{"id":8011,"date":"2022-11-18T18:51:00","date_gmt":"2022-11-18T11:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=8011"},"modified":"2022-11-20T08:38:40","modified_gmt":"2022-11-20T01:38:40","slug":"co-hoc-luong-tu-thuyet-tuong-doi-pham-xuan-yem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/co-hoc-luong-tu-thuyet-tuong-doi-pham-xuan-yem\/","title":{"rendered":"C\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed &amp; Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i (Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam)"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 24pt;color: #008000\">C\u01a0 H\u1eccC L\u01af\u1ee2NG T\u1eec &amp; THUY\u1ebeT T\u01af\u01a0NG \u0110\u1ed0I<\/span><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 18pt;color: #000080\">HAI C\u1ed8T TR\u1ee4 C\u1ee6A V\u1eacT L\u00dd HI\u1ec6N \u0110\u1ea0I<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong> <em>gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/em><\/span><\/p>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-5785 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/04\/Picture-6-r\u1ed7ng-b\u00ean-trong.png?resize=56%2C56&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" data-recalc-dims=\"1\" \/>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\">Kh\u00f4ng c\u00f3 khoa h\u1ecdc, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 sa ng\u00e3 v\u00e0o m\u00ea t\u00edn, \u201cd\u1ecb gi\u00e1o\u201d. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n ho\u00e1, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 c\u1eb1n c\u1ed7i v\u1ec1 t\u00e2m h\u1ed3n. V\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 sa \u0111\u1ecda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 14pt\">Tri\u1ebft l\u00fd ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y d\u1ea1y t\u00f4i t\u01b0 duy logic, khoa h\u1ecdc, t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 bi\u1ebft nh\u00ecn nh\u1eadn s\u1ef1 th\u1eadt, khi\u00eam t\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u201c\u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng tri th\u1ee9c\u201d c\u00f2n \u1ea9n ch\u1ee9a. Tri\u1ebft l\u00fd ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng d\u1ea1y cho t\u00f4i s\u1ed1ng c\u00f3 x\u00e3 h\u1ed9i, gia \u0111\u00ecnh, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p x\u00e3 h\u1ed9i.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8064\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/11\/Anh.png?resize=314%2C557&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"314\" height=\"557\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam<\/p>\n<p style=\"text-align: center;padding-left: 40px\">Nguy\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c nghi\u00ean c\u1ee9u thu\u1ed9c Trung t\u00e2m Qu\u1ed1c gia Nghi\u00ean c\u1ee9u Khoa h\u1ecdc (ng\u00e0nh V\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft), v\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Paris VI<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 40px\"><strong><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/strong>. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng nh\u01b0 b\u1ea1n b\u00e8 g\u1ea7n xa, ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1ea5t vui m\u1eebng th\u1ea5y t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a anh Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam v\u1eeba m\u1edbi ra \u0111\u1eddi t\u1ea1i Nxb Tri Th\u1ee9c. Anh Y\u00eam l\u00e0 m\u1ed9t trong \u00edt &#8220;c\u1ed9t tr\u1ee5&#8221; v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ee7a truy\u1ec1n b\u00e1 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea1i ch\u00fang c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam. Anh ki\u00ean tr\u00ec vi\u1ebft cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i, n\u1ebfu t\u00f4i kh\u00f4ng l\u1ea7m, kho\u1ea3ng g\u1ea7n 15 n\u0103m, t\u1eeb kh\u00f4ng kh\u00ed k\u1ef7 ni\u1ec7m <em>N\u0103m th\u1ea7n k\u1ef3<\/em> c\u1ee7a Albert Einstein 2005, Max Planck 2006, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m sau khi h\u1ea1t Higgs \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf CERN n\u0103m 2012. Giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u00edt l\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. Anh \u0111\u00e3 c\u00f9ng h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u1edbi t\u1eadp th\u1ec3 khoa h\u1ecdc v\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc trong nh\u1eefng n\u0103m s\u00f4i \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3, v\u1edbi Max Planck, Galilei, Darwin, Humboldt, M\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n v.v.. D\u01b0\u1edbi ng\u00f2i b\u00fat si\u00eang n\u0103ng, \u0111am m\u00ea, thi v\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc, chia s\u1ebb, b\u1ee9c tranh v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 hi\u1ec7n ra cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. Vi\u1ebft s\u00e1ch khoa h\u1ecdc cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 <em>v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc, <\/em>c\u00e1i Vi\u1ec7t Nam cho \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n r\u1ea5t thi\u1ebfu. H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1ecf c\u1ee7a quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng trong t\u1ea1p ch\u00ed Nam Phong trong nh\u1eefng n\u0103m 1920-30 th\u00ec t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang s\u1ebd ra sao? Ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c l\u1edbn cho gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c b\u1ea5y gi\u1edd, th\u00fac \u0111\u1ea9y phong tr\u00e0o \u0111i v\u00e0o khoa h\u1ecdc nhi\u1ec1u h\u01a1n. Ch\u1eafc ch\u1eafn, ch\u00fang s\u1ebd h\u00f2a nh\u1ecbp v\u00e0o <em>phong tr\u00e0o qu\u1ed1c gia<\/em> v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c khoa h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1ed9t tr\u1ee5 ki\u00ean c\u1ed1 trong vi\u1ec7c d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c1 \u0111ang l\u00ean, t\u1eeb Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 \u1ea4n \u0111\u1ed9, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n, <em>tri th\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh<\/em>, c\u00f3 th\u1ec3 m\u01a1 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec5n c\u1ea3nh kh\u00e1c s\u00e1ng s\u1ee7a, h\u01a1n l\u00e0 &#8220;<em>Ki\u1ec1u c\u00f2n,\u00a0ti\u1ebfng\u00a0ta\u00a0c\u00f2n,\u00a0ti\u1ebfng\u00a0ta\u00a0c\u00f2n,\u00a0n\u01b0\u1edbc\u00a0ta\u00a0c\u00f2n&#8221;. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;padding-left: 40px\">Ch\u00fang ta r\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a anh Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam, v\u00e0 mong r\u1eb1ng t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a anh s\u1ebd t\u00ecm th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh trong t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u1ebb.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8013\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/11\/Anh-sach.jpg?resize=628%2C965&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"628\" height=\"965\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Tri Th\u1ee9c, 434 trang, gi\u00e1 210.000 \u0111\u1ed3ng<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8021\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/11\/Muc-luc_0001.jpg?resize=548%2C783&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"548\" height=\"783\" data-recalc-dims=\"1\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8022\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/11\/Muc-luc_0002.jpg?resize=549%2C666&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"549\" height=\"666\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080;font-size: 18pt\"><em>L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif\"><em><span style=\"font-size: 24pt\">C<\/span><\/em><\/span>u\u1ed1i c\u00f9ng, tuy\u1ec3n t\u1eadp c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam t\u1eeb Paris v\u1ec1 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng \u01b0u t\u01b0 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, ra m\u1eaft b\u1ea1n \u0111\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111am m\u00ea khoa h\u1ecdc v\u00e0 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0 \u0111\u00fang phong c\u00e1ch v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, s\u1edbm \u0111i v\u00e0o trung t\u00e2m c\u1ee7a n\u1ec1n v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u r\u00e1t th\u00e0nh \u0111\u1ea1t. V\u1edbi t\u00ednh khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng di\u1ec5n t\u1ea3 s\u1ef1 th\u00e0nh \u0111\u1ea1t c\u1ee7a \u00f4ng qua c\u00e2u n\u00f3i tinh t\u1ebf: \u201cC\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea5t k\u1ef3 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng n\u00e0o, ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 khi c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p kh\u1eafp n\u01a1i quan t\u00e2m v\u00e0 tri\u1ec3n khai m\u1ea1nh h\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n, th\u1eadm ch\u00ed v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m sau c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0 khai th\u00e1c. C\u00e1 nh\u00e2n t\u00f4i c\u0169ng v\u00e0i l\u1ea7n h\u1ea1nh ph\u00fac nh\u01b0 v\u1eady.\u201d H\u1ea1nh ph\u00fac thay!<\/p>\n<p>Th\u1ebf k\u1ef7 XX \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ebf k\u1ef7 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a hai l\u00fd thuy\u1ebft m\u1edbi c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u1ed9t ph\u00e1, thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u00e0 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn lao l\u00ean s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ea5p v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn v\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00ean \u1ee9ng d\u1ee5ng v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a GS li\u00ean quan \u0111\u1ebfn hai l\u00fd thuy\u1ebft n\u00e0y, v\u00e0 nh\u1eefng \u00e1p d\u1ee5ng c\u1ee7a n\u00f3 trong v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t c\u01a1 b\u1ea3n m\u00e0 \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u00ean gia c\u00f3 t\u00ean tu\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi. Quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 GS H\u1ed3 Kim Quang <em>Elementary Particles and Their Interactions: Concepts and Phenomena<\/em> n\u0103m 1998, 678 trang, t\u1ea1i nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Springer, l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m kinh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t, th\u00edch h\u1ee3p cho sinh vi\u00ean b\u1eadc c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 sau \u0111\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 cho gi\u1ea3ng vi\u00ean v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Hoa \u1edf Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>V\u1edbi con m\u1eaft ngh\u1ec7 s\u0128, m\u1ed9t tr\u00e1i tim nh\u00e2n v\u0103n v\u00e0 tinh th\u1ea7n khoa h\u1ecdc, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ebd l\u00ean nh\u1eefng b\u1ee9c tranh khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i s\u00e1ng s\u1ee7a, v\u1edbi nh\u1eefng ti\u00eau \u0111\u1ec1 r\u1ea5t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a \u00f4ng nh\u01b0 <em>C\u00e1i Kh\u00f4ng c\u1ee7a l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/em>, <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i<\/em>, <em>B\u1ea3n giao h\u01b0\u1edfng huy\u1ec1n di\u1ec7u gi\u1eefa L\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i<\/em>, <em>Tr\u0103m n\u0103m c\u00e1i \u2019h\u2019 v\u1eabn h\u1eb1ng<\/em>, <em>M\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n<\/em>, <em>\u0110\u1ecba tr\u1ee5c, Thi\u00ean h\u00e0<\/em>, <em>C\u01a1 c\u1ea5u h\u00ecnh th\u00e0nh v\u1ea1n v\u1eadt<\/em>, <em>h\u1ea1t Neutrino, s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a hai th\u1ebf gi\u1edbi th\u00e1i c\u1ef1c<\/em> v.v\u2026 V\u00e0 khi c\u1ea7n, \u00f4ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i k\u00e8m theo c\u00e1c bi\u1ec3u th\u1ee9c to\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a \u00fd t\u01b0\u1edfng. Khoa h\u1ecdc l\u00e0 tinh t\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 qua c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 to\u00e1n h\u1ecdc, ch\u1eb3ng h\u1ea1n qua c\u00f4ng th\u1ee9c n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 \u0111\u1eb9p m\u1eaft E = mc<sup>2<\/sup> nh\u01b0ng l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1t nh\u00e2n gh\u00ea g\u1edbm. Ch\u00ednh v\u1edbi to\u00e1n h\u1ecdc l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh, khoa h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y m\u1edbi \u0111i xa h\u01a1n \u201cintuitive perception\u201d, \u201cnh\u1eadn th\u1ee9c tr\u1ef1c quan\u201d c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a tr\u1ef1c gi\u00e1c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u1ea3n-tr\u1ef1c gi\u00e1c, nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb th\u1eddi Netwon \u0111\u1ebfn Einstein. Trong ch\u1eebng m\u1ef1c nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng to\u00e1n h\u1ecdc, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c nghi\u1ec7m x\u00e1c nh\u1eadn, n\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 khoa h\u1ecdc, hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c. Ch\u00fang ta ch\u1ec9 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf gi\u1edbi trong ch\u1eebng m\u1ef1c n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 qua to\u00e1n h\u1ecdc (Kant). M\u1ed7i c\u00f4ng th\u1ee9c di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i \u201cth\u00e1nh ca\u201d \u0111\u1ec3 ca ng\u1ee3i Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf nh\u01b0 nh\u00e0 n\u1eef thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc Maria Mitchell n\u00f3i. Cho n\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi sinh vi\u00ean, quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y trong ch\u1eebng m\u1ef1c c\u0169ng c\u00f3 t\u00ednh b\u1ed5 sung cho s\u00e1ch gi\u00e1o khoa.<\/p>\n<p>\u00dd th\u1ee9c r\u1eb1ng, \u201ctri th\u1ee9c l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh\u201d, v\u00e0 nh\u01b0 Einstein n\u00f3i: \u201cS\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00e1c nh\u1eadn th\u1ee9c khoa h\u1ecdc v\u00e0o m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m suy y\u1ebfu tinh th\u1ea7n tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ngh\u00e8o n\u00e0n tinh th\u1ea7n c\u1ee7a n\u00f3\u201d, \u00f4ng mu\u1ed1n truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho gi\u1edbi tr\u1ebb trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam \u0111ang r\u1ea5t c\u1ea7n t\u00ecnh y\u00eau khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p>T\u1eadp s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p tinh th\u1ea7n c\u1ee7a \u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 mai sau v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc tr\u1ee5 c\u1ed9t \u0111\u00e3 v\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ebf ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng, c\u0169ng nh\u01b0 th\u00f4ng qua b\u00e0i <em>X\u00e3 h\u1ed9i d\u1ef1a tr\u00ean hai tr\u1ee5 c\u1ed9t: Tri th\u1ee9c v\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n<\/em> nh\u01b0 m\u1ed9t <em>credo<\/em>, \u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eedi g\u1eafm nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n v\u0103n, v\u1ec1 s\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n khoa h\u1ecdc qu\u1ed1c gia, s\u1ef1 t\u1ea5t y\u1ebfu c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f3i chung m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 v\u0103n minh, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e3ng tr\u00e1nh nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0 cho khoa h\u1ecdc, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf t\u1ea7m qu\u1ed1c gia, cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m khoa h\u1ecdc th\u00edch \u0111\u00e1ng, con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh ch\u00e2n th\u1eadt nh\u01b0 nh\u00ecn nh\u1eadt s\u1ef1 th\u1eadt khoa h\u1ecdc, t\u00f4n tr\u1ecdng \u00fd ki\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f3 \u0111am m\u00ea v\u00e0 t\u1eadn t\u1ee5y. Ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng trong th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ea1nh tranh l\u1edbn m\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia t\u00f9y thu\u1ed9c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00e0o khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Tuy lo l\u1eafng v\u00e0 tr\u0103n tr\u1edf tr\u01b0\u1edbc tr\u00ecnh tr\u1ea1ng xu\u1ed1ng c\u1ea5p \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u00f3 ni\u1ec1m tin \u201cC\u00e1i \u00e1c l\u00e0 gi\u00f3 tho\u1ea3ng qua. C\u00e1i thi\u1ec7n l\u00e0 v\u0129nh c\u1eedu.\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1 nh\u00e2n t\u00f4i c\u00f3 duy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c quen v\u1edbi GS Y\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XXI, qua s\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 qua nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft khoa h\u1ecdc cho \u0111\u1ea1i ch\u00fang c\u1ee7a \u00f4ng l\u00f3e l\u00ean tinh th\u1ea7n khai s\u00e1ng g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh l\u00ean t\u00f4i. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u1ea3 hai ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t hi\u1ec3u nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m. GS Y\u00eam tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh t\u00edch c\u1ef1c v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 GS Chu H\u1ea3o, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c s\u1ed1 k\u1ef7 y\u1ebfu c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 t\u1eadp trung v\u1ec1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, trong nh\u1ecbp \u0111i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, t\u1eeb k\u1ef7 y\u1ebfu <em>Max Planck<\/em> (2008), 400 n\u0103m Thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 Galilei, 150 n\u0103m Thuy\u1ebft ti\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 Darwin (2009), cho \u0111\u1ebfn <em>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m<\/em> (2010), v\u00e0 k\u1ef7 <em>y\u1ebfu H\u1ea1t Higgs v\u00e0 M\u00f4 h\u00ecnh chu\u1ea9n<\/em> (2012). Ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a GS Y\u00eam lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe, trong khoa h\u1ecdc c\u0169ng nh\u01b0 trong \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u00e0 \u00f4ng lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1ec3 hi\u1ec7n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n h\u00e0ng ng\u00e0y. \u00d4ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1edbn, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1edbn.<\/p>\n<p>Xin c\u1ea3m \u01a1n GS Chu H\u1ea3o \u0111\u00e3 d\u00e0nh th\u00ec gi\u1edd qu\u00fd b\u00e1u \u0111\u1ec3 bi\u00ean t\u1eadp, v\u00e0 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Tri Th\u1ee9c \u0111\u00e3 nh\u1eadn xu\u1ea5t b\u1ea3n quy\u1ec3n s\u00e1ch. S\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00e1ng nh\u1edb v\u1ec1 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng d\u1ea5n th\u00e2n trong khoa h\u1ecdc, m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c c\u00f4ng ch\u00fang c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt\"><strong><span style=\"color: #000080\"><em>T\u1eeb l\u1eddi b\u1ea1t c\u1ee7a GS Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Thu\u1eadn:<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Trong tuy\u1ec3n t\u1eadp g\u1ed3m hai ch\u1ee5c b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 th\u1ea3o lu\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ef1c k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 th\u1ea5u \u0111\u00e1o l\u00fd thuy\u1ebft \u201cchu\u1ea9n\u201d c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a nh\u1eefng ph\u1ea7n gi\u00e2y \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u0169 tr\u1ee5 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 cho ch\u00fang ta th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p r\u1ea5t phong ph\u00fa c\u1ee7a thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Einstein cho v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n: c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c h\u1ecdc c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, c\u00e1c l\u1ed7 \u0111en v\u00e0 c\u00e1c s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh n\u00e9 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a l\u00fd thuy\u1ebft big bang, m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang gi\u1eef nguy\u00ean gi\u00e1 tr\u1ecb. Ch\u00fang ta c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 \u00fd ni\u1ec7m g\u00ec v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a 95% kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, trong \u0111\u00f3 27% l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i l\u1ea1 v\u00e0 68% l\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho s\u1ef1 gi\u00e3n n\u1edf c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 gia t\u1ed1c. M\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9m ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng: \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ea1i sao v\u0169 tr\u1ee5 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u t\u1ea1o ch\u1ee7 y\u1ebfu b\u1edfi v\u1eadt ch\u1ea5t ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ngang b\u1eb1ng nhau? Ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i hi\u1ec3u cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Trong m\u1ed9t ghi nh\u1eadn ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c, th\u00f4ng qua nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho ch\u00fang ta nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 suy ng\u1eabm kh\u00e1 th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 hi\u1ec7n tr\u1ea1ng gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Ph\u1ea3i n\u00f3i r\u1eb1ng, n\u00f3i chung, t\u00f4i chia s\u1ebb nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. C\u0169ng nh\u01b0 \u00f4ng t\u00f4i kh\u00e1 th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00ec \u0111\u00e3 g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 sau khi th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00f2a b\u00ecnh, nh\u01b0ng h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 m\u00e0 ta c\u00f3 quy\u1ec1n k\u1ef3 v\u1ecdng, do thi\u1ebfu quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u1ea7u t\u01b0 t\u1eeb ph\u00eda ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0o h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u. T\u00f4i tin r\u1eb1ng v\u1edbi s\u1ef1 t\u00e0i tr\u1ee3 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u00e1ng su\u1ed1t , Vi\u1ec7t Nam, c\u0169ng nh\u01b0 Trung Qu\u1ed1c, s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y \u00a0tham gia v\u00e0o b\u1ea3n giao h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u1ea1nh tranh nh\u1ea5t trong l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea3 c\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 \u1ee9ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\"><em>T\u1eed l\u1eddi b\u1ea1t c\u1ee7a GS Pierre Darriulat:<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 tin, v\u00e0 v\u1eabn tin, l\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a s\u1ef1 nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u1ec1 tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u00e0 tr\u00ean \u0111\u00f3 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3. Ch\u00fang ta ngh\u0129 v\u00e0 v\u1eabn tin r\u1eb1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch truy\u1ec1n t\u1ea3i nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00f3 t\u1edbi c\u00f4ng ch\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho ti\u1ebfn b\u1ed9 x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111em l\u1ea1i ph\u1ea9m gi\u00e1 cao h\u01a1n cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i, ch\u00fang ta ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 h\u01a1i qu\u00e1 ng\u00e2y th\u01a1; c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 Hoa K\u1ef3 mang l\u1ea1i cho ch\u00fang ta trong b\u1ed1n n\u0103m qua (2017-2021, N.D.) l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng: n\u00f3 cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng tin v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec, t\u1eeb QAnon \u0111\u1ebfn nh\u1eefng thuy\u1ebft \u00e2m m\u01b0u t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t. \u0110\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 c\u1ea7n tung tin gi\u1ea3 tr\u00e0n ng\u1eadp tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ee7 l\u1edbn c\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf Hoa K\u1ef3, \u0111\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng mang t\u00ednh to\u00e0n c\u1ea7u: s\u1ef1 ngu mu\u1ed9i v\u00e0 m\u00ea t\u00edn ph\u00f4 b\u00e0y hi\u1ec3n nhi\u00ean v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 suy gi\u1ea3m l\u00fd tr\u00ed.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">M\u1eb7c d\u00f9 to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 nghi\u1ec7p l\u00e0m v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh di\u1ec5n ra \u1edf Ph\u00e1p, Y\u00eam ch\u01b0a bao gi\u1edd ng\u1eebng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u. C\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn c\u00f2n mang n\u1eb7ng v\u1ebft t\u00edch c\u1ee7a n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 chi\u1ebfn tranh v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u01b0a t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch m\u1ea1ng hay tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh, m\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc t\u1eeb \u0111\u1ea7u; th\u1eddi gian c\u1ea7n thi\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nhi\u1ec1u n\u0103m, nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7, m\u00e0 l\u00e0 nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i chuy\u1ec3n t\u1eeb n\u1ec1n kinh t\u1ebf lao \u0111\u1ed9ng gi\u00e1 r\u1ebb sang n\u1ec1n kinh t\u1ebf tri th\u1ee9c: m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u01b0u ti\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan. Ch\u00ednh ph\u1ee7 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ch\u00ed, ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u nh\u01b0 v\u1eady; c\u1ea7n khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c t\u00e0i n\u0103ng tr\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh t\u01b0 duy ph\u1ea3n bi\u1ec7n nhi\u1ec1u h\u01a1n, thay v\u00ec k\u00ecm h\u00e3m h\u1ecd. D\u00f9 ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1ed1i quan t\u00e2m, nh\u01b0ng c\u1ea7n nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c vai tr\u00f2 \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o gi\u1edbi khoa h\u1ecdc. Y\u00eam nh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 mong mu\u1ed1n s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y n\u00f3 tho\u00e1t kh\u1ecfi nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n k\u00ecm h\u00e3m s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n. Mong cho nh\u1eefng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Xem th\u00eam<\/em>:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"s4bIXukJEA\"><p><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/nam-so-ky-yeu-khoa-hoc-giao-duc-dai-hoc-2008-2014\/\">N\u0103m s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu Khoa h\u1ecdc &amp; Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (2008-2014)<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;N\u0103m s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu Khoa h\u1ecdc &amp; Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (2008-2014)&#8221; &#8212; B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh\" src=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/nam-so-ky-yeu-khoa-hoc-giao-duc-dai-hoc-2008-2014\/embed\/#?secret=BuEpr3TDb7#?secret=s4bIXukJEA\" data-secret=\"s4bIXukJEA\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u01a0 H\u1eccC L\u01af\u1ee2NG T\u1eec &amp; THUY\u1ebeT T\u01af\u01a0NG \u0110\u1ed0I HAI C\u1ed8T TR\u1ee4 C\u1ee6A V\u1eacT L\u00dd HI\u1ec6N \u0110\u1ea0I Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh gi\u1edbi thi\u1ec7u Kh\u00f4ng c\u00f3 khoa h\u1ecdc, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 sa ng\u00e3 v\u00e0o m\u00ea t\u00edn, \u201cd\u1ecb gi\u00e1o\u201d. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n ho\u00e1, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 c\u1eb1n c\u1ed7i v\u1ec1 t\u00e2m h\u1ed3n. V\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c,<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8011"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8065,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8011\/revisions\/8065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}