{"id":742,"date":"2017-11-10T23:58:10","date_gmt":"2017-11-10T16:58:10","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=742"},"modified":"2017-11-11T15:47:28","modified_gmt":"2017-11-11T08:47:28","slug":"yuval-harari-tuong-lai-can-mot-su-nang-cap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/yuval-harari-tuong-lai-can-mot-su-nang-cap\/","title":{"rendered":"Yuval Harari: T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ef1 n\u00e2ng c\u1ea5p"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center\">T\u01af\u01a0NG LAI C\u1ea6N M\u1ed8T S\u1ef0 N\u00c2NG C\u1ea4P<\/h1>\n<h2 style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/global.handelsblatt.com\/editor\/gsteingart\">Gabor Steingart<sup>1<\/sup><\/a><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: center\">B\u00e1o <i>Handelsblatt Global<\/i><\/h2>\n<p style=\"text-align: center\">Ng\u00e0y 20\/10\/2017<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">(Courtesy of <i>Handelsblatt Global<\/i>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Suy ngh\u0129 v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u1ea1i gi\u00fap x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng lai, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Yuval Noah Harari n\u00f3i. C\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: right\"><i>Ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch<\/i>: \u0110\u1ed7 Th\u1ecb Thu Tr\u00e0<\/h3>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><i>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/i><\/p>\n<h3 style=\"text-align: right;padding-left: 30px\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\">\u201cPh\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian trong ng\u00e0y khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m k\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u00ean \u0111i c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a anh ta, v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ec3 anh ta kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch n\u00e0o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\">Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian trong ng\u00e0y khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u00f3i tr\u1edf n\u00ean im l\u1eb7ng. T\u00e2m tr\u00ed anh ta kh\u00f4ng ngh\u0129 ng\u1ee3i g\u00ec v\u1ec1 nh\u1eefng d\u1ef1 t\u00ednh, v\u00e0 anh ta t\u1ef1 h\u1ecfi: Nh\u1eefng d\u1ef1 t\u00ednh \u0111\u00f3 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec kh\u00f4ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\">Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n \u0111i c\u1ea7u nguy\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong \u0111\u1eddi anh ta c\u1ea7u nguy\u1ec7n; khi con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c ngh\u1ecb quy\u1ebft \u0111\u1eb7t nh\u1eefng ngh\u1ecb quy\u1ebft c\u1ee7a anh ta sang m\u1ed9t b\u00ean nh\u01b0 th\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 v\u1ee1, v\u00e0 anh ta h\u1ecdc m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan m\u1edbi: ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u0103ng, tinh t\u00fa v\u00e0 b\u00f3ng t\u1ed1i, bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ea5t kh\u00f4 c\u1eb1n, b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u00eam v\u00e0 s\u01b0\u1eddn c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 60px\">Trong s\u1ef1 y\u00ean l\u1eb7ng, ch\u00fang ta h\u1ecdc l\u00e0m n\u00ean nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t. Nh\u1eefng ai mu\u1ed1n tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u1ecfi y\u00ean l\u1eb7ng, s\u1ebd tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u1ecfi s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. H\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u00ecn th\u1ea5y qu\u00e1 r\u00f5. H\u1ecd th\u00edch r\u1ed1i r\u1eafm h\u01a1n.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 60px\">THOMAS MERTON<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n ti\u1ebfp theo c\u1ee7a Harari cho b\u00e1o \u0110\u1ee9c <i>Handelsblatt Global, <\/i>trong \u0111\u00f3 \u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t s\u1ed1 suy ngh\u0129 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00f4ng ngh\u1ec7, v\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00e0nh thi\u1ec1n c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi t\u00f2 m\u00f2 c\u1ee7a ch\u1ee7 bi\u00ean Gabor Steingart. H\u00e0nh thi\u1ec1n l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u00ean m\u1ea1ng<i> <\/i>Rosetta Vi\u1ec7t Nam. (Xem <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/thien-va-nha-khoa-hoc\/\"><i>Thi\u1ec1n v\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc<\/i><\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">Nh\u1eefng d\u00f2ng tr\u00edch d\u1eabn tr\u00ean c\u1ee7a Thomas Merton c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ta hi\u1ec3u h\u01a1n \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00e0nh thi\u1ec1n c\u1ee7a Harari. Merton l\u00e0 m\u1ed9t tu s\u0129 v\u00e0 nh\u00e0 th\u1ea7n b\u00ed (mystic) M\u1ef9 D\u00f2ng O.C.S.O (D\u00f2ng Xit\u00f4 Kh\u1ed5 Tu, Trappists) c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o tu k\u00edn trong c\u00e1c tu vi\u1ec7n theo c\u00e1ch h\u00e0nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh B\u00ean\u00ea\u0111ict\u00f4 (th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 5 \u2013 6 sau C.N.). Merton l\u00e0 m\u1ed9t trong b\u1ed1n nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a M\u1ef9 (b\u00ean c\u1ea1nh Abraham Lincoln, Martin Luther King Jr. v\u00e0 Dorothy Day) m\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Francis trong chuy\u1ebfn th\u0103m Hoa K\u1ef3 n\u0103m 2015 \u0111\u00e3 nh\u1eafc t\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng lu\u1eadn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 30px\">Qu\u1ea3 th\u1eadt, ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i thai ngh\u00e9n nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gh\u00ea g\u1edbm v\u1edbi nhi\u1ec1u h\u1ec7 qu\u1ea3 t\u1ed1t c\u0169ng nh\u01b0 x\u1ea5u kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng cho th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 cho Vi\u1ec7t Nam. Nh\u00ecn l\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, ch\u00fang ta d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f2n l\u00e2u m\u1edbi chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1ed1t \u0111\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng to\u00e0n c\u1ea7u s\u1eafp t\u1edbi. N\u1ec1n kinh t\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 r\u1ea5t d\u1ec5 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. C\u0103n nh\u00e0 ch\u00fang ta x\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ed3, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00ea t\u00f4ng c\u1ed1t th\u00e9p, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang ta ch\u1ec9 l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i chung chung \u201cnhi\u1ec1u th\u1eddi c\u01a1 v\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c\u201d, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ed1i s\u00e1ch quy\u1ebft li\u1ec7t \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3, ch\u01b0a hi\u1ec3u s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a cu\u1ed9c ch\u01a1i to\u00e0n c\u1ea7u, ch\u01b0a hi\u1ec3u c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gh\u00ea g\u1edbm trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p Anh th\u1ebf k\u1ef7 18 \u2212 m\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u00fang ta th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n n\u1eb7ng n\u1ec1 \u2212 r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1ebf gi\u1edbi ti\u1ebfp t\u1ee5c di\u1ec5n ra m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n trong th\u1ebf k\u1ef7 19-20, r\u1ed3i c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p to\u00e0n c\u1ea7u sau Th\u1ebf chi\u1ebfn II. V\u00e0 \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y l\u1ea1i qua ng\u00e0y, v\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n ch\u00fang ta \u201cv\u0169 nh\u01b0 c\u1eabn\u201d, trong khi th\u1ebf gi\u1edbi xung quanh, \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang b\u1ecf ch\u00fang ta ng\u00e0y c\u00e0ng xa ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ea7n l\u1ea1i. T\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111i xe \u0111\u1ea1p, trong khi nh\u1eefng tay \u0111ua kh\u00e1c \u0111i xe g\u1eafn m\u00e1y ph\u00e2n kh\u1ed1i l\u1edbn. Ch\u00fang ta ch\u1ec9 m\u1ea3i lo c\u1ea3i thi\u1ec7n chi\u1ebfc xe \u0111\u1ea1p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ngh\u0129 l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra chi\u1ebfc xe g\u1eafn m\u00e1y. Nh\u01b0 Edison n\u00f3i: N\u1ebfu ch\u00fang ta ch\u1ec9 lo c\u1ea3i thi\u1ec7n chi\u1ebfc \u0111\u00e8n d\u1ea7u th\u00ec ch\u1eb3ng bao gi\u1edd ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n c\u1ea3. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1ng lo c\u1ee7a ch\u00fang ta. C\u00e1c cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111i, ch\u00fang ta v\u1eabn tay tr\u1eafng. Ch\u00fang ta v\u1eabn d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 150 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. <i>L\u00e0m g\u00ec, <\/i>\u0111\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c hi\u1ec7n nay, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u1ee7a gi\u1edbi tinh hoa.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;padding-left: 30px\">NXX<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2017\/11\/Yuval20Noah20Harari.jpeg?resize=340%2C226&#038;ssl=1\" alt=\"Yuval Noah Harari\" width=\"340\" height=\"226\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Yuval Harari<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trong cu\u1ed9c t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 ho\u00e0n h\u1ea3o kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ea5m d\u1ee9t, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng thu\u1eadt to\u00e1n \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng n\u00e2ng c\u1ea5p b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh th\u00e0nh b\u1ea5t t\u1eed. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ho\u00e0n h\u1ea3o \u0111\u00f3, ch\u00fang ta s\u1ebd \u0111\u00e1nh m\u1ea5t t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u0110\u00f3 l\u00e0 lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u201cHomo Deus: L\u01b0\u1ee3c s\u1eed ng\u00e0y mai,\u201d quy\u1ec3n s\u00e1ch m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a Noah Harari \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n h\u1ebft ba tri\u1ec7u b\u1ea3n v\u00e0 \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i S\u00e1ch Kinh doanh n\u0103m 2017 c\u1ee7a Handelsblatt, Goldman Sachs v\u00e0 H\u1ed9i ch\u1ee3 s\u00e1ch Frankfurt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Quy\u1ec3n s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u1ee7a Harari, \u201cSapiens: L\u01b0\u1ee3c s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi,\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n h\u1ebft s\u00e1u tri\u1ec7u b\u1ea3n tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. L\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hebrew, Jerusalem, Harari \u0103n chay thu\u1ea7n v\u00e0 h\u00e0nh thi\u1ec1n, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng t\u00e1ch m\u00ecnh ra kh\u1ecfi th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta. Trong m\u1ed9t cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n qua \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i v\u1edbi Gabor Steingart, ch\u1ee7 b\u00fat <i>t\u1edd Handelsblatt Global<\/i>, \u00f4ng \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb trong th\u1eddi k\u1ef3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p><strong>Handelsblatt:\u00a0\u00d4ng \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Yuval Noah Harari:<\/b>\u00a0T\u00f4i \u0111ang \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 trong m\u1ed9t kh\u00f3a tu thi\u1ec1n hai th\u00e1ng m\u00e0 t\u00f4i th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed7i n\u0103m. Kh\u00f4ng email, kh\u00f4ng m\u00e1y t\u00ednh, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 s\u00e1ch c\u0169ng kh\u00f4ng. Kh\u00f4ng tr\u00f2 chuy\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u1ed1 g\u1eafng quan s\u00e1t th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00e1i g\u00ec \u0111ang x\u1ea3y ra trong th\u00e2n th\u1ec3 t\u00f4i, c\u00e1i g\u00ec \u0111ang x\u1ea3y ra trong t\u00e2m tr\u00ed t\u00f4i. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 thi\u1ec1n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u1ecfi th\u1ef1c t\u1ea1i, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp x\u00fac l\u1ea1i v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00edch th\u1ef1c. V\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc, vi\u1ec7c hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, v\u00ec \u0111\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed. Nh\u1eefng ham mu\u1ed1n, \u0111am m\u00ea, gi\u1eadn d\u1eef v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a ch\u00fang ta ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u00f3 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 gi\u1ecfi tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean ng\u1ed3i xu\u1ed1ng trong s\u1ef1 t\u0129nh l\u1eb7ng c\u1ee7a nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a ri\u00eang anh ta?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00f3a tu thi\u1ec1n \u0111\u1ec3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft s\u00e1ch ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u. T\u00f4i th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd (the realities of the truth) v\u1ec1 ch\u00ednh m\u00ecnh. Nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi, c\u00e1c quy\u1ec3n s\u00e1ch ra \u0111\u1eddi t\u1eeb \u0111\u00f3. Tuy th\u1ebf, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi h\u1ee9a. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khi h\u1ecd \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00f3a tu thi\u1ec1n. Nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c h\u00e0nh thi\u1ec1n Vipassana \u2013 m\u1ed9t ph\u00e1p thi\u1ec1n t\u00f4i \u0111\u00e3 theo trong 17 n\u0103m \u2013 t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 vi\u1ebft \u201cSapiens\u201d v\u00e0 \u201cHomo Deus.\u201d \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t b\u1edfi v\u00ec b\u1ea1n c\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u1ef1 t\u1eadp trung \u0111\u1ec3 vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i r\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady. T\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i r\u1eb1ng, l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e2n t\u00e2m, l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1eadp trung v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t. V\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch m\u00e0 t\u00f4i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c h\u00e0nh thi\u1ec1n th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1eadp trung.<\/p>\n<p><strong>V\u1eady, thi\u1ec1n l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Thi\u1ec1n \u0111em l\u1ea1i cho b\u1ea1n th\u1eddi gian v\u00e0 kh\u00f4ng gian cho ch\u00ednh s\u1ef1 quan s\u00e1t. Ch\u00fang ta r\u1ea5t th\u01b0\u1eddng v\u1ed9i v\u00e3 bu\u00f4ng ra ph\u00e1n x\u00e9t, c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 mong mu\u1ed1n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn. V\u00e0 c\u0169ng r\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu b\u1ea1n d\u00e0nh th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi k\u1ebft lu\u1eadn \u2013 m\u00e0 h\u00e3y quan s\u00e1t, gi\u1eef cho t\u00e2m tr\u00ed r\u1ed9ng m\u1edf \u2013 xem nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y ra, khi \u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o s\u1ebd n\u1ea3y sinh ra t\u1eeb \u0111\u00f3. B\u1edfi v\u00ec, n\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng d\u00e0nh cho m\u00ecnh th\u1eddi gian, b\u1ea1n th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 ph\u00e1t ng\u00f4n ho\u1eb7c th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Khi b\u1ea1n kh\u00f4ng cho b\u1ea3n th\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, b\u1ea1n ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u1eb7p l\u1ea1i nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eabu nh\u01b0 nhau. Th\u1eadt c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 \u201cgi\u1ea3i ph\u00f3ng\u201d t\u00e2m tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169.<\/p>\n<p><strong>\u0110\u1eb7t t\u01b0\u01a1ng lai th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh t\u1ef1u l\u1edbn. \u00d4ng s\u1ebd m\u00f4 t\u1ea3 tinh th\u1ea7n chung c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00f4i c\u1ed1 g\u1eafng vi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng thi\u00ean ki\u1ebfn, kh\u00f4ng s\u1ee3 nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng h\u00f3c b\u00faa, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1edbi m\u1ed9t v\u0103n phong nh\u1eb9 nh\u00e0ng. T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc \u00fd t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111ang ti\u1ebfn v\u1ec1 s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t. Khi nh\u00ecn v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed, t\u00f4i th\u1ea5y m\u1ed7i cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng, m\u1ed7i cu\u1ed9c thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 hai m\u1eb7t. C\u00f3 r\u1ea5t \u00edt nh\u1eefng cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng hay nh\u1eefng ti\u1ebfn tr\u00ecnh trong l\u1ecbch s\u1eed ho\u00e0n to\u00e0n x\u1ea5u ho\u1eb7c ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ed1t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M\u1ed7i c\u00f4ng ngh\u1ec7, m\u1ed7i s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec1u ti\u1ec1m t\u00e0ng trong n\u00f3 m\u1eb7t r\u1ea5t t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0 m\u1eb7t r\u1ea5t ti\u00eau c\u1ef1c. N\u1ebfu b\u1ea1n nh\u00ecn l\u1ea1i th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ph\u00e1t minh l\u1edbn v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n, radio, xe h\u01a1i, t\u00e0u h\u1ecfa, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n chuy\u00ean ch\u00ednh v\u00f4 s\u1ea3n ho\u1eb7c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00e1t-x\u00edt, ho\u1eb7c n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ef1 do. C\u00f4ng ngh\u1ec7 t\u1ef1 n\u00f3 kh\u00f4ng n\u00f3i cho b\u1ea1n bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi n\u00f3. N\u1ebfu b\u1ea1n nh\u00ecn v\u00e0o H\u00e0n Qu\u1ed1c v\u00e0 B\u1eafc Tri\u1ec1u Ti\u00ean ng\u00e0y nay, c\u1ea3 hai ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00f4ng ngh\u1ec7 ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 nhau. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa B\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 Seoul kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf c\u00f4ng ngh\u1ec7, m\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi c\u00f4ng ngh\u1ec7. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi nh\u1eefng ph\u00e1t minh l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21: C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i. T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, c\u0169ng nh\u01b0, ch\u00fang ta c\u00f3 nh\u1eefng v\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 l\u1ef1c c\u1ea3n to l\u1edbn c\u1ee7a s\u1ef1 ngu d\u1ed1t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><strong>Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0, ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf \u0110\u1ee9c.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd n\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p s\u1ef1 ngu d\u1ed1t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh, ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac trong th\u1ea3m h\u1ecda h\u1ea1t nh\u00e2n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra. Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 kh\u00f4n ngoan \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t Chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i h\u00f2a b\u00ecnh. V\u1eady, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eb7p l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p><b>Ch\u00fang ta tri\u1ec3n khai c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi r\u1ea5t nhanh ch\u00f3ng v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta. N\u00ean ch\u0103ng c\u00f3 nhi\u1ec1u cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn ch\u00ednh tr\u1ecb h\u01a1n v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">V\u00e2ng. H\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u1edf ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 v\u1ee1, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng t\u1ea7m nh\u00ecn c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a cho t\u01b0\u01a1ng lai. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y-qua-ng\u00e0y, h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u00ecn v\u00e0o t\u01b0\u01a1ng lai 20, 30 n\u0103m sau v\u00e0 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 n\u01a1i ch\u00fang ta mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea7m nh\u00ecn n\u00e0y. Trong th\u1ebf k\u1ef7 20, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ea7m nh\u00ecn l\u1edbn cho s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u2212 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u1ed1t \u2212 nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn, ch\u00fang ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y ho\u00e0i b\u00e3o. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ed9ng s\u1ea3n, t\u1ea7m nh\u00ecn ph\u00e1t-x\u00edt v\u00e0 t\u1ea7m nh\u00ecn t\u1ef1 do; ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng gi\u1eefa nh\u1eefng t\u1ea7m nh\u00ecn l\u1edbn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p><b>B\u1edfi v\u00ec ch\u00fang ta tr\u01b0\u1ee3t ch\u00e2n t\u1eeb kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng kh\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia ph\u1ea3i ra s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 xoay x\u1edf ng\u00e0y qua ng\u00e0y.<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u1ea7m nh\u00ecn l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 t\u00ednh ho\u00e0i ni\u1ec7m, nh\u01b0 &#8220;L\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 v\u0129 \u0111\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i&#8221; c\u1ee7a Trump. N\u01a1i duy nh\u1ea5t b\u1ea1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m nh\u00ecn c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai l\u00e0 trong khu v\u1ef1c t\u01b0 nh\u00e2n, t\u1eeb nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i nh\u01b0 thung l\u0169ng Silicon. V\u00e0 theo t\u00f4i, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Elon Musk v\u00e0 Mark Zuckerberg t\u01b0 duy nghi\u00eam t\u00fac v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f4ng ngh\u1ec7 s\u1ebd l\u00e0m cho t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Nh\u01b0ng th\u1eadt t\u1ec7 h\u1ea1i khi h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng ch\u00ednh tr\u1ecb gia n\u00e0o quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, m\u1eb7c d\u00f9 tr\u00ed th\u00f4ng minh nh\u00e2n t\u1ea1o v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi th\u1eadm ch\u00ed nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ed9ng c\u01a1 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, t\u00e0u h\u1ecfa v\u00e0 radio.<\/p>\n<p><b>B\u00e2y gi\u1edd c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 \u1edf \u0110\u1ee9c v\u00e0 M\u1ef9 \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00e0nh l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 mu\u1ed9n. Ng\u00e0y nay, c\u00e2u h\u1ecfi ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 &#8220;ai s\u1edf h\u1eefu d\u1eef li\u1ec7u?&#8221; V\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 quan tr\u1ecdng l\u1eafm trong c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c qu\u1ed1c gia. T\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i r\u1eb1ng, n\u1ebfu b\u1ea1n ngh\u0129 l\u1ea1i v\u1ec1 th\u1eddi Trung C\u1ed5 m\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e2u h\u1ecfi s\u1ed1 1 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb khi \u0111\u00f3 l\u00e0 &#8220;ai s\u1edf h\u1eefu \u0111\u1ea5t \u0111ai?&#8221; N\u1ebfu qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t \u0111ai thu\u1ed9c s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a qu\u00e1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea1n c\u00f3 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i mang n\u1eb7ng t\u00ednh th\u1ee9 b\u1eadc c\u1ee7a giai c\u1ea5p qu\u00fd t\u1ed9c, n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. K\u1ebf \u0111\u1ebfn, b\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh gi\u1eefa ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u01b0 b\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c ai s\u1edf h\u1eefu c\u00e1c nh\u00e0 m\u00e1y. N\u1ebfu qu\u00e1 nhi\u1ec1u nh\u00e0 m\u00e1y thu\u1ed9c s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a qu\u00e1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea1n s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i r\u1ea5t b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng. B\u00e2y gi\u1edd t\u00e0i s\u1ea3n s\u1ed1 1 l\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u d\u1eef li\u1ec7u b\u1ecb \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm b\u1edfi m\u1ed9t t\u1ec9 l\u1ec7 nh\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, b\u1edfi m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt c\u00e1c c\u00f4ng ty v\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7.<\/p>\n<p><b>\u00d4ng \u0111ang t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean ra sao v\u1edbi m\u00e1y m\u00f3c, ph\u1ea7n m\u1ec1m v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u00fang ta \u0111ang tr\u1ea3i qua s\u1ef1 h\u1ee3p l\u01b0u c\u1ee7a hai cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng khoa h\u1ecdc v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn: th\u1ee9 nh\u1ea5t &#8211; trong sinh h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ee9 hai &#8211; trong khoa h\u1ecdc m\u00e1y t\u00ednh. V\u00e0 khi b\u1ea1n k\u1ebft h\u1ee3p hai cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng n\u00e0y l\u1ea1i v\u1edbi nhau, khi c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u00f4ng tin h\u1ee3p nh\u1ea5t, h\u1ec7 qu\u1ea3 m\u00e0 b\u1ea1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd l\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c thi\u1ebft k\u1ebf cu\u1ed9c s\u1ed1ng, ki\u1ec3m so\u00e1t cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Trong qu\u00e1 kh\u1ee9, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i ch\u00fang ta. Ch\u00fang ta c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t s\u00f4ng ng\u00f2i, n\u00fai r\u1eebng v\u00e0 mu\u00f4ng th\u00fa, nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean trong ch\u00fang ta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u1ea3n ph\u1ea9m ch\u00ednh c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf trong th\u1ebf k\u1ef7 21 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u00e0ng d\u1ec7t may, v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 xe c\u1ed9 m\u00e0 l\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3, b\u1ed9 n\u00e3o v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7. Ch\u00fang ta \u0111ang h\u1ecdc c\u00e1ch thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o ch\u00fang. Ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y con ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 t\u1ea1o ra nh\u1eefng si\u00eau nh\u00e2n (superhumans). Ch\u00fang ta s\u1ebd t\u1ea1o ra nh\u1eefng sinh v\u1eadt n\u1eeda ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda m\u00e1y (cyborgs), m\u1ed9t ph\u1ea7n h\u1eefu c\u01a1 v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00f4 c\u01a1. Ch\u00fang ta s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ef1c th\u1ec3 v\u00f4 c\u01a1 h\u01a1n, nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o. \u0110\u00e2y l\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u1edbn nh\u1ea5t trong sinh h\u1ecdc k\u1ec3 t\u1eeb khi s\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Trong b\u1ed1n t\u1ef7 n\u0103m, t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n trong th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eefu c\u01a1 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00f3a theo ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean. B\u00e2y gi\u1edd, ch\u00fang ta \u0111ang tho\u00e1t ra kh\u1ecfi th\u1ebf gi\u1edbi h\u1eefu c\u01a1 v\u00e0 \u0111i v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 c\u01a1. Ch\u00fang ta \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ea1o ra c\u00e1c d\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00f4 c\u01a1 v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00f3a theo ch\u1ecdn l\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean. Ch\u00fang s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n theo thi\u1ebft k\u1ebf th\u00f4ng minh.<\/p>\n<p><b>Li\u1ec7u s\u1ebd c\u00f3 c\u00f4ng ngh\u1ec7 b\u00ean trong b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang ta hay kh\u00f4ng?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3. C\u00f3 ba c\u00e1ch ch\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y ra. C\u00e1ch th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt sinh h\u1ecdc \u2212 l\u1ea5y b\u1ed9 n\u00e3o v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i n\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ee9 nh\u01b0 k\u1ef9 thu\u1eadt di truy\u1ec1n. C\u00e1ch th\u1ee9 hai, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i c\u01a1 th\u1ec3 h\u1eefu c\u01a1 v\u1edbi c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb v\u00f4 c\u01a1, nh\u01b0 c\u1ea5y gh\u00e9p n\u00e3o v\u00e0 c\u00e1c giao di\u1ec7n m\u00e1y t\u00ednh-n\u00e3o (brain-computer interfaces), v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o ra nh\u1eefng sinh v\u1eadt n\u1eeda ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda m\u00e1y (cyborgs). V\u00e0 c\u00e1ch c\u1ef1c \u0111oan nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1ea1o ra c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c s\u1ed1ng v\u00f4 c\u01a1 ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o.<\/p>\n<p><b>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 ngay c\u1ea3 t\u00f4n gi\u00e1o. C\u00f3 n\u00ean cho ph\u00e9p hay kh\u00f4ng?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 sinh h\u1ecdc ho\u1eb7c m\u00e1y t\u00ednh. C\u00e2u h\u1ecfi th\u1ef1c s\u1ef1 th\u00fa v\u1ecb l\u00e0: ch\u00fang ta mu\u1ed1n s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 cho m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0o? Nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u00e3 khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc b\u1eadn t\u00e2m trong h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m, nay \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi th\u1ef1c ti\u1ec5n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn c\u1ee7a Socrates v\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u1ec1 t\u1ef1 do \u00fd ch\u00ed (free will) nay \u0111ang tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ea7y \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0.<\/p>\n<p><b>C\u00f3 ph\u1ea3i phong tr\u00e0o d\u00e2n t\u00fay l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec3u ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1eafc ch\u1eafn. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mong mu\u1ed1n s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. H\u1ecd mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 n\u01a1i h\u1ecd \u0111ang \u0111i t\u1edbi. N\u1ebfu h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra c\u00e1i nh\u00ecn n\u00e0y v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111ang thay \u0111\u1ed5i qu\u00e1 nhanh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh b\u1eb1ng c\u00e1ch quay v\u1ec1 nh\u1eefng b\u1ea3n s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 v\u0129nh c\u1eedu v\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4n gi\u00e1o hay ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 g\u00ec sai tr\u00e1i \u2212 t\u00f4i ngh\u0129, tr\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p cho l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i \u2212 m\u00e0 v\u00ec, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21.<\/p>\n<p><strong>C\u00f3 ai \u0111\u00f3 g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u00ednh tr\u1ecb gia hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">C\u00f3 l\u1ebd Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 n\u01a1i duy nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 b\u1ea1n th\u1ea5y c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia th\u1ef1c s\u1ef1 xem nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac v\u1edbi m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m l\u00e2u d\u00e0i. H\u1ecd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 xa x\u1ec9 \u0111\u1ec3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng nhi\u1ec1u v\u1ec1 v\u00f2ng b\u1ea7u c\u1eed s\u1eafp t\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ch\u1eafc ch\u1eafn t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1, v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn t\u00f4i kh\u00f4ng qu\u1ea3ng b\u00e1 s\u1ef1 cai tr\u1ecb chuy\u00ean ch\u1ebf ki\u1ec3u Trung Qu\u1ed1c cho ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. N\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1. Nh\u01b0ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 v\u1ee1 trong h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u00e2n ch\u1ee7, h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00e3 v\u1eadn h\u00e0nh tr\u00f4i ch\u1ea3y m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean trong n\u1eeda sau th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 21 trong s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ebf kh\u00e1c. Nh\u01b0ng, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p kh\u00e1c, khi b\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u xem n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, th\u00ec n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea3o th\u1ee7. H\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00edch \u1ee9ng n\u1eefa. T\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u00fang ta n\u00ean ng\u1eebng tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ef1 do \u2013 n\u00f3 l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1ed1t nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed cho \u0111\u1ebfn nay \u2013 nh\u01b0ng n\u00f3 c\u1ea7n th\u00edch \u1ee9ng. N\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng th\u00edch \u1ee9ng, n\u00f3 s\u1ebd s\u1ee5p \u0111\u1ed5.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">\u0110TTT<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Th\u00e1ng 11, 2017<\/p>\n<hr \/>\n<p>Ch\u00fa gi\u1ea3i:<\/p>\n<p>1.\u00a0<span style=\"font-weight: 400\">Gabor Steingart l\u00e0 ch\u1ee7 b\u00fat c\u1ee7a t\u1edd <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Handelsblatt<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> and <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Handelsblatt Global<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> (online) c\u1ee7a CHLB \u0110\u1ee9c. B\u1ea3n ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a b\u00e0i: <\/span><a href=\"https:\/\/global.handelsblatt.com\/politics\/the-future-needs-an-upgrade-842763\"><span style=\"font-weight: 400\">https:\/\/global.handelsblatt.com\/politics\/the-future-needs-an-upgrade-842763<\/span><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; T\u01af\u01a0NG LAI C\u1ea6N M\u1ed8T S\u1ef0 N\u00c2NG C\u1ea4P Gabor Steingart1 B\u00e1o Handelsblatt Global Ng\u00e0y 20\/10\/2017 (Courtesy of Handelsblatt Global) Suy ngh\u0129 v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u1ea1i gi\u00fap x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng lai, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Yuval Noah Harari n\u00f3i. C\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. &nbsp; Ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch: \u0110\u1ed7<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/742"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=742"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/742\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}