{"id":8467,"date":"2023-01-23T17:58:55","date_gmt":"2023-01-23T10:58:55","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=8467"},"modified":"2023-01-23T18:43:06","modified_gmt":"2023-01-23T11:43:06","slug":"bai-4-jean-hoerni-cha-de-cua-chip-ban-dan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/bai-4-jean-hoerni-cha-de-cua-chip-ban-dan\/","title":{"rendered":"B\u00e0i 4: Jean Hoerni &#8211; &#8216;cha \u0111\u1ebb&#8217; c\u1ee7a chip b\u00e1n d\u1eabn"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">JEAN HOERNI<\/span><\/h1>\n<h2 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">&#8216;CHA \u0110\u1eba&#8217; C\u1ee6A CHIP B\u00c1N D\u1eaaN<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\">Nguy\u1ec5n Trung D\u00e2n<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-sm-12 articleDetail\">\n<div class=\"dvTeaser\"><span style=\"color: #000080\"><strong><span style=\"font-size: 14pt\">Tr\u01b0\u1edbc khi chuy\u1ec3n sang c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 chip b\u00e1n d\u1eabn, ch\u1eafc s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1eafc m\u1eafc: t\u1ea1i sao transistor l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9 ph\u00fa, nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp Microsoft Bill Gates \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed v\u00e0 m\u00e1y t\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n?<\/span><\/strong><\/span><\/div>\n<div id=\"dvContent\">\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, transistor \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf cho c\u00e1c h\u1ec7 khuy\u1ebfch \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec7n t\u1eed d\u00f9ng \u1ed1ng ch\u00e2n kh\u00f4ng v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00ednh ch\u00ednh l\u00e0 khuy\u1ebfch \u0111\u1ea1i t\u00edn hi\u1ec7u \u0111i\u1ec7n trong li\u00ean l\u1ea1c vi\u1ec5n th\u00f4ng. Ngay trong ba nh\u00e0 ph\u00e1t minh ra transistor \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Bardeen v\u00e0 Brattain l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c vai tr\u00f2 c\u1ee7a transistor \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u00e1y t\u00ednh, ch\u1ec9 c\u00f3 Shockley \u0111\u00e3 h\u00ecnh dung ngay t\u1eeb n\u0103m 1949 r\u1eb1ng transistor s\u1ebd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 c\u00e1c &#8220;t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh&#8221; (nerve cell) c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111i qu\u00e1 s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thu\u1ea7n t\u00fay k\u1ef9 thu\u1eadt r\u1eafc r\u1ed1i, ch\u00fang t\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed9t c\u00e1ch s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a nh\u01b0 sau. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 hai tr\u1ea1ng th\u00e1i\u00a0<em>d\u1eabn<\/em>\u00a0v\u00e0\u00a0<em>kh\u00f4ng d\u1eabn\u00a0<\/em>\u0111i\u1ec7n c\u1ee7a b\u00e1n d\u1eabn, m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a transistor c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i \u2018m\u1edf\u2019 (on) ho\u1eb7c tr\u1ea1ng th\u00e1i \u2018\u0111\u00f3ng\u2019 (off), t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111i\u1ec7n th\u1ebf \u00e1p \u0111\u1eb7t l\u00ean c\u00e1c c\u1ef1c c\u1ee7a transistor. Ch\u1ec9 c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec7n th\u1ebf th\u00edch h\u1ee3p m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i t\u1eeb \u2018on\u2019 qua \u2018off\u2019 v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. \u0110\u00f3 c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng \u2018digital logic\u2019.<\/p>\n<a class=\"img-full\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/24fa08fc-d5fe-4f0f-a881-bbb492343f49.jpg?ssl=1\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/24fa08fc-d5fe-4f0f-a881-bbb492343f49.jpg?resize=467%2C646&#038;ssl=1\" width=\"467\" height=\"646\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a>\n<p style=\"text-align: center\"><em>N\u0103m 1955, Bell Labs gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u00e1y vi t\u00ednh b\u00f3ng b\u00e1n d\u1eabn ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, TRADIC. Ngu\u1ed3n \u1ea3nh t\u01b0 li\u1ec7u<\/em><\/p>\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng l\u00e0 hai tr\u1ea1ng th\u00e1i \u2018on\u2019 v\u00e0 \u2018off\u2019 c\u1ee7a m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n transistor c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u di\u1ec5n hai s\u1ed1 nh\u1ecb ph\u00e2n (binary) \u20180\u2019 v\u00e0 \u20181\u2019 trong thu\u1eadt to\u00e1n nh\u1ecb ph\u00e2n theo \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c con s\u1ed1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u di\u1ec5n b\u1edfi c\u00e1c t\u1ed5 h\u1ee3p kh\u00e1c nhau c\u1ee7a \u20180\u2019 v\u00e0 \u20181\u2019. Thu\u1eadt to\u00e1n nh\u1ecb ph\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed t\u1eeb khi m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh sau Th\u1ebf chi\u1ebfn II cho \u0111\u1ebfn nay. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u, m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u0169ng d\u00f9ng c\u00e1c m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n v\u1edbi b\u00f3ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n t\u1eed ch\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c n\u0103ng bi\u1ec3u di\u1ec5n \u20180\u2019 v\u00e0 \u20181\u2019 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ed1 nh\u1ecb ph\u00e2n. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady nh\u1eefng chi\u1ebfc m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed ban \u0111\u1ea7u to b\u1eb1ng c\u1ea3 t\u00f2a nh\u00e0 l\u1edbn do ph\u1ea3i ch\u1ee9a h\u00e0ng ch\u1ee5c ngh\u00ecn th\u1eadm ch\u00ed tr\u0103m ngh\u00ecn c\u00e1c b\u00f3ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n t\u1eed ch\u00e2n kh\u00f4ng, v\u1eeba cho\u00e1n ch\u1ed7 v\u1eeba sinh ra nhi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn v\u00e0 d\u1ec5 h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf b\u00e0i\u00a0<span style=\"color: #000080\"><em>S<\/em><em>\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ph\u00e1t minh quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t cho cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 tin h\u1ecdc<\/em><\/span>\u00a0v\u00e0 b\u00e0i\u00a0<span style=\"color: #000080\"><em>Transistor &#8211; ph\u00e1t minh c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t t\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng tin h\u1ecdc<\/em><\/span>, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t b\u00f3ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n t\u1eed b\u1ecb h\u01b0 th\u00ec c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh v\u1edbi tr\u0103m ng\u00e0n b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c c\u0169ng b\u1ecb t\u00ea li\u1ec7t theo. Nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn bao g\u1ed3m c\u00e1c vi m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n t\u1eed v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed5 h\u1ee3p ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a h\u00e0ng tri\u1ec7u transistor m\u00e0 c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh tr\u1edf n\u00ean nh\u1ecf h\u01a1n, \u00edt h\u01b0 h\u1ecfng, h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00ednh to\u00e1n m\u1ea1nh h\u01a1n, nhanh h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 tr\u0103m ngh\u00ecn th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 tri\u1ec7u l\u1ea7n nh\u01b0 s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Tho\u1ea1t ti\u00ean, c\u00e1c b\u1ed9 x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a m\u00e1y t\u00ednh s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c transistor \u0111\u01a1n l\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0n v\u00e0o m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n chung. D\u1eabu c\u00f3 ti\u1ebfn b\u1ed9 h\u01a1n c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh d\u00f9ng b\u00f3ng \u0111\u00e8n ch\u00e2n kh\u00f4ng, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed9t ph\u00e1 tri\u1ec7t \u0111\u1ec3. C\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh v\u1eabn kh\u00e1 k\u1ec1nh c\u00e0ng \u0111\u1ed3 s\u1ed9 v\u00ec c\u00e1c transistor d\u00f9 c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi c\u00e1c \u1ed1ng ch\u00e2n kh\u00f4ng nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee1 v\u00e0i\u00a0 cm. M\u1eb7t kh\u00e1c h\u00e0n h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n con transistor nh\u1ecf nh\u01b0 v\u1eady v\u00e0o m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u00fat n\u00e0o. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u00e1y t\u00ednh n\u1ebfu ch\u00fang ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c b\u1ed9 x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c m\u00e1y tinh si\u00eau m\u1ea1nh ng\u00e0y nay c\u1ea7n c\u00f3 h\u00e0ng tri\u1ec7u, th\u1eadm ch\u00ed h\u00e0ng t\u1ef7 linh ki\u1ec7n b\u00e1n d\u1eabn v\u00e0 transistor \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c ph\u00e9p t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ef1c nhanh.<\/p>\n<p>Quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ebb c\u1ee7a C\u00f4ng ty Fairchild Semiconductor nh\u1eefng n\u0103m m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, ngay trong n\u0103m 1958 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m transistor silicon c\u1ee7a Fairchild nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a t\u00ean l\u1eeda Minuteman v\u00e0 m\u00e1y bay n\u00e9m bom B-70, c\u1ea3 hai \u1ee9ng d\u1ee5ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n nh\u1ecf, nh\u1eb9 v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, ch\u00ednh x\u00e1c. Ch\u00ednh c\u00e1c \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u00e0y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Fairchild v\u00e0 c\u1ea3 TI l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ea3i ti\u1ebfn s\u1ea3n xu\u1ea5t transistor c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><a class=\"img-full\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/cec4e498-ef32-45b7-a17a-5d7d92fa64e3.jpg?ssl=1\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/cec4e498-ef32-45b7-a17a-5d7d92fa64e3.jpg?resize=388%2C589&#038;ssl=1\" width=\"388\" height=\"589\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft Jean Hoerni, ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t minh ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p s\u1ea3n xu\u1ea5t chip b\u00e1n d\u1eabn. Ngu\u1ed3n: Magnum<\/em><\/p>\n<p>Ngay sau khi ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e1c transistor silicon \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u01a1n \u0111\u1eb7t h\u00e0ng l\u1edbn t\u1eeb b\u1ed9 qu\u1ed1c ph\u00f2ng M\u1ef9, c\u00e1c nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ed1 transistor r\u1ea5t d\u1ec5 h\u1ecfng do c\u00f3 c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1eadt li\u1ec7u b\u00e1m v\u00e0o c\u1ef1c c\u1ee7a transistor trong qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1ea3n xu\u1ea5t. M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u01b0ng qu\u00e1 ph\u1ee9c t\u1ea1p. Cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh b\u1edfi m\u1ed9t trong t\u00e1m nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp ra Fairchild &#8211; Jean Hoerni &#8211; m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft tr\u1ebb ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c Th\u1ee5y S\u1ef9, kh\u00f4ng nh\u1eefng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u00ean m\u00e0 c\u00f2n m\u1edf ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn sau n\u00e0y. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Christophe L\u00e9cuyer \u0111\u00e3 g\u1ecdi ph\u00e1t minh c\u1ee7a Hoerni l\u00e0 \u201c<em>ph\u00e1t minh quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed c\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u00e1n d\u1eabn<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a Hoerni kh\u00f4ng d\u1ec5 gi\u1ea3i th\u00edch b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00ec v\u1eady ch\u1ec9 xin tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t minh m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 sau hai th\u00e1ng th\u00e0nh l\u1eadp Fairchild, Hoerni \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p s\u1ea3n xu\u1ea5t transistor tr\u00ean m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t \u2013 g\u1ecdi l\u00e0 \u2018planar manufacturing\u2019. N\u1ebfu ch\u00fang ta nh\u1edb l\u1ea1i chi\u1ebfc transistor c\u1ed3ng k\u1ec1nh c\u1ee7a Bardeen v\u00e0 Brattain (h\u00ecnh 4 trong b\u00e0i\u00a0<em>T<span style=\"color: #000080\">ransistor &#8211; ph\u00e1t minh c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t t\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng tin h\u1ecdc<\/span><\/em><span style=\"color: #000080\">)<\/span> th\u00ec Hoerni \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u00e1c transistor ngay trong m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a ch\u1ea5t b\u00e1n d\u1eabn c\u00f3 \u0111\u1ed9 d\u00e0y ch\u1ec9 v\u00e0i\u00a0 ch\u1ee5c micron (\u0111\u1ec3 d\u1ec5 h\u00ecnh dung, k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u1ee3i t\u00f3c b\u1eb1ng kho\u1ea3ng 100 micron).<\/p>\n<p>V\u00e0o l\u00fac Hoerni \u0111\u01b0a ra \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y (th\u00e1ng 12.1957) Fairchild ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ee7 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1958 khi c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, Hoerni \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ra Fairchild l\u00e0 Jay Last \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ebf t\u1ea1o transistor ki\u1ec3u m\u1edbi n\u00e0y v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m s\u1ea3n ph\u1ea9m transistor d\u1ec5 h\u1ecfng n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n<p>V\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ecdi s\u1ef1 mong \u0111\u1ee3i, Hoerni v\u00e0 Last ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng kh\u00f4ng nh\u1eefng transistor s\u1ea3n xu\u1ea5t tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t ho\u00e0n h\u1ea3o m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t h\u00e0ng lo\u1ea1t v\u1edbi gi\u00e1 th\u00e0nh gi\u1ea3m r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 cho ph\u00e1t minh v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t chip b\u00e1n d\u1eabn ra \u0111\u1eddi ngay sau \u0111\u00f3. Ng\u00e0y 14.1.1959 Faichild n\u1ed9p \u0111\u0103ng k\u00fd b\u1eb1ng ph\u00e1t minh trong \u0111\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch nguy\u00ean xi t\u1eeb quy\u1ec3n v\u1edf ghi ch\u00e9p th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a Hoerni t\u1eeb th\u00e1ng 12.1957.<\/p>\n<a class=\"img-full\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/451bb6f0-3f73-42d6-9c5f-6a1848e059f9.jpg?ssl=1\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/451bb6f0-3f73-42d6-9c5f-6a1848e059f9.jpg?resize=521%2C337&#038;ssl=1\" width=\"521\" height=\"337\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a>\n<p style=\"text-align: center\"><em>M\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u1ea1ch IC \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u1ed3m c\u00f3 4 transistor do Jay Last ch\u1ebf t\u1ea1o theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea1i Fairchild. Ngu\u1ed3n: Theo t\u01b0 li\u1ec7u c\u1ee7a Fairchild.<\/em><\/p>\n<p>Ch\u00edn ng\u00e0y sau khi Hoerni n\u1ed9p \u0111\u0103ng k\u00fd b\u1eb1ng ph\u00e1t minh n\u00f3i tr\u00ean, Robert Noyce \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00eam m\u1ed9t \u00fd quan tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 ph\u00e1t minh ra chip b\u00e1n d\u1eabn \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Noyce ghi trong quy\u1ec3n v\u1edf ghi ch\u00e9p th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1eb1ng th\u1eadt l\u00e0 ph\u00ed ph\u1ea1m khi c\u1ea3 m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e1n d\u1eabn nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 ch\u1ec9 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 transistor nh\u1ecf x\u00edu. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1eaft r\u1eddi c\u00e1c transistor ra t\u1eeb t\u1ea5m b\u00e1n d\u1eabn \u0111\u00f3, r\u1ed3i khi s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i ph\u1ea3i n\u1ed1i ch\u00fang l\u1ea1i v\u00e0o c\u00e1c m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Noyce vi\u1ebft: \u201c<em>Trong nhi\u1ec1u \u1ee9ng d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi ta mong mu\u1ed1n c\u00f3 nhi\u1ec1u linh ki\u1ec7n k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi nhau tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e1n d\u1eabn silicon v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd gi\u1ea3m k\u00edch th\u01b0\u1edbc, kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00e0 gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00e0nh s\u1ea3n ph\u1ea9m&#8230;<\/em>\u201d\u00a0 Noyce \u0111\u01b0a th\u00eam v\u00e0o ph\u00e1t minh c\u1ee7a Hoerni c\u00e1c m\u1ea1ch nh\u1ecf b\u1eb1ng nh\u00f4m li\u00ean k\u1ebft c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c nhau trong m\u1ed9t m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n, sau \u0111\u00f3 ph\u1ee7 l\u00ean m\u1ed9t l\u1edbp c\u00e1ch \u0111i\u1ec7n t\u1ea1o ra m\u1ed9t m\u1ea1ch t\u00edch h\u1ee3p \u0111i\u1ec7n t\u1eed (integrated circuit &#8211; IC) v\u00e0 l\u00e0 ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a chip b\u00e1n d\u1eabn sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c ch\u1ea5t chip b\u00e1n d\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 h\u1ee3p c\u1ee7a h\u00e0ng ng\u00e0n th\u1eadm ch\u00ed h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n c\u00e1c m\u1ea1ch IC n\u00f3i tr\u00ean nh\u01b0ng v\u1edbi k\u00edch c\u1ee1 v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf v\u00e0 v\u00ec v\u1eady ch\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c vi m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n t\u1eed b\u00e1n d\u1eabn.<\/p>\n<p>C\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf kh\u00e1c nhau \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb \u0111i\u1ec7n t\u1eed kh\u00e1c nhau. T\u1ef1u trung, ch\u00fang c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111i\u1ec7n t\u1eed d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng \u2018on\u2019 v\u00e0 \u2018off\u2019 c\u1ee7a c\u00e1c transistor v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 h\u1ee3p ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a ch\u00fang th\u00f4ng qua c\u00e1c m\u1ea1ch \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>C\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn ng\u00e0y c\u00e0ng tinh vi v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 x\u1eed l\u00fd th\u00f4ng tin nhanh v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ed9 vi x\u1eed l\u00ed (microprocessor) Intel 386 c\u1ee7a m\u00e1y t\u00ednh v\u00e0o n\u0103m 1996 c\u00f3 kho\u1ea3ng 7 tri\u1ec7u linh ki\u1ec7n b\u00e1n d\u1eabn tr\u00ean m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t l\u1edbn c\u1ee1 1 con tem th\u00ec ng\u00e0y nay b\u1ed9 vi x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a iPhone c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 40 t\u1ef7 linh ki\u1ec7n tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u0103t nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<a class=\"img-full\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/32122b20-f26f-48e6-8b60-9a19b77b5f5e.jpg?ssl=1\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/32122b20-f26f-48e6-8b60-9a19b77b5f5e.jpg?resize=756%2C378&#038;ssl=1\" width=\"756\" height=\"378\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a>\n<p style=\"text-align: center\"><em>T\u1ed5ng th\u1ed1ng Joe Biden c\u1ea7m m\u1ed9t con chip tr\u00ean tay khi \u00f4ng ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc khi k\u00fd ban h\u00e0nh s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e1c chu\u1ed7i cung \u1ee9ng cho chip m\u00e1y t\u00ednh v\u00e0o ng\u00e0y 24.2.2021. Ngu\u1ed3n: AFP\/Getty Images.<\/em><\/p>\n<p>Trong n\u0103m 1959 transistor b\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t h\u1ebft s\u1ee9c nhanh ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u1ee7a C\u00f4ng ty Autonetics \u0111ang ch\u1ebf t\u1ea1o h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u00ean l\u1eeda Minutemen, v\u1ed1n \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ef1c k\u1ef3 g\u1eaft gao c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c. C\u0169ng trong th\u1eddi gian n\u00e0y Bell Labs c\u0169ng ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00eam m\u1ed9t c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi s\u1ea3n xu\u1ea5t m\u1ed9t lo\u1ea1i transistor kh\u00e1c g\u1ecdi l\u00e0 metal-oxide-semiconductor (MOS) transistor.<\/p>\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1961, Fairchild th\u00f4ng b\u00e1o s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e1c m\u1ea1ch IC \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u2018Micrologic\u2019. N\u1eeda n\u0103m sau TI c\u0169ng cho ra \u0111\u1eddi c\u00e1c IC ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd. C\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c b\u1ed9 vi x\u1eed l\u00fd b\u00e1n d\u1eabn c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh vi\u1ec7c ra \u0111\u1eddi c\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn v\u1edbi h\u00e0ng t\u1ef7 linh ki\u1ec7n b\u00e1n d\u1eabn v\u00e0 transistor tr\u00ean m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t nh\u1ecf x\u00edu l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 cho c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh c\u00e1 nh\u00e2n (PC) nh\u1ecf b\u00e9 nh\u01b0ng c\u00f4ng su\u1ea5t t\u00ednh to\u00e1n si\u00eau ph\u00e0m h\u01a1n nhi\u1ec1u c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u1ed3 s\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 hay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra c\u00f3 t\u00ednh v\u00ed von v\u00e0 c\u00e1ch \u0111i\u1ec7u h\u00f3a nh\u01b0ng kh\u00f4ng xa th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 b\u1ed9 vi x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t smartphone nh\u01b0 c\u1ee7a IPhone c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ee9c n\u0103ng si\u00eau ph\u00e0m h\u01a1n c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n phi thuy\u1ec1n Apollo \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean m\u1eb7t tr\u0103ng n\u0103m 1968. N\u00f3i nh\u01b0 Bill Gates, n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1t minh ra transistor th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u00e1y t\u00ednh nh\u01b0 ng\u00e0y nay v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng tin h\u1ecdc \u0111em l\u1ea1i cho nh\u00e2n lo\u1ea1i bi\u1ebft bao l\u1ee3i \u00edch to l\u1edbn.<\/p>\n<a class=\"img-full\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/edb47ceb-d811-42ac-acf4-fdfcaabd1158.jpg?ssl=1\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/uploads.nguoidothi.net.vn\/content\/edb47ceb-d811-42ac-acf4-fdfcaabd1158.jpg?resize=660%2C418&#038;ssl=1\" width=\"660\" height=\"418\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Phi thuy\u1ec1n Apollo \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean m\u1eb7t tr\u0103ng n\u0103m 1968 v\u00e0 chi\u1ebfc\u00a0IPhone 14. Ngu\u1ed3n: TL<\/em><\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t thi\u1ebft b\u1ecb \u0111i\u1ec7n t\u1eed n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1eb1ng c\u00e1c chip b\u00e1n d\u1eabn g\u1ed3m c\u00f3 c\u00e1c transistor. H\u00e0ng n\u0103m, h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u1ef7 chip b\u00e1n d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00e1c b\u1ed9 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1eeb \u0111\u1ed3 ch\u01a1i tr\u1ebb em cho \u0111\u1ebfn smartphone, t\u00e0u b\u00e8, xe h\u01a1i, m\u00e1y bay&#8230; Kh\u00f4ng nh\u1eefng transistor silicon v\u00e0 chip b\u00e1n d\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee9c n\u0103ng tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u01b0 n\u00f3i tr\u00ean, silicon l\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u trong t\u1ef1 nhi\u00ean. V\u1edbi c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ng\u00e0y nay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00e1y t\u00ednh m\u1ea1nh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n du thuy\u1ec1n v\u0169 tr\u1ee5 nh\u1eefng n\u0103m 1960 tr\u1ecb gi\u00e1 h\u00e0ng ch\u1ee5c tri\u1ec7u USD th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ee7a transistor \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng tin h\u1ecdc m\u00e0 ch\u00fang \u0111ang ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, nh\u01b0ng \u0111a s\u1ed1 ch\u00fang ta h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Nh\u1eadt B\u1ea3n, H\u00e0n Qu\u1ed1c v\u00e0 \u0110\u00e0i Loan nh\u1edd tham gia s\u1edbm v\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c trong c\u00f4ng cu\u1ed9c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 b\u00e1n d\u1eabn \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1c n\u1ec1n kinh t\u1ebf k\u1ef3 di\u1ec7u (m\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc\u00a0xem th\u00eam tuy\u1ebfn b\u00e0i\u00a0<em>Ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y d\u1ef1ng n\u1ec1n c\u00f4ng ngh\u1ec7 chip b\u00e1n d\u1eabn c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan<\/em> s\u1eafp t\u1edbi). Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia v\u1ed1n l\u00e0 c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c khoa h\u1ecdc nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ee1 &#8220;chuy\u1ebfn t\u00e0u c\u00f4ng ngh\u1ec7&#8221; th\u1ebf k\u1ef7. Trong ph\u1ea7n ti\u1ebfp theo ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>C\u00f2n ti\u1ebfp&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt;color: #000080\"><strong>Nguy<\/strong><strong>\u1ec5n Trung D<\/strong><strong>\u00e2n<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>New York, th\u00e1ng<\/em><em>\u00a09.2022<\/em><\/p>\n<p>___________<\/p>\n<p><em>* T\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 tr\u00ean 25 n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft v\u00e0 \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00e1c ch\u1ea5t b\u00e1n d\u1eabn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1eddi gian nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf Italy, \u0110\u1ee9c, Nh\u1eadt\u00a0\u00a0v\u00e0 M\u1ef9 (t\u1eeb 1998).\u00a0L\u00e0 Associate Research Professor c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Arizona cho \u0111\u1ebfn 2017 chuy\u1ec3n sang l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u vi\u00ean cao c\u1ea5p t\u1ea1i trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00f4ng ty c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao, \u0111a qu\u1ed1c gia t\u1ea1i New York, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 l\u0129nh v\u1ef1c Vi\u1ec5n Th\u00f4ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed\u00a0v\u00e0 M\u00f4 ph\u1ecfng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb gi\u00e1o s\u01b0 ngo\u00e0i bi\u00ean ch\u1ebf (Adjunct Professor) c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Arizona. L\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n s\u00e1ch chuy\u00ean m\u00f4n\u00a0<a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Modelling-Photonics-Examples-Emerging-Technologies\/dp\/0750322705\/ref=sr_1_fkmr1_1?crid=14CT7WOKECOKJ&amp;keywords=Modeling+and+design+photonics+by+examples+using+Matlabs&amp;qid=1664238787&amp;sprefix=modeling+and+design+photonics+by+examples+using+matlabs+%2Caps%2C68&amp;sr=8-1-fkmr1&amp;ufe=app_do%3Aamzn1.fos.f5122f16-c3e8-4386-bf32-63e904010ad0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cModeling and design photonics by examples using Matlabs\u201d<\/a>\u00a0\u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m gi\u00e1o tr\u00ecnh trong m\u1ed9t s\u1ed1 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u1edf M\u1ef9.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-sm-12 text-right\">\n<div data-href=\"https:\/\/nguoidothi.net.vn\/jean-hoerni-cha-de-cua-chip-ban-dan-37219.html\" data-layout=\"button_count\" data-action=\"like\" data-size=\"small\" data-show-faces=\"false\" data-share=\"true\"><\/div>\n<div class=\"fb-like fb_iframe_widget\" data-href=\"https:\/\/nguoidothi.net.vn\/jean-hoerni-cha-de-cua-chip-ban-dan-37219.html\" data-layout=\"button_count\" data-action=\"like\" data-size=\"small\" data-show-faces=\"false\" data-share=\"true\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Ch\u00fa th\u00edch<\/strong>: B\u00e0i c\u1ee7a TS Nguy\u1ec5n Trung D\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean b\u00e1o <em>Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4 Th\u1ecb<\/em>, nay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 cho ph\u00e9p \u0111\u0103ng l\u1ea1i tr\u00ean m\u1ea1ng rosetta.vn. Xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea3m \u01a1n t\u00e1c gi\u1ea3.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>JEAN HOERNI &#8216;CHA \u0110\u1eba&#8217; C\u1ee6A CHIP B\u00c1N D\u1eaaN Nguy\u1ec5n Trung D\u00e2n &nbsp; Tr\u01b0\u1edbc khi chuy\u1ec3n sang c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 chip b\u00e1n d\u1eabn, ch\u1eafc s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1eafc m\u1eafc: t\u1ea1i sao transistor l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9 ph\u00fa, nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp Microsoft Bill Gates \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u00e1y t\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eed<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8467"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8467"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8614,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8467\/revisions\/8614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}