{"id":1541,"date":"2019-01-01T02:21:18","date_gmt":"2019-01-01T01:21:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2019\/01\/01\/nhom-luc-xa-meirokusha-va-cach-nguoi-nhat-quan-sat-cai-hay-do-cua-phuong-tay-nguyen-xuan-xanh\/"},"modified":"2019-01-01T02:21:18","modified_gmt":"2019-01-01T01:21:18","slug":"nhom-luc-xa-meirokusha-va-cach-nguoi-nhat-quan-sat-cai-hay-do-cua-phuong-tay-nguyen-xuan-xanh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2019\/01\/01\/nhom-luc-xa-meirokusha-va-cach-nguoi-nhat-quan-sat-cai-hay-do-cua-phuong-tay-nguyen-xuan-xanh\/","title":{"rendered":"Nh\u00f3m L\u1ee5c X\u00e3 (Meirokusha) v\u00e0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt quan s\u00e1t c\u00e1i hay d\u1edf c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y\u00a0| Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh"},"content":{"rendered":"<p>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh b\u00e0n trong mail group Humboldt:<\/p>\n<p>28\/12\/2018:<\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Tranh th\u1ee7 m\u1ed9t ch\u00fat ng\u00e0y l\u1ec5 t\u00f4i \u0111\u00e3 gia c\u00f4ng cho ph\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y hai quy\u1ec3n k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y tr\u00ean m\u1ea1ng rosetta:<\/span><\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-dai-hoc-humboldt-200-nam\/\" target=\"_blank\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?hl=en&amp;q=https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-dai-hoc-humboldt-200-nam\/&amp;source=gmail&amp;ust=1546089841352000&amp;usg=AFQjCNFxdIQTc-Z0FrI63YT5bcMg7asD8g\" style=\"color: rgb(66, 133, 244);\">https:\/\/rosetta.vn\/<wbr>nguyenxuanxanh\/ky-yeu-dai-hoc-<wbr>humboldt-200-nam\/<\/a><\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\"><a href=\"https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-max-planck-2008\/\" target=\"_blank\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?hl=en&amp;q=https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-max-planck-2008\/&amp;source=gmail&amp;ust=1546089841353000&amp;usg=AFQjCNE1tVwbyYdMXR2DJP5QKEs84d7BSw\" style=\"color: rgb(66, 133, 244);\">https:\/\/rosetta.vn\/<wbr>nguyenxuanxanh\/ky-yeu-max-<wbr>planck-2008\/<\/a><\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea7n M\u1ee5c L\u1ee5c chi ti\u1ebft nh\u01b0 trong s\u00e1ch, danh s\u00e1ch c\u00e1c c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean, danh s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tr\u1ee3.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">B\u1ea1n Ph\u1ea1m Hi\u1ec7p s\u1ebd th\u1ea5y h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi M\u1ee5c l\u1ee5c m\u1edbi, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ean c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. T\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u01a1n. Anh ch\u1ecb n\u00e0o th\u1ea5y c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, xin cho bi\u1ebft, t\u00f4i s\u1ebd tu ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\u0110\u00e2y l\u00e0 hai trong s\u1ed1 c\u00e1c k\u1ef7 y\u1ebfu qui m\u00f4 v\u00e0 &#8220;\u0111\u1eb9p nh\u1ea5t&#8221; m\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u00ec gi\u1edd ra \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u1ec1 Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc. Ch\u00fang ta trong th\u1eddi gian 7 n\u0103m \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 7 s\u1ed1 K\u1ef7 y\u1ebfu r\u1ea5t phong ph\u00fa.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y l\u00e0m t\u00f4i nh\u1edb l\u1ea1i Nh\u00f3m L\u1ee5c X\u00e3 (Meirokusha, hay Meiji Six Society) c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n MInh Tr\u1ecb 150 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi Mori Arinori c\u00f3 s\u00e1ng ki\u1ebfn th\u00e0nh l\u1eadp Nh\u00f3m khai s\u00e1ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Fukuzawa v\u00e0 nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 t\u00ean tu\u1ed5i kh\u00e1c nh\u01b0 Nishi Amane, Tsuda Mamichi, Nakamura Masanao, g\u1ed3m kho\u1ea3ng g\u1ea7n 30 ng\u01b0\u1eddi.&nbsp;<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">H\u1ecd b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i v\u0103n minh, khai s\u00e1ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb, vai tr\u00f2 c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3, tri th\u1ee9c, gi\u00e1o d\u1ee5c, t\u1ef1 do, v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, h\u00ecnh th\u00e1i ch\u00ednh quy\u1ec1n, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch truy\u1ec1n b\u00e1 khai minh, t\u00f4n gi\u00e1o, vv. C\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft cho th\u1ea5y gi\u1edbi tinh hoa Nh\u1eadt B\u1ea3n r\u1ea5t am t\u01b0\u1eddng v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. H\u1ecd \u0111\u1ecdc r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ea1o ra m\u1ed9t Nh\u1eadt B\u1ea3n m\u1edbi. H\u1ecd r\u1ea5t th\u1ef1c t\u1ebf. H\u1ecd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb giai c\u1ea5p samurai \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c theo Kh\u1ed5ng gi\u00e1o, nh\u01b0ng l\u1ea1i nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c ng\u1ea1c nhi\u00ean. H\u1ecd &#8220;tho\u00e1t Trung&#8221; hay &#8220;tho\u00e1t \u00c1&#8221; r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u00f2a nh\u1eadp v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, t\u1eeb \u0103n m\u1eb7c cho \u0111\u1ebfn c\u00e1ch t\u01b0 duy.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Tuy th\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i v\u1eabn gi\u1eef c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c Kh\u1ed5ng gi\u00e1o, nh\u01b0 l\u00f2ng trung th\u00e0nh, v\u1edbi vua v\u00e0 v\u1edbi qu\u1ed1c gia, l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, k\u00ednh tr\u1ecdng cha m\u1eb9, nh\u00e2n \u00e1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, theo h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u00e1 nh\u00e2n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. H\u1ecd cho r\u1eb1ng x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i l\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u1eefng ch\u1eafc.&nbsp;<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Do t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea5t \u1ed5n nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch, h\u1ecd ph\u1ea3i s\u1edbm ng\u01b0ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ea5n th\u00e2n. Meirokusha t\u1ed3n t\u1ea1i ch\u1ec9 2 n\u0103m 1874-75, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n l\u1edbn.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u1ef1 b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a Nh\u00f3m Meirokusha \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd m\u1edbi th\u1ea5y chi\u1ec1u s\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n l\u00e3nh tri th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1ec9 sau ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 10 n\u0103m ch\u00ednh th\u1ee9c m\u1edf c\u1eeda (1868). H\u1ecd n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tri th\u1ee9c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edbi. Tu\u1ed5i trung b\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 30-35, c\u0169ng l\u00e0 tu\u1ed5i trung b\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1ecb \u0111\u1ea1i s\u1ee9 tr\u1ebb c\u1ee7a chuy\u1ebfn c\u00f4ng du c\u00f3 t\u00ean Iwakura \u0111i t\u00ecm khai s\u00e1ng g\u1ea7n 2 n\u0103m. 1871-73, sang Hoa K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia ch\u00e2u \u00c2u.&nbsp;<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">T\u00f4i e r\u1eb1ng gi\u1edbi tinh hoa VN h\u00f4m nay v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u s\u00e2u nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u00f3 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 tri th\u1ee9c h\u00e3y c\u00f2n r\u1ea5t t\u1ea3n m\u1ea1n.<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">&#8212;<\/p>\n<p style=\"color: rgb(0, 0, 0); font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">29\/12\/2018:<\/p>\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">S\u1eafp t\u1edbi, Cty Ph\u01b0\u01a1ng Nam s\u1ebd cho ra m\u1eaft quy\u1ec3n&nbsp;<b>Chuy\u1ebfn \u0111i s\u1ee9 m\u1ec7nh Iwakura<\/b>(1871-73) b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t do t\u00f4i ch\u1ee7 tr\u00ec. \u0110\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ebfn \u0111i c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai trong l\u1ecbch s\u1eed Nh\u1eadt B\u1ea3n hay ch\u00e2u \u00c1, qua \u0111\u00f3 gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u00ecm khai minh cho qu\u1ed1c gia h\u1ecd. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Nh\u1eadt B\u1ea3n x\u00e2y d\u1ef1ng Nh\u1eadt B\u1ea3n m\u1edbi. \u0110\u1ecdc gi\u1ea3 VN m\u1edbi ch\u1ec9 bi\u1ebft Fukuzawa, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft c\u1ea3 gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111i t\u00ecm khai minh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, khai minh h\u1ecd l\u00e0 sao, b\u1ea3o th\u1ee7 hay ti\u00ean ti\u1ebfn, theo khi\u1ec3u ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y?, hay &#8220;l\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh&#8221;?. C\u0169ng nh\u01b0 m\u1edbi bi\u1ebft Fukuzawa l\u00e0 nh\u00e0 khai s\u00e1ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng ngh\u0129 v\u1eabn c\u00f2n gi\u00e1 tr\u1ecb sau 1945, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft ai l\u00e0 nh\u1eefng &#8220;c\u00f4ng th\u1ea7n l\u1eadp qu\u1ed1c&#8221;, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 x\u00e2y d\u01b0\u1ee3ng Nh\u1eadt B\u1ea3n m\u1edbi, v\u00e0 concept c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec? Chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a \u0111o\u00e0n c\u00f3 mang theo m\u1ed9t &#8220;th\u01b0 k\u00fd&#8221; ghi ch\u00e9p nh\u1eadt k\u00fd h\u00e0nh tr\u00ecnh, Kume Kunitake, m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 Kh\u1ed5ng gi\u00e1o. \u00d4ng c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ghi ch\u00e9p h\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9 quan s\u00e1t, v\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn, nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean, v\u00e0 c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng. V\u1ec1 l\u1ea1i Nh\u1eadt, \u00f4ng xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch g\u1ed3m 5 t\u1eadp cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tham kh\u1ea3o, hi\u1ec3u ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u00e0 g\u00ec. B\u1ed9 s\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 b\u1ed9 s\u1eed c\u1ee7a v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a th\u1ebf k\u1ef7 19. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o theo kh\u1ed5ng gi\u00e1o nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft quan s\u00e1t m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c tinh vi v\u00e0 kh\u00e1ch quan, ch\u00ednh x\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 t\u1eebng qu\u1ed1c gia, ch\u1ed7 m\u1ea1nh ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a h\u1ecd! Kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng n\u1ed5i VN c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi nho h\u1ecdc m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c quan s\u00e1t ch\u00ednh x\u00e1c, khoa h\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf. H\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5u su\u1ed1t b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb qu\u00e1 kh\u1ee9 h\u1ecd l\u00e0m h\u1ecd m\u1edd m\u1eaft \u0111i\u1ec1u g\u00ec. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd l\u00fd gi\u1ea3i m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng s\u1eafp t\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd. Qu\u00e1 hay. Ngay b\u00e2y gi\u1edd, gi\u1ea3 s\u1eed c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u00e0n tr\u00ed th\u1ee9c VN l\u00e0m m\u1ed9t chuy\u1ebfn vi\u1ebfng th\u0103m v\u00e0 quan s\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1eafc n\u0103ng l\u1ef1c quan s\u00e1t v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang ta!&nbsp;\n<\/p>\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, ch\u00fang ta bi\u1ebft v\u1ec1 Nh\u1eadt B\u1ea3n Minh Tr\u1ecb c\u00f2n qu\u00e1 \u00edt, m\u1eb7c d\u00f9 150 n\u0103m \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua. C\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh ch\u1ec9 \u1edf Nh\u1eadt c\u00f3 m\u1ea5y ng\u00e0y, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ebf hi\u1ec3u h\u1ebft. C\u1ee5 b\u1ecb cho\u00e1ng ng\u1ee3p b\u1edfi c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ee5c k\u00edch c\u1ea3 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, v\u00e0 v\u0103n minh, c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9t x\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1ed1ng c\u00e1c qu\u1ed1c gia ch\u00e2u \u00c1 kh\u00e1c n\u1eefa, tuy c\u0169ng l\u00e0 &#8220;\u0111\u1ed3ng v\u0103n \u0111\u1ed3ng ch\u1ee7ng&#8221;. Nh\u00ecn b\u1ec1 ngo\u00e0i, h\u1ecd gi\u1ed1ng T\u00e2y h\u01a1n gi\u1ed1ng ch\u00e2u \u00c1. C\u00e1i v\u0103n h\u00f3a m\u00e0 c\u1ee5 k\u00eau g\u1ecdi VN thay \u0111\u1ed5i, ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t cu\u1ed9c&nbsp;<b>\u0111\u1ed5i m\u1edbi to\u00e0n di\u1ec7n m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh<\/b>, t\u1eeb v\u1eadt ch\u1ea5t, th\u00f3i quen, l\u1ed1i s\u1ed1ng, c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7c \u0111\u1ebfn c\u00e1ch t\u01b0 duy, \u00e1p d\u1ee5ng tri th\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n giao th\u00f4ng, t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i vv, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i phi\u1ebfn di\u1ec7n n\u00e0o. C\u1ee5 ch\u01b0a n\u00f3i h\u1ebft, v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd c\u1ee5 c\u0169ng ch\u01b0a h\u00ecnh dung h\u1ebft. L\u00fac C\u1ee5 qua th\u0103m, Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh, nghi\u1ec5m nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ch\u00e2u \u00c1. C\u1ee5 th\u1ea5y th\u00e0nh qu\u1ea3, m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u0111\u00e3 gieo v\u00e0 n\u1ea3y n\u1edf th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 \u0111\u00e0ng sau \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra? C\u1ee5 tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam qua \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, v\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00e1 ph\u1ed5i b\u1ecb h\u01b0, v\u00e0o m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 kh\u00ed tr\u1eddi trong l\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng h\u00edt th\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec (Xem Phan Ch\u00e2u Trinh c\u1ee7a V\u0129nh S\u00ednh, nxb Tr\u1ebb, 2017). Ch\u01b0a c\u00f3 ai quy\u1ebft t\u00e2m hi\u1ec3u Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf n\u00e0o, thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n, \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u00f3 \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u0111u\u00f4i cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. C\u0169ng nh\u01b0 ch\u01b0a hai nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf, trong khi TQ, VN, HQ th\u00ec kh\u00f4ng?&nbsp;\n<\/p>\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ean c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c \u0111i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 Anh qu\u1ed1c, l\u00e0 qu\u1ed1c gia ti\u00ean phong, c\u0169ng nh\u01b0 Ph\u00e1p, \u0110\u1ee9c, Hoa K\u1ef3, nh\u1eefng latecomers. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ed5 \u00edch cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7.&nbsp;\n<\/p>\n<p style=\"font-family: sans-serif; font-size: 18.048px;\">Xin c\u00f3 m\u1ea5y l\u1eddi t\u00e2m s\u1ef1 trong tinh th\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Xanh b\u00e0n trong mail group Humboldt: 28\/12\/2018: Tranh th\u1ee7 m\u1ed9t ch\u00fat ng\u00e0y l\u1ec5 t\u00f4i \u0111\u00e3 gia c\u00f4ng cho ph\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y hai quy\u1ec3n k\u1ef7 y\u1ebfu n\u00e0y tr\u00ean m\u1ea1ng rosetta: https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-dai-hoc-humboldt-200-nam\/ https:\/\/rosetta.vn\/nguyenxuanxanh\/ky-yeu-max-planck-2008\/ trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea7n M\u1ee5c L\u1ee5c chi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"quote","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[146,32,31],"tags":[1058,1059,988],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-oR","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1541"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1541"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1541\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}