{"id":8990,"date":"2023-05-06T16:48:47","date_gmt":"2023-05-06T09:48:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/?p=8990"},"modified":"2023-05-07T10:30:18","modified_gmt":"2023-05-07T03:30:18","slug":"gioi-thieu-nhung-quyen-sach-tang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/gioi-thieu-nhung-quyen-sach-tang\/","title":{"rendered":"Gi\u1edbi thi\u1ec7u nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch t\u1eb7ng"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000;font-size: 18pt\"><span style=\"color: #000080\"><em>Gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/em> <\/span><\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #008000\">NH\u1eeeNG QUY\u1ec2N S\u00c1CH T\u1eb6NG<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: center\"><strong><span style=\"color: #000080\">Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Trong h\u01a1n n\u0103m qua t\u00f4i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1eedi t\u1eb7ng. Do qu\u1ef9 th\u1eddi gian eo h\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nhi\u1ec1u v\u1ec1 n\u1ed9i dung, n\u00ean t\u00f4i xin ch\u1ec9 xin gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh s\u00e1ch v\u00e0 v\u00e0i \u00fd ki\u1ebfn ng\u1eafn d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y. Cu\u1ed1i n\u0103m r\u1ed3i c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ee7a anh GS. Phan V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Cao Huy Thu\u1ea7n v\u00e0 c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 L\u00e2m Th\u00e0nh M\u1ef9, l\u00e0m t\u00f4i r\u1ea5t vui. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a trong c\u00e1c b\u1ed9 lu\u1eadt l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a c\u00e1c lu\u1eadt gia Vi\u1ec7t Nam. M\u1ed9t c\u00e1nh c\u1eeda nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra v\u00e0 c\u1ee5m t\u1eeb &#8220;quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi&#8221; reo l\u00ean t\u1eeb qu\u00e1 kh\u1ee9 xa x\u01b0a.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ecbp <em>Ng\u00e0y v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ecdc s\u00e1ch<\/em> c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam (21\/4) v\u00e0 c\u1ee7a Th\u1ebf gi\u1edbi (23\/4) t\u00f4i xin gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi anh ch\u1ecb. Xin c\u1ea3m \u01a1n c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e3 \u00fd t\u1eb7ng s\u00e1ch cho t\u00f4i, v\u00e0 xin l\u1ed7i, do h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1eddi gian, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o t\u1eebng t\u00e1c ph\u1ea9m. V\u00e0 xin l\u1ed7i \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng tr\u1ec5 h\u01a1n d\u1ef1 t\u00ednh. C\u00f2n m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1eefa m\u00e0 t\u00f4i s\u1ebd gi\u1edbi thi\u1ec7u ri\u00eang, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a TQ trong b\u1ed1n th\u1eadp ni\u00ean qua. R\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n anh N.V.N., m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n d\u1ecbch thu\u1eadt c\u1ee7a t\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m b\u1ecf th\u1eddi gian v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 d\u1ecbch nh\u1eefng s\u00e1ch ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 quan tr\u1ecdng. Mong anh v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c. T\u00f4i c\u0169ng ao \u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng tr\u00ean cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh. Ra s\u00e1ch ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u nung n\u1ea5u, l\u00e0 d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a ch\u00fang ta. C\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y b\u1eadn r\u1ed9n v\u00f4 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn c\u00f3 s\u00e1ch hay cho c\u00f4ng ch\u00fang.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 t\u00f4i c\u0169ng b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t hai quy\u1ec3n s\u00e1ch. R\u1ea5t xin l\u1ed7i. T\u00f4i s\u1ebd gi\u1edbi thi\u1ec7u trong l\u1ea7n t\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Th\u00e2n m\u1ebfn,<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>H<\/strong><\/span>u\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2y b\u00fat v\u0103n h\u1ecdc, ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc t\u00f4i r\u1ea5t th\u00edch, v\u00ec n\u00f3 cung c\u1ea5p nhi\u1ec1u \u00fd t\u01b0\u1edfng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng &#8220;th\u00ed nghi\u1ec7m&#8221;, <em>gedankenexperiment<\/em>, phong ph\u00fa v\u00e0 k\u00edch th\u00edch, trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. \u00dd t\u01b0\u1edfng, ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u00f4ng r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng. Quy\u1ec3n <em>Gi\u1ea5c m\u01a1, C\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 C\u00e1i nh\u00ecn<\/em> l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 nhi\u1ec1u ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ebf. \u00d4ng lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00e1i nh\u00ecn v\u1eeba g\u1ea7n, v\u1eeba s\u00e1t v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng v\u01b0a xa \u0111\u1ec3 th\u1ea5y to\u00e0n c\u1ee5c c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i. M\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00f4ng ch\u01b0a &#8220;ti\u00eau h\u00f3a&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 n\u1ed9i t\u00e2m, tinh th\u1ea7n v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y. &#8220;Ta \u0111\u00e3 &#8216;g\u1eb7p m\u00ecnh&#8217;, nh\u01b0 trong m\u1ed9t c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a T\u1ed1 H\u1eefu m\u00e0 \u00f4ng tr\u00edch d\u1eabn, g\u1ea7n 40 n\u0103m, nh\u01b0ng chi\u1ebfn tuy\u1ebfn c\u00f2n hi\u1ec7n di\u1ec7n trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng c\u01a1 h\u1ed9i h\u00f3a gi\u1ea3i v\u1eabn b\u1ecb b\u1ecf l\u1ee1&#8221;, \u00f4ng vi\u1ebft. Trong b\u00e0i <em>Nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1 v\u0103n h\u1ecdc<\/em>, \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng<\/em> th\u00e1ng 3, 2015, \u00f4ng vi\u1ebft: V\u0103n h\u1ecdc t\u1eeb m\u1ed9t l\u00e0ng qu\u00ea ra \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ti\u1ebfng n\u00f3i ngh\u1ec7 thu\u1eadt h\u00f3a gi\u1ea3i \u0111au th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, r\u1ed3i t\u1eeb d\u00e2n t\u1ed9c \u0111i t\u00ecm s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u1ea5c m\u01a1. Th\u1ebf k\u1ef7 20 qua \u0111i h\u01a1n m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean nh\u01b0ng con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang dang d\u1edf. Nh\u1eefng khuynh h\u01b0\u1edbng ngh\u1ec7 thu\u1eadt, d\u00f9 trung t\u00e2m hay ngo\u1ea1i bi\u00ean, \u0111\u1ec1u dang d\u1edf. Nh\u1eefng t\u00e0i n\u0103ng c\u0169ng dang d\u1edf. N\u1ed7i khao kh\u00e1t m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ec9nh cao v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa nguy\u1ec7n. Nh\u01b0ng ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1. D\u00f9 gi\u1ea5c m\u01a1 v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 gi\u1ea5c m\u01a1.&#8221; \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec gi\u1ea5c m\u01a1 v\u0103n h\u1ecdc, m\u00e0 l\u00e0 gi\u1ea5c m\u01a1 ra bi\u1ec3n l\u1edbn v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh to\u00e0n di\u1ec7n v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1. Ch\u00fang ta c\u00f2n thi\u1ebfu &#8220;nh\u1eefng b\u1ee9c tranh l\u1edbn&#8221; c\u1ee7a cu\u1ed9c v\u01b0\u01a1n l\u00ean, ch\u01b0a h\u00ecnh dung, thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c tranh l\u1edbn \u0111\u00f3. \u00d4ng th\u1eed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel v\u0103n h\u1ecdc, th\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i g\u00ec khi nh\u1eadn gi\u1ea3i? &#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i v\u1ec1 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh y nh\u01b0 Y. Kawabata n\u00f3i v\u1ec1 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u1eadm h\u1ed3n Nh\u1eadt B\u1ea3n?&#8221;, \u00f4ng vi\u1ebft. &#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c1 nh\u01b0 G. G. Marquez n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n c\u1ee7a ch\u00e2u M\u1ef9 La-tinh? Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i n\u1ed7i kh\u1ed5 \u0111au c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c tr\u1ea3i qua m\u1ea5y cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh, bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u00f2a b\u00ecnh m\u00e0 r\u1ed3i m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00f4i b\u1ecb k\u1ebb kh\u00e1c r\u00ecnh r\u1eadp &#8230;.? Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng \u1ea3o m\u1ed9ng tan v\u1ee1 v\u00ec l\u00fd t\u01b0\u1edfng b\u1ecb ph\u1ea3n b\u1ed9i? Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng gi\u1eb1ng x\u00e9 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u1ed9t n\u00ean v\u0103n minh xa l\u1ea1 v\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng s\u1ef1 tr\u1ea3 gi\u00e1\u00a0 nhi\u1ec1u khi r\u1ea5t \u0111\u1eaft tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a? Hay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd n\u00f3i v\u1ec1 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef k\u1ef3 di\u1ec7u, m\u01b0\u1ee3n c\u00e1ch k\u00fd \u00e2m ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y m\u00e0 l\u01b0u gi\u1eef tinh hoa d\u00e2n t\u1ed9c, qua s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t m\u00e0 nh\u00ecn th\u1ea5y s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc?&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/product.hstatic.net\/200000122283\/product\/giac-mo-canh-tuong-va-cai-nhin-0p501_47ad2918982a4682a8f09adaefd5644f_master.jpeg?resize=653%2C653&#038;ssl=1\" alt=\" Gi\u1ea5c M\u01a1, C\u1ea3nh T\u01b0\u1ee3ng V\u00e0 C\u00e1i Nh\u00ecn \" width=\"653\" height=\"653\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hay l\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n n\u00f3i v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ee9c, t\u00e2m t\u00ecnh kh\u00e1c? Nh\u01b0ng v\u1edbi t\u00f4i s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c1 qu\u1ea3 l\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp. Bao nhi\u00eau ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb xem l\u00e0 h\u00e8n m\u1ecdn ch\u1ec9 b\u1ecb s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00f3t \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed9c t\u00e0i. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, people, kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 l\u1ed9t bao nhi\u00eau c\u00e1i \u00e1o c\u0169 tr\u00ean th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1eadt l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi? Immanuel Kant \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i: N\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do, h\u1ecd s\u1ebd t\u1ef1 khai s\u00e1ng, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ea5t y\u1ebfu trong chu\u1ed7i ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y sang th\u1ebf h\u1ec7 kh\u00e1c, h\u1ecd ph\u1ea3i mang nh\u1eefng l\u1edbp \u00e1o c\u0169 k\u1ef9 m\u1ed1c meo nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1edbp \u00e1o t\u1ea9n li\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c mummies? \u00d4i s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n c\u00f2n nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u1ea3 tr\u0103m n\u0103m, v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c1. Nh\u01b0ng r\u1ed3i m\u1ed9t ng\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ebfn khi ch\u00e2u l\u1ee5c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9t x\u00e1c \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u00e0n tay c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1ecb anh h\u00f9ng n\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng g\u00f3p s\u1ee9c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 ch\u1ee7 t\u1eeb m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf v\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb h\u01a1n hai tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1i \u0111\u1eb9p, c\u00e1i \u0111\u00fang, c\u00e1i h\u1eefu d\u1ee5ng, r\u1ed3i \u0111\u00e2y s\u1ebd chi\u1ebfn th\u1eafng m\u00e0 h\u00e0ng tri\u1ec7u tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi, qua m\u1ed9t &#8220;b\u00e0n tay v\u00f4 h\u00ecnh&#8221; n\u00f3i nh\u01b0 Adam Smith, t\u1ef1 nguy\u1ec7n th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch ki\u00ean tr\u00ec. C\u00e1i \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c l\u1ee3i \u00edch ri\u00eang t\u01b0 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, t\u1eebng d\u00e2n t\u1ed9c, s\u1ebd t\u1ea1o th\u00e0nh l\u1ee3i \u00edch bao tr\u00f9m c\u1ee7a c\u1ea3 ch\u00e2u l\u1ee5c. V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a b\u00f3ng t\u1ed1i t\u1eebng b\u01b0\u1edbc s\u1ebd l\u00f9i d\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a b\u00ecnh minh v\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn. Xem Fichte, <em>\u0110\u00f2i l\u1ea1i t\u1ef1 do t\u01b0 duy <\/em>(1793) s\u1eafp \u0111\u0103ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><em><strong><span style=\"font-size: 18pt\">V<\/span><\/strong>\u0103n h\u1ecdc Nh\u1eadt B\u1ea3n<\/em> &#8211; <em>V\u1ebb \u0111\u1eb9p mong manh v\u00e0 b\u1ea5t t\u1eadn<\/em> do Lam Anh bi\u00ean so\u1ea1n. M\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 v\u00e0 d\u1ecbch gi\u1ea3 tr\u1ebb v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a Nh\u1eadt B\u1ea3n, t\u1eebng du h\u1ecdc nhi\u1ec1u n\u0103m t\u1ea1i Nh\u1eadt B\u1ea3n, v\u00e0 th\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3m tinh t\u00fay v\u0103n h\u00f3a Nh\u1eadt B\u1ea3n. C\u00f4 c\u0169ng \u0111ang gi\u1ea3ng d\u1ea1y t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nh\u00e2n v\u0103n TP H\u1ed3 Ch\u00ed Minh. Mu\u1ed1n hi\u1ec3u t\u00e2m h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt, kh\u00f4ng ch\u1ec9 hi\u1ec3u c\u00e1i tri\u1ebft l\u00fd bushido c\u1ee7a h\u1ecd, ZEN, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea7n hi\u1ec3u th\u00eam c\u00e1i \u0111\u1eb9p, c\u00e1i tinh t\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd trong v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt. H\u1ecd l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c v\u00f5 s\u0129 \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn t\u1ea1o nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n h\u00f3a, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, t\u00f4n gi\u00e1o, h\u1ed9i h\u1ecda tinh t\u1ebf m\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ph\u1ea3i ng\u1ea3 m\u0169. Lam Anh, v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ecbch gi\u1ea3, s\u1ebd c\u00f2n d\u00e0nh cho c\u00f4ng ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m h\u1ee9a h\u1eb9n trong th\u1eddi gian t\u1edbi t\u1eeb kho t\u00e0ng v\u0103n h\u1ecdc to l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8991\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/02\/vanhocnhatban.jpg?resize=464%2C580&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"464\" height=\"580\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">T\u00e1c gi\u1ea3 Lam Anh (B\u00e1o SGGP)<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><em><span style=\"font-size: 18pt\">C<\/span>u\u1ed9c Duy T\u00e2n Minh Tr\u1ecb- M\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng hi\u1ebfm th\u1ea5y trong l\u1ecbch s\u1eed <\/em>c\u1ee7a hai t\u00e1c gi\u1ea3 Banno Junji &amp; Ohno Ken-Ichi, do GS \u0110\u1eb7ng L\u01b0\u01a1ng M\u00f4 chuy\u1ec3n ng\u1eef, tr\u00ecnh b\u00e0y cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng Minh Tr\u1ecb \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb trong l\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u01b0 GS \u0110\u1eb7ng L\u01b0\u01a1ng M\u00f4 t\u00f3m t\u1eaft, m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a quy\u1ec3n s\u00e1ch l\u00e0<\/p>\n<ol>\n<li>Gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao cu\u1ed9c C\u00e1ch M\u1ea1ng Minh Tr\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra m\u1ed9t c\u00e1ch &#8220;nhanh g\u1ecdn&#8221; \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a Nh\u1eadt B\u1ea3n l\u00ean x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c \u00c2u-M\u1ef9 th\u1eddi \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;c\u1ea5u tr\u00fac m\u1ec1m&#8221; \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch cho s\u1ef1 &#8220;nhanh g\u1ecdn&#8221; \u0111\u00f3 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh ph\u1ee9c t\u1ea1p m\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u1ed1i m\u1eb7t, ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1ea3i \u0111\u00e1p \u1ee9ng y\u00eau s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c \u00c2u-M\u1ef9, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng m\u00e2u thu\u1eabn, nh\u1eefng kh\u00fac m\u1eafc, nh\u1eefng b\u1ea5t c\u1eadp n\u1ed9i t\u1ea1i.<\/li>\n<li>Ch\u1ee9ng minh b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u00e1ch m\u1ea1ng Minh Tr\u1ecb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f3 t\u00ednh &#8220;\u0111\u1ed9c t\u00e0i&#8221;, &#8220;c\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf&#8221;, &#8220;chuy\u00ean quy\u1ec1n&#8221;, &#8220;phi d\u00e2n ch\u1ee7&#8221; ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn &#8220;ph\u00e1t tri\u1ec3n&#8221;, c\u00f3 khi ph\u1ea3i &#8220;hi sinh d\u00e2n ch\u1ee7&#8221; ho\u1eb7c &#8220;tr\u00ec ho\u00e3n t\u1ef1 do&#8221; nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf nh\u1eefng cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch l\u1edbn \u0111\u00e3 ho\u1eb7c \u0111ang c\u00f2n di\u1ec5n ra \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc\/v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0110\u00f4ng \u00c1 (\u0110\u00e0i Loan, H\u00e0n Qu\u1ed1c) v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 (In\u0111\u00f4n\u00eaxia, Xingapo, Mal\u00eaxia, Th\u00e1i Lan).<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ohno Ken-Ichi l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 kh\u00f4ng xa l\u1ea1 v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng t\u1eebng t\u01b0 v\u1ea5n nhi\u1ec1u n\u0103m cho Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao t\u1eb7ng Huy Ch\u01b0\u01a1ng V\u00ec S\u1ef1 nghi\u1ec7p Gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 11, n\u0103m 2011. \u00d4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u quy\u1ec3n s\u00e1ch r\u1ea5t b\u1ed5 \u00edch, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 quy\u1ec3n <em>Learning to Industrialize.<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i c\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1eb7c th\u00f9 v\u0103n h\u00f3a, ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a cu\u1ed9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb x\u00e3 h\u1ed9i phong ki\u1ebfn sang x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng nghi\u1ec7p \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, &#8220;\u0111\u1ed3ng v\u0103n, \u0111\u1ed3ng ch\u1ee7ng&#8221; nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n: <em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/phan-chau-trinh-viet-nam-va-nhat-ban\/\">Phan Ch\u00e2u Trinh \u2013 Vi\u1ec7t Nam \u2013 v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n<\/a><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9532\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Sach-Cach-mang-Duy-Tan-Dang-Luong-Mo.jpg?resize=589%2C589&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"589\" height=\"589\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><em><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>C<\/strong><\/span>\u00e1i c\u00e2n nh\u00e0 h\u1ecd Balek (Die Waage der Baleks, <\/em>1953) t\u00e1c gi\u1ea3 Heinrich B\u00f6ll, d\u1ecbch gi\u1ea3: Ph\u1ea1m H\u1ea3i H\u1ed3 (\u0110\u1ee9c): M\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u1eefng truy\u1ec7n ng\u1eafn th\u1eddi h\u1eadu chi\u1ebfn c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ee9c Heinrich B\u00f6ll, Gi\u1ea3i Nobel V\u0103n h\u1ecdc n\u0103m 1972. Quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u00e1c ph\u1ea9m kinh \u0111i\u1ec3n trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc.\u00a0C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u00e1i c\u00e2n nh\u00e0 h\u1ecd Balek k\u1ec3 r\u1eb1ng, do quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Balek, m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu c\u00e1i c\u00e2n trong l\u00e0ng, v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 gian l\u1eadn ch\u1ec9nh sai c\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1eeba nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n giao h\u00e0ng cho h\u1ecd. Do quy\u1ec1n l\u1ef1c qu\u00e1 m\u1ea1nh c\u1ee7a nh\u00e0 Balek m\u00e0 v\u1ee5 gian l\u1eadn \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phanh phui trong nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7, cho \u0111\u1ebfn khi c\u1eadu b\u00e9 12 tu\u1ed5i, Franz Br\u00fccher, \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi k\u1ec3 chuy\u1ec7n l\u1ea7n ra d\u1ea5u v\u1ebft. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n n\u1ed5i d\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a Baleks, v\u00e0 cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb nghi\u1ec1n n\u00e1t b\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c.<em> Motif<\/em> c\u1ee7a B\u00f6ll l\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m quy\u1ec1n trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i qu\u00e2n ch\u1ee7-t\u01b0 b\u1ea3n ch\u1ee7 ngh\u0129a, v\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c b\u00f3c l\u1ed9t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng, s\u1ef1 n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng k\u1ebb b\u00f3c l\u1ed9t gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Ch\u00faa Kit\u00f4: &#8220;C\u00f4ng l\u00fd tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, Ch\u00faa \u01a1i, \u0111\u00e3 gi\u1ebft ng\u00e0i&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9005\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/02\/Sach-tang_0001.jpg?resize=430%2C649&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"430\" height=\"649\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">B\u1ea3n d\u1ecbch hay, d\u1ec5 \u0111\u1ecdc. Kho\u1ea3ng 180 trang, kh\u1ed5 nh\u1ecf g\u1ecdn, v\u1edbi 16 c\u00e2u chuy\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p>&#8220;<span style=\"font-size: 18pt\"><strong>L<\/strong><\/span>\u1ed1i v\u1ec1 qu\u00ea m\u1eb9&#8221; l\u00e0 t\u1eadp H\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a TSKH Tr\u1ea7n H\u00e0 Anh, Vi\u1ec7t Ki\u1ec1u Ph\u00e1p, k\u1ec3 l\u1ea1i cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh l\u1edbn l\u00ean trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i du h\u1ecdc Ph\u00e1p, v\u00e0o thi \u0111\u1ed7 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng danh gi\u00e1 Ph\u00e1p \u00c9cole Polytechnique, th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, \u0111i v\u00e0o chuy\u00ean ng\u00e0nh l\u00e0 an to\u00e0n trong n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ec3 hy v\u1ecdng c\u00f3 d\u1ecbp \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. Sau 1975 \u00f4ng quy\u1ebft t\u00e2m quay v\u1ec1 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng tu\u1ed5i tr\u1ebb ch\u00e1y b\u1ecfng c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ecdi kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc. \u1ede m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft: &#8220;C\u00f3 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n mang t\u00ednh kh\u00e1ch quan, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n mang t\u00ednh ch\u1ee7 quan. Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i, trong nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n do ch\u1ee7 quan \u1ea5y, c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do quan tr\u1ecdng l\u00e0 &#8216;ch\u00fang ta c\u00f2n qu\u00e1 d\u1ed1t, d\u1ed1t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00e0 d\u1ed1t n\u1eefa&#8217;.&#8221; M\u1ed9t s\u1ef1 nh\u00ecn nh\u1eadn can \u0111\u1ea3m v\u1ec1 th\u1ef1c tr\u1ea1ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-8993\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/02\/Ky-tang-sach.jpg?resize=578%2C385&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"578\" height=\"385\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">T\u00e1c gi\u1ea3 k\u00fd t\u1eb7ng s\u00e1ch<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ph\u00e2n n\u1eeda quy\u1ec3n \u0111\u1ea7u n\u00f3i v\u1ec1 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb nh\u1ecf, l\u1edbn l\u00ean, \u0111i du h\u1ecdc, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. N\u1eeda sau v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u1ed1ng v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, nh\u1eefng c\u00e1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 nh\u1eefng l\u00fd do. \u00d4ng b\u1ed9c b\u1ea1ch v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft r\u1ea5t c\u00f4ng phu, c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh x\u01b0a nguy\u00ean v\u1eb9n. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb mu\u1ed1n \u0111i du h\u1ecdc Ph\u00e1p n\u00ean tham kh\u1ea3o. Mong c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ed3i k\u00fd t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi du h\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0 li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f4i c\u00f3 \u00fd ngh\u0129 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t t\u1eadp k\u1ef7 y\u1ebfu t\u1ef1 s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam t\u1eebng du h\u1ecdc, nh\u01b0ng r\u1ea5t ti\u1ebfc kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9622\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Doi-moi-giao-duc-dai-hoc-2.jpg?resize=420%2C560&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"420\" height=\"560\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>C<\/strong><\/span>u\u1ed1n s\u00e1ch \u201c\u0110\u1ed5i m\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc: T\u1eeb \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u1ef1c ti\u1ec5n \u201c c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1eb7ng \u1ee8ng V\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u00f3 ch\u1ecdn l\u1ecdc c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft, \u00fd ki\u1ebfn ph\u00e1t bi\u1ec3u t\u1ea1i c\u00e1c h\u1ed9i ngh\u1ecb, h\u1ed9i th\u1ea3o, b\u00e0n tr\u00f2n t\u01b0 v\u1ea5n, tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m x\u00e2y d\u1ef1ng c\u0169ng nh\u01b0 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ef1c hi\u1ec7n NQ29 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1n b\u1ed9 tham m\u01b0u c\u1ea5p chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c trong th\u1eddi gian t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f4ng t\u00e1c t\u1ea1i V\u0103n ph\u00f2ng Ch\u00ednh ph\u1ee7 l\u00e0 \u1ee6y vi\u00ean v\u00e0 Ch\u00e1nh V\u0103n ph\u00f2ng H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u1ed1c gia Gi\u00e1o d\u1ee5c; c\u0169ng l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1n b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd gi\u00e1o d\u1ee5c khi \u0111\u1ea3m nh\u1eadn Ph\u00f3 Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p H\u00e0 N\u1ed9i,\u00a0 \u1ee6y vi\u00ean H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Ch\u1ee9c danh Gi\u00e1o s\u01b0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc H\u00f2a B\u00ecnh. V\u00ec v\u1eady, n\u1ed9i dung cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00e1 \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng g\u00f3c nh\u00ecn kh\u00e1c nhau v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. C\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m t\u1eaft l\u1ea1i nh\u1eefng n\u1ed9i dung c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng m\u00e2u thu\u1eabn v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c Vi\u1ec7t Nam, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t s\u1ed1 \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ed1t l\u00f5i v\u1ec1 quan \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb. T\u00e0i n\u0103ng con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 \u1ea9n ch\u1ee9a b\u00ean trong m\u1ed7i c\u00e1 th\u1ec3, nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ecf qu\u00fd, kh\u00f4ng th\u1ec3 khai th\u00e1c theo c\u00f9ng m\u1ed9t quy tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Con em ch\u00fang ta c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng t\u1ed1t. \u1ede \u0111\u00f3 th\u1ea7y c\u00f4 gi\u00e1o bi\u1ebft c\u00e1ch h\u01b0\u1edbng d\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u1eebng c\u00e1 th\u1ec3 , nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m h\u1ed3n v\u00e0 l\u00f2ng \u0111am m\u00ea h\u1ecdc t\u1eadp. H\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ea7n \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cho \u201cai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc h\u00e0nh\u201d \u1edf m\u1ecdi tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 v\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u h\u1ecdc t\u1eadp su\u1ed1t \u0111\u1eddi (c\u00e1c b\u00e0i s\u1ed1 1 v\u00e0 4). \u0110\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea7n \u0111\u1ed5i m\u1edbi t\u01b0 duy gi\u00e1o d\u1ee5c (b\u00e0i s\u1ed1 2) ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch v\u1edbi nhu c\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c, v\u1edbi c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch kinh t\u1ebf c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a ( b\u00e0i s\u1ed1 3) ph\u00e1t huy \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c khi ch\u00fang ta m\u1edf r\u1ed9ng quy m\u00f4 gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (b\u00e0i s\u1ed1 5), thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 v\u1eadn h\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edf v\u00e0 khai ph\u00f3ng (b\u00e0i s\u1ed1 6) \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n l\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i: nh\u00e2n l\u1ef1c, v\u1eadt l\u1ef1c, t\u00e0i l\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c trong \u0111\u1ed5i m\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc (c\u00e1c b\u00e0i s\u1ed1 6 v\u00e0 7) \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u1ed5i m\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a C\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p 4.0 (b\u00e0i s\u1ed1 8).<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/cdn0.fahasa.com\/media\/catalog\/product\/k\/u\/kutd%C4%91.jpg?resize=684%2C684&#038;ssl=1\" alt=\"K\u00fd \u1ee8c Theo D\u00f2ng \u0110\u1eddi\" width=\"684\" height=\"684\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>T<\/strong><\/span>\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 bu\u1ed5i gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch r\u1ea5t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ed3i k\u00fd k\u1ec3 l\u1ea1i cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3, t\u1eeb m\u1ed9t c\u1eadu b\u00e9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc h\u00e0nh \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebfn tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o sau 1975, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho Nh\u00f3m Th\u1ee9 S\u00e1u l\u00e0m \u0111\u1ed1i t\u00e1c cho l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. Anh c\u00f3 ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t <em>ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y, nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, <\/em>educator, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi <em>khai ph\u00e1, ti\u00ean phong, <\/em>c\u00f3 <em>t\u1ea7m nh\u00ecn.<\/em> S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a Khu ch\u1ebf xu\u1ea5t T\u00e2n Thu\u1eadn v\u00e0 Ph\u00fa M\u1ef9 H\u01b0ng mang \u0111\u1eadm d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a anh. Anh \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u00f3 l\u1ed1i <em>t\u01b0 duy b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh<\/em> (thinking in pictures) r\u1ea5t r\u00f5 n\u00e9t. T\u00e1c gi\u1ea3 r\u1ea5t y\u00eau v\u1eadt l\u00fd, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc c\u00f3 t\u00e0i n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o ch\u00ednh quy. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a anh trong bu\u1ed5i gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00e1ch c\u1ee7a anh t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Fulbright v\u1ec1 c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a anh:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Th\u1eadm ch\u00ed h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec c\u0169ng m\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft. M\u00e0 h\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng c\u00e1i g\u00ec d\u00f9 kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh c\u0169ng v\u1eabn c\u1ee9 h\u1ecdc. C\u00e1i t\u00e2m tr\u1ea1ng h\u1ecdc c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p c\u1ee5c g\u1ea1ch, h\u00ecnh dung n\u00f3 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, th\u00f4i c\u1ee9 l\u01b0\u1ee3m v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3 c\u00e1i \u0111\u00e3. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi, m\u00e0y h\u1ecdc c\u00e1i n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? T\u00f4i tr\u1ea3 l\u1eddi m\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft. C\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 \u0111i, t\u1eebng ch\u00fat t\u1eebng ch\u00fat nh\u01b0 th\u1ebf. Ch\u1ec9 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eebng ng\u00e0y th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1eebng th\u00e1ng. V\u00e0 c\u1ee9 th\u1ebf trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00e0y, th\u00ec \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u00fac m\u1edbi th\u1ea5y h\u00f3a ra, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111i, c\u00e1i g\u00ec m\u00ecnh l\u01b0\u1ee3m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. L\u00fac \u0111\u1ea7u n\u00f3 ng\u1ed7n ngang, nh\u01b0ng r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ef1 k\u1ebft l\u1ea1i v\u1edbi nhau th\u00e0nh nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. V\u00e0 m\u00ecnh c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 \u0111i.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Phan Ch\u00e1nh D\u01b0\u1ee1ng<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><em><span style=\"font-size: 18pt\">K<\/span>inh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n<\/em> &#8211; <em>Giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ea7n k\u1ef3<\/em> 1955-1973 c\u1ee7a GS Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd, t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u \u1edf \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/sach-kinh-te-nhat-ban-giai-doan-phat-trien-than-ky-1955-1973-tran-van-tho\/\"><em>S\u00e1ch \u201cKinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n \u2013 Giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ea7n k\u1ef3<\/em> 1955-1973\u201d (Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd)\u00a0<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.netabooks.vn\/Data\/Sites\/1\/Product\/46294\/kinh-te-nhat-ban-giai-doan-phat-trien-than-ky-1955-1973.jpg?resize=644%2C644&#038;ssl=1\" alt=\"Kinh T\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Giai \u0110o\u1ea1n Ph\u00e1t Tri\u1ec3n Th\u1ea7n K\u1ef3 1955 - 1973\" width=\"644\" height=\"644\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><em><strong><span style=\"font-size: 18pt\">C<\/span><\/strong>\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/em> v\u00e0 <em>Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i<\/em> c\u1ee7a anh Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u tr\u00ean m\u1ea1ng, bao g\u1ed3m l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u r\u1ea5t hay c\u1ee7a GS Tr\u1ecbnh Xu\u00e2n Thu\u1eadn v\u00e0 Pierre Darriulat:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/11\/Anh-sach.jpg?resize=628%2C965&amp;ssl=1\" width=\"408\" height=\"627\" \/><\/p>\n<p>Xem gi\u1edbi thi\u1ec7u chi ti\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/co-hoc-luong-tu-thuyet-tuong-doi-pham-xuan-yem\/\">C\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed &amp; Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i (Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Y\u00eam)\u00a0<\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\">M<\/span><\/strong>\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3m tri\u1ebft l\u00fd nh\u00e0 ph\u1eadt, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u1ea5t khai s\u00e1ng v\u00e0 thi\u1ec1n. Trong &#8220;<em>G\u00f3p L\u1eddi cho<\/em> <em>Im l\u1eb7ng<\/em>&#8221; nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u, GS. Hu\u1ef3nh Nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft: &#8220;Cao Huy Thu\u1ea7n n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u00e1 th\u01b0 t\u00ecnh, th\u01b0 t\u00ecnh cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, cho b\u1ea1n b\u00e8, cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb \u0111ang \u0111\u1ebfn v\u00e0 s\u1eafp \u0111\u1ebfn tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng n\u00e0y. 12 ch\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 12 l\u00e1 th\u01b0 t\u00ecnh.&#8221; Ai t\u1eebng y\u00eau th\u00edch c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Cao Huy Thu\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y. N\u1ebfu n\u00f3i nh\u01b0 Rumi, &#8220;Im l\u1eb7ng l\u00e0 c\u1ed9i r\u1ec5 c\u1ee7a everything, th\u00ec t\u1ea1i sao b\u1ea1n l\u1ea1i s\u1ee3 Im l\u1eb7ng?&#8221; Im l\u1eb7ng, c\u00f4 \u0111\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1edbn, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u00edch n\u00f3, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm l\u1ea1i ch\u00ednh m\u00ecnh, v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n t\u00ednh \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a m\u00ecnh, &#8220;our authentic selves&#8221;, &#8220;our real identity&#8221;, \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n c\u1ee7a s\u1ed1 \u0111\u00f4ng. H\u1ea7u h\u1ebft s\u1ea3n ph\u1ea9m t\u01b0 duy \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00f3. Kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u00f3 chi\u1ec1u s\u00e2u. Kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp th\u1ec3. Im l\u1eb7ng, c\u00f4 \u0111\u01a1i tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ef1 do cho con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 m\u00ecnh v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1edf r\u1ed9ng tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1i c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u00e1ng t\u1ea1o. Con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c s\u1ed1ng &#8220;c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00e0 t\u1ef1 do&#8221; nh\u01b0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Wilhelm von Humboldt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.netabooks.vn\/Data\/Sites\/1\/Product\/50505\/im-lang-nhu-loi-chia-tay.jpg?resize=636%2C636&#038;ssl=1\" alt=\"Im L\u1eb7ng, Nh\u01b0 L\u1eddi Chia Tay\" width=\"636\" height=\"636\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>\u0110\u00f4i khi m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, v\u1ec1 ch\u00ednh nh\u1eefng th\u00fa vui c\u1ee7a n\u00f3, l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00e0 im l\u1eb7ng l\u00e0 healing, heilsam nh\u01b0 m\u1ea5y c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a Wordworth sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">When from our better selves we have too long<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Been parted by the hurrying world, and droop,<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Sick of its business, of its pleasures tired,<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">How gracious, how benign, is Solitude.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i im l\u1eb7ng \u0111\u1ec3 chia tay \u0111\u00e2u. N\u1ebfu c\u00f9ng im l\u1eb7ng th\u00ec ch\u00fang ta s\u1ebd g\u1eb7p l\u1ea1i anh Cao Huy Thu\u1ea7n, \u1edf m\u1ed9t kh\u00f4ng gian trong tr\u1ebbo h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>B<\/strong><\/span>\u1ed9 ba s\u00e1ch c\u1ee7a GS Phan V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ebft, qu\u1ea3n tr\u1ecb v\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 th\u1eed th\u00e1ch, v\u00e0 c\u00e2y b\u00fat \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t lo\u1ea1i s\u00e1ch &#8220;H\u1ecdc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi&#8221; th\u1eddi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i v\u01b0\u01a1n l\u00ean b\u1eb1ng tr\u00ed tu\u1ec7, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh m\u1ea5t tr\u00e1i tim, theo ph\u1ea9m ch\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb t\u1eebng truy\u1ec1n b\u00e1. H\u01a1n 20.000 b\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ra. GS Phan V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1ea5n th\u00e2n, t\u00e2m huy\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n d\u1eabn d\u1eaft v\u00e0 truy\u1ec1n b\u00e1 nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a m\u00ecnh cho c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb Vi\u1ec7t Nam \u0111ang t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nh\u01b0 ch\u00ednh \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i. \u00d4ng nh\u01b0 ng\u00f4i sao s\u00e1ng d\u1eabn. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y, ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i, l\u00e0m s\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. \u00d4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng ng\u00f2i b\u00fat r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd, v\u00e0 l\u00e0m cho \u0111\u00f4c gi\u1ea3 \u0111am m\u00ea. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a \u00f4ng tr\u00ean m\u1ea1ng wikipedia.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9543\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/PHAN-VAN-TRUONG-1.jpg?resize=579%2C326&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"579\" height=\"326\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">B\u1ed9 s\u00e1ch c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a GS Phan V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 quy\u1ec3n <em>M\u1ed9t \u0111\u1eddi th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ebft<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c trao Gi\u1ea3i S\u00e1ch Hay n\u0103m 2016 trong h\u1ea1n m\u1ee5c Qu\u1ea3n tr\u1ecb.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\">S<\/span><\/strong>\u00e1ch <em>Danh nh\u00e2n khoa h\u1ecdc &amp; L\u01b0\u1ee3c s\u1eed khoa h\u1ecdc<\/em> <em>th\u1ebf gi\u1edbi<\/em> c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 m\u1edbi v\u00e0o th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng s\u00e1ch, c\u00f3 \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n &#8220;g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m gi\u00e0u cho v\u0103n h\u00f3a khoa h\u1ecdc&#8221; nh\u01b0 anh n\u00f3i. T\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t Vi\u1ec7t Ki\u1ec1u s\u1ed1ng l\u00e2u n\u0103m \u1edf Ph\u00e1p. \u0110\u00e2y l\u00e0 quy\u1ec3n 1, vi\u1ebft v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3 t\u1eeb c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 18. C\u00e1c danh nh\u00e2n khoa h\u1ecdc, k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong quy\u1ec3n s\u00e1ch h\u01a1n 400 trang n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9006\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/02\/Sach-tang_0002.jpg?resize=373%2C550&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"373\" height=\"550\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch <em>The Scientific Outlook<\/em> (<em>Vi\u1ec5n c\u1ea3nh khoa h\u1ecdc,<\/em> 1959) nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Bertrand Russell vi\u1ebft:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">L\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, trong m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ng\u00e0nh x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi ta gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a tr\u00ed tu\u1ec7 (intelligence), v\u00e0 g\u00e1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1edbn cho nh\u1eefng nguy\u00ean c\u1edb phi-con ng\u01b0\u1eddi (impersonal causes). T\u00f4i tin r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea3o gi\u00e1c to\u00e0n di\u1ec7n. T\u00f4i tin r\u1eb1ng n\u1ebfu m\u1ed9t tr\u0103m con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 17 b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft trong tu\u1ed5i th\u01a1 \u1ea5u, th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i. V\u00e0 trong s\u1ed1 m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, Galileo l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ea3ng danh s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u00fa v\u1ecb kh\u00f4ng k\u00e9m khi nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Alfred North Whitehead trong s\u00e1ch <i>Sience and the Modern World<\/i> (Khoa h\u1ecdc v\u00e0 Th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, 1925) c\u1ee7a m\u00ecnh n\u00f3i v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng l\u1ecbch s\u1eed b\u1ecb s\u1ed1c n\u1eb7ng khi ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd Newton tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng m\u1edbi n\u1ed5i c\u1ee7a Einstein v\u1ec1 h\u1ea5p l\u1ef1c n\u0103m 1919. \u00d4ng vi\u1ebft \u0111o\u1ea1n k\u1ebft c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u1ea7y nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chinh ph\u1ee5c v\u0129 \u0111\u1ea1i, t\u1eeb Alexander \u0111\u1ebfn Caesar, v\u00e0 t\u1eeb Caesar \u0111\u1ebfn Napoleon, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau. Nh\u01b0ng t\u1ed5ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y r\u00fat l\u1ea1i th\u00e0nh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u00f3i quen v\u00e0 t\u00e2m t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y ra d\u00e0i h\u1ea1n b\u1edfi m\u1ed9t chu\u1ed7i d\u00e0i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u01b0 duy t\u1eeb Thales \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c g\u00ec, nh\u01b0ng t\u1ed1i h\u1eadu l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Xem <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/khoa-hoc-va-truyen-ba-dai-chung\/\"><em>Khoa h\u1ecdc v\u00e0 s\u1ef1 truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u1ea1i ch\u00fan<\/em>g<\/a><\/p>\n<p>Cho n\u00ean quy\u1ec3n s\u00e1ch <em>Danh nh\u00e2n khoa h\u1ecdc<\/em> l\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a. Ch\u00fang ta t\u1eadn h\u01b0\u1edfng nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd ng\u00e0y h\u00f4m nay m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd. Quy\u1ec3n s\u00e1ch gi\u00fap \u00edch ch\u00fang ta, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y, n\u00f3i nh\u01b0 \u0111\u1ea1i v\u0103n h\u00e0o Schiller, nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc, \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ecdi th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u01a1n c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9583\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Israel.jpg?resize=557%2C557&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"557\" height=\"557\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>\u0110<\/strong><\/span>\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c l\u01b0u vong b\u1ecb \u0111\u1eb7t ngo\u00e0i v\u00f2ng ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u00ean kh\u1eafp h\u00e0nh tinh sau Th\u1ebf chi\u1ebfn II \u0111\u00e3 h\u1ed9i t\u1ee5 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u1ed1c gia m\u1edbi t\u1ea1i m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u00f3 nhi\u1ec1u di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u1ebfu ch\u00fang ta ch\u01b0a \u0111\u1ee7 c\u1ea3m h\u1ee9ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng h\u1eefu hi\u1ec7u, xin m\u1eddi \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n s\u00e1ch v\u1ec1 Israel. M\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c nh\u1ecf b\u00e9 v\u1ec1 \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 d\u00e2n s\u1ed1 (22.145 km\u00b2, <span class=\"LrzXr kno-fv wHYlTd z8gr9e\">9,364 tri\u1ec7u d\u00e2n, GDP <span class=\"dol\">$488,527<\/span> million n\u0103m <\/span>2022 h\u01a1n c\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng th\u1ee9 28 trong t\u1ed5ng s\u1ed1 196 qu\u1ed1c gia) m\u00e0, b\u1eb1ng \u00f3c s\u00e1ng t\u1ea1o, s\u1ef1 c\u1ea7n c\u00f9, \u00fd ch\u00ed, th\u00f4ng minh, \u0111o\u00e0n k\u1ebft, ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao, \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eefa bi\u1ec3n th\u00f9 \u0111\u1ecbch bao v\u00e2y. &#8220;L\u1ecbch s\u1eed Israel k\u1ec3 v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf b\u00e9 v\u00e0 v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ed5 x\u01b0a m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1edbi r\u1ea5t \u00edt c\u01a1 h\u1ed9i, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u00f9 v\u00e0 tr\u1edf ng\u1ea1i \u0111\u00e1ng s\u1ee3 &#8211; m\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua.&#8221; nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft trong l\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u. &#8220;T\u1eeb m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng m\u01a1 m\u1ed9ng, ch\u1ee7 ngh\u0129a ph\u1ee5c qu\u1ed1c Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh phong tr\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i s\u1ed1ng r\u1ea3i r\u00e1c tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, hay trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1edf v\u1ec1 Israel t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi sau 2000 n\u0103m tha h\u01b0\u01a1ng, h\u1ed3i sinh Israel t\u1eeb \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ed5 n\u00e1t. H\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c, Israel ng\u00e0y nay l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, d\u1eabn \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 ti\u00ean ti\u1ebfn. Israel c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf m\u1ea1nh, m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u1ed1c ph\u00f2ng v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ed5 ch\u1ee9c khoa h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi.&#8221; nh\u01b0 ng\u00e0i c\u1ef1u \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Nadav Eshcar vi\u1ebft trong <em>L\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/em> cho quy\u1ec3n s\u00e1ch. D\u00e2n t\u1ed9c b\u00e9 nh\u1ecf, nh\u01b0ng s\u1ee9c s\u1ed1ng m\u00e3nh li\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t suy ng\u1eabm. Trong quy\u1ec3n <em>T\u1eeb qu\u00e3ng \u0111\u1eddi sau c\u1ee7a t\u00f4i<\/em>, Einstein \u0111\u00e3 d\u00e0nh c\u1ea3 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 suy ng\u1eabm v\u1ec1 &#8220;D\u00e2n t\u1ed9c t\u00f4i&#8221;.<\/p>\n<p>Xem th\u00eam:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/hien-tuong-do-thai-mot-ly-giai\/\">Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Do Th\u00e1i \u2013 M\u1ed9t l\u00fd gi\u1ea3i\u00a0<\/a><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>S<\/strong><\/span>\u00e1ch <em>T\u01b0 T\u01b0\u1edfng Gi\u00e1o D\u1ee5c Vi\u1ec7t Nam<\/em> tr\u00ean b\u00e1o <em>Thanh Ngh\u1ecb<\/em> 1941-45:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/cdn0.fahasa.com\/media\/flashmagazine\/images\/page_images\/tu_tuong_giao_duc_viet_nam___tren_bao_thanh_nghi_1941___1945\/2022_06_07_14_08_03_1-390x510.jpg?resize=343%2C534&#038;ssl=1\" width=\"343\" height=\"534\" data-recalc-dims=\"1\" \/> <img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/cdn0.fahasa.com\/media\/flashmagazine\/images\/page_images\/tu_tuong_giao_duc_viet_nam___tren_bao_thanh_nghi_1941___1945\/2022_06_07_14_08_03_2-390x510.jpg?resize=357%2C576&#038;ssl=1\" width=\"357\" height=\"576\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00f4i may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c anh V\u0169 Th\u1ebf Kh\u00f4i, con c\u1ee7a c\u1ee5 V\u0169 \u0110\u00ecnh H\u00f2e t\u1eb7ng. C\u1ee5 H\u00f2e l\u00e0 B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Qu\u1ed1c gia Gi\u00e1o d\u1ee5c trong Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a. C\u1ee5 l\u00e0 ch\u1ee7 b\u00fat c\u1ee7a t\u1edd <em>Thanh Ngh\u1ecb<\/em> v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c. K\u1ef7 y\u1ebfu \u0110\u1ea1i\u00a0 h\u1ecdc Humboldt 200 N\u0103m (2010) c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ee5. <em>T\u01b0 T\u01b0\u1edfng Gi\u00e1o D\u1ee5c Vi\u1ec7t Nam <\/em>l\u00e0 m\u1ed9t s\u01b0u t\u1ea7m qu\u00fd b\u00e1u nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i cho Vi\u1ec7t Nam. H\u1ecd th\u1eadt s\u1ef1 n\u1ed7 l\u1ef1c, d\u1ea5n th\u00e2n. &#8220;<em>Thanh Ngh\u1ecb<\/em> l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c do nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Ph\u00e1p \u0111\u00e0o t\u1ea1o ra ho\u1eb7c \u1edf Paris ho\u1eb7c \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i &#8230; H\u1ecd nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y r\u1ea5t c\u1ea7n \u0111\u1ec3 soi \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 k\u00edch th\u00edch d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam ti\u1ebfn b\u1ed9, nh\u01b0ng h\u1ecd mu\u1ed1n c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh. [,,,] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ta th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c xu\u1ea5t th\u00e2n \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Ph\u00e1p t\u1eadp h\u1ee3p xung quanh m\u1ed9t c\u01a1 quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e2u v\u0103n Vi\u1ec7t ho\u1ea1t b\u00e1t, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ea1o nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u1ee7a h\u1ecd. C\u0169ng nh\u01b0 to\u00e0n d\u00e2n, h\u1ecd th\u1ea5y \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang chuy\u1ec3n m\u00ecnh. H\u01a1n c\u1ea3 to\u00e0n d\u00e2n, h\u1ecd th\u1ea5y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft, cho n\u00ean \u0111\u1ee9ng ra lo li\u1ec7u nh\u1eefng r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t cho t\u00f2a nh\u00e0 Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y mai [&#8230;] Nh\u1eefng b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a nh\u00f3m Thanh Ngh\u1ecb l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u1ed9c l\u1eadp, c\u00e1i ng\u00e0y vui s\u1eafp t\u1edbi m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng nhau lo l\u1ea5y k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n cao nh\u1ea5t&#8221; (Hu\u1ef3nh Thanh T\u00f2ng, B\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb kh\u1edfi th\u1ee7y \u0111\u1ebfn 1945; tr\u00edch t\u1eeb M\u1ea5y c\u1ea3m ngh\u0129 c\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc L\u1ea1i Nguy\u00ean \u00c2n nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi t\u1ef1a trong quy\u1ec3n s\u00e1ch. R\u1ea5t \u0111\u00e1ng \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\">C<\/span><\/strong>\u00f2n b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1edbi thi\u1ec7u: <em>Nh\u1eefng nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1edbn trong 60 ph\u00fat<\/em> c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1ee9c Walther Ziegler, m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p xu\u1ea5t s\u1eafc v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ed5 bi\u1ebfn kho t\u00e0ng c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1edbn b\u1eb1ng nh\u1eefng trang s\u00e1ch nh\u1ecf d\u1ec5 \u0111\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4 \u0111\u1ecdng, r\u1ea5t b\u1ed5 \u00edch v\u00e0 ti\u1ec7n d\u1ee5ng cho vi\u1ec7c tra c\u1ee9u, v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9544\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Tu-tuong-trong-60-phut-1.jpg?resize=353%2C353&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"353\" height=\"353\" data-recalc-dims=\"1\" \/> <img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9545\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/2.jpg?resize=363%2C363&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"363\" height=\"363\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">H\u1ecdc gi\u1ea3 L\u01b0u H\u1ed3ng Khanh c\u1ee7a CHLB \u0110\u1ee9c ch\u1ee7 tr\u00ec v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u B\u00f9i V\u0103n Nam S\u01a1n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\">M<\/span><\/strong>\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch m\u00e0 su\u00fdt n\u1eefa t\u00f4i qu\u00ean c\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Ph\u1ea1m Vi\u1ec7t H\u01b0ng: <em>\u0110\u1ecbnh l\u00fd G\u00f6del &#8211; N\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc nh\u1eadn th\u1ee9c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/em>:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/media.nxbtrithuc.com.vn\/Picture\/2021\/12\/24\/image-20211224115519502.jpg?resize=417%2C635&#038;ssl=1\" width=\"417\" height=\"635\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>\u0110\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u1edf Vi\u1ec7t Nam v\u1ec1 nh\u00e0 logic h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng Kurt G\u00f6del c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3 trong l\u00e3nh v\u1ef1c to\u00e1n h\u1ecdc, sinh ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u00e0 r\u1ea5t tri\u1ec7t \u0111\u1ec3, v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1 t\u00ednh m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a paranoid, trong ch\u1eebng m\u1ef1c c\u00f3 n\u00e9t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc \u1ea4n \u0111\u1ed9 Srinivasa Ramanujan. \u00d4ng paranoid \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1edf m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ra th\u1eadt \u0111\u00e2u l\u00e0 gi\u1ea3, \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u00e2u l\u00e0 sai, \u0111i\u1ec1u d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3. \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a &#8220;\u0111\u1ecbnh l\u00fd b\u1ea5t to\u00e0n&#8221; (theorem of incompleteness), nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i l\u00e3nh v\u1ef1c to\u00e1n h\u1ecdc, trong tri\u1ebft h\u1ecdc, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc kh\u00e1c, hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm hi\u1ec3u. Nh\u01b0ng qu\u1ea3 th\u1eadt, Kurt G\u00f6del l\u00e0 m\u1ed9t khu\u00f4n m\u1eb7t fascinating \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n<p>Rebecca Goldstein, n\u1eef t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a quy\u1ec3n s\u00e1ch r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 Kurt G\u00f6del, <em>Incompleteness: The Proof and Paradox of Kurt Godel<\/em>, khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o h\u1ecfi t\u1ea1i sao b\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1edf th\u00edch k\u1ef3 l\u1ea1: m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc, m\u1eb7t kh\u00e1c l\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft; t\u1ea1i sao m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia d\u1ea1y tri\u1ebft h\u1ecdc v\u1ec1 khoa h\u1ecdc l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ee7 h\u1ee9ng th\u00fa v\u1edbi to\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u1ec3 vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00fd b\u1ea5t to\u00e0n c\u1ee7a G\u00f6del, b\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, t\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau th\u00edch l\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n qua c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a v\u1ebb \u0111\u1eb9p. C\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a s\u1ef1 tao nh\u00e3 v\u00e0 v\u1ebb \u0111\u1eb9p gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia v\u00e0 nh\u1ea1c s\u0129 v\u1eady. Einstein n\u00f3i v\u1edbi nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc khoa h\u1ecdc Hans Reichenbach r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft ngay c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eadt th\u1ef1c n\u0103m 1919 \u1ee7ng h\u1ed9 thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1eb1ng l\u00fd thuy\u1ebft n\u00e0y ph\u1ea3i \u0111\u00fang v\u00ec n\u00f3 qu\u00e1 \u0111\u1eb9p. C\u00f2n Hermann Weyl, ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea3 thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u00e0 c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, cho bi\u1ebft &#8220;C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u00f4i lu\u00f4n c\u1ed1 g\u1eafng k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1i \u0111\u00fang v\u1edbi c\u00e1i \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng khi t\u00f4i ph\u1ea3i ch\u1ecdn c\u00e1i n\u00e0y hay c\u00e1i kia, t\u00f4i th\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn c\u00e1i \u0111\u1eb9p.&#8221; T\u00f4i c\u0169ng s\u1ebd n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u1ec1 vi\u1ec7c vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft. C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra, khi b\u1ea1n s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng trong to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd ho\u1eb7c tri\u1ebft h\u1ecdc trong m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m h\u01b0 c\u1ea5u (fiction), b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f3p m\u00e9o \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn n\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e9p \u1ea9n d\u1ee5. T\u00f4i c\u1ed1 g\u1eafng c\u00e0ng g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 th\u1eadt c\u00e0ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng khi ph\u1ea3i l\u1ef1a ch\u1ecdn, th\u00ec t\u00f4i ch\u1ecdn c\u00e1ch c\u1ee7a Weyl.<\/p>\n<p>V\u00e2ng, nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hay to\u00e1n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 &#8220;kh\u1ee7ng khi\u1ebfp&#8221; l\u1eafm khi\u1ebfn bao \u0111\u1ea7u \u00f3c tinh hoa c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111eo b\u00e1m th\u1ebf k\u1ef7 n\u00e0y sang th\u1ebf k\u1ef7 kh\u00e1c \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 ch\u00fang ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u h\u01a1n, \u0111\u1eb9p h\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbng h\u1ee3p c\u1ee7a Kurt G\u00f6del c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0 ngo\u1ea1i l\u1ec7. K\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e1c t\u1ea1o (creator). Nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng c\u00f3 nh\u1eefng n\u00e9t &#8220;b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng&#8221; l\u1ea1i c\u00e0ng &#8220;th\u00fa v\u1ecb&#8221; \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 <em>con ng\u01b0\u1eddi<\/em>. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 &#8220;v\u1ebb \u0111\u1eb9p l\u1ea1 l\u00f9ng&#8221;, <em>strange beauty<\/em>. N\u1ebfu nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta &#8220;\u0111i\u00ean l\u00ean&#8221; th\u00ec t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 th\u1ebf. <em>Tri th\u1ee9c l\u00e0 \u0111am m\u00ea,<\/em> l\u00e0 &#8220;cu\u1ed3ng nhi\u1ec7t&#8221;, nh\u01b0 Rebecca Goldstein mu\u1ed1n n\u00f3i. Mozart t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf v\u1edbi ngh\u1ec7 thu\u1eadt (Xem <a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/la-thu-cuoi-cung-cua-w-a-mozart-gui-cha\/\"><em>L\u00e1 th\u01b0 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a W. A. Mozart g\u1eedi cha<\/em>)<\/a> T\u1ea1o h\u00f3a \u0111\u00e3 ban cho con ng\u01b0\u1eddi n\u0103ng l\u1ef1c rung \u0111\u1ed9ng m\u00e3nh li\u1ec7t, &#8220;cu\u1ed3ng nhi\u1ec7t&#8221; tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a n\u00f3. N\u1ebfu kh\u00f4ng rung \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 qu\u00e1 xa r\u1eddi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u00e0 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ecf, v\u00e0 n\u00f3i nh\u01b0 Goethe, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c &#8220;v\u1ecb kh\u00e1ch bu\u1ed3n t\u1ebb tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u1ed1i t\u0103m n\u00e0y&#8221;.<\/p>\n<p>G\u00f6del \u0111\u00e3 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ng\u01b0\u1eddi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ng\u1ecdn h\u1ea3i \u0111\u0103ng c\u1ee7a l\u00fd t\u00ednh s\u00e1ng l\u00f2a, nh\u01b0ng cu\u1ed1i \u0111\u1eddi l\u1ea1i k\u1ebft th\u00fac t\u1ea1i b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a phi- l\u00fd t\u00ednh m\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a l\u00fd t\u00ednh trong \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 k\u00e9o \u00f4ng ra kh\u1ecfi. Ph\u1ea3i ch\u0103ng s\u1ee9c m\u1ea1nh l\u00fd t\u00ednh c\u1ee7a \u00f4ng mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi c\u00e1i l\u00fd t\u00ednh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y \u00f4ng qua kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n k\u1ec1m h\u00e3m n\u1ed7i? S\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n t\u00e2m th\u1ea7n c\u1ee7a \u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng v\u1edbi tu\u1ed5i. \u00d4ng lu\u00f4n lu\u00f4n s\u1ed1ng v\u1edbi n\u1ed5i \u00e1m \u1ea3nh b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta thu\u1ed1c, n\u00ean ch\u1ec9 \u0103n nh\u1eefng g\u00ec v\u1ee3 \u00f4ng, Adele, n\u1ea5u cho \u00f4ng. Kh\u00f4ng may, n\u0103m 1977, Adele b\u1ecb b\u1ec7nh ph\u1ea3i nh\u1eadp vi\u1ec7n s\u00e1u th\u00e1ng, kh\u00f4ng ai n\u1ea5u cho \u00f4ng \u0103n n\u1eefa. \u00d4ng t\u1eeb ch\u1ed1i \u0103n, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ebft t\u1ea1i B\u1ec7nh vi\u1ec7n Princeton v\u00e0o ng\u00e0y 14-1-1978, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 71 tu\u1ed5i. Khi m\u1ea5t, th\u00e2n th\u1ec3 \u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f2n n\u1eb7ng 29kg. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p G\u00f6del gi\u1ed1ng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc \u1ea4n \u0111\u1ed9 Sr\u012bniv\u0101sa R\u0101m\u0101nujan, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n r\u1ea5t kh\u1eaft khe, \u00d4ng \u0103n chay tr\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t t\u00e2m linh, kh\u00f4ng tin nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1ea5u, n\u00ean ch\u1ec9 \u0103n nh\u1eefng g\u00ec \u1ed9ng t\u1ef1 n\u1ea5u. Do l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e1 s\u1ee9c, \u0103n u\u1ed1ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1eafc b\u1ec7nh lao n\u1eb7ng trong l\u00fac s\u1ed1ng \u1edf Cambridge, v\u00e0 m\u1ea5t khi tr\u1edf v\u1ec1 \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-9604\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Goedel-va-Einstein.jpg?resize=580%2C326&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"580\" height=\"326\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">Einstein n\u00f3i r\u1eb1ng, \u00f4ng th\u00edch l\u00ean Vi\u1ec7n ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n &#8220;\u0111\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n \u0111i b\u1ed9 v\u1ec1 nh\u00e0 v\u1edbi G\u00f6del&#8221;. &#8220;Zweisamkeit&#8221; &#8211; Hai l\u1eef kh\u00e1ch c\u00f4 \u0111\u01a1n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9534\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Hannah-Arendt.jpg?resize=512%2C512&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"512\" height=\"512\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\">S<\/span><\/strong>\u00e1ch m\u1edbi ra c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecb T\u1eeb Huy:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">&#8220;Paolo Flores d\u2019Arcais, trong chuy\u00ean kh\u1ea3o <em>La politique, l\u2019existence et la libert\u00e9<\/em> \u2013 Hannah Arendt (Ch\u00ednh tr\u1ecb, hi\u1ec7n sinh v\u00e0 t\u1ef1 do \u2013 Hannah Arendt), c\u0169ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh chi\u1ec1u k\u00edch nh\u00e2n b\u1ea3n s\u00e2u s\u1eafc m\u00e0 Arendt d\u00e0nh cho ch\u00ednh tr\u1ecb. \u00d4ng ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Arendt ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u1ef1 th\u00e2n, n\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a hi\u1ec7n sinh \u0111\u00edch th\u1ef1c (existence authentique). \u00d4ng c\u00f3 l\u00fd khi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady. V\u1edbi Arendt, n\u1ebfu th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng sinh h\u1ecdc th\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u00edch th\u1ef1c, t\u1ed3n t\u1ea1i mang t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi \u1edf m\u1ee9c cao nh\u1ea5t.&#8221; Trang b\u00eca sau c\u1ee7a s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 s\u1ef1 tri\u1ec3n khai ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u v\u00e0 r\u1ed9ng h\u01a1n nh\u1eefng n\u1ed9i dung c\u1ee7a m\u1ed9t chu\u1ed7i bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n t\u1ea1i Salon V\u0103n h\u00f3a C\u00e0 ph\u00ea Th\u1ee9 b\u1ea3y n\u0103m 2022 c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. N\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 trong khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u1ee3p t\u00e1c Nghi\u00ean c\u1ee9u Qu\u1ed1c t\u1ebf &#8211; \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ea1i sao gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Hannah Arendt? V\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ebft gia m\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t trong th\u1ebf k\u1ef7 hai m\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea5y cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a b\u00e0, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng \u01b0u t\u01b0 tri\u1ebft h\u1ecdc, x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5u th\u00e0nh nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u01b0\u1ee3t th\u1eddi gian. M\u1ee5c l\u1ee5c quy\u1ec3n s\u00e1ch bao g\u1ed3m c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 do, c\u00e1ch m\u1ea1ng, quy\u1ec1n uy, b\u1ea1o l\u1ef1c, quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb. C\u00f2n ai c\u00f3 uy t\u00edn h\u01a1n T\u1eeb Huy \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u1ebf gi\u1edbi h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a Hannah Arendt?<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9535\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Nhan-quyen-o-VN.jpg?resize=397%2C597&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"397\" height=\"597\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>H<\/strong><\/span>ai t\u00e1c gi\u1ea3 Phan \u0110\u0103ng Thanh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb H\u00f2a, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc v\u1ec1 lu\u1eadt, \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u, cho th\u1ea5y t\u1eeb B\u1ed9 lu\u1eadt H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c th\u1eddi vua L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng (1460 &#8211; 1497) \u0111\u1ebfn B\u1ed9 lu\u1eadt Gia Long \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh n\u0103m 1813, Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 <em>nh\u00e2n quy\u1ec1n, <\/em>nh\u01b0 quy\u1ec1n b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, quy\u1ec1n s\u1ed1ng, quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, quy\u1ec1n th\u1eeba k\u1ebf t\u00e0i s\u1ea3n, quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn, quy\u1ec1n h\u1ecdc t\u1eadp &#8211; thi c\u1eed, quy\u1ec1n ph\u1ee5 n\u1eef, quy\u1ec1n tr\u1ebb em, quy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i, quy\u1ec1n ki\u1ec7n c\u00e1o v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng, quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng an sinh x\u00e3 h\u1ed9i, quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 \u0111i l\u1ea1i, quy\u1ec1n t\u1ef1 do t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng &#8211; t\u00f4n gi\u00e1o, quy\u1ec1n ti\u1ebfp c\u1eadn th\u00f4ng tin &#8230;&#8230;<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\">B\u1ed9 lu\u1eadt H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c&#8221; l\u00e0 b\u1ed9 lu\u1eadt \u0111\u1eb7c s\u1eafc, l\u1edbn b\u1eadc nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1p quy\u1ec1n phong ki\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam, m\u1ed9t b\u1ed9 lu\u1eadt c\u1ed5 x\u01b0a nh\u1ea5t c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay \u1edf Vi\u1ec7t Nam, c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed h\u1ebft s\u1ee9c quan tr\u1ecdng trong n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u0103n minh c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. B\u1ed9 lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lu\u1eadn \u1edf n\u01b0\u1edbc ta v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc quan t\u00e2m s\u01b0u t\u1ea7m, nghi\u00ean c\u1ee9u, t\u00ecm hi\u1ec3u. Song v\u00ec b\u1ed9 lu\u1eadt v\u1ed1n ra \u0111\u1eddi trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn c\u00e1ch nay h\u01a1n n\u1eeda thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7, v\u1ea3 l\u1ea1i ph\u00e1p lu\u1eadt th\u1eddi \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n, v\u1edbi nhi\u1ec1u kh\u00e1i ni\u1ec7m, thu\u1eadt ng\u1eef v\u00e0 c\u00e1ch h\u00e0nh v\u0103n, b\u1ed1 c\u1ee5c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i kh\u00f3 hi\u1ec3u \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc th\u1eddi nay&#8230; D\u00f9 d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u1ec5 hi\u1ec3u m\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf v\u1eabn r\u1ea5t kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tinh th\u1ea7n c\u0169ng nh\u01b0 n\u1ed9i dung c\u00e2u ch\u1eef. Cho n\u00ean, cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n nh\u1eb1m t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1ed9 lu\u1eadt c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn t\u1ed5ng qu\u00e1t v\u00e0 d\u1ec5 ti\u1ebfp thu h\u01a1n, qua \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u00f4n vinh &#8220;B\u1ed9 lu\u1eadt H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c&#8221;, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong l\u0129nh v\u1ef1c quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi.<br \/>\nCh\u00fang t\u00f4i bi\u00ean so\u1ea1n quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y nh\u1eb1m l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i H\u1eadu\u00a0<span class=\"il\">L\u00ea<\/span>, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 vua\u00a0<span class=\"il\">L\u00ea<\/span>\u00a0Th\u00e1nh T\u00f4ng (1460 &#8211; 1497) v\u00e0 &#8220;B\u1ed9 lu\u1eadt H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c&#8221; trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam &#8211; vi\u1ec7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n su\u1ed1t h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m qua m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 l\u1ebd ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f2n ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n n\u1eefa trong b\u1ed1i c\u1ea3nh m\u1edbi c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn b\u1ed9. M\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 l\u00e0m cho r\u00f5 v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea5u tranh x\u00e2y d\u1ef1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u1ed9c l\u1eadp, d\u00e2n ch\u1ee7, nh\u00e2n quy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t x\u01b0a kh\u00f4ng thua k\u00e9m ai.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\">&#8211; Phan \u0110\u0103ng Thanh &#8211; Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb H\u00f2a &#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\u2b50\u2b50\u2b50<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 18pt\"><strong>M<\/strong><\/span>\u1eb7t kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft GS lu\u1eadt T\u1ea1 V\u0103n T\u00e0i c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 <em>Truy\u1ec1n th\u1ed1ng Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a Quy\u1ec1n Con ng\u01b0\u1eddi<\/em> b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh &#8211; <em>The Vietnamese Tradition of Human Rights<\/em>, 202 trang, \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf M\u1ef9 n\u0103m 1988 (\u0111\u00e3 b\u00e1n h\u1ebft t\u1eeb l\u00e2u):<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-9538\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Anh-sach-Ta-Van-Tai.jpg?resize=308%2C467&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"308\" height=\"467\" data-recalc-dims=\"1\" \/> \u00a0<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-9539\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/04\/Bookreview-Ta-Van-Tai-1.gif?resize=498%2C766&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"498\" height=\"766\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">M\u1ed9t trang c\u1ee7a book reviews.\u00a0Quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 b\u1ea3n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t cho \u0111\u1ecdc gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>GS T\u1ea1 V\u0103n T\u00e0i g\u00f3p \u00fd t\u1eeb Hoa K\u1ef3:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">THE VIETNAMESE TRADITION OF HUMAN RIGHTS, do Institute of East Asian Studies\/University of California-Berkeley xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1988, 193 trang.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">S\u00e1ch n\u00e0y, ra \u0111\u1eddi \u0111\u00fang v\u00e0o n\u0103m k\u1ef7 ni\u1ec7m 40 n\u0103m sinh nh\u1eadt B\u1ea3n Tuy\u00ean Ng\u00f4n Qu\u1ed1c T\u1ebf Nh\u00e2n Quy\u1ec1n c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn to\u00e0n c\u1ea7u v\u1ec1 c\u00e1c quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ecdi x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c nh\u00e2n quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o trong x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam C\u1ed5 Truy\u1ec1n cu\u1ea3 c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ch\u1ee7, chi\u1ebfu theo c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n nh\u00e2n quy\u1ec1n th\u1ebf k\u1ef7 20 c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c. C\u00e1c nh\u00e2n quy\u1ec1n ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng trong nhi\u1ec1u v\u0103n ki\u1ec7n kh\u00e1c theo sau B\u1ea3n Tuy\u00ean Ng\u00f4n nh\u01b0 c\u00e1c C\u00f4ng \u01b0\u1edbc v\u1ec1 k\u1ef3 th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c, v\u1ec1 di\u1ec7t ch\u1ee7ng, v\u1ec1 quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u1ec1 quy\u1ec1n k\u00ednh t\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a. Do \u0111\u00f3, s\u00e1ch n\u00e0y v\u1eeba minh ch\u1ee9ng t\u00ednh ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a nh\u00e2n quy\u1ec1n (c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c l\u1ea1i c\u00e1c lu\u1eadn c\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 chuy\u00ean quy\u1ec1n hi\u1ec7n nay n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c nh\u00e2n quy\u1ec1n Qu\u1ed1c T\u1ebf ph\u1ea3i nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c th\u00f9 v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a m\u1ed7i x\u00e3 h\u1ed9i), v\u1eeba vinh danh t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 v\u0103n minh \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o. Gi\u00e1o s\u01b0 Alexander Woodside c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Hoc Harvard v\u00e0 British Columbia cho \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m quan tr\u1ecdng, h\u1ee3p th\u1eddi v\u00e0 t\u00e1o b\u1ea1o, t\u00e2n k\u1ef3 trong quan ni\u1ec7m t\u1ed5ng qu\u00e1t v\u00e0 trong s\u1ef1 ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee5 th\u1ec3 t\u1eebng nh\u00e2n quy\u1ec1n; \u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5y ai l\u00e0m vi\u1ec7c so s\u00e1nh c\u1ed5 lu\u1eadt v\u00e0 lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf hi\u1ec7n nay, nh\u01b0 trong s\u00e1ch n\u00e0y, v\u00e0 n\u00f3i s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn xa cho vi\u1ec7c t\u00ecm hi\u1ec3u \u00c1 \u0110\u00f4ng v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam. Gi\u00e1o s\u01b0 Oliver Oldman, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Trung T\u00e2m Lu\u1eadt \u00c1 \u0110\u00f4ng. Harvard Law School cho r\u1eb1ng s\u00e1ch n\u00e0y, ban v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e2n quy\u1ec1n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi x\u01b0a theo c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf ng\u00e0y nay m\u00e0 c\u00f3 kem theo r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1c d\u1eef ki\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf,x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u00e2n quy\u1ec1n trong b\u1ea5t c\u1ee9 x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o. Do \u0111\u00f3 s\u00e1ch n\u00e0y s\u1ebd h\u1ea5p d\u1eabn c\u00e1c lu\u1eadt gia, s\u1eed gia, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 \u00c1 Ch\u00e2u c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n quy\u1ec1n trong Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c v\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c phi ch\u00ednh ph\u1ee7. M\u1ed9t bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1ng h\u00e3nh di\u1ec7n cho n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u00e2n b\u1ea3n c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">C\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c nh\u00e2n quy\u1ec1n trong lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t k\u00ea trong nhi\u1ec1u v\u0103n ki\u1ec7n ban h\u00e0nh sau B\u1ea3n Tuy\u00ean Ng\u00f4n, trong c\u00e1c C\u00f4ng \u01af\u1edbc (covenants), th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y ph\u00e2n lo\u1ea1i ra 4 lo\u1ea1i chu\u1ea9n m\u1ef1c nh\u00e2n quy\u1ec1n qu\u1ed1c t\u1ebf, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i theo \u0111\u00f3 x\u00e9t chi ti\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\">1) quy\u1ec1n to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ee7a m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi (g\u1ed3m quy\u1ec1n s\u1ed1ng, t\u1ef1 do, an to\u00e0n trong di\u1ec5n ti\u1ebfn th\u1ee7 t\u1ee5c);<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\">2) quy\u1ec1n b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1p lu\u1eadt;<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\">3) quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u01b0 t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, h\u1ed9i h\u1ecdp, tham gia c\u00f4ng v\u1ee5 qua thi c\u1eed;<\/p>\n<p style=\"padding-left: 80px\">4) quy\u1ec1n kinh t\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n h\u00f3a (nh\u01b0 t\u01b0 h\u1eefu, giao d\u1ee5c).<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh kh\u00e1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c n\u00e0y, c\u00f3 khi c\u00f2n h\u01a1n lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf hi\u1ec7n nay, th\u00ed d\u1ee5 bu\u1ed9c c\u00e1c quan c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u00e1p l\u00fd gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o (ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nhi\u1ec7m \u00fd) v\u00e0 c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee7 t\u1ee5c lu\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi c\u00e1c quy\u1ec1n tr\u00ean (\u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n trong m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng ri\u00eang), ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ban h\u00e0nh lu\u1eadt m\u00e0 r\u1ed3i kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>T\u1ea1 V\u0103n T\u00e0i<\/strong><\/span><\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00fa v\u1ecb qu\u00e1. T\u00f4i r\u1ea5t ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 chi\u1ec1u s\u00e2u h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a anh T\u00e0i, v\u00e0 tr\u00ed nh\u1edb thi\u00ean b\u1ea9m c\u1ee7a anh \u1ea5y gi\u00fap cho h\u1ecdc thu\u1eadt th\u00eam s\u00e2u s\u1eafc. Quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t s\u1edbm nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t tham kh\u1ea3o, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u1ed5 ti\u00ean ch\u00fang ta \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 quy\u1ec1n v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u00e1ng t\u1ef1 h\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, ngay c\u1ea3 trong th\u1eddi phong ki\u1ebfn th\u01b0\u1eddng b\u1ecb l\u00ean \u00e1n nh\u01b0 qu\u00e1 l\u1ea1c h\u1eadu v\u00e0 tai h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n. Nh\u1eefng vi\u00ean ng\u1ecdc l\u1ea5p l\u00e1nh v\u1ec1 quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi tuy nhi\u00ean v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3 &#8211; \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi sau \u0111\u1eebng qu\u00ean nh\u1eefng g\u00ec qu\u00fd b\u00e1u m\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 trong nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n<p><em>Xin gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1ea1n \u0111\u1ecdc<\/em>. N\u1ebfu c\u00f3 quy\u1ec3n n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u01a1 xu\u1ea5t. Ho\u1eb7c n\u1ebfu ch\u01b0a gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u00fang m\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi gian. R\u1ea5t xin l\u1ed7i, v\u00e0 xin h\u1eb9n l\u1ea1i l\u1ea7n t\u1edbi. C\u1ea3m \u01a1n nh\u00e3 \u00fd c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 anh ch\u1ecb \u0111\u00e3 t\u1eb7ng s\u00e1ch cho t\u00f4i. Mong r\u1eb1ng ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\"><strong>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #000080\">Cu\u1ed1i th\u00e1ng 4, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 5, 2023<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1edbi thi\u1ec7u NH\u1eeeNG QUY\u1ec2N S\u00c1CH T\u1eb6NG Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh Trong h\u01a1n n\u0103m qua t\u00f4i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1eedi t\u1eb7ng. Do qu\u1ef9 th\u1eddi gian eo h\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nhi\u1ec1u v\u1ec1 n\u1ed9i dung, n\u00ean t\u00f4i xin ch\u1ec9 xin gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh s\u00e1ch v\u00e0 v\u00e0i \u00fd ki\u1ebfn<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8990"}],"version-history":[{"count":100,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9620,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8990\/revisions\/9620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}