{"id":1741,"date":"2019-03-16T21:07:43","date_gmt":"2019-03-16T20:07:43","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/?p=1741"},"modified":"2019-03-16T21:07:44","modified_gmt":"2019-03-16T20:07:44","slug":"hoang-xuan-han-ngon-duoc-mo-duong-dien-dan-forum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2019\/03\/16\/hoang-xuan-han-ngon-duoc-mo-duong-dien-dan-forum\/","title":{"rendered":"Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u2014 Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Forum"},"content":{"rendered":"<div>Tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 k\u1ef7 ni\u1ec7m ng\u00e0y sinh v\u00e0 ng\u00e0y m\u1ea5t c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n (8\/3\/1908 &#8211; 10\/3\/1996). B\u00e0i c\u1ee7a GS. B\u00f9i M\u1ed9ng H\u00f9ng vi\u1ebft \u1edf b\u00e1o Di\u1ec5n \u0110\u00e0n th\u00e1ng 3\/1996 m\u00f4 t\u1ea3 kh\u00ed ch\u1ea5t, t\u1ea7m nh\u00ecn xa v\u00e0 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a c\u1ee5 H\u00e3n, m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 l\u00e0 &#8220;v\u1eabn ch\u01b0a \u0111i v\u00f2ng quanh n\u1ed5i con ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c.&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Xem th\u00eam:<\/div>\n<div>+ Ti\u1ec3u s\u1eed ng\u1eafn g\u1ecdn c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n: <a href=\"http:\/\/vannghe.free.fr\/Web-HXH\/tieusu.html\">http:\/\/vannghe.free.fr\/Web-HXH\/tieusu.html<\/a><\/div>\n<div>+ C\u00e1c b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n, b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n c\u1ee7a Th\u1ee5y Khu\u00ea: <a href=\"http:\/\/thuykhue.free.fr\/mucluc\/hoangxuanhan.html\">http:\/\/thuykhue.free.fr\/mucluc\/hoangxuanhan.html<\/a><\/div>\n<div>&#8212;<\/div>\n<blockquote>\n<div id=\"parent-fieldname-description\" class=\"documentDescription\">Ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c, khi c\u00f2n \u0111en t\u1ed1i, \u0111\u00e3 soi r\u00f5 ch\u00e2n tr\u1eddi chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. D\u00e0i l\u00e2u cho d\u00e2n t\u1ed9c. Th\u1eb3ng v\u00e0o nh\u1eefng v\u01b0\u1edbng m\u1eafc then ch\u1ed1t.<\/div>\n<div id=\"viewlet-above-content-body\"><\/div>\n<div id=\"content-core\">\n<div id=\"parent-fieldname-text-4d3a753b08854c81f7da0d7b58c8d2c0\" class=\"\">\n<p align=\"justify\">\n<h1><big><big>Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n<br \/>\nng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng<br \/>\nv\u0103n ho\u00e1 khoa h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c<\/big><\/big><\/h1>\n<h3><big><br \/>\nB\u00f9i M\u1ed9ng H\u00f9ng<\/big><\/h3>\n<p align=\"justify\">\n<big><big>C<\/big><\/big>\u00e2y \u0111\u1ea1i th\u1ee5 s\u1eebng s\u1eefng. T\u01b0\u01a1i m\u00e1t ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u00e1m h\u1eadu sinh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay v\u1eabn quen \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng, \u0111em c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f3 gi\u1ea3i, v\u0103n h\u1ecdc, l\u1ecbch s\u1eed, ch\u1eef n\u00f4m, ch\u1eef H\u00e1n ra h\u1ecfi. V\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay v\u1eabn phong c\u00e1ch \u1ea5y, v\u1eabn l\u1eddi l\u1ebd t\u1eeb t\u1ed1n, gi\u1ea3n d\u1ecb h\u1ed3n nhi\u00ean, khi s\u00e2u s\u1eafc, khi s\u00f4i n\u1ed5i, kh\u00f4ng bao gi\u1edd m\u1ec7t m\u1ecfi. Bi\u1ebft B\u00e1c tu\u1ed5i cao, ch\u00edn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng B\u00e1c th\u1ecd b\u00e1t tu\u1ea7n, nh\u01b0ng h\u1ec5 xin l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p, g\u1eb7p l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch th\u00fa h\u1ea7u chuy\u1ec7n, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e2u s\u1ebd c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e3i m\u00e3i&#8230;<\/p>\n<p align=\"justify\">B\u1ed7ng nghe tin B\u00e1c m\u1ea5t. C\u00e2y \u0111\u1ea1i th\u1ee5 ng\u00e3 xu\u1ed1ng. V\u1eafng c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ea7u tr\u1eddi. M\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec cao qu\u00fd. T\u1eaft \u0111i m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c s\u00e1ng \u2013 l\u1ea1i l\u00e0 ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u2013 c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho v\u0103n ho\u00e1 d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m tranh t\u1ed1i tranh s\u00e1ng, sau m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng \u201c\u00a0k\u1ebb t\u00e2n-h\u1ecdc \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh-\u0111\u1ed9 cao-c\u1ea5p c\u00f2n hi\u1ebfm-hoi, m\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 k\u1ebb t\u00e2n-h\u1ecdc \u0111\u00e3 m\u1ea5y ai c\u00f2n t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u1ef1u-h\u1ecdc, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ea5y ai g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 h\u1ecdc ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch chu-\u0111\u00e1o.\u00a0\u201d (T\u1ef1a\u00a0Danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc\u00a0l\u1ea7n in \u0111\u1ea7u, 1942).<\/p>\n<p align=\"justify\">Ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c, khi c\u00f2n \u0111en t\u1ed1i, \u0111\u00e3 soi r\u00f5 ch\u00e2n tr\u1eddi chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. D\u00e0i l\u00e2u cho d\u00e2n t\u1ed9c. Th\u1eb3ng v\u00e0o nh\u1eefng v\u01b0\u1edbng m\u1eafc then ch\u1ed1t.<\/p>\n<p align=\"justify\">Trong khi c\u00f2n s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ph\u00e1p thu\u1ed9c, \u201c\u00a0\u00edt ai \u0111\u00e3 ch\u1ecbu d\u00f9ng danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t\u00a0\u201d (T\u1ef1a b\u1ea3n in l\u1ea1i, H\u00e0 N\u1ed9i, 1946), Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i \u0111\u1ee9ng ra c\u00e1ng \u0111\u00e1ng m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u201c\u00a0kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1eb7c s\u1eafc v\u00e0 h\u1ee9ng th\u00fa\u00a0\u201d : l\u00e0m m\u1ed9t t\u1eadp danh t\u1eeb c\u1ee7a nh\u1eefng \u00fd khoa h\u1ecdc. S\u00e1ng t\u1ea1o, ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u1ecbch, \u201c\u00a0v\u00ec mu\u1ed1n d\u1ecbch, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 ti\u1ebfng t\u01b0\u01a1ng-\u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Ph\u00e1p-ng\u1eef v\u00e0 Vi\u1ec7t-ng\u1eef\u00a0\u201d (T\u1ef1a, 1942).<\/p>\n<p align=\"justify\">L\u00fd do : \u201c\u00a0Ch\u1ec9 v\u00ec thi\u1ebfu ti\u1ebfng n\u00f3i ra n\u00ean s\u1ef1 ti\u1ebfn-b\u1ed9 c\u1ee7a ta ch\u1eadm ch\u1ea1p, c\u00e1ch l\u00fd-lu\u1eadn c\u1ee7a ta m\u1eadp m\u1edd.\u00a0\u201d (T\u1ef1a, 1942). Ng\u00f4n ng\u1eef khoa h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0 ch\u00eca kho\u00e1 c\u1ee7a l\u00fd lu\u1eadn minh b\u1ea1ch, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u1ea5t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c ti\u1ebfn nhanh : c\u00e1i quan ni\u1ec7m s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 ch\u00ed l\u00fd n\u00e0y, h\u1ec7 qu\u1ea3 ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 h\u00f4m nay \u0111ang th\u1eeba h\u01b0\u1edfng, m\u00e0 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u00f2n l\u00e2u d\u00e0i cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111i sau.<\/p>\n<p align=\"justify\">H\u1ec7 qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e2u r\u1ed9ng v\u00e0 d\u00e0i l\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec kh\u00e1c v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi khi ph\u1ea3i d\u00f9ng ti\u1ebfng khoa h\u1ecdc \u201c\u00a0ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t \u00edt ch\u1eef c\u1ea7n d\u00f9ng t\u1ea1m th\u1eddi\u00a0\u201d, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u201c\u00a0gia-c\u00f4ng gi\u1ea3i-quy\u1ebft v\u1ea5n-\u0111\u1ec1 trong m\u1ed9t to\u00e0n-th\u1ec3 khoa-h\u1ecdc, l\u00e0 nh\u1eefng khoa-h\u1ecdc c\u01a1-b\u1ea3n v\u00e0 ch\u00ednh-x\u00e1c : to\u00e1n-h\u1ecdc, l\u00fd-ho\u00e1-h\u1ecdc, c\u01a1-h\u1ecdc\u00a0\u201d (T\u1ef1a, 1942).<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00d4ng \u00fd th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc r\u1eb1ng, kh\u00e1c v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u2013 m\u1ed7i l\u00fac h\u1ecd ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1eb7t ch\u1eef \u0111\u1ec3 g\u1ecdi m\u1ed9t v\u00e0i \u00fd m\u1edbi, c\u00e1c \u00fd c\u0169 h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ea3 r\u1ed3i \u2013 \u201c\u00a0&#8230; ch\u00fang ta c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n \u00fd m\u1edbi t\u1edbi trong \u00f3c ta. Ta trong m\u1ed9t l\u00fac ph\u1ea3i t\u00ecm t\u00ean cho h\u00e0ng v\u1ea1n \u00fd \u1ea5y.\u00a0\u201d \u00d4ng quan ni\u1ec7m to\u00e0n th\u1ec3 danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch duy nh\u1ea5t v\u00e0 t\u1ed5ng qu\u00e1t (L\u1eddi d\u1eabn, tr. XIV), kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1eb7t cho b\u00e2y gi\u1edd, m\u00e0 ph\u1ea3i \u201c\u00a0d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1eb7t nh\u1eefng danh t\u1eeb c\u00f2n thi\u1ebfu\u00a0\u201d cho l\u00e2u d\u00e0i, cho mai sau (L\u1eddi d\u1eabn, tr.XI).<\/p>\n<p align=\"justify\">Mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, l\u1eadp danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc ph\u1ea3i d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng nguy\u00ean t\u1eafc v\u1eefng ch\u1eafc. Nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u1ea5y, li\u1ec7t k\u00ea trong\u00a0L\u1eddi d\u1eabn, th\u1ec3 theo hai \u00fd ch\u00ednh : M\u1ed9t l\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ef1a theo t\u00ednh ch\u1ea5t ri\u00eang c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, hai l\u00e0 ph\u1ea3i kinh qua th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u1eb7t ch\u1eef n\u00e0o c\u0169ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111em ra s\u1eed d\u1ee5ng xem c\u00f3 l\u1ee3i hay kh\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nay th\u1ea5m tho\u1eaft n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua, h\u1ec7 th\u1ed1ng nguy\u00ean t\u1eafc c\u0103n b\u1ea3n \u1ea5y v\u1eabn tr\u1ecdn v\u1eb9n gi\u00e1 tr\u1ecb. Th\u1ebf h\u1ec7 \u0111i sau c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u00eam danh t\u1eeb m\u1edbi. Ti\u1ec7n l\u1ee3i, t\u1ef1 nhi\u00ean, ch\u1eb3ng c\u1ea7n nh\u1edb \u0111\u1ebfn ai l\u00e0 cha \u0111\u1ebb ra ch\u00fang !<\/p>\n<p align=\"justify\">Th\u1eddi th\u1ebf, ch\u1eb3ng \u0111\u1ee3i l\u00e2u, ch\u1ee9ng minh ngay\u00a0Danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc\u00a0l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch, t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u1eafn bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o : th\u1eddi k\u1ef3 Vi\u1ec7t Nam d\u00f9ng ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb trong m\u1ecdi ng\u00e0nh gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edf ra ngay t\u1eeb 1945 !<\/p>\n<p align=\"justify\">Nh\u01b0ng l\u00e0m sao v\u0103n ho\u00e1 khoa h\u1ecdc b\u00e9n r\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c khi \u0111a s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n m\u00f9 ch\u1eef ? Khi ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c d\u1ea1y t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u00f4n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, t\u1eeb ti\u1ec3u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i h\u1ecdc ?<\/p>\n<p align=\"justify\">Nh\u00ecn t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 n\u00e0y, ta th\u1ea5y l\u00e0 nh\u1ea5t qu\u00e1n nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i :<\/p>\n<ul>\n<li>1936, \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng s\u00e1ng l\u1eadp vi\u00ean H\u1ed9i Truy\u1ec1n b\u00e1 qu\u1ed1c ng\u1eef. L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng ki\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi ban l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u1ed9i, t\u1ea1o d\u1ef1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u201c i, t\u1edd \u201d, cho qu\u1ed1c ng\u1eef in v\u00e0o tr\u00ed nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh, v\u1ea7n \u0111i\u1ec7u, b\u00ecnh d\u00e2n nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e2u ca dao quen thu\u1ed9c t\u1ef1 bao \u0111\u1eddi<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">O\u00a0tr\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ea3 tr\u1ee9ng g\u00e0<br \/>\n\u00d4\u00a0th\u00ec \u0111\u1ed9i m\u0169, \u01a0 th\u00ec c\u00f3 r\u00e2u,\u00a0v\u00e2n v\u00e2n v\u00e0 v\u00e2n v\u00e2n&#8230; ;<\/p>\n<ul>\n<li>1939-40, so\u1ea1n\u00a0Danh t\u1eeb khoa h\u1ecdc, in n\u0103m 1942 ;<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>1940, c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c l\u00e0m b\u00e1o Khoa h\u1ecdc. Ch\u00ednh ng\u00f2i b\u00fat Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n n\u00eau \u00fd ngh\u0129a, m\u1ee5c ti\u00eau t\u1edd b\u00e1o trong L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u : \u201c &#8230;ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh ti\u1ebfng khoa-h\u1ecdc, ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea7n d\u00f9ng m\u1edbi b\u00f3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i ph\u00e1t-minh ; b\u00e1o Khoa h\u1ecdc s\u1ebd ch\u1ee9ng-minh r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f3 kh\u0103n n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ea3ng b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t-nam \u0111\u01b0\u1ee3c. \u201d<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>1945, trong ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim, th\u00e0nh l\u1eadp ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 4 n\u0103m \u1ea5y, c\u00f9ng c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean ho\u00e0n th\u00e0nh trong v\u00f2ng v\u00e0i tu\u1ea7n l\u1ec5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. \u0110em thi h\u00e0nh ngay, k\u1ef3 thi t\u00fa t\u00e0i 20. 6. 1945 \u0111\u00e3 d\u00f9ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t ho\u00e0n to\u00e0n.<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">Quan ni\u1ec7m to\u00e0n b\u1ed9 gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, s\u00e1ng t\u1ea1o m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 thi\u1ebft y\u1ebfu l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef khoa h\u1ecdc cho ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb, ch\u1ee9ng minh ng\u00f4n ng\u1eef \u1ea5y c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng d\u00f9ng cho b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec, h\u00f4m nay v\u00e0 mai sau, b\u1ea5y nhi\u00eau c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u00f4ng tr\u00ecnh b\u1ea5t h\u1ee7 m\u1ed9t \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<big><big>N<\/big><\/big>h\u01b0ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n c\u00f2n su\u1ed1t \u0111\u1eddi d\u1ed1c h\u1ebft t\u00e2m tr\u00ed \u0111em tinh th\u1ea7n khoa h\u1ecdc v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c v\u0103n ho\u00e1 c\u1ed5 truy\u1ec1n, v\u0103n, s\u1eed, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ea3ng v\u0103n ch\u1eef n\u00f4m. Tr\u1edf th\u00e0nh uy\u00ean th\u00e2m b\u1eadc nh\u1ea5t trong l\u0129nh v\u1ef1c \u1ea5y.<\/p>\n<p align=\"justify\">Chuy\u1ec7n ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai ng\u1edd cho v\u1ecb th\u1ea1c s\u0129 to\u00e1n h\u1ecdc (1936) xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb hai tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o t\u1ea1o tr\u00ed th\u1ee9c \u01b0u t\u00fa danh ti\u1ebfng b\u1eadc nh\u1ea5t c\u1ee7a Ph\u00e1p : Polytechnique (B\u00e1ch khoa, 1930-32) v\u00e0 Normale Sup\u00e9rieure (Cao \u0111\u1eb3ng s\u01b0 ph\u1ea1m). Sau n\u00e0y, \u0111\u00e1m h\u1eadu sinh c\u00f3 h\u1ecfi sao B\u00e1c ch\u1eb3ng \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng to\u00e1n h\u1ecdc th\u00eanh thang r\u1ed9ng m\u1edf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng thi\u00ean ph\u00fa c\u1ee7a B\u00e1c, m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam khi \u1ea5y c\u0169ng ch\u01b0a m\u1ea5y ai \u0111i s\u00e2u v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y ? B\u00e1c c\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : To\u00e1n th\u00ec t\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i sau l\u00e0m hay l\u00e0m t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u00e1i l\u1ea1i, th\u1eddi \u1ea5y ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai ngh\u0129 \u0111\u1ebfn v\u0103n ho\u00e1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1eef n\u00f4m. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u h\u1ecdc khinh n\u00f4m na l\u00e0 cha m\u00e1ch qu\u00e9, ng\u01b0\u1eddi t\u00e2n h\u1ecdc l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn n\u1eefa. T\u00f4i lo r\u1eb1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f2n ai bi\u1ebft \u0111\u1ecdc ch\u1eef n\u00f4m n\u1eefa th\u00ec sau n\u00e0y ch\u1eb3ng d\u1ec5 t\u00ecm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch \u0111\u1ecdc v\u00e0 hi\u1ec3u m\u1ed9t m\u1ea3ng l\u1edbn v\u0103n h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c !<\/p>\n<p align=\"justify\">C\u00e1i ngh\u1ecb l\u1ef1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n khi \u1ea5y l\u00e0 ngh\u1ecb l\u1ef1c c\u1ee7a k\u1ebb th\u1ebf c\u00f4 s\u1ee9c y\u1ebfu \u0111em h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh v\u1edbt l\u1ea5y m\u1ed9t m\u1ea3ng v\u0103n ho\u00e1 d\u00e2n t\u1ed9c \u0111ang ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong nguy c\u01a1 b\u1ecb mai m\u1ed9t ho\u00e0n to\u00e0n. Trong c\u00f4ng cu\u1ed9c n\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, phong c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng \u0111em m\u1ed9t lu\u1ed3ng sinh kh\u00ed m\u1edbi v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c.<\/p>\n<p align=\"justify\">Phong c\u00e1ch v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p qu\u00fd v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng t\u01b0 li\u1ec7u, thu th\u1eadp t\u1ed1i \u0111a. Trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng m\u1ea5y ai ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, t\u01b0 li\u1ec7u c\u1ed5 c\u1ee7a ta ti\u00eau t\u00e1n trong \u0111\u1ed1ng gi\u1ea5y c\u0169 \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ed3ng n\u00e1t. Ki\u00ean nh\u1eabn v\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t, v\u1edbi con m\u1eaft s\u00e0nh s\u1ecfi uy\u00ean b\u00e1c, \u00f4ng nh\u1eadn ra t\u01b0 li\u1ec7u qu\u00fd trong c\u1ea3 nh\u1eefng t\u1edd gi\u1ea5y l\u1ebb nh\u00e0u n\u00e1t \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i g\u00f3i h\u00e0ng. \u00d4ng tom g\u00f3p t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1eb1ng m\u1ecdi c\u00e1ch. Thu mua. T\u00ecm \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u d\u00f2ng d\u00f5i nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00edt nhi\u1ec1u vai tr\u00f2 trong v\u0103n h\u1ecdc trong l\u1ecbch s\u1eed. Xin \u0111\u1ecdc, sao ch\u00e9p gia ph\u1ea3, b\u1eb1ng s\u1eafc, gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf nh\u00e0 th\u1edd. Ch\u00e9p l\u1eddi c\u00e1c c\u1ee5 gi\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n ghi nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec1 Nguy\u1ec5n Du, La S\u01a1n phu t\u1eed Nguy\u1ec5n Thi\u1ebfp, Nguy\u1ec5n Bi\u1ec3u, d\u00f2ng h\u1ecd Phan Huy \u1edf S\u00e0i s\u01a1n&#8230;<\/p>\n<p align=\"justify\">D\u1ea7n d\u1ea7n \u00f4ng t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kho t\u01b0 li\u1ec7u phong ph\u00fa. L\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111i t\u00ecm hi\u1ec3u v\u0103n ho\u00e1 d\u00e2n t\u1ed9c. Ch\u00ednh nh\u1edd c\u00f3 trong tay b\u1ea3y tho\u1ea1i\u00a0Chinh ph\u1ee5 ng\u00e2m\u00a0di\u1ec5n ca kh\u00e1c nhau m\u00e0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t c\u00e1ch thuy\u1ebft ph\u1ee5c r\u1eb1ng b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1 ng\u00e2m nga r\u1ed9ng r\u00e3i trong d\u00e2n gian \u2013 t\u1ee5c truy\u1ec1n v\u00e0 s\u00e1ch gi\u00e1o khoa x\u01b0a nay y\u00ean tr\u00ed l\u00e0 c\u1ee7a \u0110o\u00e0n Th\u1ecb \u0110i\u1ec3m \u2013 \u0111\u00edch th\u1eadt l\u00e0 c\u1ee7a Phan Huy \u00cdch l\u00e0m ra. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n n\u00e0o l\u00e0 c\u1ee7a \u0110o\u00e0n Th\u1ecb \u0110i\u1ec3m, m\u1ed9t d\u1ecb b\u1ea3n kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft.<\/p>\n<p align=\"justify\">Trong cu\u1ed9c ki\u00ean tr\u00ec s\u01b0u t\u1ea7m, nh\u1eefng t\u01b0 li\u1ec7u v\u00f4 gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u01b0 \u0111\u1ea1o s\u1eafc ch\u00ednh tay Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 vi\u1ebft cho La S\u01a1n phu t\u1eed.<\/p>\n<p align=\"justify\">N\u0103m 1943, Nh\u1eadt chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, m\u00e1y bay \u0110\u1ed3ng minh oanh t\u1ea1c H\u00e0 N\u1ed9i, gi\u00e1o s\u01b0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n theo tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi v\u00e0o Thanh Ho\u00e1. C\u1ee5 k\u1ec3 l\u1ea1i : t\u00f4i bi\u1ebft v\u00f9ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ed5 t\u00edch, l\u00fac kh\u00f4ng b\u1eadn d\u1ea1y h\u1ecdc l\u00e0 \u0111i t\u00ecm. L\u00f3c c\u00f3c tr\u00ean chi\u1ebfc xe \u0111\u1ea1p, k\u00e8m sau n\u1ea3i chu\u1ed1i xanh. T\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c bia c\u1ed5, l\u1ea7n \u0111\u1ecdc. \u0110\u1ecdc xong c\u1eaft \u0111\u00f4i qu\u1ea3 chu\u1ed1i x\u00e1t l\u00ean m\u1eb7t bia, tr\u1ea3i t\u1ea5m gi\u1ea5y b\u1ea3n l\u00ean, r\u1eadp l\u1ea5y t\u01b0 li\u1ec7u. Chu\u1ed1i xanh d\u00e1n d\u00ednh m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eb7t, r\u1eadp xong g\u1ee1 t\u1edd gi\u1ea5y ra r\u1ea5t d\u1ec5, kh\u00f4ng r\u00e1ch. Kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y, \u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n t\u1ea5m bia \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 12, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ba n\u00f3i v\u1ec1 L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t. Nh\u1eefng bia qu\u00fd \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 hu\u1ef7 trong chi\u1ebfn cu\u1ed9c v\u1eeba qua. C\u00e1i ng\u00e0y nay ta c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea3n r\u1eadp Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00d4ng \u0111em l\u1ea1i phong c\u00e1ch v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1eabu m\u1ef1c trong s\u1eed d\u1ee5ng t\u01b0 li\u1ec7u m\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n, trong tham kh\u1ea3o so s\u00e1nh s\u00e1ch c\u0169 c\u1ee7a ta c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n l\u00e0m s\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u00e0y, nh\u1eefng th\u00e1ng \u0111o\u1ea1n s\u1eed oanh li\u1ec7t c\u00e1ch \u0111\u00e2y ch\u00edn tr\u0103m n\u0103m, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t ch\u1ed1ng T\u1ed1ng b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta. S\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y, s\u1eed s\u00e1ch ta c\u00f3 ghi c\u00f4ng. Nh\u01b0ng ch\u00e9p s\u01a1 s\u00e0i v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 sai l\u1ea1c. \u201c\u00a0L\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n ph\u1ee5-ho\u1ea1 ; l\u00e0m cho ng\u00e0y nay ch\u00fang ta r\u1ea5t m\u01a1-h\u1ed3 v\u1ec1 \u0111o\u1ea1n s\u1eed oanh-li\u1ec7t nh\u1ea5t c\u1ee7a ti\u1ec1n-nh\u00e2n.\u00a0\u201d<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00d4ng m\u1eabu m\u1ef1c trong tinh th\u1ea7n vi\u1ebft s\u1eed : \u201c\u00a0Nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u00f4i k\u1ec3 trong s\u00e1ch, ho\u00e0n-to\u00e0n c\u00f3 ch\u1ee9ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ch\u1ee9ng. C\u0169ng trong c\u00e1c h\u1ea1ng ch\u1ee9ng, t\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1ee9ng ch\u00ednh-x\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u201c\u00a0Kh\u00f4ng b\u1ecba-\u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng t\u00e2y-v\u1ecb, h\u1ebft s\u1ee9c r\u00f5-r\u00e0ng ; \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng chu\u1ea9n-th\u1eb1ng t\u00f4i \u0111\u00e3 theo\u00a0(&#8230;) \u201d (T\u1ef1a,\u00a0L\u00fd Th\u01b0\u1eddng-Ki\u1ec7t).<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<big><big>N<\/big><\/big>h\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ea1n, \u0111\u1ecdc t\u1edbi \u0111\u00e2y h\u00ecnh dung nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc r\u1ed9ng, nh\u1edb nhi\u1ec1u. T\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft ra ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u01b0u t\u1eadp c\u1ea7y c\u1ee5c g\u00f3p nh\u1eb7t t\u01b0 li\u1ec7u. Th\u00ec l\u00e0 sai l\u1ea7m xa.<\/p>\n<p align=\"justify\">L\u00e0 b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ea5y con ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c c\u1ea3m l\u1ea1 l\u00f9ng. Con m\u1eaft tr\u00ed tu\u1ec7 soi th\u1ea5u nh\u1eefng c\u00e1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng nh\u00ecn ra.<\/p>\n<p align=\"justify\">Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft b\u00e0i\u00a0M\u1ed9ng th\u1ea5y h\u00e1i sen\u00a0(M\u1ed9ng \u0111\u1eafc th\u00e1i li\u00ean), Nguy\u1ec5n Du khi \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh hay \u1edf Hu\u1ebf nh\u1edb \u0111\u1ebfn m\u1ed9t b\u1ea1n g\u00e1i x\u01b0a \u1edf h\u1ed3 T\u00e2y Th\u0103ng Long :<\/p>\n<p align=\"justify\">X\u1eafn g\u1ecdn qu\u1ea7n c\u00e1nh b\u01b0\u1edbm<br \/>\nCh\u00e8o thuy\u1ec1n con h\u00e1i sen<\/p>\n<p align=\"justify\">Nh\u1edb l\u1ea1i khi c\u00f9ng c\u00f4 \u1ea5y h\u1eb9n h\u00f2 \u0111i h\u00e1i sen tr\u00ean h\u1ed3<\/p>\n<p align=\"justify\">S\u00e1ng nay \u0111i h\u00e1i sen<br \/>\nH\u1eb9n c\u00f4 kia \u0111i v\u1edbi<br \/>\nCh\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0o<br \/>\nC\u00e1ch hoa nghe c\u01b0\u1eddi n\u00f3i<\/p>\n<p align=\"justify\">V\u00e0 quy\u1ebfn luy\u1ebfn nhan s\u1eafc con ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u t\u00ecnh c\u1ea3m, \u201c d\u1eabu l\u00eca ng\u00f3 \u00fd, c\u00f2n v\u01b0\u01a1ng t\u01a1 l\u00f2ng \u201d<\/p>\n<p align=\"justify\">Hoa sen ai c\u0169ng \u01b0a<br \/>\nCu\u1ed1ng sen ch\u1eb3ng ai th\u00edch<br \/>\nTrong cu\u1ed1ng c\u00f3 t\u01a1 m\u00e0nh<br \/>\nV\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee9t<\/p>\n<p align=\"justify\">V\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft b\u00e0i th\u01a1 H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng \u201c\u00a0C\u1ea3m t\u00ecnh c\u0169 v\u00e0 tr\u00ecnh quan C\u1ea7n ch\u00e1nh h\u1ecdc s\u0129 h\u1ecd Nguy\u1ec5n\u00a0\u201d trong\u00a0L\u01b0u H\u01b0\u01a1ng K\u00fd, Tr\u1ea7n Thanh M\u1ea1i phi\u00ean \u00e2m ch\u1eef n\u00f4m. B\u00e0i \u1ea5y c\u00f3 c\u01b0\u1edbc ch\u00fa : Quan, ng\u01b0\u1eddi Ti\u00ean \u0110i\u1ec1n, huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n. V\u1eady, quan C\u1ea7n ch\u00e1nh h\u1ecdc s\u0129 ch\u1eb3ng ai kh\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Du, vua Gia Long tri\u1ec7u t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1ec1 Hu\u1ebf, th\u0103ng C\u1ea7n ch\u00e1nh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 n\u0103m 1813, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u00e0m ch\u00e1nh s\u1ee9 \u0111i tu\u1ebf c\u1ed1ng tri\u1ec1u Thanh.<\/p>\n<p align=\"justify\">Trong b\u00e0i th\u01a1, H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng nh\u1eafc ch\u00e0ng x\u01b0a t\u1eebng quy\u1ebfn luy\u1ebfn v\u1edbi m\u00ecnh ba n\u0103m tr\u01b0\u1eddng<\/p>\n<p align=\"justify\">Ch\u1eef t\u00ecnh ch\u1ed1c \u0111\u00e3 ba n\u0103m v\u1eb9n<\/p>\n<p align=\"justify\">M\u00ecnh v\u1eabn nh\u1edb m\u1ed1i t\u00ecnh \u0111\u00f3, ch\u1eb3ng bi\u1ebft ch\u00e0ng c\u00f2n nh\u1edb ch\u0103ng, m\u00ecnh th\u00ec v\u1eabn m\u1ed9t m\u00ecnh m\u1ed9t b\u00f3ng<\/p>\n<p align=\"justify\">Bi\u1ebft c\u00f2n m\u1ea3y ch\u00fat s\u01b0\u01a1ng siu v\u1edbi<br \/>\nL\u1ea7u Nguy\u1ec7t n\u0103m canh chi\u1ebfc b\u00f3ng chong<\/p>\n<p align=\"justify\">Kh\u00f4ng \u00edt h\u1ecdc gi\u1ea3 bi\u1ebft c\u1ea3 hai b\u00e0i, duy c\u00f3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u01b0a b\u1eb1ng ch\u1ee9ng suy ra c\u00f4 g\u00e1i H\u1ed3 T\u00e2y \u2013 m\u1ed9t trong hai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef Th\u0103ng Long Nguy\u1ec5n Du ghi t\u00ecnh trong th\u01a1 ch\u1eef H\u00e1n \u2013 ch\u00ednh l\u00e0 H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng (T\u1eadp san Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, s\u1ed1 10-11, Paris, 1983).<\/p>\n<p align=\"justify\">Tr\u1ef1c c\u1ea3m nh\u1ea1y b\u00e9n, nh\u01b0ng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t trong d\u1eabn ch\u1ee9ng. Ch\u01b0a \u0111\u1ee7 b\u1eb1ng c\u1ee9 thuy\u1ebft ph\u1ee5c th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ee3i, \u0111\u1ee3i cho \u0111\u1ebfn khi n\u00e0o t\u00ecm ra b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c : c\u00f3 th\u1eddi gian trong m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n c\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 s\u00e1ch Ph\u00e9nix l\u1ee5c t\u00ecm trong lo\u1ea1t ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1eddi Minh, khi \u1ea5y Trung Qu\u1ed1c cho t\u00e1i b\u1ea3n d\u1ea7n to\u00e0n b\u1ed9. Ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u1ee5 l\u1ee5c l\u1ecdi nhi\u1ec1u m\u00e0 mua ch\u1eb3ng bao nhi\u00eau. T\u00e9 ra c\u1ee5 \u0111\u00e3 phi\u00ean \u00e2m ch\u00fa th\u00edch xong\u00a0Song tinh b\u1ea5t d\u1ea1\u00a0t\u1eeb l\u00e2u. C\u1ee5 tr\u1ef1c c\u1ea3m r\u1eb1ng, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng truy\u1ec7n v\u0103n v\u1ea7n c\u1ee7a ta, g\u1ed1c chuy\u1ec7n l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1eddi Minh. V\u00e0 c\u1ee5 c\u1ee9 \u0111\u1ee3i, n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kia, cho \u0111\u1ebfn khi t\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec3n ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ed5, minh ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a c\u1ee5 l\u00e0 \u0111\u00fang, khi \u1ea5y m\u1edbi ch\u1ecbu cho ra b\u1ea3n\u00a0Song tinh b\u1ea5t d\u1ea1\u00a0c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p align=\"justify\">Tr\u1ef1c gi\u00e1c nh\u1ea1y, s\u00e2u s\u1eafc, d\u1eabn ch\u1ee9ng phong ph\u00fa v\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac. Nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ed1 l\u00e0m cho m\u1ed7i c\u00f4ng tr\u00ecnh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n h\u1ecdc thu\u1eadt. M\u1edf ra t\u1ea7m nh\u00ecn m\u1edbi l\u1ea1, soi s\u00e1ng g\u00f3c c\u1ea1nh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o ch\u01b0a ai th\u1ea5y.<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<big><big>M<\/big><\/big>\u1ea3i chuy\u1ec7n v\u1ec1 t\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac c\u1ee7a nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng nghi\u00eam ngh\u1ecb, \u0111\u1ea1o m\u1ea1o, m\u00f4 ph\u1ea1m. N\u1ebfu v\u1eady, th\u00ec c\u0169ng sai m\u1ea5t r\u1ed3i.<\/p>\n<p align=\"justify\">C\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, t\u01b0\u01a1i tr\u1ebb, vui say. Ph\u1ea3ng ph\u1ea5t c\u00e1i vui c\u1ee7a Kh\u1ed5ng phu t\u1eed : \u201c\u00a0H\u1ecdc nhi th\u1eddi t\u1eadp chi, b\u1ea5t di\u1ec7c l\u1ea1c h\u1ed3 ?\u00a0\u201d (H\u1ecdc, r\u1ed3i g\u1eb7p th\u1eddi \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1i m\u00ecnh h\u1ecdc, ch\u1eb3ng l\u00e0 vui sao ?). C\u00e1i vui say l\u00e0m cho m\u1ed9t \u00f4ng c\u1ee5 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u00e1t tu\u1ea7n m\u00e0 m\u1eaft \u0111\u1ecdc b\u1ea3n v\u0103n n\u00f4m, mi\u1ec7ng gi\u1ea3ng, tay vi\u1ebft, su\u1ed1t bu\u1ed5i, gi\u1edd n\u00e0y qua gi\u1edd kia kh\u00f4ng ngh\u1ec9. \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng n\u0103m s\u00e1u gi\u1edd chi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc tr\u00f2, tu\u1ed5i kho\u1ea3ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i ngo\u00e0i, \u0111\u00e3 th\u1ea5m m\u1ec7t. G\u1ea7n t\u00e1m gi\u1edd t\u1ed1i xin c\u1ee5 cho ngh\u1ec9 \u0103n c\u01a1m t\u1ed1i. C\u1ee5 h\u1ecfi : \u201c\u00a0\u0110\u00e3 ng\u01b0ng sao ? \u0110i \u0103n c\u01a1m \u00e0 ?\u00a0\u201d N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady, ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u1ee5 say s\u01b0a ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn gi\u1edd n\u00e0o !<\/p>\n<p align=\"justify\">Uy\u00ean b\u00e1c c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n ch\u1eb3ng bao gi\u1edd l\u00e0 lo\u1ea1i th\u00f4ng th\u00e1i r\u1edfm. M\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00ed d\u1ecfm, \u0111\u00f4i khi \u0111i\u1ec3m ch\u00fat tinh ngh\u1ecbch, h\u00f3m h\u1ec9nh. H\u1ed9i ngh\u1ecb Gen\u00e8ve 1954, c\u1ee5 c\u00f3 th\u01b0 g\u00f3p \u00fd v\u1edbi ph\u00e1i \u0111o\u00e0n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ed9ng ho\u00e0. Vi\u1ebft sao \u0111\u00e2y cho ngo\u00e0i ph\u00e1i \u0111o\u00e0n kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecdc n\u1ed5i ? Ch\u1eef Ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, ch\u1eef H\u00e1n th\u00ec c\u00f3 \u0111o\u00e0n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00f3, ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111ang. C\u1ee5 vi\u1ebft m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 b\u1eb1ng ch\u1eef n\u00f4m. Ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng song c\u1ee7a c\u1ee5 th\u1eddi h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng Vinh c\u00f3 m\u1eb7t trong \u0111o\u00e0n m\u1edbi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0 gi\u1eefa Paris v\u00e0 Gen\u00e8ve th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i c\u00f4ng khai, qua b\u01b0u \u0111i\u1ec7n. To\u00e0n b\u1eb1ng ch\u1eef n\u00f4m. Ta m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng khi \u1ea5y c\u00e1c c\u1ee5 th\u00edch th\u00fa ch\u1eb3ng kh\u00e1c m\u1ea5y c\u1eadu h\u1ecdc sinh tai qu\u00e1i Tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau qua m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng gi\u00e1m h\u1ecdc nghi\u00eam kh\u1eafc !<\/p>\n<p align=\"justify\">Uy\u00ean b\u00e1c c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n l\u00e0 uy\u00ean b\u00e1c th\u1ef1c d\u1ee5ng. Sau \u00edt l\u1ea7n trao \u0111\u1ed5i th\u01b0 t\u1eeb gi\u1eefa Paris v\u00e0 Gen\u00e8ve, khi \u0111\u00e3 r\u00f5 vi\u1ec7c chia \u0111\u00f4i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ed9ng ho\u00e0, th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng m\u1eddi nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n b\u00ed m\u1eadt qua Gen\u00e8ve tr\u1ef1c ti\u1ebfp g\u00f3p \u00fd ki\u1ebfn. C\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am t\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecba l\u00fd mi\u1ec1n Trung.<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<big><big>N<\/big><\/big>\u00f3i chuy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u00f4ng d\u00e0i m\u00e0 sao v\u1eabn ch\u01b0a \u0111i v\u00f2ng quanh n\u1ed5i con ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c. Ch\u1ec9 th\u1ea5y s\u1eebng s\u1eefng m\u00e0 h\u00e0i ho\u00e0, quy\u1ec7n v\u00e0o nhau nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 cao \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n ho\u00e1 T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng. T\u00e2y th\u00ec ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m nh\u1eadn B\u00e1c nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c b\u1eadc cao c\u1ee7a h\u1ecd. M\u00e0 Nho c\u0169ng kh\u00f4ng ai Nho b\u1eb1ng. Ch\u1ec9 th\u1ea5y v\u00f2i v\u1ecdi trung trinh, cao khi\u1ebft<\/p>\n<p align=\"justify\">M\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng b\u0103ng t\u1ea1i ng\u1ecdc h\u1ed3<br \/>\n(Nh\u1ea5t phi\u00ean b\u0103ng t\u00e2m t\u1ea1i ng\u1ecdc h\u1ed3)<\/p>\n<p align=\"justify\">Ch\u1ec9 bi\u1ebft xin th\u1eafp n\u00e9n h\u01b0\u01a1ng l\u00f2ng ch\u00e9p l\u1ea1i nh\u1eefng l\u1eddi B\u00e1c vi\u1ebft v\u1ec1 La S\u01a1n phu t\u1eed, nh\u00e2n v\u1eadt m\u00e0 B\u00e1c c\u1ed9ng c\u1ea3m l\u1ea1 l\u00f9ng :<\/p>\n<p align=\"justify\">\u201c Trong c\u01a1n gi\u00f4ng-t\u1ed1, g\u1ed1c c\u00e2y \u0111\u1ea1i-th\u1ee5 \u0111\u1ee9ng im ; gi\u1eefa d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n, c\u1ed9t \u0111\u00e1 ch\u00e2n c\u1ea7u kh\u00f4ng chuy\u1ec3n ; \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c- t\u00ednh ch\u1eafc r\u1eafn c\u1ee7a g\u1ed1c c\u00e2y, c\u1ed9t \u0111\u00e1. Chuy\u1ec7n La-s\u01a1n phu-t\u1eed l\u00e0 chuy\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1-nh\u00e2n \u0111\u1eb7c-bi\u1ec7t, m\u1ed9t c\u00e1-t\u00ednh \u0111\u1eb7c-bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u0110\u1eb7c-bi\u1ec7t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 phu-t\u1eed c\u00f3 kh\u00ed-ti\u1ebft, v\u00ec \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u00ed-ti\u1ebft, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng tr\u0103m nguy ngh\u00ecn hi\u1ec3m, cho \u0111\u1ebfn thi\u1ec7t m\u00ecnh. \u0110\u1eb7c-bi\u1ec7t v\u00ec kh\u00ed-ti\u1ebft c\u1ee7a c\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed-th\u00e1ch trong nh\u1eefng nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng-h\u1ee3p \u00e9o-le, nhi\u1ec1u khi m\u00e2u-thu\u1eabn c\u00f9ng nhau, th\u1ebf m\u00e0 chung-qui v\u1eabn tr\u1ecdn kh\u00ed-ti\u1ebft (&#8230;)<\/p>\n<p align=\"justify\">Tuy kh\u00f4ng gi\u1eef m\u1ed9t vai quan-tr\u1ecdng g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi-cu\u1ed9c, nh\u01b0ng b\u1edfi c\u00e1i \u0111\u1eb7c-t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh, phu-t\u1eed \u0111\u00e3 li\u00ean-can \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vai ch\u00ednh trong m\u00e0n l\u1ecbch-s\u1eed \u0111\u01b0\u01a1ng-th\u1eddi. Nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vai tu\u1ed3ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Thanh, phu-t\u1eed \u0111\u00e3 b\u00e0n m\u1ed9t c\u00e2u (&#8230;), m\u00e0 sau Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 ph\u1ea3i nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f4ng-hi\u1ec7u, trong l\u1eddi khen phu-t\u1eed : \u201c M\u1ed9t l\u1eddi m\u00e0 d\u1ea5y n\u1ed5i c\u01a1-\u0111\u1ed3 !&#8230; Ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 bo-bo l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ea7n m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. \u201d\u00a0(T\u1ef1a th\u1ee9 hai, La-s\u01a1n phu-t\u1eed).<\/p>\n<h3><big><br \/>\nB\u00f9i M\u1ed9ng H\u00f9ng<\/big><\/h3>\n<p>(3.1996)<\/p>\n<p>(b\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng Di\u1ec5n \u0110\u00e0n s\u1ed1 52, 05.1996)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n<p>Source: <em><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/tai-lieu\/bao-cu\/so-052\/hxh-ngon-duoc\">Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u2014 Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Forum<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 k\u1ef7 ni\u1ec7m ng\u00e0y sinh v\u00e0 ng\u00e0y m\u1ea5t c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n (8\/3\/1908 &#8211; 10\/3\/1996). B\u00e0i c\u1ee7a GS. B\u00f9i M\u1ed9ng H\u00f9ng vi\u1ebft \u1edf b\u00e1o Di\u1ec5n \u0110\u00e0n th\u00e1ng 3\/1996 m\u00f4 t\u1ea3 kh\u00ed ch\u1ea5t, t\u1ea7m nh\u00ecn xa v\u00e0 s\u1ee9c l\u00e0m<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[101,32],"tags":[1169,637],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-s5","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1741"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1742,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741\/revisions\/1742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}