{"id":1347,"date":"2018-10-04T10:33:15","date_gmt":"2018-10-04T09:33:15","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2018\/10\/04\/su-hoc-cua-hai-ong-do-xu-nghe-nguyen-xien-va-hoang-xuan-han\/"},"modified":"2018-10-04T10:33:15","modified_gmt":"2018-10-04T09:33:15","slug":"su-hoc-cua-hai-ong-do-xu-nghe-nguyen-xien-va-hoang-xuan-han","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2018\/10\/04\/su-hoc-cua-hai-ong-do-xu-nghe-nguyen-xien-va-hoang-xuan-han\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a hai \u00f4ng \u0111\u1ed3 x\u1ee9 Ngh\u1ec7 (Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n v\u00e0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n)"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>S\u1ef0 H\u1eccC C\u1ee6A HAI \u00d4NG \u0110\u1ed2 X\u1ee8 NGH\u1ec6<br \/>\n(C\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 t\u00ecnh b\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u2013 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n qua l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng Xi\u1ec3n, l\u01b0\u1ee3c tr\u00edch trong cu\u1ed1n \u201cGi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u2013 Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p\u201d. D\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ch\u1eadm!)<br \/>\nTrong m\u1ed9t bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, khi nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169, \u00f4ng Xi\u1ec3n \u0111\u1ecdc b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 20\/12\/1985 c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n t\u1eeb Paris g\u1eedi v\u1ec1, sau h\u01a1n b\u1ed1n n\u0103m xa c\u00e1ch. B\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n gi\u00e0 m\u00e0 t\u00ecnh r\u1ea5t tr\u1ebb nh\u1eafc \u0111\u1ebfn thu\u1edf c\u00f9ng nhau c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh, ra H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f9ng \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y, r\u1ed3i qua Ph\u00e1p \u0111\u1ed7 m\u1ea5y b\u1eb1ng c\u1eed nh\u00e2n m\u1ed9t l\u00fac&#8230; \u201cNh\u1edb l\u1ea1i h\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i r\u1ed3i ch\u00fang m\u00ecnh v\u1ec1 Ngh\u1ec7: Xi\u1ec3n, \u0110\u1ecbnh, T\u1ef7 v\u00e0 t\u00f4i. C\u00e1c quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khoa c\u1eed x\u01b0a c\u00f3 ti\u1ebfng hay ch\u1eef. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m Li\u1ec7u v\u00e0 \u00c1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ni\u00eam (th\u00e2n sinh b\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Vi\u1ec7n) c\u00f3 m\u1eebng chung m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ed1i. T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edf l\u00f5m b\u00f5m. C\u00f3 ch\u1eef h\u01a1i ng\u1edd. Kh\u00f4ng bi\u1ebft Xi\u1ec3n c\u00f2n nh\u1edb kh\u00f4ng? C\u00e2u \u0111\u1ed1i \u1ea5y h\u1ea7u nh\u01b0 th\u00e0nh c\u00e2u \u0111\u1ed1i v\u1edbi Xi\u1ec3n. N\u1ebfu Xi\u1ec3n \u0111\u00e3 qu\u00ean th\u00ec t\u00f4i nh\u1eafc l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui v\u00e0 \u0111\u1ec3 Xi\u1ec3n c\u00f3 vi\u1ebft l\u00e0m c\u00e2u \u0111\u1ed1i T\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e2u \u0111\u1ed1i r\u1eb1ng:&nbsp;<br \/>\nH\u1ed3ng Lam chung d\u1ee5c t\u1ef1 c\u1ed5 \u0111a t\u00e0i, di\u1ec5m \u0111\u1ea1o t\u00e2n khoa quy c\u1ef1u phi\u1ec7t;&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c2u \u00c1 v\u0103n minh, c\u1ed5 kim \u0111\u1ed3ng ho\u00e1, giao t\u01b0\u01a1ng x\u00edch x\u00ed d\u1eabn thanh ni\u00ean.&nbsp;<br \/>\n(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch: H\u1ed3ng lam mu\u00f4n thu\u1edf \u0111\u00fac anh t\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p n\u1ec1n x\u01b0a treo b\u1ea3ng m\u1edbi; \u00c2u \u00c1 v\u0103n minh, m\u00f9a h\u1ee3p qu\u00fd, khi\u1ebfn gi\u01b0\u01a1ng c\u1edd \u0111\u1ecf d\u1eabn \u0111\u1ea7u xanh). \u00d4ng Xi\u1ec3n n\u00f3i: \u201cTrong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ee5 th\u00ec \u201cx\u00edch x\u00ed\u201d (c\u1edd \u0111\u1ecf) h\u00e0m \u00fd ph\u1ea3i h\u1ecdc cho gi\u1ecfi; c\u00f2n v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i th\u00ec \u201cc\u1edd \u0111\u1ecf\u201d l\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng. Anh H\u00e3n c\u0169ng cho r\u1eb1ng c\u00e2u \u0111\u00f3 \u1ee9ng v\u1edbi vi\u1ec7c t\u00f4i tham gia c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 kh\u00e1ng chi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>^^^<br \/>\n\u201c&#8230; Qua m\u1ed9t k\u1ef3 thi tuy\u1ec3n, t\u00f4i v\u00e0o h\u1ecdc kho\u00e1 Hai tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh trong b\u1ed1n n\u0103m 1921 &#8211; 1925. \u1ede Trung k\u1ef3, tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1920, sau tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Hu\u1ebf th\u00e0nh l\u1eadp 1896. Tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi l\u1eadp, s\u1ed1 h\u1ecdc sinh \u00edt, n\u00ean gi\u1eefa kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc kho\u00e1 sau v\u1eabn k\u1ebft b\u1ea1n ch\u01a1i v\u1edbi nhau, h\u1ecdc t\u1eadp l\u1eabn nhau, \u00edt ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u00ec v\u1eady t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c quen bi\u1ebft c\u00e1c anh l\u1edbp tr\u00ean, c\u00f2n b\u1ea1n b\u00e8 c\u00f9ng l\u1edbp c\u00f9ng kho\u00e1 v\u1edbi t\u00f4i th\u00ec c\u00f3 c\u00e1c anh H\u00e0 Huy Gi\u00e1p, Nguy\u1ec5n Kim C\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ee5y, Phan Tr\u1ecdng B\u00ecnh, Phan T\u1eed D\u01b0\u01a1ng, V\u0169 \u0110\u00ecnh C\u00e1n&#8230; Trong s\u1ed1 h\u1ecdc sinh kho\u00e1 ba, n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n.<br \/>\n\u1ede tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh, t\u00f4i may m\u1eafn kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea1n h\u1ecdc gi\u1ecfi v\u00e0 c\u00f2n g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ea7y d\u1ea1y v\u1eefng v\u00e0ng, t\u1eadn tu\u1ef5, ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc. Th\u1ea7y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam c\u1ea3 t\u00e2n h\u1ecdc v\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc, \u0111\u1ed7 Gi\u1ea3i nguy\u00ean khoa thi H\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7, t\u1ed1t nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Hu\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng s\u01b0 ph\u1ea1m H\u00e0 N\u1ed9i r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u1ec1 chuy\u00ean gi\u1ea3ng d\u1ea1y Ph\u00e1p v\u0103n, Vi\u1ec7t v\u0103n v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed. Th\u1ea7y thu\u1ed9c m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd nh\u00e0 vua huy\u1ec7n \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, sinh tr\u01b0\u1edfng tr\u00ean \u0111\u1ea5t La S\u01a1n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, v\u1ed1n l\u00e0 v\u00f9ng \u1edf \u1ea9n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Thi\u1ebfp, l\u00e0 chi\u1ebfn khu c\u1ee7a Phan \u0110\u00ecnh Ph\u00f9ng, L\u00ea Ninh&#8230; C\u1eadu ru\u1ed9t th\u1ea7y l\u00e0 Gi\u1ea3i nguy\u00ean L\u00ea V\u0103n Hu\u00e2n, b\u1ecb \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u0111\u1ea7y \u0111i C\u00f4n \u0110\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft nh\u01b0 m\u1ed9t li\u1ec7t s\u0129 c\u1ee7a phong tr\u00e0o ch\u1ed1ng Ph\u00e1p. Cho n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eabu nhi\u00ean b\u1ea3n lu\u1eadn \u00e1n t\u1ed1t nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng s\u01b0 ph\u1ea1m c\u1ee7a th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i H\u00e1n h\u1ecdc \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 s\u1edbm \u0111\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c trong l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb th\u1eddi \u0111\u1ea1i L\u00fd C\u1ea7n L\u00fd Ti\u1ebfn. C\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eabu nhi\u00ean vi\u1ec7c&nbsp; vi\u1ec7c th\u1ea7y thi\u1ebft tha gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc y\u00eau qu\u1ed1c v\u0103n cho l\u1edbp thanh ni\u00ean ch\u00fang t\u00f4i&#8230;<br \/>\nTrong ho\u00e0n c\u1ea3nh th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p m\u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c tay sai ngoan ngo\u00e3n, th\u1ea7y \u0111\u00e3 t\u1eadn d\u1ee5ng s\u1ed1 gi\u1edd d\u1ea1y Vi\u1ec7t v\u0103n v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed \u00edt \u1ecfi, nhen nh\u00f3m v\u00e0 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng cho ch\u00fang t\u00f4i tinh th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c. Th\u1ea7y lu\u00f4n nh\u1eafc nh\u1edf h\u1ecdc sinh: &#8220;l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i y\u00eau n\u01b0\u1edbc, y\u00eau n\u01b0\u1edbc th\u00ec ph\u1ea3i y\u00eau qu\u1ed1c v\u0103n&#8221;. Gi\u00e1o tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc ta qua c\u00e1c cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m, qua ti\u1ec3u s\u1eed c\u00e1c b\u1eadc anh h\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 nh\u1eefng c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ef1 h\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c cho l\u1edbp tr\u1ebb. D\u1ea1y qu\u1ed1c v\u0103n, th\u1ea7y d\u1eabn d\u1eaft h\u1ecdc sinh bi\u1ebft qu\u00fd tr\u1ecdng ti\u1ebfng ta, qu\u00fd tr\u1ecdng c\u00e1c di s\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Anh em h\u1ecdc sinh tr\u01b0\u1eddng Vinh th\u1eddi \u1ea5y \u0111ua nhau h\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng H\u1ecbch t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1o, \u0110\u1ea1i c\u00e1o b\u00ecnh Ng\u00f4 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u, Chinh Ph\u1ee5 Ng\u00e2m, L\u1ee5c V\u0103n Ti\u00ean, th\u01a1 H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, cho \u0111\u1ebfn th\u01a1 v\u0103n y\u00eau n\u01b0\u1edbc m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u, Phan Chu Trinh, Hu\u1ef3nh Th\u00fac Kh\u00e1ng, Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c K\u1ebf, c\u1ea3 c\u00e1c b\u00e0i v\u00e8 d\u00e2n gian ch\u1ed1ng Ph\u00e1p \u1edf Ngh\u1ec7 T\u0129nh.<br \/>\nD\u1ea1y Ph\u00e1p v\u0103n, th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9ng vi\u00ean h\u1ecdc sinh ph\u1ea3i gi\u1ecfi ti\u1ebfng Ph\u00e1p kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00ecm c\u00e1ch v\u1eadn d\u1ee5ng n\u1ed9i dung ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh v\u00e0o nh\u1eefng m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a th\u1ea7y. H\u1ecdc tr\u00f2 c\u0169 c\u1ee7a th\u1ea7y ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ghi nh\u1edb m\u00e3i b\u00e0i v\u0103n l\u00e2m li th\u1ed1ng thi\u1ebft Bu\u1ed5i h\u1ecdc cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00f9a Alphonse Daudet v\u1edbi c\u00e2u k\u1ebft lu\u1eadn: &#8220;Khi m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ecb m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c \u1ea5y \u0111\u00e3 n\u1eafm ch\u1eafc trong tay c\u00e1i ch\u00eca kho\u00e1 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1ea3i ph\u00f3ng m\u00ecnh&#8221;. Ra \u0111\u1ec1 lu\u1eadn ti\u1ebfng Ph\u00e1p, th\u1ea7y th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ec1 t\u00e0i t\u1eeb sinh ho\u1ea1t v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb m\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi ki\u1ebfm \u0111\u1ee7 v\u1ed1n t\u1eeb v\u1ef1ng mi\u00eau t\u1ea3 c\u00e1c chi ti\u1ebft m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu h\u00e0ng t\u1ec9nh d\u1ef1ng \u1edf l\u00e0ng t\u00f4i. V\u00e0 h\u1ecdc theo s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a th\u1ea7y, t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn Ph\u00e1p v\u0103n v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m l\u1edbp \u0111\u1ec7 tam k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng. Khi d\u1ea1y s\u1eed Ph\u00e1p, th\u1ea7y c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Montesquieu, Rousseau, Voltaire, \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a C\u00e1ch m\u1ea1ng t\u01b0 s\u1ea3n d\u00e2n ch\u1ee7 Ph\u00e1p n\u0103m 1789. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u1ea1y h\u1ecdc c\u1ee7a th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ngo\u1eb7t m\u1edbi m\u1ebb so v\u1edbi l\u1ed1i &#8220;nh\u1ed3i kinh n\u1ea5u s\u1eed&#8221;, &#8220;x\u01b0\u1edbng v\u1ecbnh ng\u00e2m nga&#8221; c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7y \u0111\u1ed3 nho c\u1ef1u h\u1ecdc. C\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a th\u1ea7y bao gi\u1edd c\u0169ng sinh \u0111\u1ed9ng, c\u1ee5 th\u1ec3. Th\u1ea7y c\u00f2n ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o anh em h\u1ecdc sinh l\u1eadp l\u1ea5y th\u01b0 vi\u1ec7n nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 d\u1ee5c th\u1ec3 thao, \u0111i th\u0103m di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed, s\u01b0u t\u1ea7m v\u1ed1n v\u0103n h\u1ecdc d\u00e2n gian. Ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, th\u1ea7y c\u00f3 l\u1eddi khuy\u00ean m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng nghe v\u00e0 l\u00e0m theo, \u0111\u00f3 l\u00e0 ngo\u00e0i b\u00e0i v\u1edf \u1edf l\u1edbp, v\u1ec1 nh\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu kh\u00f3 t\u1ef1 h\u1ecdc, \u0111\u1ecdc th\u00eam, ghi ch\u00e9p t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 suy ngh\u0129 m\u1edf r\u1ed9ng.<br \/>\nS\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u00e2n c\u00e1ch, t\u00ecnh c\u1ea3m, t\u01b0 duy c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 theo ki\u1ec3u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c Kh\u1ed5ng M\u1ea1nh, tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha \u00f4ng. \u00d4ng n\u1ed9i t\u00f4i tham gia c\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng, b\u1ed1 t\u00f4i c\u1ea3m t\u00ecnh v\u1edbi V\u0103n Th\u00e2n n\u00ean m\u1ea5t ch\u1ee9c, t\u00f4i v\u1eeba \u0111\u1ea7y th\u00e1ng th\u00ec \u00f4ng d\u01b0\u1ee3ng Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c K\u1ebf b\u1ecb \u0111\u1ea7y C\u00f4n L\u00f4n. T\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng: qu\u00ea n\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1edbi L\u00e0ng \u0110\u1ecf, Tr\u01b0\u1eddng Thi, qu\u00ea ngo\u1ea1i Kim Li\u00ean, Nam \u0110\u00e0n c\u00f9ng qu\u00ea v\u1edbi B\u00e1c H\u1ed3. \u0110i h\u1ecdc, g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n. V\u00e0o Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh, ti\u1ebfp th\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u00f4ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u00e1ch t\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng T\u1ed9&#8230; \u0110\u01b0\u1ee3c th\u1ea7y L\u00ea Th\u01b0\u1edbc lu\u00f4n lu\u00f4n khuy\u00ean r\u0103n \u201ch\u1ecdc khoa h\u1ecdc cho b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta\u201d&#8230;<\/p>\n<p>^^^<br \/>\nSau khi thi vi\u1ebft \u0111\u1ea1t \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t s\u1eafc \u1edf Vinh t\u00f4i v\u00e0 19 b\u1ea1n ph\u1ea3i thi dipl\u00f4me v\u1ea5n \u0111\u00e1p \u1edf Hu\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ebfn \u0111i xa \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng nh\u1edb. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 \u201cganh \u0111ua\u201d l\u00e0nh m\u1ea1nh gi\u1eefa Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh v\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc Hu\u1ebf, \u0111\u1ec3 xem ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u tr\u01b0\u1eddng n\u00e0o. \u0110o\u00e0n Vinh \u0111\u1eb7t m\u1ecdi hy v\u1ecdng l\u00ean t\u00f4i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ng\u1edd khi b\u1ecb h\u1ecfi v\u1ec1 to\u00e1n v\u1ed1n l\u00e0 m\u00f4n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh t\u00f4i b\u1ecb m\u1ed9t th\u1ea7y gi\u00e1o tr\u1ebb ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Hu\u1ebf v\u1eb7n v\u1eb9o v\u1ec1 ph\u00e9p t\u00ednh log \u2013 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y d\u1ed7 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf tr\u01b0\u1eddng Vinh. Th\u1ebf l\u00e0 k\u1ef3 thi \u1ea5y v\u1edbi t\u00f4i tuy d\u1ec5 nh\u01b0ng x\u1ebfp h\u00e0ng th\u1ee9 t\u01b0, m\u1ea5t ch\u1ee9c &#8220;th\u1ee7 khoa&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 c\u1ea7m ch\u1eafc trong t\u1ea7m tay. C\u00e1c b\u1ea1n gi\u1ecfi ch\u1eef nho \u0111\u00e3 an \u1ee7i t\u00f4i b\u1eb1ng c\u00e2u &#8220;sinh \u01b0 ngh\u1ec7, t\u1eed \u01b0 ngh\u1ec7&#8221;. Khoa thi dipl\u00f4me n\u0103m \u1ea5y, m\u1ed9t h\u1ecdc sinh Hu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c&nbsp; Ngh\u1ec7 An l\u00e0 anh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u b\u1ea3ng. Khoa sau \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n gi\u1eadt v\u1ec1 cho tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh c\u00e1i vinh d\u1ef1 c\u00f3 h\u1ecdc sinh \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u x\u1ee9 Trung k\u1ef3.<br \/>\n&#8230; N\u0103m 1925, t\u00f4i ra h\u1ecdc n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t trung h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 hy sinh, c\u1ed1 g\u1eafng r\u1ea5t cao c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh cho t\u00f4i m\u1ecdi m\u1eb7t. Anh H\u00e3n ra H\u00e0 N\u1ed9i sau t\u00f4i m\u1ed9t n\u0103m, c\u0169ng v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi nh\u01b0ng r\u1ed3i l\u1ea1i chuy\u1ec3n qua h\u1ecdc chuy\u00ean to\u00e1n b\u00ean tr\u01b0\u1eddng Albert Sarraut (anh H\u00e3n may m\u1eafn h\u01a1n t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng v\u00e0o Sarraut t\u1eeb n\u0103m 1925-1926) . M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m 1926, c\u00f3 cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc sinh \u0111\u1ec3 tang c\u1ee5 Phan Chu Trinh m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng Ba n\u0103m \u1ea5y. H\u1ecdc tr\u00f2 tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi mang b\u0103ng tang \u0111en tr\u00ean c\u00e1nh tay k\u00e9o nhau ra kh\u1ecfi tr\u01b0\u1eddng \u0111i d\u1ef1 l\u1ec5 truy \u0111i\u1ec7u \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00f9a ngo\u1ea1i th\u00e0nh. T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb l\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8 h\u00f4 to kh\u1ea9u hi\u1ec7u c\u1ee7a Danton th\u1eddi C\u00e1ch m\u1ea1ng Ph\u00e1p: \u201cT\u00e1o b\u1ea1o! T\u00e1o b\u1ea1o n\u1eefa! T\u00e1o b\u1ea1o m\u00e3i! &#8220;. C\u00e1c nh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ho\u1ea3ng s\u1ee3 th\u1eb3ng tay tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng h\u1ecdc sinh tham gia cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh n\u00e0y. C\u00e1c anh l\u1edbp tr\u00ean trong \u0111\u00f3 c\u00f3 anh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng, b\u1ecb coi l\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u00eau, b\u1ecb \u0111u\u1ed5i h\u1ecdc, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc h\u00e0nh thi c\u1eed g\u00ec n\u1eefa, n\u00ean ph\u1ea7n l\u1edbn ra l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng. C\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00fang t\u00f4i v\u00ec t\u1ed9i b\u00e3i kho\u00e1 c\u0169ng b\u1ecb \u0111u\u1ed5i h\u1ecdc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 b\u1ecb c\u1ea5m d\u1ef1 thi t\u00fa t\u00e0i b\u1ea3n x\u1ee9. Ch\u00fang t\u00f4i \u1ee9c qu\u00e1, b\u00e0n nhau t\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u1ec3 quy\u1ebft thi \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y m\u00e0 lu\u1eadt l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u1ea5m c\u00e1c th\u00ed sinh t\u1ef1 do.<br \/>\nPh\u1ea3i n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1ef1 h\u1ecdc l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t gian kh\u1ed5 v\u1ea5t v\u1ea3. V\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u1ebd b\u1ecb l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1edfi t\u01b0 c\u00e1ch th\u00ed sinh t\u1ef1 do, m\u00e0 c\u00f2n b\u1edfi \u0111\u00e3 b\u1ecb ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111en l\u00e0 h\u1ecdc sinh tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi t\u1eebng tham gia b\u00e3i kho\u00e1, s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t n\u00e9t kh\u00f3 h\u01a1n h\u1eb3n &#8230; Thi c\u00f9ng con T\u00e2y \u1edf Albert Sarraut. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 ti\u1ec1n h\u1ecdc thi t\u00fa t\u00e0i t\u00e2y, t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111i h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng C\u00f4ng ch\u00ednh; m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ee3 c\u1ea5p (allocation) 8 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng. B\u1ea5y gi\u1edd ti\u1ec1n \u0103n \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb ba \u0111\u1ebfn b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng, l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i d\u00e0nh ti\u1ec1n mua s\u00e1ch v\u1ec1 h\u1ecdc. M\u00e0 th\u00ed sinh t\u1ef1 do v\u00e0o thi t\u00fa t\u00e0i t\u00e2y l\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3. M\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1edbi 14-15 ti\u1ebfng, h\u1ecdc ngo\u00e0i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u1eefa. Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1eddng C\u00f4ng ch\u00ednh l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 k\u1ef9 s\u01b0 Bergues s\u1eafp v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111ang vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch luy\u1ec7n to\u00e1n cho th\u00ed sinh t\u00fa t\u00e0i, \u00d4ng ta ra nh\u1eefng \u0111\u1ec1 to\u00e1n kh\u00f3 nh\u01b0ng t\u00f4i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. T\u00fam \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i, \u00f4ng ta khai th\u00e1c, \u00f4ng ta \u0111\u01b0a h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i tham quan l\u00f2 g\u1ea1ch c\u1ea7u \u0110u\u1ed1ng, v\u1ec1 l\u00e0m lu\u1eadn. B\u00e0i c\u1ee7a t\u00f4i c\u00f3 c\u00e2u: \u201cTr\u1ebb con \u0111i l\u00e0m \u1edf \u0111\u00e2y 8, 9, 10 gi\u1edd m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y xu, n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1 v\u00ec sao l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng b\u00f3c l\u1ed9t\u201d. Vi\u1ebft ra nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t d\u1ec5 b\u1ecb T\u00e2y tu\u1ed5i, nh\u01b0ng l\u00e3o hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111ang th\u00edch t\u00f4i n\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean tr\u00ean. Trong k\u1ef3 thi t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y n\u0103m 1928, Brachet \u0111\u00e3 cho t\u00f4i \u0111i\u1ec3m cao nh\u1ea5t v\u1ec1 to\u00e1n, m\u00f4n v\u1eadt l\u00fd t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111i\u1ec3m cao. Do v\u1eady t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u k\u1ef3 thi n\u00e0y v\u1edbi mention bien (h\u1ea1ng \u01b0u) tr\u00ean c\u1ea3 anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n &#8211; h\u1ecdc tr\u00f2 xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a Lyc\u00e9e Albert Sarraut. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cg\u1ee1 h\u00f2a\u201d c\u1ee7a t\u00f4i trong cu\u1ed9c \u0111ua h\u1ecdc v\u1ea5n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n H\u00e3n, l\u00e0 th\u00e0nh qu\u1ea3 ch\u1ee9ng t\u1ecf t\u00ednh qu\u1eadt kh\u1edfi c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 x\u1ee9 Ngh\u1ec7 sau khi b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng thi l\u1ea5y b\u1eb1ng t\u00fa t\u00e0i b\u1ea3n x\u1ee9. L\u1ea1i r\u1ea5t kho\u00e1i l\u00e0 \u0111\u00e1m b\u00e3i kho\u00e1 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 c\u1ea3&#8230;<br \/>\n&#8230; Ch\u1eb3ng ri\u00eang g\u00ec t\u00f4i \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 thi c\u1eed xu\u1ea5t s\u1eafc, t\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb v\u00e0o th\u1eddi \u1ea5y, anh T\u1ea1 Quang B\u1eedu h\u1ecdc sau t\u00f4i v\u00e0i n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 c\u1ea3 ba b\u1eb1ng t\u00fa t\u00e0i: \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u t\u00fa t\u00e0i b\u1ea3n x\u1ee9, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y ban to\u00e1n r\u1ed3i \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y ban tri\u1ebft h\u1ecdc. Th\u00e0nh t\u00edch \u1ea5y th\u1ec3 hi\u1ec7n xu h\u01b0\u1edbng b\u00e1ch khoa m\u00e0 anh s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u1ec1 sau. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00f3 anh \u0110\u1eb7ng Ph\u00fac Th\u00f4ng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i trong k\u1ef3 thi \u0111\u1ea5u t\u00e0i, gi\u1ed1ng nh\u01b0 thi h\u1ecdc sinh gi\u1ecfi c\u1ee7a ta ng\u00e0y nay, gi\u1eefa c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc to\u00e0n n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0 h\u1ea3i ngo\u1ea1i.<br \/>\n&#8230;Ph\u00e1p cho \u0111\u01b0a V\u0129nh Th\u1ee5y sang Ph\u00e1p h\u1ecdc&#8230; Do \u0111\u00f3, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i T\u00e2y n\u0103m 1928, qu\u00ea \u1edf Ngh\u1ec7 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e1n, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef7 v\u00e0 t\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u0111i \u0111\u1ee3t \u0111\u1ea7u. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n v\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An Ph\u1ea1m Li\u1ec7u v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ni\u00eam, hai nh\u00e0 \u0111\u1ea1i khoa bi\u1ebft gia \u0111\u00ecnh ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0 v\u1ed1n qu\u00fd c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 gi\u1ecfi. Trong b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n l\u00e0 hoc sinh tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc&nbsp; Albert Sarraut \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng. Ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 h\u1ecdc s\u00ednh b\u00e3i kh\u00f3a c\u0169 c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi. Hai quan \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh \u0111\u00e3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp k\u00eau n\u00e0i c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Marty &#8211; sau n\u00e0y l\u00e0m Ch\u00e1nh m\u1eadt th\u00e1m \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 ba ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 b\u00e3i kh\u00f3a n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng h\u1ecdc b\u1ed5ng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Marty c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ch\u1eafc l\u00e0 y c\u0169ng ngh\u0129 nh\u01b0 nhi\u1ec1u quan ch\u1ee9c th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0&nbsp; c\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o l\u00e0m tay sai \u0111\u1eafc l\u1ef1c cho ch\u00fang. Ch\u00fang tin r\u1eb1ng ai c\u0169ng s\u1ebd quy ph\u1ee5c s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p. Nh\u01b0ng sau n\u00e0y ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ch\u00fang m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 ch\u00fang l\u1ea7m, ch\u1ecbu l\u1ed7 v\u1ed1n. Ch\u00ednh ch\u00fang \u0111\u00e3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a thanh ni\u00ean thu\u1ed9c \u0111\u1ecba sang Ph\u00e1p h\u1ecdc l\u1ea1i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa trong b\u1ecdn h\u1ecd ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u1ee7 ngh\u0129a th\u1ef1c d\u00e2n. V\u1ec1 ph\u1ea7n m\u00ecnh, hai \u00f4ng Ph\u1ea1m Li\u1ec7u v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ni\u00eam c\u0169ng r\u1ea5t t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 gi\u1ecfi x\u1ee9 Ngh\u1ec7, \u0111\u1ecba h\u1ea1t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n hai \u00f4ng cai qu\u1ea3n, n\u00ean \u0111\u00e3 theo phong t\u1ee5c c\u00e1c k\u1ef3 thi h\u01b0\u01a1ng c\u0169 m\u00e0 t\u1eb7ng cho ch\u00fang t\u00f4i c\u00e2u \u0111\u1ed1i vi\u1ebft tr\u00ean gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 anh h\u00e3n \u0111\u00e3 nh\u1eafc t\u1edbi trong th\u01b0&#8230;&nbsp;<\/p>\n<p>^^^<br \/>\nTh\u1ebf l\u00e0 t\u00f4i g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 may sang Ph\u00e1p du h\u1ecdc, m\u1ed9t c\u01a1 may h\u1ebft s\u1ee9c hi\u1ebfm hoi th\u1eddi \u0111\u00f3. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 h\u1ecdc c\u00e1i g\u00ec? L\u00fac \u0111\u1ea7u t\u00f4i c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111i Ph\u00e1p h\u1ecdc v\u1ec1 th\u1ef1c nghi\u1ec7p. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi khuy\u00ean thanh ni\u00ean ta c\u1ee7a d\u01b0\u1ee3ng t\u00f4i l\u00e0 c\u1ee5 ngh\u00e8 Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c K\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. \u0110\u1ed9ng c\u01a1 h\u1ecdc t\u1eadp c\u1ee7a t\u00f4i ban \u0111\u1ea7u lu\u00f4n k\u00e8m theo m\u1ee5c ti\u00eau ki\u1ebfm s\u1ed1ng n\u1eefa.&nbsp;<\/p>\n<p>Ng\u00e0y thi t\u00fa t\u00e0i \u1edf tr\u01b0\u1eddng Albeit Sarraut, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef7 v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc m\u1ed9t pancarte qu\u1ea3ng c\u00e1o cho Vi\u1ec7n k\u1ef9 thu\u1eadt c\u01a1 \u0111i\u1ec7n th\u1ef1c h\u00e0nh \u1edf Toulouse. Ch\u00fang t\u00f4i li\u1ec1n xin sang h\u1ecdc t\u1ea1i \u0111\u00f3, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf Toulouse v\u1eeba \u0111\u1ee1 r\u00e9t v\u1eeba r\u1ebb h\u01a1n Paris H\u1ecdc b\u1ed5ng c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ngh\u00ecn franc ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n \u0103n \u1edf, ch\u1ee9 ti\u1ec1n h\u1ecdc, may s\u1eafm \u00e1o qu\u1ea7n v\u1eabn ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh g\u1eedi c\u1ea5p th\u00eam. Ch\u1ec9 c\u00f3 con, ch\u00e1u c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 l\u1edbn v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ebf l\u1ef1c nh\u01b0 h\u1ecd H\u1ed3 \u0110\u1eafc \u1edf Hu\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u1ee7 s\u1ee9c s\u00e0i sang, s\u1ed1ng \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 Paris. Anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda h\u1ecdc b\u1ed5ng c\u1ee7a Nh\u01b0 T\u00e2y du h\u1ecdc, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u00eam h\u1ecdc b\u1ed5ng to\u00e0n ph\u1ea7n c\u1ee7a to\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc \u1edf Paris. Sau khi theo m\u1ed9t l\u1edbp h\u1ecdc to\u00e1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ea1i m\u1ed9t lyc\u00e9e chuy\u00ean luy\u1ec7n thi v\u00e0o c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn, anh xin thi v\u00e0o hai tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u00f3 ti\u1ebfng thi tuy\u1ec3n kh\u1eaft khe nh\u1ea5t: Tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng S\u01b0 ph\u1ea1m v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng B\u00e1ch khoa Paris. V\u00e0 anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 tr\u00fang tuy\u1ec3n v\u00e0o c\u1ea3 hai tr\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng n\u0103m 32-34 anh l\u1ea1i h\u1ecdc ti\u1ebfp v\u00e0 h\u1ecdc r\u1ea5t xu\u1ea5t s\u1eafc t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng Paris.<br \/>\nN\u0103m \u0111\u1ea7u \u1edf Toulouse, nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ee5c k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ecdc t\u1eadp l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a hai ch\u00fang t\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u chuy\u1ec3n qua h\u1ecdc th\u1ef1c h\u00e0nh, t\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, tay ch\u00e2n l\u00f3ng ng\u00f3ng khi \u0111\u1ee5ng v\u00e0o m\u00e1y m\u00f3c, n\u00ean kh\u00f4ng theo h\u1ecdc v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt n\u1eefa m\u00e0 sang h\u1ecdc khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc \u1edf Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p Toulouse. C\u00f2n l\u1ea1i anh Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef7, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nghi L\u1ed9c c\u00f9ng t\u1ec9nh v\u1edbi t\u00f4i, ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt, h\u1ecdc r\u1ea5t gi\u1ecfi v\u1ec1 chuy\u00ean ng\u00e0nh th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n, cu\u1ed1i kho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng Huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0ng. Khi \u0111i th\u1ef1c t\u1eadp \u1ecf v\u00f9ng n\u00fai Pyrenees, do ph\u1ed5i y\u1ebfu anh b\u1ecb l\u1ea1nh \u1ed1m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng ch\u0103m s\u00f3c chu \u0111\u00e1o. R\u1ea5t ti\u1ebfc l\u00e0 h\u1ecdc xong v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc anh m\u1eafc ch\u1ee9ng lao s\u1edbm v\u00e0 m\u1ea5t \u1edf Hu\u1ebf.<br \/>\nTh\u1ef1c t\u1ebf cho t\u00f4i th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u1ed7 k\u1ef9 s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc n\u1ebfu \u00edt th\u1ebf l\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 xin vi\u1ec7c nh\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u t\u00f4i t\u01b0\u1edfng, tr\u00e1i l\u1ea1i khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap d\u1ea1y h\u1ecdc trong khi ch\u1edd \u0111\u1ee3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m mong mu\u1ed1n. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u00f3i nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00f4i chuy\u1ebfn ng\u00e0nh h\u1ecdc v\u00e0o n\u0103m 1930 l\u00e0 ni\u1ec1m say m\u00ea c\u1ee7a t\u00f4i \u0111i v\u00e0o to\u00e1n h\u1ecdc. Nh\u1ea5t l\u00e0 b\u1ea5y gi\u1edd \u0111ang c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a nhi\u1ec1u h\u1ecdc thuy\u1ebft khoa h\u1ecdc m\u1edbi nh\u01b0 h\u00ecnh h\u1ecdc phi Euclide, thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Einstein. Khi t\u00f4i h\u1ecdc to\u00e1n \u1edf Toulouse, l\u1edbp c\u00f3 hai th\u1ea7y, m\u1ed9t \u00f4ng th\u00ec \u1ee7ng h\u1ed9 thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, c\u00f2n \u00f4ng kia ch\u1ed1ng, g\u00e2y n\u00ean kh\u00f4ng kh\u00ed tranh lu\u1eadn khoa h\u1ecdc h\u1ebft s\u1ee9c s\u00f4i n\u1ed5i, l\u00f4i cu\u1ed1n. Hai th\u1ea7y \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng t\u1ed1t mu\u1ed1n t\u00e1c th\u00e0nh cho t\u00f4i, m\u1ed9t h\u1ecdc sinh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00e0o b\u1eadc xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng. \u0110i s\u00e2u v\u00e0o nghi\u00ean c\u1ee9u, t\u00f4i l\u1ea1i c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh ch\u1ea1y theo h\u1ecdc thuy\u1ebft m\u1edbi m\u00e0 ch\u01b0a thu\u1ea7n th\u1ee5c v\u1ec1 to\u00e1n h\u1ecdc kinh \u0111i\u1ec3n, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 m\u00f4n gi\u1ea3i t\u00edch, th\u00ec kh\u00f3 t\u00ecm ra \u0111\u1ec1 t\u00e0i lu\u1eadn \u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh trong v\u00e0i n\u0103m. T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u l\u00ean h\u1ecdc b\u1ed5 t\u00fac s\u00e1u th\u00e1ng \u1edf Vi\u1ec7n to\u00e1n Henri Poincarr\u00e9 tr\u00ean Paris v\u00e0o n\u0103m 1931, nghi\u00ean c\u1ee9u d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Frechet. Khi t\u00f4i \u0111\u1ebfn nghe gi\u1ea3ng thuy\u1ebft x\u00e1c su\u1ea5t c\u1ee7a E.Borel, t\u00f4i g\u1eb7p l\u1ea1i Brachet \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed5ng thanh tra h\u1ecdc ch\u00ednh \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng ta c\u0169ng v\u1ec1 d\u1ef1 th\u00ednh. T\u00f4i \u0111\u00e3 cho Brachet m\u01b0\u1ee3n ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p c\u1ee7a t\u00f4i t\u1ef1 so\u1ea1n l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1o tr\u00ecnh c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng. T\u00f4i c\u00f2n tranh th\u1ee7 t\u1edbi d\u1ef1 c\u00e1c bu\u1ed5i s\u00e9minaire c\u1ee7a Elie Cartan \u1edf College de France. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, t\u00f4i ham h\u1ecdc v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf r\u1ed9ng ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00e0o.<br \/>\nSau g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m lao v\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Fredhom l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00f4n to\u00e1n &#8211; v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, t\u00f4i t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u1eddi gi\u1edd l\u00e0m xong lu\u1eadn \u00e1n. Cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc t\u00f4i tr\u1edf l\u1ea1i Toulouse b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o khoa h\u1ecdc nhan \u0111\u1ec1 l\u00e0 T\u00ednh t\u00edch vi g\u1ea7n \u0111\u00fang b\u1eb1ng c\u00e1c t\u00ednh ph\u1ecfng li\u00ean t\u1ee5c. Sau n\u00e0y ngh\u0129 l\u1ea1i th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111\u00e3 r\u1ea5t g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi ph\u00e9p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng tr\u00ean l\u0129nh v\u1ef1c l\u00f4-g\u00edc to\u00e1n hoc. B\u00e1o c\u00e1o khoa h\u1ecdc \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng lu\u1eadn \u00e1n to\u00e1n h\u1ecdc cao c\u1ea5p v\u1ec1 thuy\u1ebft t\u00edch ph\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00fang m\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Bulh \u0111\u00e3 d\u00e0nh c\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eadp san M\u00e9morial des math\u00e9matiques gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc Nga l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn ph\u1ea7n to l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 ph\u1ea7n s\u01b0 t\u1eed theo c\u00e1ch n\u00f3i c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Bulh v\u00e0o \u0111\u00f3. Tuy nhi\u00ean t\u00f4i th\u1ea5y m\u00ecnh c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf. T\u00f4i c\u0169ng ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u1ee9ng \u1edf ng\u01b0\u1ee1ng c\u1eeda c\u1ee7a b\u01b0\u1edbc ngo\u1eb7t \u0111\u1ed5i m\u1edbi t\u01b0 duy to\u00e1n h\u1ecdc.<br \/>\nAnh T\u1ea1 Quang B\u1eedu sang Ph\u00e1p \u0111\u00e3 h\u1ecdc l\u1edbp to\u00e1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t chu\u1ea9n b\u1ecb thi v\u00e0o m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng k\u1ef9 thu\u1eadt l\u1edbn th\u00ec kh\u00f4ng may b\u1ecb tai n\u1ea1n giao th\u00f4ng ph\u1ea3i xu\u1ed1ng Bordeaux h\u1ecdc khoa c\u01a1 b\u1ea3n, r\u1ed3i sau m\u1ed9t th\u1eddi gian sang Anh h\u1ecdc ti\u1ebfng Anh \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Oxford. Anh c\u0169ng nh\u01b0 t\u00f4i ph\u1ea3i b\u1ecf d\u1edf vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ki\u1ebfm vi\u1ec7c l\u00e0m. N\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 bi\u1ebft con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc r\u1ea5t l\u00e2u d\u00e0i c\u00f4ng phu, m\u1ed9t anh tr\u00ed th\u1ee9c x\u1ee9 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba d\u00f9 c\u00f3 ch\u00ed, c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n theo \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n. Nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea3o th\u1ee7 c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p h\u1ed3i \u1ea5y ch\u1ec9 \u0111\u00e0o t\u1ea1o cho \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c &#8220;t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng&#8221;, m\u1ed9t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc &#8220;ngang b\u1eb1ng m\u1eb7t ph\u1eb3ng&#8221;, h\u01a1n l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi \u00e1ch th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c m\u0169i nh\u1ecdn c\u00f3 t\u1ea7m c\u1ee1, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi\u1ebfm l\u0129nh nh\u1eefng \u0111\u0129nh cao khoa h\u1ecdc. M\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1ef1 do m\u1edbi m\u1edf ra cho tr\u00ed th\u1ee9c nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecdc t\u1eadp nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ecdn v\u1eb9n.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng T\u00e1m 1932, anh t\u00f4i m\u1ea5t, t\u00f4i ph\u1ea3i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc t\u00ecm c\u00e1ch gi\u00fap \u0111\u1ee1 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ki\u1ec7t qu\u1ec7 v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c cha m\u1eb9 gi\u00e0 y\u1ebfu.<br \/>\nAnh T\u1ea1 Quang B\u1eedu c\u0169ng nh\u01b0 t\u00f4i v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ea1n kh\u00e1c kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0m quan v\u1edbi B\u1ea3o \u0110\u1ea1i. Anh v\u00e0o Hu\u1ebf d\u1ea1y h\u1ecdc \u1edf m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng t\u01b0, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0m tr\u1ee3 l\u00fd k\u1ef9 thu\u1eadt cho nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n Hu\u1ebf.<\/p>\n<p>C\u00f2n t\u00f4i ra H\u00e0 N\u1ed9i, xu h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c t\u1ef1 do c\u0169ng l\u00e0m t\u00f4i ch\u1ecdn ngh\u1ec1 d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng t\u01b0. Ph\u1ea3i c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac d\u1ea1y h\u1ecdc \u1edf nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u1ee7 s\u1ed1ng n\u00ean t\u00f4i \u0111\u00e3 d\u1ea1y \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Th\u0103ng Long, Gia Long v\u00e0 H\u1ed3ng B\u00e0ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 th\u1ee5c. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1933 \u2013 1935. (\u0110\u1eb7ng Thai Mai, V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p, Ho\u00e0ng Minh Gi\u00e1m&#8230;). N\u0103m 1935, v\u00e0o d\u1ea1y ban t\u00fa t\u00e0i b\u1ea3n x\u1ee9 \u1edf B\u01b0\u1edfi (C\u00f9ng d\u1ea1y v\u1edbi anh \u1edf B\u01b0\u1edfi b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f3 c\u00e1c b\u1ea1n c\u0169 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n&#8230;)&nbsp;<br \/>\nM\u1ed9t l\u1ea7n g\u1eb7p l\u1ea1i Brachet l\u00e0m T\u1ed5ng thanh tra h\u1ecdc ch\u00ednh \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra tr\u01b0\u1eddng l\u1edbp, Brachet h\u1ecfi t\u00f4i v\u1edbi \u00fd cho t\u00f4i h\u1eb3n l\u00e0 v\u1eeba l\u00f2ng v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Autigeon \u0111i theo khen l\u00e0 &#8220;bonne acquisition&#8221;. T\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1eb3ng: &#8220;\u01afne bonne acquisition mais&#8230; \u00e0 bon march\u00e9&#8221;. (m\u1ed9t thu nh\u1eadn t\u1ed1t nh\u01b0ng&#8230; r\u1ebb qu\u00e1). Brach\u00e9t c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. T\u00f4i ph\u1ea3i n\u00f3i th\u00eam n\u0103m 1937 Ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1eb7t tr\u1eadn b\u00ecnh d\u00e2n b\u00ean Ph\u00e1p m\u1edf c\u1eeda m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng chuy\u00ean m\u00f4n ri\u00eang cho ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1p, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 b\u1eb1ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 tham gia. Ch\u00ednh Brachet \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u00f4i sang ng\u1ea1ch k\u1ef9 s\u01b0 kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p ba l\u1ea7n gi\u00e1o s\u01b0 c\u1eed nh\u00e2n b\u00e1n x\u1ee9.<br \/>\nV\u00ec kinh t\u1ebf gia \u0111\u00ecnh, t\u00f4i nh\u1eadn vi\u1ec7c \u1edf ng\u00e0nh kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m t\u1eadp s\u1ef1 d\u1ef1 b\u00e1o vi\u00ean \u1edf \u0111\u00e0i thi\u00ean v\u0103n kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1ee7 Li\u1ec5n (Ki\u00ean An) n\u1eeda n\u0103m 1937 r\u1ed3i chuy\u1ec3n v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1eefng n\u0103m 1938 &#8211; 1941. Hay qua l\u1ea1i v\u1edbi v\u1ee3 ch\u1ed3ng b\u00e1c s\u0129 Phan Anh. T\u00f4i c\u00f3 ch\u00fa \u00fd t\u00ecm c\u00e1c anh Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e0u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long quen bi\u1ebft t\u1eeb th\u1eddi du h\u1ecdc b\u00ean Ph\u00e1p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p l\u1ea1i.<br \/>\n&#8230; Khi v\u1ec1 Ki\u1ebfn An, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi l\u00e0m H\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u1ec9nh h\u1ed9i Truy\u1ec1n b\u00e1 qu\u1ed1c ng\u1eef \u1edf \u0111\u00e2y. &#8230;T\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi H\u1ed9i Truy\u1ec1n b\u00e1 qu\u1ed1c ng\u1eef th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ea3i Ph\u00f2ng nh\u00e0 t\u01b0 s\u1ea3n d\u00e2n t\u1ed9c Nguy\u1ec5n S\u01a1n H\u00e0, lu\u1eadt s\u01b0 V\u0169 Tr\u1ecdng Kh\u00e1nh, nh\u00e0 gi\u00e1o Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ea3o \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. T\u00f4i tham gia phong tr\u00e0o truy\u1ec1n b\u00e1 qu\u1ed1c ng\u1eef ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi tr\u00ean \u00fd th\u1ee9c g\u00f3p ph\u1ea7n n\u00e2ng cao d\u00e2n tr\u00ed. V\u00e0 c\u0169ng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u00fd th\u1ee9c \u1ea5y m\u00e0 n\u0103m 1942 t\u00f4i c\u00f3 ch\u00e2n trong nh\u00f3m s\u00e1ng l\u1eadp b\u00e1o Khoa h\u1ecdc c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, \u0110\u1eb7ng Ph\u00fac Th\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Duy Thanh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ee5, Ng\u1ee5y Nh\u01b0 Kon Tum. T\u1eeb n\u0103m 1936 anh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam d\u1ea1y c\u00e1c l\u1edbp \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ban to\u00e1n tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi (nay l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Chu V\u0103n An). T\u1edd b\u00e1o \u1ea5n b\u1ea3n l\u1edbn, ph\u00e1t h\u00e0nh kh\u1eafp \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng!<br \/>\nKhi ra b\u00e1o, t\u00f4i v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a th\u1ea7y h\u1ecdc c\u0169 c\u1ed5 v\u0169, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: &#8220;Nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n \u00edt, c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh, ch\u1ec9 nh\u1eefng b\u1eadc h\u1ecdc r\u1ed9ng \u0111\u1eadu cao nh\u01b0 c\u00e1c ng\u00e0i \u1edf trong Ban bi\u00ean t\u1eadp b\u00e1o Khoa h\u1ecdc, t\u00f4i xem ra c\u0169ng c\u00f2n hi\u1ebfm l\u1eafm. V\u1eady c\u00e1c ng\u00e0i c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111em c\u00e1i s\u1edf h\u1ecdc m\u00e0 truy\u1ec1n b\u00e1 cho qu\u1ed1c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho b\u1ecdn h\u1eadu t\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c noi theo, th\u00ec b\u00e1o Khoa h\u1ecdc ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 c\u00e1c ng\u00e0i l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1ea5y, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ea5t x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u00e0 r\u1ea5t h\u1ee3p th\u1eddi, T\u00f4i ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u00e1o \u1ea5y s\u1ebd l\u00e0 c\u00e1i b\u00f3 \u0111u\u1ed1c s\u00e1ng \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 l\u1ed1i cho qu\u1ed1c d\u00e2n trong s\u1ef1 h\u1ecdc th\u1ef1c d\u1ee5ng, v\u1eady xin c\u00f3 l\u1eddi m\u1eebng ng\u00e0i v\u00e0 ch\u00fac cho b\u00e1o Khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd&#8221; (L\u00ea Th\u01b0\u1edbc, Gi\u00e1o s\u01b0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh, 1942)&#8230;.\u201d<\/p>\n<p>^^^<br \/>\nN\u0103m 1941 hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n Xi\u1ec3n v\u00e0 H\u00e3n c\u00f9ng nhau nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 l\u1ecbch v\u00e0 l\u1ecbch Vi\u1ec7t nam. Sau \u0111\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n Xi\u1ec3n v\u00e0 H\u00e3n l\u1ea1i t\u00e1ch ra. Tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi s\u01a1 t\u00e1n v\u1ec1 Thanh H\u00f3a, \u00f4ng H\u00e3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed, v\u0103n h\u00f3a, l\u00e0m t\u1eeb \u0111i\u1ec3n, tham gia gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u01a1 h\u1ecdc trong \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1943. N\u0103m 1945 \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u00ednh tr\u1ecb, \u0111\u00edch th\u00e2n vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i m\u1eddi \u00f4ng v\u00e0o Hu\u1ebf \u0111\u1ec3 tham gia ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam. Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1945, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n (c\u00f9ng v\u1edbi Phan Anh, V\u0169 V\u0103n Hi\u1ec1n&#8230;) tham d\u1ef1 n\u1ed9i c\u00e1c Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Gi\u00e1o d\u1ee5c &#8211; M\u1ef9 thu\u1eadt. Ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u00e1ng nh\u01b0ng \u00f4ng H\u00e3n c\u0169ng k\u1ecbp t\u1eeb ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1945 thi\u1ebft l\u1eadp v\u00e0 ban h\u00e0nh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c b\u1eb1ng ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, \u00e1p d\u1ee5ng vi\u1ec7c h\u1ecdc v\u00e0 thi T\u00fa T\u00e0i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, d\u00f9ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t trong nh\u1eefng c\u00f4ng v\u0103n ch\u00ednh th\u1ee9c. Sau ng\u00e0y ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim t\u1eeb nhi\u1ec7m, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n tr\u1edf v\u1ec1 d\u1ea1y v\u00e0 vi\u1ebft s\u00e1ch to\u00e1n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.<br \/>\nC\u00e1c \u00f4ng \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c D\u1ee5c, V\u0169 \u0110\u00ecnh Ho\u00e8 l\u00ean Vi\u1ec7t B\u1eafc theo Vi\u1ec7t Minh s\u1edbm, l\u00fac n\u00e0y \u00f4ng Xi\u1ec3n c\u00f2n \u0111ang gi\u1eefa ng\u00e3 ba \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00ean v\u1ec1 l\u1ea1i \u0110\u00e0i thi\u00ean v\u0103n Ph\u1ee7 Li\u1ec5n&#8230;, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u1ea3 n\u00ean t\u1edd b\u00e1o Khoa h\u1ecdc ph\u1ea3i gi\u1ea3i t\u00e1n. \u00d4ng Xi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u tham gia ch\u00ednh tr\u1ecb sau c\u00e1ch m\u1ea1ng Th\u00e1ng T\u00e1m, t\u1eeb khi nh\u1eadn l\u1eddi m\u1edbi c\u1ee7a H\u1ed3 ch\u1ee7 t\u1ecbch l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch U\u1ef7 ban H\u00e0nh ch\u00ednh B\u1eafc B\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1946 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng th\u01b0 k\u00fd \u0110\u1ea3ng X\u00e3 h\u1ed9i. Trong th\u1eddi gian n\u00e0y \u00f4ng Xi\u1ec3n c\u00f2n s\u00e1ng l\u1eadp ra Ban To\u00e1n h\u1ecdc th\u1ef1c nghi\u1ec7m v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u1ee5 tr\u00e1ch. \u00d4ng d\u00e0nh th\u00ec gi\u1edd bi\u00ean so\u1ea1n hai b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh To\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 C\u01a1 h\u1ecdc thu\u1ea7n l\u00fd. \u0110\u1ec3 c\u00f3 t\u01b0 li\u1ec7u, \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u1ed1n li\u1ebfng ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 phong ph\u00fa c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea1n b\u00e8 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea1m b\u1ecb chi\u1ebfm b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi cho s\u00e1ch chuy\u00ean m\u00f4n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p. N\u0103m 1948, hai b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh b\u1eadc \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u1edf n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n t\u1ea5t v\u00e0 in b\u1eb1ng li t\u00f4&#8230;&nbsp;<br \/>\n\u00d4ng Xi\u1ec3n c\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ecdc h\u00e0m th\u1ee5 To\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 T\u00fa t\u00e0i th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c ho\u1eb7c Trung h\u1ecdc chuy\u00ean khoa kh\u00e1ng chi\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng g\u1eedi cho gi\u00e1o tr\u00ecnh v\u00e0 b\u00e0i t\u1eadp, l\u00e0m b\u00e0i xong g\u1eedi l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u00f4ng ch\u1eefa, cho nh\u1eadn x\u00e9t v\u00e0 g\u1eedi l\u1ea1i&#8230; Th\u1eddi \u0111\u00f3 giao th\u00f4ng b\u01b0u \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a ta trong kh\u00e1ng chi\u1ebfn ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua bao ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng gian nan v\u1ea5t v\u1ea3, c\u00f3 khi nguy hi\u1ec3m m\u00e0 v\u1eabn ho\u00e0n th\u00e0nh &#8230;th\u1eadt l\u00e0 k\u1ef3 di\u1ec7u!<br \/>\nN\u0103m 1951, \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00ednh ph\u1ee7 bi\u1ec7t ph\u00e1i sang B\u1ed9 gi\u00e1o d\u1ee5c, c\u00f9ng Th\u1ea7y L\u00ea V\u0103n Thi\u00eam chu\u1ea9n b\u1ecb th\u00e0nh l\u1eadp hai tr\u01b0\u1eddng Khoa h\u1ecdc C\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 S\u01b0 Ph\u1ea1m Cao c\u1ea5p. Theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a B\u1ed9 Gi\u00e1o d\u1ee5c h\u1ed3i \u0111\u00f3, ng\u00e0nh S\u01b0 ph\u1ea1m c\u00f3 3 lo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng SP s\u01a1 c\u1ea5p, SP trung c\u1ea5p, S\u01b0 ph\u1ea1m Cao c\u1ea5p, c\u00f2n tr\u01b0\u1eddng KHCB nh\u1eb1m \u0111\u00e0o t\u1ea1o sinh vi\u00ean sau n\u00e0y \u0111i v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt. \u00d4ng Xi\u1ec3n \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f9ng \u00f4ng L\u00ea V\u0103n Thi\u00eam \u0111i xe \u0111\u1ea1p v\u00e0o khu 4 \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n sinh v\u00e0 t\u00ecm th\u1ea7y. T\u1ea1i \u0111\u00e2y hai th\u1ea7y \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c GS. Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Cang d\u1ea1y Ho\u00e1, GS. L\u00ea Kh\u1ea3 K\u1ebf d\u1ea1y Sinh v\u1eadt, &#8230; tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc sinh xu\u1ea5t s\u1eafc sau n\u00e0y th\u00e0nh t\u00e0i nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ee9, H\u00e0 H\u1ecdc Tr\u1ea1c, \u0110inh Ng\u1ecdc L\u00e2n v.v&#8230; T\u1ea1i Vi\u1ec7t B\u1eafc, \u00f4ng Xi\u1ec3n \u0111\u00e3 g\u1eb7p GS. Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh To\u00e0n, GS. D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng B\u00e1i&#8230; Kho\u00e1 1 tr\u01b0\u1eddng S\u01b0 ph\u1ea1m cao c\u1ea5p c\u00f3 27 sinh vi\u00ean, \u00f4ng Xi\u1ec3n tham gia d\u1ea1y Gi\u1ea3i t\u00edch v\u00e0 L\u00fd thuy\u1ebft x\u00e1c su\u1ea5t. \u00d4ng Xi\u1ec3n l\u00e0 Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u1ee6y ban khoa h\u1ecdc Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc (do Ph\u00f3 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u1eddng Chinh l\u00e0m Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m), l\u00e0 H\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a H\u1ed9i ph\u1ed5 bi\u1ebfn khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam, Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o Khoa h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c, m\u1ed7i s\u1ed1 ra 10 v\u1ea1n b\u1ea3n. Nh\u01b0ng ng\u00e0nh m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc giao ph\u00f3 v\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng l\u00e0 ng\u00e0nh Kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng &#8211; Th\u1ee7y v\u0103n &#8211; Thi\u00ean v\u0103n, v\u00e0 \u00f4ng g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi ng\u00e0nh n\u00e0y g\u1ea7n n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7. \u1ed4ng l\u00e0 T\u1ed5ng th\u01b0 k\u00fd \u0110\u1ea3ng X\u00e3 h\u1ed9i t\u1eeb 1956 \u0111\u1ebfn khi gi\u1ea3i th\u1ec3 1988.<br \/>\nT\u1eeb n\u0103m 1951 \u00f4ng H\u00e3n sang l\u1ea1i Ph\u00e1p v\u00e0 \u1edf lu\u00f4n b\u00ean \u0111\u00f3. Kh\u00f3 m\u00e0 k\u1ec3 h\u1ebft c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean n\u01a1i \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n. \u00d4ng ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u0103n h\u1ecdc, l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam ra v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u0103n h\u00f3a c\u1ed5. V\u1ec1 khoa h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p r\u1ea5t coi tr\u1ecdng \u00f4ng, \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nguy\u00ean t\u1eed c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p. Trong th\u1eddi gian \u0111\u00e0m ph\u00e1n Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris 1972-1973 \u00f4ng Xi\u1ec3n c\u00f3 g\u1eedi g\u1eafm ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n chung b\u00ean Ph\u00e1p l\u00e0 \u00f4ng Ng\u1ee5y Nh\u01b0 K\u00f4n Tum v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con r\u1ec3 c\u0169ng h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng Paris tr\u01b0\u1edbc kia t\u00ean l\u00e0 L\u00ea T\u00e2m t\u00ecm c\u00e1ch li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n. Nh\u01b0ng ph\u00eda Ph\u00e1p tr\u1ea3 l\u1eddi, l\u00e0 \u00f4ng H\u00e3n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i qu\u1ed1c gia v\u1ec1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1eed r\u1ea5t quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Ph\u00e1p n\u00ean \u0111\u00e0nh c\u00e1o l\u1ed7i, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u00f4ng H\u00e3n li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c&#8230; \u00d4ng H\u00e3n l\u00e0 m\u1ed9t ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a d\u00e2n g\u1ed1c Vi\u1ec7t t\u1ea1i ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 Ph\u00e1p.&nbsp;<br \/>\nCu\u1ed1i n\u0103m 1985, Gi\u00e1o s\u01b0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n t\u1eeb Paris \u0111\u00e3 g\u1eedi m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 cho Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u0169 \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau g\u1eafn b\u00f3 trong nh\u1eefng n\u0103m h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c h\u1ecdc Vinh c\u0169ng nh\u01b0 trong th\u1eddi k\u00ec l\u00e0m b\u00e1o Khoa h\u1ecdc. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng X\u1ec9\u1ec3n.&nbsp;<br \/>\n\u201cH\u00e0 N\u1ed9i, ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1986<br \/>\nAnh H\u00e3n!<br \/>\n\u0110\u1ea7u n\u0103m, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u vui b\u1ea5t ng\u1edd m\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng t\u1eebng mong \u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u00e2u. Anh Ho\u00e0ng Y, t\u1eeb Paris v\u1ec1, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn trao cho t\u00f4i cu\u1ed1n L\u1ecbch v\u00e0 l\u1ecbch Vi\u1ec7t &#8211; Nam, m\u00e0 anh \u0111\u1ec1 t\u1eb7ng &#8220;ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n 60 n\u0103m&#8221; k\u00e8m theo m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 ng\u1eafn ch\u00e2n t\u00ecnh l\u00e0m t\u00f4i bi\u1ebft bao c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a anh t\u00f4i \u0111\u00e3 nghe ti\u1ebfng m\u1ea5y n\u0103m r\u1ed3i. May c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u00f4i m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ecdc, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u00e0i hoan ngh\u00eanh tr\u00ean b\u00e1o T\u1ed5 qu\u1ed1c th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi 1984, c\u00f3 nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 l\u1ecbch c\u1ee7a anh tr\u00ean b\u00e1o Khoa h\u1ecdc m\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung cho b\u00e0i gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1eafn t\u1eaft c\u1ee7a Ng\u1ecdc Li\u1ec5n \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n Xu\u00e2n 1983. B\u00e1o T\u1ed5 qu\u1ed1c nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c hai s\u1ed1 b\u00e1o \u0110o\u00e0n k\u1ebft th\u00e1ng Ch\u00edn v\u00e0 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi c\u1ee7a H\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p c\u00f3 b\u00e0i v\u1ec1 ng\u00e0y T\u1ebft \u1ea4t S\u1eedu. T\u00f4i hoan ngh\u00eanh anh \u0111\u00e3 t\u00e1n th\u00e0nh vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i c\u00e1ch t\u00ednh \u00e2m l\u1ecbch theo gi\u1edd ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta.<br \/>\nB\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m d\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0 qua l\u1ea1i, qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u1eadm. Hai ch\u00fang ta \u0111\u00e3 qu\u00e1 tu\u1ed5i &#8220;c\u1ed5 lai hi&#8221; l\u00e2u r\u1ed3i. B\u00e2y gi\u1edd nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, ai c\u0169ng luy\u1ebfn ti\u00eac c\u00e1i bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u1eddi c\u00f2n tr\u1ebb. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1edb t\u1edbi c\u00e1i th\u1eddi vui tr\u1ebb c\u1ee7a nh\u00f3m Khoa h\u1ecdc trong nh\u1eefng n\u0103m 1942 -1944 nh\u01b0 anh \u0111\u00e3 ng\u1ee5 \u00fd trong cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a anh. M\u1ea5y n\u0103m sau n\u00e0y, t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 b\u00e1o Khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00eau cao c\u00f4ng c\u1ee7a anh trong vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3i t\u1eadp Danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>S\u00e1ch c\u1ee7a anh nh\u1eafc t\u1edbi th\u1eddi k\u00ec b\u00e1o Khoa h\u1ecdc l\u00e0m t\u00f4i tr\u1ebb l\u1ea1i 40 n\u0103m. Th\u01b0 c\u1ee7a anh n\u0103m nay l\u1ea1i l\u00e0m t\u00f4i tr\u1ebb l\u1ea1i 60 n\u0103m v\u1edbi \u0111\u00f4i c\u00e2u \u0111\u1ed1i b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n m\u00e0 hai \u00f4ng quan t\u1ec9nh l\u1ea1i l\u00e0 hai ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f3 ti\u1ebfng hay ch\u1eef th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00e3 t\u1eb7ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 Ngh\u1ec7 &#8211; T\u0129nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean chi\u1ebfm b\u1ea3ng v\u00e0ng trong th\u1eddi k\u00ec thi &#8220;t\u00fa t\u00e0i t\u00e2y&#8221; \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i n\u0103m 1928 . T\u00f4i ph\u1ee5c tr\u00ed nh\u1edb c\u1ee7a anh \u0111\u00e3 ghi \u0111\u1ee7 hai v\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u00f4i c\u00e2u \u0111\u1ed1i r\u1ea5t hay m\u00e0 anh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb \u0111\u1ee7 \u00fd nh\u01b0ng v\u1ec1 v\u0103n, th\u00ec c\u00f2n ph\u00e2n v\u00e2n v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111\u00f4i ch\u1eef th\u00e2m thu\u00fd m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00e1c nh\u00e0 t\u00fac nho m\u1edbi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Anh \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 c\u00e1c ch\u1eef \u1ea5y m\u00e0 nh\u00e0 nho \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u1eb1ng b\u00fat l\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u, c\u00f2n anh th\u00ec b\u1eb1ng b\u00fat s\u1eaft m\u1eb7c d\u00f9 m\u1eaft \u0111\u00e3 k\u00e9m, nh\u01b0 anh cho bi\u1ebft, nh\u01b0ng theo t\u00f4i, ch\u1eef con ki\u1ebfn c\u1ee7a anh v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ee7 n\u00e9t v\u00e0 d\u1ec5 \u0111\u1ecdc nh\u01b0 nh\u1eefng ch\u1eef H\u00e1n m\u00e0 t\u1ef1 tay anh \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o cu\u1ed1n L\u1ecbch v\u00e0 l\u1ecbch Vi\u1ec7t Nam \u1edf Paris.<br \/>\nT\u00f4i r\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n anh nh\u1eafc l\u1ea1i nh\u1eefng k\u00ec v\u1ecdng m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c c\u1ef1u h\u1ecdc \u0111\u00e3 g\u1eedi g\u1eafm v\u00e0o b\u1ecdn tr\u00ed th\u1ee9c t\u00e2n h\u1ecdc th\u1ebf h\u1ec7 ch\u00fang ta l\u00e0 con ch\u00e1u c\u00e1c nh\u00e0 nho Ngh\u1ec7 T\u0129nh t\u1eebng tham gia phong tr\u00e0o c\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0103n th\u00e2n. N\u00f3i l\u00ean l\u1eddi t\u00e2m \u0111\u1eafc \u1ea5y, t\u00f4i tin r\u1eb1ng anh c\u00f2n \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 tham gia t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0o phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u1edf Ph\u00e1p. C\u00f2n t\u00f4i, tu\u1ed5i x\u1ea5p x\u1ec9 80, \u0111\u00e3 th\u00f4i tham gia tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc t\u1eeb l\u00e2u, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n ph\u1ea3i tham gia v\u00e0o H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Khoa h\u1ecdc li\u00ean ng\u00e0nh v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ecbch do Ch\u00ednh ph\u1ee7 ta l\u1eadp ra b\u00ean c\u1ea1nh Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. T\u00f4i v\u1eabn gi\u1edbi thi\u1ec7u anh l\u00e0 nh\u00e0 chuy\u00ean gia s\u1ed1 1 v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00ean tranh th\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u1ee7a anh.<\/p>\n<p>V\u1edbi t\u00ecnh b\u1ea1n 60 n\u0103m, c\u00f9ng chung m\u1ed9t ch\u00ed h\u01b0\u1edbng x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n khoa h\u1ecdc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 trong 40 n\u0103m, t\u00f4i ch\u00fac anh gi\u1eef s\u1ee9c kho\u1ebb \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>Th\u00e2n \u00e1i v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng<\/p>\n<p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; N. X.\u201d<br \/>\nHai \u00f4ng \u0111\u1ed3 x\u1ee9 Ngh\u1ec7 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7y s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd h\u1ecd lu\u00f4n ngh\u0129 v\u1ec1 nhau v\u00e0 \u0111au \u0111\u00e1u ngh\u0129 v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. H\u1ecd \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111i kh\u1ecfi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00e0y kh\u00e1 gi\u1ed1ng nhau (\u00f4ng Xi\u1ec3n 1907-1997; \u00f4ng H\u00e3n 1908-1996). N\u0103m 1996 \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh \u0111\u1ee3t I (\u00f4ng hay \u0111\u00f9a l\u00e0 \u201cnh\u00e0 n\u00e0y nh\u1eadn \u0111\u1ebfn 3 gi\u1ea3i, c\u1ea3 \u00f4ng th\u00f4ng gia, c\u1ea3 \u00f4ng con r\u1ec3 n\u1eefa\u201d \u2013 nh\u01b0ng v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch nh\u01b0 \u00f4ng Tr\u1ea7n Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u201c\u00f4ng Xi\u1ec3n&#8230; l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng khai, minh b\u1ea1ch vi\u1ec7c m\u00e0 sau n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ea3n bi\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i\u201d. \u00d4ng Xi\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t duy\u1ec7t, l\u00e0 Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng trao cho c\u00e1 nh\u00e2n v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau t\u00ean ra, m\u00e0 v\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f3p qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 cho n\u1ec1n khoa h\u1ecdc, gi\u00e1o d\u1ee5c hay x\u00e3 h\u1ed9i. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean r\u1ea5t v\u00f4 l\u00fd khi thi\u1ebfu nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i l\u1eebng l\u1eaby c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t nhi\u00ean ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u00e1i t\u00ean Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n. C\u00f3 l\u1ebd m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00ec nh\u1eefng \u201cg\u00f3p \u00fd\u201d nh\u01b0 c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng n\u00e0y \u0111\u1ee3t II, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 mu\u1ed9n. \u00d4ng Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n t\u1ef1 vi\u1ebft t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m v\u1ec1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n 60 n\u0103m c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ea1 th\u1ebf \u1edf Paris ng\u00e0y 10-3-1996. \u00d4ng Xi\u1ec3n c\u0169ng m\u1ea5t sau ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n m\u00ecnh m\u1ed9t n\u0103m.<br \/>\n(\u1ea2nh: s\u01b0u t\u1ea7m)<\/p><\/blockquote>\n<p>Source:&nbsp;<a href=\"https:\/\/m.facebook.com\/story.php?story_fbid=1984448634950397&amp;id=100001558398112\" style=\"font-size: 16px;\">https:\/\/m.facebook.com\/story.php?story_fbid=1984448634950397&amp;id=100001558398112<\/a><\/p>\n<p>(t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 anh Nguy\u1ec5n Nam, ch\u00e1u ngo\u1ea1i c\u1ee5 Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n &#8211; theo anh \u0110\u1ed7 Ho\u00e0ng S\u01a1n \u1edf cty s\u00e1ch Long Minh)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef0 H\u1eccC C\u1ee6A HAI \u00d4NG \u0110\u1ed2 X\u1ee8 NGH\u1ec6 (C\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 t\u00ecnh b\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u2013 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n qua l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng Xi\u1ec3n, l\u01b0\u1ee3c tr\u00edch trong cu\u1ed1n \u201cGi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n Xi\u1ec3n \u2013 Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"quote","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[123,32],"tags":[637,919,707,920,68],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-lJ","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1347\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}