f3i. Mu\u1ed1n th\u1ebf ch\u00fang ta c\u1ea7n c\u00f3 <em>nhi\u1ec1u tr\u00ed tu\u1ec7 h\u01a1n<\/em>. S\u1ef1 t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ee7a 22 tr\u00ed th\u1ee9c trong quy\u1ec3n s\u00e1ch VI\u1ec6T NAM l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c g\u00f3p \u00fd trong h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, t\u00f4i xin c\u00f3 v\u00e0i l\u1eddi g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ea1n h\u1ecdc vi\u00ean Fulbright.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2f\/OKUMA_Shigenobu.jpg\/220px-OKUMA_Shigenobu.jpg\" alt=\"OKUMA Shigenobu.jpg\" width=\"266\" height=\"363\" data-file-width=\"1024\" data-file-height=\"1397\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u014ckuma Shigenobu (1838-1922)<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 10, th\u00e1ng 1, 2022 \u2013 c\u00e1ch \u0111\u00e2y \u0111\u00fang 5 ng\u00e0y &#8211; \u0111\u00e1nh d\u1ea5u 100 n\u0103m ng\u00e0y m\u1ea5t c\u1ee7a \u014ckuma Shigenobu, m\u1ed9t trong nh\u1eefng ch\u00ednh kh\u00e1ch l\u1eadp qu\u1ed1c l\u1ed7i l\u1ea1c th\u1eddi Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb (hai l\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng), ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t y\u00eau d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc <em>Waseda<\/em> n\u0103m 1882<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn th\u1ebf gi\u1edbi cho thanh ni\u00ean Nh\u1eadt B\u1ea3n khi \u00f4ng n\u00f3i: H\u00e3y l\u00e0 \u201cc\u00f4ng d\u00e2n m\u1eabu\u201d c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u00e0 \u201cc\u00f4ng d\u00e2n to\u00e0n c\u1ea7u\u201d c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cao c\u1ea3, xin tr\u00edch:<\/p>\n<h2 style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u00f4m nay \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y. L\u00fd t\u01b0\u1edfng l\u1edbn c\u1ee7a ch\u00fang ta n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 t\u1ea1o d\u1ef1ng s\u1ef1 h\u00e0i ho\u00e0 c\u1ee7a hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 n\u00e0y, v\u00e0 \u1edf s\u1ef1 n\u00e2ng n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng l\u00ean ngang t\u1ea7m c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u0111\u1ec3 cho hai n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 c\u00f9ng t\u1ed3n t\u1ea1i trong s\u1ef1 h\u00e0i ho\u00e0\u2026\u0110\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ch\u00fang ta tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ph\u1ea3i <em>bi\u1ebfn \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ecdc v\u00e0 s\u1ef1 \u00e1p d\u1ee5ng c\u1ee7a n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00fang ta<\/em>; ch\u00fang ta ph\u1ea3i n\u1ed7 l\u1ef1c theo \u0111u\u1ed5i <em>nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ef1c ti\u1ec5n.<\/em><\/span><\/h2>\n<h2 style=\"padding-left: 40px\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">\u0110\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng d\u00e2n m\u1eabu, tri th\u1ee9c th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7; s\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t <em>nh\u00e2n c\u00e1ch \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/em> l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft\u2026 Do \u0111\u00f3, nguy\u00ean l\u00fd c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 r\u00e8n luy\u1ec7n <em>t\u00ednh c\u00e1ch<\/em>. <em>Ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1edf th\u00e0nh \u00edch k\u1ef7 n\u1ebfu ch\u1ec9 n\u1ed7 l\u1ef1c thu th\u1eadp tri th\u1ee9c chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 qu\u00ean \u0111i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00f4i n\u00f3i \u1edf tr\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa, tinh th\u1ea7n t\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi cho qu\u1ed1c gia h\u1ecd v\u00e0 cho th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb suy s\u1ee5p \u0111i\u2026<\/em><\/span><\/h2>\n<p>T\u00f4i hy v\u1ecdng c\u00e1c b\u1ea1n h\u1ecdc vi\u00ean c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Fulbright c\u0169ng s\u1ebd \u0111i tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o \u0111\u00f3, \u0111\u1ee7 tri th\u1ee9c khoa h\u1ecdc, v\u00e0 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng qu\u1ed1c gia \u0111ang ch\u1edd b\u00e0n tay c\u00e1c b\u1ea1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">15.1.2022<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xem th\u00eam:<\/p>\n<ul>\n<li>Francis Bacon \u2013 Fukuzawa Yukichi \u2013 (Trung Qu\u1ed1c ) v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam:<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"9HI5cSml8D\"><p><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/francis-bacon-fukuzawa-yukichi-va-viet-nam\/\">Francis Bacon &#8211; Fukuzawa Yukichi v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Francis Bacon &#8211; Fukuzawa Yukichi v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam&#8221; &#8212; B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" src=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/francis-bacon-fukuzawa-yukichi-va-viet-nam\/embed\/#?secret=hZiTP4SAjj#?secret=9HI5cSml8D\" data-secret=\"9HI5cSml8D\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<ul>\n<li>Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch Vi\u1ec7t Nam \u2013 H\u00f4m nay v\u00e0 Ng\u00e0y mai:<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Ui0xdoycNC\"><p><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-sach-viet-nam-hom-nay-va-ngay-mai\/\"> Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch VI\u1ec6T NAM &#8211; H\u00d4M NAY v\u00e0 NG\u00c0Y MAI<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;&lt;i&gt; Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch&lt;\/i&gt; VI\u1ec6T NAM &#8211; H\u00d4M NAY v\u00e0 NG\u00c0Y MAI&#8221; &#8212; B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" src=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-sach-viet-nam-hom-nay-va-ngay-mai\/embed\/#?secret=je7yduLLpX#?secret=Ui0xdoycNC\" data-secret=\"Ui0xdoycNC\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<ul>\n<li>S\u00e1ch <em>B\u00ed m\u1eadt Thung l\u0169ng Silicon<\/em> c\u1ee7a Deborah Perry Piscione, do t\u00f4i ch\u1ee7 tr\u00ec v\u00e0 vi\u1ebft l\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp; Nxb T\u1ed5ng h\u1ee3p Th\u00e0nh ph\u1ed1 HCM. (Ra m\u1eaft sau T\u1ebft 2022). C\u1eadp nh\u1eadt: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/sach-bi-mat-thung-lung-silicon-ra-mat\/<\/li>\n<li>S\u00e1ch <em>Chuy\u1ebfn c\u00f4ng \u0111i t\u00ecm khai s\u00e1ng IWAKURA<\/em> c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, Cty Ph\u01b0\u01a1ng Nam, do t\u00f4i ch\u1ee7 tr\u00ec v\u00e0 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a. (Ra m\u1eaft sau T\u1ebft 2022). C\u1eadp nh\u1eadt: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/su-doan-iwakura-di-tim-khai-sang\/<\/li>\n<li>\u201cSuy ngh\u0129 trong \u0111\u00eam khuya\u201d (Park Chung Hee): https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/suy-nghi-trong-dem-khuya-park-chung-hee\/<\/li>\n<li>Cu\u1ed9c h\u00f3a r\u1ed3ng v\u00e0 gi\u1edbi tinh hoa k\u1ef9 tr\u1ecb: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/cuoc-hoa-rong-va-gioi-tinh-hoa-ky-tri\/<\/li>\n<li>Hideki Yukawa-Ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh c\u00f4 \u0111\u01a1n: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/hideki-yukawa-nguoi-lu-hanh-co-don\/<\/li>\n<li>Gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 V\u0129nh S\u00ednh: Phan Ch\u00e2u Trinh \u2013 Vi\u1ec7t Nam \u2013 v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/phan-chau-trinh-viet-nam-va-nhat-ban\/<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Xem s\u00e1ch <em>The Entrepreneurial State<\/em> c\u1ee7a Mariana Mazzucato, c\u00f3 b\u1ea3n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t <em>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u1edfi t\u1ea1o<\/em> c\u1ee7a Cty Kh\u1ea3i Minh Book, 2020.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> \u014ckuma Shigenobu c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng g\u1eb7p g\u1ee1 c\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u, v\u00e0 trao \u0111\u1ed5i v\u1ec1 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 Nh\u1eadt B\u1ea3n cho Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi Ph\u00e1p, nh\u01b0ng m\u1ecdi s\u1ef1 b\u1ea5t th\u00e0nh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KHOA H\u1eccC V\u00c0 PH\u00c1T TRI\u1ec2N T\u1ecda \u0111\u00e0m t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright ng\u00e0y 15. 1. 2022 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh &nbsp; Trong chu\u1ed7i s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;Th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i trang s\u00e1ch&#8221; do ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright Vi\u1ec7t Nam t\u1ed5 ch\u1ee9c, ng\u00e0y 15.1.2022, c\u00f3 bu\u1ed5i sinh ho\u1ea1t H\u1ed9i th\u1ea3o tr\u1ef1c tuy\u1ebfn v\u00e0 gi\u1edbi<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7164"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7164"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12471,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7164\/revisions\/12471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}