{"id":2059,"date":"2019-07-24T11:05:21","date_gmt":"2019-07-24T10:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/?p=2059"},"modified":"2019-07-24T14:13:19","modified_gmt":"2019-07-24T13:13:19","slug":"co-nhan-bui-trong-lieu-viet-ve-nguyen-dinh-ngoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2019\/07\/24\/co-nhan-bui-trong-lieu-viet-ve-nguyen-dinh-ngoc\/","title":{"rendered":"C\u1ed1 nh\u00e2n (B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u vi\u1ebft v\u1ec1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc)"},"content":{"rendered":"<p>B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 To\u00e1n, c\u0169ng c\u00f9ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p nh\u1eefng n\u0103m ch\u1ed1ng M\u1ef9 \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 20, t\u00edch c\u1ef1c vi\u1ebft b\u00e0i cho b\u00e1o \u0110o\u00e0n K\u1ebft khi \u0111\u00f3, v\u00e0 sau n\u00e0y \u0111\u1ed3ng s\u00e1ng l\u1eadp b\u00e1o Di\u1ec5n \u0110\u00e0n. \u00d4ng m\u1ea5t n\u0103m 2010. B\u00e0i n\u00e0y c\u0169ng mang phong c\u00e1ch vi\u1ebft m\u00f4 ph\u1ea1m c\u1ee7a \u00f4ng, th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch t\u1ec9 m\u1ec9 (xem nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 GS B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u \u1edf b\u00e0i: <a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/Doc-sach\/anh-lieu-bac-quan-tu\">https:\/\/www.diendan.org\/Doc-sach\/anh-lieu-bac-quan-tu<\/a>).<\/p>\n<blockquote>\n<h1><b><big>C\u1ed1 nh\u00e2n<\/big><\/b><\/h1>\n<h3><b><br \/>\n<big>B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u\u00a0<\/big><\/b><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A0\"><big>(*)<\/big><\/a><\/span><\/h3>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t ph\u1ecfng v\u1ea5n (xem\u00a0<span class=\"link-external\"><a href=\"http:\/\/vietnam.vnagency.com.vn\/VNP\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/vietnam.vnagency.com.vn\/VNP<\/a><\/span>), Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 n\u00f3i :\u00a0<i>\u00ab\u00a0 T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i v\u1ec1 t\u00f4i m\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7. Th\u1ebf\u00a0 h\u1ec7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111i tr\u1ecdn cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 v\u0129nh vi\u1ec5n n\u1eb1m xu\u1ed1ng \u00bb.\u00a0<\/i>Anh Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u1ebf, t\u00f4i c\u0169ng ngh\u0129 r\u1eb1ng khi k\u1ec3 chuy\u1ec7n v\u1ec1 anh, t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n, m\u1ed9t \u00ab\u00a0c\u1ed1 nh\u00e2n\u00a0\u00bb, m\u00e0 k\u1ec3 r\u1ed9ng h\u01a1n th\u1ebf ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4i v\u00f4 t\u00ecnh l\u1ea1c \u0111\u1ec1. Anh Ng\u1ecdc l\u00e0 ai : \u0111i\u1ec7p vi\u00ean v\u1edbi b\u00ed danh \u00abZi\u1ec7p S\u01a1n \u00bb, ng\u01b0\u1eddi c\u00e1n b\u1ed9 c\u00f4ng an, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc?<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><img decoding=\"async\" title=\"ch\u00e2n dung Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/short\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2019\/07\/Nguyen20Dinh20Ngoc.jpg?w=750&#038;ssl=1\" alt=\"NDNGOC\" data-recalc-dims=\"1\" \/>T\u1ed1i 2\/5\/2006, v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u00f4i \u0111ang \u0103n c\u01a1m, th\u00ec c\u00f3 chu\u00f4ng g\u1ecdi c\u1ed5ng\u00a0: ch\u1ecb T. v\u1ee3 anh, l\u1ea1i t\u00ecm ch\u00fang t\u00f4i, b\u00e1o tin cho bi\u1ebft l\u00e0 anh Ng\u1ecdc v\u1eeba m\u1ea5t s\u00e1ng h\u00f4m \u0111\u00f3, v\u00e0 ch\u1ecb v\u00e0 ch\u00e1u H. (con trai duy nh\u1ea5t c\u1ee7a anh ch\u1ecb) s\u1eeda so\u1ea1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 d\u1ef1 \u0111\u00e1m tang. (Xin n\u00f3i ngay l\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y, t\u00f4i n\u00f3i t\u1edbi ch\u1ecb T., v\u1ee3 c\u00f3 c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Ph\u00e1p, ch\u1ee9 t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f3 nh\u00e0 b\u00e1o vi\u1ebft l\u00e0 \u00ab ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi \u00bb c\u1ee7a anh Ng\u1ecdc m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft). M\u1ea5y ng\u00e0y sau, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean m\u1ea1ng do b\u1ea1n b\u00e8 g\u1eedi cho. C\u00f3 nh\u1eefng tin \u0111\u01b0a ch\u00ednh x\u00e1c, c\u00f3 nh\u1eefng tin \u0111\u00fang nh\u01b0ng kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u00f3 nh\u1eefng tin \u0111\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u00fang, qua nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft ho\u1eb7c ch\u1ee9ng ki\u1ebfn.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">B\u1ea3n tin c\u1ee7a Ban ch\u1ea5p h\u00e0nh H\u1ed9i Tin h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, c\u00e1c H\u1ed9i Tin h\u1ecdc th\u00e0nh vi\u00ean v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh, \u0111\u0103ng 5\/5\/2006 tr\u00ean\u00a0<u><span class=\"link-external\"><a href=\"http:\/\/www.tinhoc-doisong.net\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/www.tinhoc-doisong.net<\/a><\/span><\/u>\u00a0vi\u1ebft nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><i>Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng, Gi\u00e1o s\u01b0, Ti\u1ebfn s\u0129 khoa h\u1ecdc: NGUY\u1ec4N \u0110\u00ccNH NG\u1eccC, Nguy\u00ean Ph\u00f3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i Tin h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, Tr\u01b0\u1edfng Ban Ki\u1ec3m tra H\u1ed9i Tin h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, sinh ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1932, qu\u00ea qu\u00e1n x\u00e3 Ph\u01b0\u1ee3ng D\u1ef1c, huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u00e2y, th\u01b0\u1eddng tr\u00fa t\u1ea1i Ph\u00f2ng 402, nh\u00e0 D3, T\u1eadp th\u1ec3 Trung T\u1ef1, \u0110\u1ed1ng \u0110a, H\u00e0 N\u1ed9i; nguy\u00ean B\u00ed th\u01b0 \u0110\u1ea3ng u\u1ef7, C\u1ee5c tr\u01b0\u1edfng C\u1ee5c Khoa h\u1ecdc Vi\u1ec5n th\u00f4ng \u2013 Tin h\u1ecdc, B\u1ed9 C\u00f4ng An, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng ban ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh qu\u1ed1c gia v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u00f4ng tin (BC\u011049), B\u00ed th\u01b0 Chi b\u1ed9 Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc d\u00e2n l\u1eadp Th\u0103ng Long; Ph\u00f3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i V\u00f4 tuy\u1ebfn \u2013 \u0110i\u1ec7n t\u1eed Vi\u1ec7t Nam, Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc D\u00e2n L\u1eadp T\u00e2y \u0110\u00f4 &#8211; C\u1ea7n Th\u01a1; Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n c\u00f4ng h\u1ea1ng Ba, Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn c\u00f4ng h\u1ea1ng Nh\u00ec, Hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng M\u1ef9 h\u1ea1ng Nh\u1ea5t, Huy ch\u01b0\u01a1ng V\u00ec An Ninh T\u1ed5 Qu\u1ed1c, Huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u00e1c h\u1ed9i KHKT, Huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb; sau m\u1ed9t th\u1eddi gian l\u00e2m b\u1ec7nh, [\u2026] \u0111\u00e3 t\u1eeb tr\u1ea7n h\u1ed3i 8 gi\u1edd 56 ph\u00fat ng\u00e0y 2 th\u00e1ng 5 n\u0103m 2006 (t\u1ee9c ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 4 B\u00ednh Tu\u1ea5t) t\u1ea1i B\u1ec7nh vi\u1ec7n 198 &#8211; B\u1ed9 C\u00f4ng an. L\u1ec5 vi\u1ebfng \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1eeb 9 gi\u1edd 30 ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 5 n\u0103m 2006 t\u1ea1i Nh\u00e0 tang l\u1ec5 s\u1ed1 5 Tr\u1ea7n Th\u00e1nh T\u00f4ng, H\u00e0 N\u1ed9i. L\u1ec5 truy \u0111i\u1ec7u h\u1ed3i 12 gi\u1edd 30 c\u00f9ng ng\u00e0y. \u0110i\u1ec7n t\u00e1ng t\u1ea1i \u0110\u00e0i ho\u00e1 th\u00e2n ho\u00e0n v\u0169, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\">\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u00e1ng bi\u1ebft v\u1ec1 anh Ng\u1ecdc, t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f4ng t\u00e1c \u0111i\u1ec7p b\u00e1o c\u1ee7a anh, d\u01b0\u1edbi b\u00ed danh \u00ab\u00a0Zi\u1ec7p S\u01a1n\u00a0\u00bb, nh\u01b0ng ti\u1ebfc thay, c\u00e1c b\u1ea3n tin \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 n\u00f3i l\u01b0\u1edbt qua. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 c\u00f3 b\u1ea3n tin vi\u1ebft\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0<\/i><i>Trong vai tr\u00f2 m\u1ed9t \u0111i\u1ec7p b\u00e1o vi\u00ean, nh\u1eefng tin t\u1ee9c \u00f4ng cung c\u1ea5p lu\u00f4n ch\u00ednh x\u00e1c, k\u1ecbp th\u1eddi v\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u2013 th\u00f4ng tin v\u1ec1 cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch v\u00e0o Trung \u01b0\u01a1ng c\u1ee5c Mi\u1ec1n Nam, v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u0103m 1975 M\u1ef9 s\u1ebd kh\u00f4ng quay l\u1ea1i\u2026 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i trong s\u1ed1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u00f4ng th\u1ea7m l\u1eb7ng c\u1ee7a \u0111i\u1ec7p vi\u00ean t\u00e0i ba n\u00e0y\u00a0\u00bb.<\/i>\u00a0\u00ab\u00a0V\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng\u00a0\u00bb m\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y d\u00f2ng \u0111\u00f3 sao\u00a0? Hay l\u00e0 v\u00ec th\u1eddi \u0111i\u1ec3m hi\u1ec7n nay c\u00f2n qu\u00e1 s\u1edbm \u0111\u1ec3 c\u00f4ng b\u1ed1 chi ti\u1ebft to\u00e0n b\u1ed9\u00a0? Hay l\u00e0 nh\u1eefng chi ti\u1ebft n\u00e0y n\u1eb1m trong c\u00e1c b\u1ea3n tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc? Bi\u1ebft bao c\u00e2u h\u1ecfi c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. H\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m 1975, \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n tin tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng M\u1ef9 quay l\u1ea1i can thi\u1ec7p hay kh\u00f4ng\u00a0; v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n nh\u1eefng lo\u1ea1i tin n\u00e0y g\u00e1nh m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u1ea5t n\u1eb7ng v\u00ec n\u00f3 \u00edt nhi\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a B\u1ed9 Ch\u00ednh tr\u1ecb m\u1edf chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh. T\u00f4i t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0 mong m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft h\u1ebft \u2026<\/p>\n<p align=\"justify\">Trong khi ch\u1edd \u0111\u1ee3i, t\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u1ec1 anh : v\u00ec \u1edf anh, sau ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec7p vi\u00ean c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng an, sau ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng an c\u00f2n c\u00f3 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc; khi ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec7p vi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u00f4ng t\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng an \u1edf anh v\u1eabn c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c nhi\u1ec7m v\u1ee5\u00a0<i>\u2013<\/i>\u00a0nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng vi\u00ean \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u1ec1 anh :\u00a0<i>\u00ab<\/i><i>C\u00f3 ai \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i c\u00f2n\u00a0 th\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eddi b\u00ecnh ch\u1ee9 c\u00f4ng an\u00a0 ch\u1eb3ng\u00a0 l\u00fac n\u00e0o ng\u01a1i ngh\u1ec9<\/i>\u00a0<i>\u00bb \u2013\u00a0<\/i>v\u00e0 khi ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng an \u0111\u00e3 ngh\u1ec9 h\u01b0u, nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn c\u00f2n \u0111eo \u0111u\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p align=\"justify\">V\u1ec1 vi\u1ec7c anh \u0111am m\u00ea h\u1ecdc h\u00e0nh, nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc, c\u0169ng trong cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n d\u1eabn tr\u00ean (<span class=\"link-external\"><a href=\"http:\/\/vietnam.vnagency.com.vn\/VNP\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/vietnam.vnagency.com.vn\/VNP<\/a><\/span>), anh n\u00f3i:\u00a0<i>\u00ab\u00a0<\/i><em>N\u0103m \u0111\u00f3\u00a0[1947]\u00a0t\u00f4i c\u00f2n r\u1ea5t nh\u1ecf, c\u1ea3 hai b\u1ed1 con c\u00f9ng b\u1ecb gi\u1eb7c Ph\u00e1p b\u1eaft. Bi\u1ebft m\u00ecnh s\u1ebd b\u1ecb \u0111em \u0111i h\u00e0nh h\u00ecnh, thay v\u00ec n\u00f3i con tr\u1ea3 th\u00f9 cho b\u1ed1, \u00f4ng n\u00f3i: \u201cCon c\u1ed1 h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1ecdc, c\u00f2n thi\u1ebfu tri th\u1ee9c d\u00e2n m\u00ecnh kh\u1ed5 \u0111\u1eebng tr\u00e1ch ai, ch\u1ec9 n\u00ean t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh\u201d. Khi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc cho ph\u00e9p ng\u01a1i ngh\u1ec9 th\u00ec t\u00f4i l\u1ea1i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u cha t\u00f4i \u0111\u00e3 d\u1ea1y. D\u1ea1y h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc&#8230; t\u00f4i hi\u1ec3u r\u1eb1ng, cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u00e0nh l\u1ea5y h\u1ea1nh ph\u00fac, ph\u1ed3n vinh kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu tri th\u1ee9c<\/em><i><span lang=\"en-GB\">\u00bb\u00a0<\/span><\/i><em>. R\u1ed3i v\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a ph\u00f3ng vi\u00ean:\u00a0<\/em><span lang=\"en-GB\">\u00ab\u00a0<\/span>Ph\u1ea3i ch\u0103ng th\u1ebf h\u1ec7 \u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u1ed7i lo khi \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u00f2n s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc?\u00a0<span lang=\"en-GB\">\u00bb, anh \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi:<\/span>\u00a0<i><span lang=\"en-GB\">\u00ab<\/span><\/i><em><span lang=\"en-GB\">Ph\u1ea3i. N\u00f3 nh\u01b0 cu\u1ed9c ch\u1ea1y ti\u1ebfp s\u1ee9c, th\u1ebf h\u1ec7 b\u1ed1 t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ed1t tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ee9c l\u00e0 cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tr\u00ean vai ch\u00fang t\u00f4i c\u1ea3 m\u1ed9t g\u00e1nh n\u1eb7ng. V\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, sau 1975 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai may m\u1eafn c\u00f2n s\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111i ti\u1ebfp cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn m\u1edbi: cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng s\u1ef1 t\u1ee5t h\u1eadu v\u1ec1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb c\u0169ng ph\u1ea3i gh\u00e9 vai g\u00e1nh v\u00e1c\u00a0<\/span><\/em><i><span lang=\"en-GB\">\u00bb<\/span><\/i><em><span lang=\"en-GB\">.T\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng vi\u00ean khi k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ea5y l\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 l\u00fd t\u01b0\u1edfng h\u00f3a khung c\u1ea3nh kh\u00f4ng, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 n\u1ed9i dung c\u1ee7a m\u1ea5y c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a anh Ng\u1ecdc l\u00e0 ch\u00ed l\u00fd, v\u00e0 t\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n t\u00e2m \u0111\u1eafc: m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u1ebf k\u1ec9 19, c\u0169ng v\u00ec thi\u1ebfu tri th\u1ee9c; nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u00f3i r\u00e1ch, c\u00f9ng c\u1ef1c, c\u0169ng v\u00ec thi\u1ebfu tri th\u1ee9c; nh\u1eefng \u0111\u1ee3t l\u00e0m kh\u1ed5 nhau, c\u0169ng v\u00ec thi\u1ebfu tri th\u1ee9c; gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u00e0o t\u1ea1o b\u00ea b\u1ed1i, c\u0169ng v\u00ec thi\u1ebfu tri th\u1ee9c; tham nh\u0169ng v\u00e0 \u0111\u1ec3 tham nh\u0169ng, c\u0169ng v\u00ec thi\u1ebfu tri th\u1ee9c, vv. v\u00e0 vv.<\/span><\/em><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp k\u1ec3\u00a0trong cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<i>\u00ab\u00a0T\u1ef1 s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A1\">(1)<\/a><\/span>\u00a0: t\u00f4i b\u1ecb b\u1ec7nh lao ngay m\u1ea5y th\u00e1ng sau khi \u0111\u1ebfn Ph\u00e1p, n\u00ean t\u00f4i \u00ab\u00a0l\u00ea la\u00a0\u00bb g\u1ea7n 7 n\u0103m trong c\u00e1c sanatoria v\u00e0 d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c sinh vi\u00ean \u1edf Ph\u00e1p. V\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 1955-56, trong l\u00fac t\u00f4i \u1edf d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Sceaux, th\u00ec anh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc c\u0169ng \u1edf \u0111\u00f3, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf n\u00ean quen bi\u1ebft. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u01b0\u00a0: v\u1ec1 \u00f4ng th\u00e2n sinh anh \u1ea5y b\u1ecb qu\u00e2n vi\u1ec5n chinh Ph\u00e1p b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft (1947), t\u00f4i c\u00f3 nghe anh k\u1ec3 thu\u1edf \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng t\u1ea5t nhi\u00ean, vi\u1ec7c anh l\u00e0m \u0111i\u1ec7p vi\u00ean th\u00ec sau ng\u00e0y gi\u1ea3i ph\u00f3ng, t\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u00a0.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-GB\" align=\"justify\">\u1ede \u0111\u00e2y, ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u00f4i ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 nghe k\u1ec3\u00a0v\u00e0\/ho\u1eb7c ch\u1ee9ng ki\u1ebfn:<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">L\u00fac sang Ph\u00e1p, th\u00ec anh Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u1ee3, ch\u1ecb T., v\u00e0 \u1edf Ph\u00e1p anh ch\u1ecb \u1ea5y sinh m\u1ed9t con trai, ch\u00e1u H. Theo nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, ch\u1ecb T. thu\u1ed9c m\u1ed9t v\u1ecdng t\u1ed9c\u00a0: m\u1eb9 ch\u1ecb T. l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i ho\u00e0ng gi\u00e1p \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ee5y, con g\u00e1i ph\u00f3 b\u1ea3ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n H\u01b0\u1edbng\u00a0<i>\u2013<\/i>\u00a0quan to c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, sau \u0111i kh\u00e1ng chi\u1ebfn v\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi l\u00e0 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ee5 H\u1ed3 trong kh\u00e1ng chi\u1ebfn, nh\u01b0ng ch\u1ebft trong \u0111\u1ee3t C\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ch\u1ecb T. l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi \u00f4ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Vi\u1ec7t b\u1eb1ng c\u1eadu\u00a0<i>\u2013\u00a0<\/i>\u00f4ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Vi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy b\u1ed9 \u0111\u1ed9i v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a con \u00ab\u00a0\u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 4 anh h\u00f9ng\u00a0\u00bb, v\u00e0 c\u1ee7a chi\u1ebfn d\u1ecbch bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00e1 c\u00e1c binh \u0111o\u00e0n Lepage v\u00e0 Charton vv.\u00a0M\u1eb9 ch\u1ecb T. l\u1ea1i l\u00e0 ch\u00e1u ngo\u1ea1i c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o Ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng gia gi\u00e0u c\u00f3 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i\u00a0thu\u1edf x\u01b0a; \u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 anh c\u1ee7a \u00f4ng Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o Th\u00fay (ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3 c\u1ee7a H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o Vi\u1ec7t Nam, m\u1ed9t l\u00fac l\u00e0 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c tr\u01b0\u1eddng v\u00f5 b\u1ecb Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n th\u1eddi D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a, r\u1ed3i ch\u1ee7 nhi\u1ec7m Truy\u1ec1n tin, qu\u00e2n h\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nh\u00e2n d\u00e2n)\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A2\">(2)<\/a><\/span>. M\u1eb9 ch\u1ecb T. m\u1ea5t s\u1edbm, b\u1ed1 ch\u1ecb T. \u0111i kh\u00e1ng chi\u1ebfn \u2013 tr\u01b0\u1edbc \u00f4ng l\u00e0 c\u00f4ng ch\u1ee9c b\u01b0u \u0111i\u1ec7n th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, sau C\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 c\u00e1n b\u1ed9 cao c\u1ea5p ng\u00e0nh c\u00f4ng an \u2013 s\u00e1u ch\u1ecb em ch\u1ecb T. s\u1ed1ng v\u1edbi \u00f4ng b\u00e0 n\u1ed9i Tr\u1ecbnh H\u1eefu Th\u0103ng, ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1i gia (kh\u00f4ng ra l\u00e0m quan) \u1edf qu\u00ea, v\u00f9ng Nam \u0110\u1ecbnh\u00a0;\u00a0\u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng n\u0103m 1951 qu\u00e2n vi\u1ec5n chinh Ph\u00e1p c\u00e0n qu\u00e9t d\u1eef qu\u00e1, gia \u0111\u00ecnh m\u1edbi g\u1eedi ch\u1ecb em ch\u1ecb T. v\u00e0o H\u00e0 N\u1ed9i s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1ed9t b\u00e0 d\u00ec (em m\u1eb9 ch\u1ecb T.), b\u00e0 n\u00e0y l\u00e0 v\u1ee3 \u00f4ng Phan Huy Qu\u00e1t. \u00d4ng Qu\u00e1t t\u1eebng l\u00e0m t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o d\u1ee5c (1949), qu\u1ed1c ph\u00f2ng (1950, 1954), ngo\u1ea1i giao (1964) c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i trong v\u00f9ng t\u1ea1m chi\u1ebfm\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A3\">(3)<\/a><\/span>, th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng m\u1ea5y th\u00e1ng n\u0103m 1965 &#8230;, sau 1975 ch\u1ebft trong tr\u1ea1i c\u1ea3i t\u1ea1o.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Anh Ng\u1ecdc h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc Chu V\u0103n An \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0 h\u1ecdc sinh gi\u1ecfi, c\u00f9ng h\u1ecdc v\u1edbi \u00f4ng Phan Huy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 do \u0111\u00f3 quen v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng Phan Huy Qu\u00e1t (\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 em \u00f4ng Qu\u00e1t). V\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m 1951 \u0111\u1ebfn 1954, do t\u01b0\u1edbng De Lattre de Tassigny, t\u1ed5ng t\u01b0 l\u1ec7nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i vi\u1ec5n chinh Ph\u00e1p, ki\u00eam cao \u1ee7y Ph\u00e1p \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ed9ng vi\u00ean trong v\u00f9ng t\u1ea1m chi\u1ebfm\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A4\">(4)<\/a><\/span>. Anh Ng\u1ecdc tr\u00e1nh qu\u00e2n d\u1ecbch, n\u00ean ra v\u00f9ng kh\u00e1ng chi\u1ebfn, r\u1ed3i t\u1ea1i \u0111\u00f3, n\u0103m 1952, anh h\u1ecdc l\u1edbp\u00a0<i>\u00ab\u0111i\u1ec7p b\u00e1o \u1edf s\u1edf c\u00f4ng an Li\u00ean khu IV\u00bb<\/i>\u00a0(nh\u01b0 ch\u00ednh anh vi\u1ebft trong b\u00e0i \u0111\u0103ng trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00abGi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea V\u0103n Thi\u00eam \u00bb, nxb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia , H\u00e0 N\u1ed9i 2003), r\u1ed3i :\u00a0<i>\u00ab\u00a0[\u2026] B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c C\u00f4ng an Li\u00ean khu 4, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khi\u1ebfu, [anh] \u0111\u01b0\u1ee3c [B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 C\u00f4ng an sau n\u00e0y] Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Ho\u00e0n \u0111\u1ec3 m\u1eaft t\u1edbi v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e0o t\u1ea1o &#8220;\u0111\u00e1nh&#8221; anh v\u00e0o l\u00f2ng \u0111\u1ecbch t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01a1n tuy\u1ebfn t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1edbi Ban An ninh Trung \u01b0\u01a1ng C\u1ee5c mi\u1ec1n Nam\u00a0\u00bb,\u00a0<\/i>nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n b\u00e0i b\u00e1o \u00abThi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng, GS, TSKH Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc\u00a0: Vinh quang l\u00e0 l\u1eb7ng l\u1ebd\u00a0\u00bb \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o\u00a0<i>C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n\u00a0<\/i>tr\u00ean m\u1ea1ng, vi\u1ebft ng\u00e0y 9\/5\/2006. Anh v\u00e0o Nam, theo h\u1ecdc \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0i G\u00f2n v\u00e0 c\u01b0\u1edbi ch\u1ecb T. v\u00e0o n\u0103m 1955. Anh sang Ph\u00e1p cu\u1ed1i 1955 v\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 sang h\u1ecdc v\u1ec1 Kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i ch\u1ecb T. c\u0169ng sang Ph\u00e1p \u0111\u1ea7u 1956; cu\u1ed1i n\u0103m ch\u1ecb sinh ch\u00e1u H. \u1edf Ph\u00e1p.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">\u1ede Ph\u00e1p, anh Ng\u1ecdc h\u1ecdc l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 3 b\u1eb1ng k\u1ef9 s\u01b0 v\u00e0 b\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u1ef9 c\u1ea5p ba (doctorat 3<sup>\u00e8me<\/sup>\u00a0cycle) v\u1ec1 Kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng. M\u1ea5y n\u0103m sau, anh v\u00e0 t\u00f4i so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 To\u00e1n, \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris c\u00f9ng th\u1eddi, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f9ng ng\u00e0nh. Anh b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 C.Ehresmann, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u00ab\u00a0Sur les espaces fibr\u00e9s et les prolongements\u00a0\u00bb (V\u1ec1 kh\u00f4ng gian ph\u00e2n th\u1edb v\u00e0 th\u00e1c tri\u1ec3n), thu\u1ed9c ng\u00e0nh t\u00f4-p\u00f4 v\u00e0 h\u00ecnh h\u1ecdc vi ph\u00e2n. T\u00f4i b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n n\u0103m 1962, anh Ng\u1ecdc b\u1ea3o v\u1ec7 n\u0103m 1963 v\u00e0 anh c\u00f3 l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Poitiers, r\u1ed3i \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Brest \u1edf Ph\u00e1p m\u1ed9t th\u1eddi gian. C\u00e1i thu\u1edf c\u00f2n so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n, r\u1ed3i \u0111i d\u1ea1y \u1ea5y, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00e1 th\u00e2n, nh\u01b0ng t\u1ea5t nhi\u00ean t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft anh l\u00e0 \u0111i\u1ec7p vi\u00ean. Anh ch\u1ecb Ng\u1ecdc v\u00e0 v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u00f4i th\u1eddi \u1ea5y c\u00f9ng s\u1ed1ng \u1edf Antony, ngo\u1ea1i \u00f4 nam Paris, nh\u00e0 \u1edf ch\u1ec9 c\u00e1ch nhau n\u1eeda c\u00e2y s\u1ed1, g\u1eb7p nhau lu\u00f4n. \u0110i d\u1ea1y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xa h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m c\u00e2y s\u1ed1 \u2013 t\u00f4i d\u1ea1y \u1edf Lille c\u00e1ch Paris 200 km, anh \u1ea5y d\u1ea1y \u1edf Brest c\u00e1ch Paris 600 km \u2013 nh\u01b0ng nh\u00e0 v\u1eabn \u1edf v\u00f9ng Paris, v\u00ec thu\u1edf \u1ea5y sinh ho\u1ea1t khoa h\u1ecdc ph\u1ea7n l\u1edbn t\u1eadp trung \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 Paris; c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u1ea1i ch\u1ec9 ph\u1ea3i gi\u1ea3ng b\u00e0i 3 gi\u1edd\/m\u1ed9t tu\u1ea7n ; l\u00e8o t\u00e8o h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0i ba nghi\u00ean c\u1ee9u sinh \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i l\u00e0 ph\u1ee5 gi\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ; ng\u00e0nh To\u00e1n l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m, m\u00ecnh ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u1eadp trung c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9 hai, ba ng\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ee7. Cho n\u00ean thu\u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i t\u00ean g\u1ecdi c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 kh\u00f4ng c\u01b0 ng\u1ee5 t\u1ea1i ch\u1ed7 l\u00e0 \u00ab\u00a0turbo-prof\u00a0\u00bb \u2013 (anh KV. \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u00f4i d\u1ecbch l\u00e0 \u00ab\u00a0gi\u00e1o s\u01b0 v\u00f9 \u00bb : ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn r\u1ed3i l\u1ea1i \u00abv\u00f9\u00bb \u0111i nhanh). Ai kh\u00f4ng s\u1ed1ng trong khung c\u1ea3nh \u0111\u00f3 th\u00ec d\u1ec5 b\u1ecb l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0 hi\u1ec3u l\u1ea7m\u00a0: anh Ng\u1ecdc kh\u00f4ng h\u1ec1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i m\u00e0 anh \u1ea5y h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p (tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec5n th\u00f4ng, tr\u01b0\u1eddng H\u1ea3i c\u00f4ng, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris) nh\u01b0 c\u00f3 ph\u00f3ng vi\u00ean kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh. V\u1ec1 c\u00e1i vi\u1ec7c anh Ng\u1ecdc h\u1ecdc \u00ab\u00a0d\u00e0n h\u00e0ng ngang \u00bb, chuy\u00ean m\u00f4n n\u00e0y r\u1ed3i chuy\u00ean m\u00f4n n\u1ecd, t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng : theo t\u00f4i,\u00a0<i>kh\u00f4ng<\/i>\u00a0ph\u1ea3i t\u1ea1i anh m\u1eafc c\u00e1i t\u1eadt c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, \u01b0a h\u1ecdc l\u1ea5y c\u00e0ng nhi\u1ec1u b\u1eb1ng \u00ab\u00a0l\u00e0 l\u00e0 \u00bb\u00a0l\u1ea1i c\u00e0ng t\u1ef1 cho l\u00e0 oai, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu (hay kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng) h\u1ecdc cao h\u1ecdc s\u00e2u. Anh Ng\u1ecdc c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd kh\u00e1c. C\u00f3 l\u1ea7n anh t\u00e2m s\u1ef1 v\u1edbi t\u00f4i l\u00e0\u00a0: n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh l\u1ea1c h\u1eadu, thay v\u00ec c\u00e1 nh\u00e2n m\u00ecnh b\u1ecf h\u1ebft h\u01a1i s\u1ee9c \u00ab\u00a0r\u1eb7n\u00a0\u00bb ra th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ecbnh l\u00fd \u0111\u1ec3 \u0111\u0103ng nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o, ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec th\u1ef1c s\u1ef1 ; m\u00ecnh n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f4ng s\u1ee9c \u00ab\u00a0nh\u1eadp\u00a0\u00bb nh\u1eefng m\u00f4n m\u1edbi v\u00e0o n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho th\u1ebf h\u1ec7 sau m\u00ecnh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00f2n t\u1ed1t h\u01a1n. V\u1ec1 l\u00fd lu\u1eadn n\u00e0y, t\u00f4i c\u00f3 ph\u1ea7n chia s\u1ebb.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Ph\u00f3ng vi\u00ean t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean\u00a0<i>C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n<\/i>\u00a0tr\u00ean m\u1ea1ng 9\/5\/2006 \u0111\u00e3 d\u1eabn tr\u00ean, c\u00f2n vi\u1ebft\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0C\u00f3 l\u1ea7n \u00f4ng k\u1ec3 v\u1edbi t\u00f4i, v\u00ec \u00f4ng t\u1ef1 \u00e1i, t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3ng b\u00e0i \u1edf Ph\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u00ecn v\u00e0o gi\u00e1o \u00e1n. Th\u1ebf l\u00e0 su\u1ed1t nhi\u1ec1u \u0111\u00eam \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc v\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng gi\u00e1o \u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. S\u00e1ng h\u00f4m sau v\u00e0o l\u1edbp, \u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ea7m m\u1ed9t chi\u1ebfc b\u00fat v\u00e0 thao gi\u1ea3ng nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c cao si\u00eau tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ng\u1ea1c nhi\u00ean c\u1ee7a sinh vi\u00ean n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u00a0\u00bb.<\/i>\u00a0Xu\u1ea5t ph\u00e1t c\u00e2u chuy\u1ec7n chi ti\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y\u00a0: V\u1ed1n l\u00e0 thu\u1edf anh Ng\u1ecdc v\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n h\u1ecdc v\u00e0 so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n, th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris t\u00ean l\u00e0 \u00f4ng G. Choquet, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u00ab\u00a0t\u1ed5 s\u01b0\u00a0\u00bb c\u1ee7a ng\u00e0nh t\u00f4-p\u00f4. Xin n\u00f3i qua v\u1ec1 \u00f4ng Choquet n\u00e0y. \u00d4ng ta v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng kh\u00f3a v\u1edbi \u00f4ng L. Schwartz \u2013 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n thi\u1ebft c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 t\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp n\u00f3i t\u1edbi trong cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A5\">(5)<\/a><\/span>\u00a0\u2013\u00a0thu\u1edf tr\u1ebb \u00f4ng Choquet h\u1ecdc r\u1ea5t gi\u1ecfi, thi v\u00e0o thi ra, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 th\u1ee7 khoa c\u00f2n \u00f4ng Schwartz th\u00ec l\u1ea7n n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ed7 \u00e1 nguy\u00ean, th\u1ee9 nh\u00ec sau \u00f4ng n\u00e0y\u00a0; \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u00f4ng Schwartz c\u00f3 k\u1ec3 trong cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A6\">(6)<\/a><\/span>. Nh\u01b0ng \u00f4ng Schwartz th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c huy ch\u01b0\u01a1ng Fields, c\u00f2n \u00f4ng Choquet th\u00ec kh\u00f4ng, tuy \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ef1 ph\u00e1ch trong l\u00e0ng To\u00e1n. \u00d4ng Choquet c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3ng b\u00e0i kh\u00e1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00e0o gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u00ab\u00a0tay kh\u00f4ng\u00a0\u00bb, kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd, h\u1ed3 s\u01a1 s\u00e1ch v\u1edf, tay tr\u00e1i b\u1ecf v\u00e0o t\u00fai qu\u1ea7n, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m ph\u1ea5n vi\u1ebft tr\u00ean b\u1ea3ng, c\u1ea3 bu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u00ecn gi\u00e1o \u00e1n g\u00ec c\u1ea3, r\u1ea5t g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng cho sinh vi\u00ean. Theo t\u00f4i, th\u00ec v\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 \u00fd \u00ab\u00a0tr\u1ed9\u00a0\u00bb thi\u00ean h\u1ea1. B\u1edfi v\u00ec tr\u00ed nh\u1edb d\u00f9 t\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1ecb nh\u1edb l\u1ed9n, gi\u1ea3ng b\u00e0i kh\u00f4ng tr\u00f4i, ph\u1ea3i xin l\u1ed7i l\u1ea7n sau gi\u1ea3ng l\u1ea1i\u2026 \u00d4ng Ng\u1ecdc nh\u00e0 ta c\u0169ng mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean \u00ab\u00a0\u0111i \u0111\u00eam c\u00f3 ng\u00e0y g\u1eb7p ma\u00a0\u00bb; m\u1ed9t b\u1eefa, c\u0169ng gi\u1ea3ng b\u00e0i l\u1ed9n, b\u00ed kh\u00f4ng t\u00ecm ra \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, ph\u1ea3i kh\u1ea5t sinh vi\u00ean l\u1ea7n sau gi\u1ea3ng l\u1ea1i. N\u1ebfu v\u00ec ng\u00e0nh \u0111i\u1ec7p vi\u00ean c\u1ea7n luy\u1ec7n tr\u00ed nh\u1edb \u2013 v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch luy\u1ec7n tr\u00ed nh\u1edb \u2013 th\u00ec t\u00f4i th\u00f4ng c\u1ea3m, ch\u1ee9 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u00f3 t\u00ednh thuy\u1ebft ph\u1ee5c, th\u00ec t\u00f4i kh\u00f4ng tin. Thu\u1edf \u1ea5y, c\u00e1i l\u1ea7n gi\u1ea3ng l\u1ed9n b\u00e0i ph\u1ea3i kh\u1ea5t sinh vi\u00ean, anh Ng\u1ecdc c\u00f3 th\u00fa th\u1eadt khi k\u1ec3 l\u1ea1i cho t\u00f4i nghe, v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i c\u01b0\u1eddi v\u1edbi nhau m\u00e3i. Th\u1eddi \u0111\u00f3, t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft anh l\u00e0 \u0111i\u1ec7p vi\u00ean, n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1ch gi\u1ea3ng d\u1ea1y. T\u00f4i th\u00ec cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 b\u1ed5n ph\u1eadn t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 n\u00e2ng \u0111\u1ee1 sinh vi\u00ean \u2013 nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1eddi \u0111\u00f3 sinh vi\u00ean c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, \u00edt s\u00e1ch v\u1edf t\u00e0i li\u1ec7u, \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc b\u1ed5ng, m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf sinh vi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i l\u00e0m ki\u1ebfm s\u1ed1ng (gi\u00e1o vi\u00ean ti\u1ec3u h\u1ecdc, trung h\u1ecdc, vi\u00ean ch\u1ee9c, vv.) t\u1edbi h\u1ecdc th\u00eam \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, m\u00ecnh kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec l\u00f2ng t\u1ef1 \u00e1i c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 g\u00e2y thi\u1ec7t th\u00f2i cho h\u1ecd. B\u1edfi v\u00ec, theo t\u00f4i, c\u00f3 b\u00e0i gi\u1ea3ng so\u1ea1n s\u1eb5n k\u1ef9 c\u00e0ng, \u0111\u00e1nh s\u1ed1 th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a hay \u0111\u1ecbnh l\u00fd \u0111\u1ecdc ra ph\u1ea3i ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eebng ch\u1eef, t\u1eebng k\u00fd hi\u1ec7u, th\u00ec sinh vi\u00ean m\u1edbi ti\u1ebfp thu d\u1ec5 d\u00e0ng, v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady h\u1ecd d\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam ngo\u00e0i b\u00e0i gi\u1ea3ng. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3ng d\u1ea1y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn trong khung c\u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t \u2026 \u0111i\u1ec7p vi\u00ean.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Tr\u1edf l\u1ea1i chuy\u1ec7n anh Ng\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1i s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111i\u1ec7p vi\u00ean c\u1ee7a anh \u1ea5y\u00a0; t\u00f4i ch\u1ec9 nh\u1edb l\u00e0 anh \u1ea5y th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111i Th\u1ee5y S\u0129 \u00ab\u00a0th\u0103m b\u1ea1n\u00a0\u00bb (anh ch\u1ecb c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eb7p b\u1ea1n th\u00e2n \u1edf Th\u1ee5y S\u0129\u00a0; m\u00e3i sau n\u00e0y, khi g\u1eb7p l\u1ea1i anh \u1ea5y \u1edf Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh n\u0103m 1977, anh \u1ea5y m\u1edbi k\u1ec3 cho t\u00f4i l\u00e0 Th\u1ee5y S\u0129 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2y li\u00ean l\u1ea1c c\u1ee7a anh \u1ea5y). K\u1ec3 ra thu\u1edf \u1ea5y, t\u00f4i ngay th\u1eadt kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec, tuy bao nhi\u00eau b\u00e0i nh\u1ea1c, b\u00e0i h\u00e1t mi\u1ec1n B\u1eafc m\u00e0 t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 do anh \u1ea5y cho m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 thu v\u00e0o m\u00e1y, vv. Nh\u01b0ng t\u00f4i \u0111o\u00e1n, th\u1eddi \u1edf Ph\u00e1p l\u00e0 c\u00e1i th\u1eddi s\u1eeda so\u1ea1n cho anh m\u1ed9t c\u00e1i v\u1ecf, m\u1ed9t \u0111\u1ecba v\u1ecb cao \u0111\u1ec3 sau \u0111\u00f3 d\u1ec5 l\u1ecdt s\u00e2u ; c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a anh c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u khi anh \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, ch\u1ee9 \u1edf Ph\u00e1p c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u, c\u00f3 l\u1ebd ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c anh t\u00ecm ra tung t\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u0129 quan Ph\u00e1p \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ebft cha anh.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">L\u1ea1i nh\u1edb \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n (v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i 1959, \u0111\u1ea7u 1960) t\u00f4i h\u1ecfi anh \u1ea5y l\u00e0 t\u1ea1i sao anh \u1ea5y l\u1ea1i tham gia c\u00e1i \u00ab\u00a0h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u00e2n \u00bb m\u00e0 kh\u00f4ng tham gia \u00ab\u00a0h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u1ebf\u00a0\u00bb, anh ch\u1ec9 cu\u1eddi l\u1ea3ng m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. \u0110\u1ea7u \u0111u\u00f4i c\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u01b0 sau, tuy t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb h\u1ebft chi ti\u1ebft, v\u00e0 c\u00f3 h\u1ecfi th\u0103m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ai nh\u1edb r\u00f5 h\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft xin n\u00f3i v\u00e0i l\u1eddi v\u1ec1 hai \u00f4ng n\u00e0y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc. \u00d4ng Ph\u1ea1m M\u1eadu Qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1954 \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris. \u00d4ng Ng\u00f4 V\u0103n Qu\u1ebf, b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1966 c\u0169ng \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris. \u00d4ng Qu\u1ebf th\u00ec t\u00f4i c\u00f3 quen s\u01a1 s\u01a1, \u00f4ng Qu\u00e2n th\u00ec t\u00f4i bi\u1ebft nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00ec c\u00f3 l\u00fac l\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Lille trong v\u00e0i n\u0103m.\u00a0H\u1ed9i \u00f4ng Qu\u00e2n l\u1eadp ra \u2013 l\u00e2u ng\u00e0y t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb, nay h\u1ecfi th\u0103m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u00f3 mang t\u00ean \u00ab\u00a0Science et Culture pour le Vietnam\u00a0\u00bb (H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc v\u00e0 V\u0103n h\u00f3a cho Vi\u1ec7t Nam) \u2013 thu\u1edf \u1ea5y b\u1ecb\/\u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ed9i ph\u00e1i h\u1eefu, m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00ec \u00f4ng Qu\u00e2n l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u1ee7ng h\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a, m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u00f3 l\u1ebd t\u1ea1i \u00f4ng l\u1ea5y em g\u00e1i \u00f4ng Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Hy, \u0111\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng Di\u1ec7m \u1edf Ph\u00e1p (sau n\u00e0y \u00f4ng b\u00e0 ly d\u1ecb). H\u1ed9i do \u00f4ng Qu\u1ebf l\u00e0m h\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, mang t\u00ean l\u00e0 \u00ab\u00a0Association des Etudiants Vietnamiens en Science et Technique\u00a0\u00bb, (H\u1ed9i sinh vi\u00ean Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p), g\u1ea7n phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 n\u1ebfu d\u00f9ng \u0111\u00fang ng\u00f4n ng\u1eef m\u1ed9t th\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u00ab\u00a0t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u1ea7n ch\u00fang\u00a0\u00bb c\u1ee7a Nh\u00f3m Vi\u1ec7t Ng\u1eef \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp kho\u1ea3ng cu\u1ed1i n\u0103m 59, \u0111\u1ea7u n\u0103m 60, sau khi h\u1ed9i Li\u00ean hi\u1ec7p Vi\u1ec7t ki\u1ec1u b\u1ecb ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng De Gaulle c\u1ea5m\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A7\">(7)<\/a><\/span>\u00a0.\u00a0C\u00f2n Nh\u00f3m Vi\u1ec7t Ng\u1eef (sau n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u1ea3i t\u00e1n), l\u00e0 nh\u00f3m c\u1ed1t c\u00e1n c\u1ee7a phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p\u00a0; t\u00f4i kh\u00f4ng tham gia nh\u00f3m n\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe n\u00f3i\u00a0t\u1edbi ; s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a nh\u00f3m n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 trong cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i s\u1ee9 V\u00f5 V\u0103n Sung\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A8\">(8)<\/a><\/span>.\u00a0V\u00ec th\u1ebf \u00ab\u00a0H\u1ed9i \u00f4ng Qu\u1ebf\u00a0\u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u1ed9i ph\u00e1i t\u1ea3. T\u00f4i kh\u00f4ng tham gia h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u00e2n v\u00ec t\u00f4i coi ch\u00ednh quy\u1ec1n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i do Ph\u00e1p d\u1ef1ng n\u00ean v\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng Di\u1ec7m n\u1ed1i theo l\u00e0 kh\u00f4ng \u00ab\u00a0ch\u00ednh th\u1ed1ng\/\u0111\u00e1ng\u00a0\u00bb (l\u00e9gitime)\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A9\">(9)<\/a><\/span>\u00a0; t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng tham gia h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u1ebf v\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111i l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 sinh vi\u00ean. T\u00f4i h\u1ecfi anh Ng\u1ecdc t\u1ea1i sao anh ch\u1ecdn tham gia h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng tham gia h\u1ed9i \u00f4ng Qu\u1ebf, v\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u0111\u1eb7t ra r\u1ea5t n\u1eb7ng. Sau n\u00e0y t\u00f4i m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 anh Ng\u1ecdc c\u1ea7n c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u00e1i v\u1ecf cho c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a anh \u1ea5y sau n\u00e0y.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">C\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n t\u00ecnh c\u1edd x\u1ea3y ra, l\u00e0m anh ch\u1ecb \u1ea5y b\u1ecb nghi oan. C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n, anh \u1ea5y \u0111\u1ec3 ch\u1ecb v\u00e0 ch\u00e1u \u0111i \u00ab tr\u1ea1i h\u00e8 \u00bb do phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p t\u1ed5 ch\u1ee9c. Ch\u1eb3ng may v\u00e0o d\u1ecbp \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ea5y sinh vi\u00ean du h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p b\u1ecb ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng Di\u1ec7m c\u1eaft chuy\u1ec3n ng\u00e2n.\u00a0T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00f3 s\u1ef1 suy lu\u1eadn l\u00e0 anh ch\u1ecb \u1ea5y l\u00e0m \u00abch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m cho \u0111\u1ecbch \u00bb. Th\u1ef1c ra \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 tr\u00f9ng kh\u1edbp ng\u1eabu nhi\u00ean, n\u00f3 kh\u00f4ng n\u1eb1m trong s\u1ef1 c\u1ed1 t\u00ecnh t\u1ea1o ra c\u00e1i v\u1ecf ch\u1ed1ng c\u1ed9ng, b\u1edfi v\u00ec c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd \u00ab kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u00e1 nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u00bb. C\u00f2n t\u00f4i th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1edbi s\u1ee9 qu\u00e1n \u00f4ng Di\u1ec7m \u1edf Paris \u0111\u1ec3 \u2026 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c c\u1eaft chuy\u1ec3n ng\u00e2n c\u1ee7a sinh vi\u00ean du h\u1ecdc\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A10\">(10)<\/a><\/span>.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 1963, sau cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh l\u1eadt \u00f4ng Di\u1ec7m, \u00f4ng Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng H\u1ed9\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A11\">(11)<\/a><\/span>\u00a0l\u00e0m t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng (b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng) Gi\u00e1o d\u1ee5c trong ch\u00ednh ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Th\u01a1\u00a0\u1edf S\u00e0i G\u00f2n ; \u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t ki\u1ec1u. Nh\u00e2n chuy\u1ebfn c\u00f4ng du sang Ph\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng H\u1ed9, c\u00f3 m\u1ed9t bu\u1ed5i g\u1eb7p g\u1ee1 (m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n) v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb anh Ng\u1ecdc c\u00f3 d\u1ef1 hay kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3.\u00a0Ri\u00eang t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Ph\u1ea1m M\u1eadu Qu\u00e2n r\u1ee7 \u0111i \u2013 l\u00fac \u0111\u00f3 t\u00f4i \u0111ang l\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a \u00f4ng Qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Lille \u2013 nh\u01b0ng t\u00f4i t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec l\u1ebd \u0111\u00e3 k\u1ec3 tr\u00ean, v\u1ea3 l\u1ea1i th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng Qu\u00e2n c\u00f2n b\u1ea3o t\u00f4i l\u00e0 bu\u1ed5i d\u1ef1 ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00ab\u00a0\u1edf tr\u00ean\u00a0\u00bb, n\u00ean t\u00f4i th\u1ea5y \u00ab kh\u00f4ng \u1ed5n \u00bb, v\u00ec t\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ea5p v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o \u0111\u00f3, l\u00e0 \u00ab\u00a0\u1edf tr\u00ean\u00a0\u00bb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng Qu\u00e2n v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a \u00f4ng A.Lichn\u00e9rowicz, gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf Coll\u00e8ge de France\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A12\">(12)<\/a><\/span>, n\u00ean \u00f4ng \u1ea5y cho c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 \u00ab\u00a0tr\u01b0\u1edfng tr\u00e0ng\u00a0\u00bb n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n v\u1edbi nh\u00f3m \u00f4ng Lichn\u00e9rowicz. Anh Ng\u1ecdc v\u00e0 t\u00f4i l\u00e0 ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o, n\u00ean kh\u00f4ng li\u00ean quan.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Th\u1eddi c\u00f2n \u1edf Ph\u00e1p, anh Ng\u1ecdc c\u0169ng quen bi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 anh c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i t\u00e0i nh\u1eabn nh\u1ee5c l\u00e0m quen. V\u00e0o kho\u1ea3ng 1965-66 c\u00f3 \u00f4ng NVH \u1edf Hu\u1ebf c\u0169ng sang Paris so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng \u00f4ng Lichn\u00e9rowicz k\u1ec3 tr\u00ean. \u00d4ng NVH n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng g\u00e2y thi\u1ec7n c\u1ea3m, n\u00ean trong \u0111\u00e1m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam l\u00e0m To\u00e1n, \u00edt ai l\u00e0m quen v\u1edbi \u00f4ng ta, tr\u1eeb anh Ng\u1ecdc, l\u00e0m th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00f4ng n\u00e0y.\u00a0 Kho\u1ea3ng cu\u1ed1i 1968, sang 1969 (t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb k\u1ef9 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m) c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 k\u00eau g\u1ecdi tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t ki\u1ec1u v\u1ec1 h\u1ee3p t\u00e1c \u1edf mi\u1ec1n Nam do \u00f4ng NVH vi\u1ebft\u00a0; v\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u00e2y t\u00ednh thuy\u1ebft ph\u1ee5c h\u01a1n, \u00f4ng \u1ea5y k\u1ec3 trong th\u01b0 r\u1eb1ng \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nh\u1eadn l\u1eddi c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 R. Thom, s\u1ebd sang th\u1ec9nh gi\u1ea3ng \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hu\u1ebf, \u00ab\u00a0m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u00f9 lao\u00a0\u00bb. (\u00d4ng Thom, huy ch\u01b0\u01a1ng Fields, gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf Institut des Hautes Etudes Scientifiques, Ph\u00e1p). L\u00fac \u0111\u00f3 t\u00f4i l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p n\u00f3i chung \u0111\u1ec1u \u1ee7ng h\u1ed9 mi\u1ec1n B\u1eafc\u00a0; t\u00f4i h\u1ecfi \u00f4ng Thom l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u00fang l\u00e0 \u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi \u0111i Hu\u1ebf th\u1ec9nh gi\u1ea3ng kh\u00f4ng, th\u00ec \u00f4ng ta c\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi t\u00f4i r\u1eb1ng\u00a0:\u00a0\u00ab\u00a0T\u00f4i c\u00f3 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 ai \u0111\u00e2u, m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng t\u00f4i nh\u1eadn l\u1eddi \u0111i d\u1ea1y Hu\u1ebf\u00a0!\u00a0\u00bb. C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u00ab\u00a0b\u1ea1o\u00a0\u00bb khi\u1ebfp, d\u00e1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nghe t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1eadt.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1966, b\u1ed7ng nhi\u00ean anh Ng\u1ecdc l\u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n (sau n\u00e0y m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 anh \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c trao nhi\u1ec7m v\u1ee5 nh\u01b0 v\u1eady). T\u00f4i th\u00ec h\u1ebft s\u1ee9c can, l\u1ea1i nh\u00e2n d\u1ecbp c\u00f3 c\u1eadu h\u1ecd t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ng\u00e0nh ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n \u0111i qua Ph\u00e1p, t\u00f4i c\u00f3 m\u1eddi c\u01a1m \u0111\u1ec3 c\u1eadu t\u00f4i khuy\u00ean anh \u1ea5y \u0111\u1eebng v\u1ec1\u00a0; anh \u1ea5y ch\u1ec9 c\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ea3m \u01a1n. B\u00e0i b\u00e1o\u00a0<i>C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n<\/i>\u00a0tr\u00ean m\u1ea1ng 9\/5\/2006 \u0111\u00e3 d\u1eabn, c\u0169ng l\u00e0 b\u00e0i b\u00e1o duy nh\u1ea5t trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u1ecdc th\u1ea5y, vi\u1ebft\u00a0l\u01b0\u1edbt v\u1ec1 v\u1ee3 con anh Ng\u1ecdc :\u00a0<i>\u00ab\u00a0Chi\u1ebfn tranh v\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00f4 c\u00f9ng cam go, c\u00f3 th\u1ec3 hy sinh b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o, \u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1edd chuy\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ea1m bi\u1ec7t v\u1ee3 con ng\u00e0y \u0111\u00f3&#8230; tr\u1edf n\u00ean xa v\u1eddi m\u00e3i m\u00e3i&#8230;\u00a0\u00bb<\/i>, nh\u01b0ng b\u00e0i b\u00e1o kh\u00f4ng n\u00f3i t\u1ea1i sao l\u1ea1i xa v\u1eddi m\u00e3i m\u00e3i \u2013 trong khi m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i b\u00e1o kh\u00e1c l\u1ea1i ch\u1ec9 vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t \u00ab\u00a0ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi\u00a0\u00bb c\u1ee7a anh. T\u00f4i th\u1ea5y c\u1ea7n c\u00f4ng b\u1eb1ng n\u00ean xin n\u00f3i th\u00eam nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00f4i bi\u1ebft. Thu\u1edf anh Ng\u1ecdc r\u1eddi Ph\u00e1p v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, t\u00f4i kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u00ec l\u00fd do g\u00ec ch\u1ecb \u1ea5y v\u00e0 ch\u00e1u kh\u00f4ng v\u1ec1, m\u00e0 \u1edf l\u1ea1i Ph\u00e1p\u00a0; sau n\u00e0y t\u00f4i m\u1edbi nghe k\u1ec3 l\u00e0 \u2013 tr\u00e1i v\u1edbi l\u1eddi \u0111\u1ed3n m\u1ed9t thu\u1edf \u2013 ch\u1ecb T. bi\u1ebft c\u00f4ng t\u00e1c \u0111i\u1ec7p vi\u00ean c\u1ee7a anh \u1ea5y ngay t\u1eeb ng\u00e0y v\u1ee3 ch\u1ed3ng m\u1edbi l\u1ea5y nhau. Anh Ng\u1ecdc l\u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 m\u1ed9t m\u00ecnh, v\u00ec s\u1ee3 nguy hi\u1ec3m cho ch\u1ecb T. v\u00e0 ch\u00e1u, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m con tin, n\u1ebfu c\u00f4ng t\u00e1c b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a anh \u1ea5y b\u1ecb l\u1ed9. R\u1ed3i anh \u1ea5y v\u1ec1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0i G\u00f2n. C\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec7p vi\u00ean \u0111\u00f3ng vai th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, ch\u01a1i chim ch\u01a1i ch\u00f3, c\u00e0-ph\u00ea, s\u00e2m banh; c\u00f2n anh Ng\u1ecdc \u0111\u00f3ng vai m\u1ed9t \u00f4ng tr\u00ed th\u1ee9c g\u00e0n d\u1edf, v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n c\u00f3 khi c\u00f2n \u1edf Ph\u00e1p, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1ed9 c\u00e1i g\u00e0n d\u1edf h\u01a1n n\u1eefa khi v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n. \u0110\u00f4i khi t\u00f4i c\u0169ng t\u1ef1 h\u1ecfi\u00a0: khi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 g\u00e0n d\u1edf, con ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u00e1i nh\u00e2n v\u1eadt m\u00ecnh \u0111\u00f3ng, t\u1ef1a h\u1ed3 nh\u01b0 lu\u00f4n lu\u00f4n ph\u1ea3i \u00ab\u00a0t\u1ef1 qu\u1ea5t\u00a0\u00bb m\u00ecnh (autoflagellation\u00a0) kh\u00f4ng\u00a0? Anh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi kh\u1eafc kh\u1ed5, \u00edt h\u01b0\u1edfng th\u1ee5, kh\u00f4ng th\u00edch \u0103n ngon m\u1eb7c \u0111\u1eb9p, ng\u00e0y \u0103n m\u1ed9t b\u1eefa, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t s\u1ee9c t\u00e9 x\u1ec9u, r\u1ea5t ch\u1eb7t ch\u1ebd trong vi\u1ec7c ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m b\u00e0i v\u1edf cho sinh vi\u00ean, vv. Ng\u00f3 anh, t\u00f4i kh\u00f4ng kh\u1ecfi ngh\u0129 t\u1edbi hai c\u00e2u th\u01a1 Nguy\u1ec5n Khuy\u1ebfn trong b\u00e0i \u00ab\u00a0M\u1eb9 M\u1ed1c\u00a0\u00bb\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0Ngo\u1ea1i m\u1ea1o b\u1ea5t c\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ef9 ng\u1ecdc. T\u00e2m trung th\u01b0\u1eddng th\u1ee7 t\u1ef1 ki\u00ean kim\u00a0\u00bb,\u00a0<\/i>(ngh\u0129a l\u00e0\u00a0: m\u1eb7t ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eb9p nh\u01b0 ng\u1ecdc\u00a0; nh\u01b0ng trong l\u00f2ng h\u1eb1ng gi\u1eef b\u1ec1n nh\u01b0 v\u00e0ng). Nh\u01b0ng, theo t\u00f4i ngh\u0129, ngo\u00e0i c\u00e1i v\u1ecf c\u1ee9ng nh\u1eafc \u1ea5y, th\u1ef1c ra anh l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh m\u00e0 khoan dung h\u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00e0 t\u00f4i nghe \u0111\u1ed3n l\u00e0 anh \u0111\u00e3 che ch\u1edf, n\u00e2ng \u0111\u1ee1 cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong ph\u1ea1m vi c\u00f3 th\u1ec3, trong nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00f3 kh\u0103n n\u00e0o \u0111\u00f3. H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, trong anh l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n l\u00e3ng m\u1ea1n\u00a0: kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u00ab\u00a0l\u00e3ng m\u1ea1n c\u00e1ch m\u1ea1ng\u00a0\u00bb, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e3ng m\u1ea1n theo ngh\u0129a\u2026 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng quen bi\u1ebft th\u00ec kh\u00f3 h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u1ea1i r\u1ea5t m\u00ea nh\u1ea1c l\u00e3ng m\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y.\u00a0T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb m\u1ed9t k\u1ef7 ni\u1ec7m nh\u1ecf\u00a0: v\u00e0o d\u1ecbp c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u00f4i, trong m\u1edb qu\u00e0 m\u1eebng c\u1ee7a anh ch\u1ecb, anh ch\u1ecdn t\u1eb7ng t\u00f4i \u0111\u0129a b\u1ea3n concerto pour piano c\u1ee7a Grieg, v\u00e0 \u0111\u0129a b\u1ea3n nh\u1ea1c concerto pour violon c\u1ee7a Brahms, trong khi t\u00f4i l\u1ea1i \u01b0a nh\u1ea1c baroque hay x\u01b0a h\u01a1n n\u1eefa. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u1eefa l\u00e0 anh Ng\u1ecdc r\u1ea5t gh\u00e9t nh\u1ea1c Offenbach\u00a0; l\u00fd do l\u00e0 theo anh, nh\u1ea1c Offenbach d\u00ednh li\u1ec1n v\u1edbi French Cancan\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A13\">(13)<\/a><\/span>, v\u1edbi vui ch\u01a1i \u0111\u00f9a gi\u1ee1n. Nh\u01b0ng th\u1ef1c ra, nh\u1ea1c Offenbach \u0111\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1eady\u00a0: t\u00ednh nh\u1ea1o b\u00e1ng, gi\u1ec5u c\u1ee3t v\u00e0 \u00ab\u00a0b\u1ea5t k\u00ednh\u00a0\u00bb c\u0169ng kh\u00f4ng lo\u1ea1i tr\u1eeb v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a \u00e2m \u0111i\u1ec7u. Nh\u01b0ng v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111ang kh\u00f3i l\u1eeda, th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a anh c\u0169ng d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">B\u00ean gia \u0111\u00ecnh ch\u1ecb T. \u1edf S\u00e0i G\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao c\u1ea5p, ngay c\u1ea3 trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, m\u00e0 anh Ng\u1ecdc r\u1ea5t th\u00e2n thi\u1ebft. Anh \u1ea5y v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n r\u1ed3i, ch\u1ecb T. \u1edf l\u1ea1i lo vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n, nu\u00f4i con v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a ch\u1ecb v\u00e0 c\u1ee7a anh c\u00f2n \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc. C\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian, ch\u1ecb\u00a0T. nh\u1edd v\u1ee3 t\u00f4i d\u1ea1y h\u1ecdc th\u00eam cho ch\u00e1u H. ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 v\u1ec1 To\u00e1n v\u00ec ch\u1ecb kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u1ea5y. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t \u00f4ng A. Grothendieck, thay v\u1ee3 t\u00f4i, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. \u00d4ng Grothendieck, huy ch\u01b0\u01a1ng Fields, thu\u1edf \u1ea5y l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 t\u1ea1i Institut des Hautes Etudes scientifiques, t\u1ed5 s\u01b0 c\u1ee7a ng\u00e0nh H\u00ecnh h\u1ecdc \u0110\u1ea1i s\u1ed1, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111a s\u1ed1 gi\u1edbi to\u00e1n h\u1ecdc coi l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 20. Thu\u1edf \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 quen bi\u1ebft th\u00e2n thi\u1ebft. Nh\u00e0 \u00f4ng b\u00e0 Grothendieck c\u0169ng g\u1ea7n, \u00f4ng b\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00fac ch\u1ee9a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 tr\u1ed1n l\u00ednh\u00a0; \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00edch c\u1ef1c \u1ee7ng h\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a. T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp n\u00f3i l\u01b0\u1edbt v\u1ec1 \u00f4ng, trong b\u00e0i t\u00f4i vi\u1ebft v\u1ec1 \u00f4ng L. Schwartztrong cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A5\">(5)<\/a><\/span>\u00a0\u0111\u00e3 d\u1eabn. N\u0103m 1967, \u00f4ng c\u00f3 sang H\u00e0 N\u1ed9i, gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u00e0m x\u00ea-mi-na trong v\u00f9ng s\u01a1 t\u00e1n. Nh\u01b0ng \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 k\u1ef3 d\u1ecb, t\u1eeb c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7c, \u0111\u1ebfn c\u00e1ch c\u01b0 x\u1eed, r\u1ea5t ngay th\u1eadt, t\u1eadn t\u1ee5y, nh\u01b0ng ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau n\u00e0y, \u00f4ng ta d\u1ee9t b\u1ecf To\u00e1n h\u1ecdc \u2013 c\u00f3 gi\u1ea3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng t\u1ea1i \u00f4ng th\u1ea5t v\u1ecdng kh\u00f4ng gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y b\u00e0i To\u00e1n kh\u00f3 c\u00f2n \u0111ang m\u1edf \u2013 c\u1eaft \u0111\u1ee9t quan h\u1ec7 v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u1ec3 c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh, \u1edf \u1ea9n n\u01a1i n\u00e0o, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111i\u1ea1 ch\u1ec9 n\u1eefa.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Tr\u1edf l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n anh Ng\u1ecdc v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp li\u00ean l\u1ea1c. Sau T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n 1968, \u00f4ng Ph\u1ea1m M\u1eadu Qu\u00e2n c\u00f3 v\u1ec1 th\u1ec9nh gi\u1ea3ng \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0i G\u00f2n\u00a0; l\u00fac tr\u1edf l\u1ea1i Ph\u00e1p \u2013 l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng \u1ea5y v\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n c\u00f9ng \u0111ang d\u1ea1y \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Lille \u2013 \u00f4ng k\u1ec3 cho t\u00f4i bi\u1ebft l\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y gi\u1eadn anh Ng\u1ecdc l\u1eafm. L\u00fd do \u00f4ng n\u00eau l\u00e0 \u0111\u00fang v\u00e0o b\u1eefa \u00f4ng thuy\u1ebft tr\u00ecnh, anh Ng\u1ecdc c\u0169ng l\u00e0m m\u1ed9t bu\u1ed5i thuy\u1ebft tr\u00ecnh c\u00f9ng ng\u00e0y c\u00f9ng gi\u1edd c\u00f9ng \u0111\u1ec1 t\u00e0i, l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nghe \u00f4ng \u1ea5y. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng l\u1ea1i c\u00e0ng gi\u1eadn v\u00ec b\u00e0 khoa tr\u01b0\u1edfng (c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 b\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ti\u1ebfn) b\u1eefa \u0111\u00f3 c\u00f3 con \u1ed1m kh\u00f4ng t\u1edbi gi\u1edbi thi\u1ec7u \u00f4ng \u1ea5y v\u1edbi c\u1eed t\u1ecda \u0111\u01b0\u1ee3c.\u00a0Th\u1eddi \u0111\u00f3, m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u1edf trong c\u00e1i t\u00f2a nh\u00e0, s\u1ed1 274 \u0111\u01b0\u1eddng C\u00f4ng L\u00fd (sau g\u1ecdi l\u00e0 Nam K\u1ef3 Kh\u1edfi ngh\u0129a), ch\u1ea3 bi\u1ebft \u00f4ng Qu\u00e2n c\u00f3 nghi s\u1ef1 tr\u00f9ng kh\u1edbp \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00ab\u00a0kh\u00f4ng ng\u1eabu nhi\u00ean\u00a0\u00bb kh\u00f4ng\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A14\">(14)<\/a><\/span>.<\/p>\n<p align=\"justify\">V\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n r\u1ed3i, t\u00f4i c\u00f3 nghe k\u1ec3 l\u00e0 anh Ng\u1ecdc quay ra \u00ab\u00a0nghi\u00ean c\u1ee9u\u00a0\u00bb chi\u00eam tinh, v\u00e0 c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 t\u00e0i ngh\u1ec7 b\u00f3i t\u1eed vi c\u1ee7a anh, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ea5y anh n\u00f3i t\u1edbi khi c\u00f2n \u1edf Ph\u00e1p. M\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch sau n\u00e0y l\u00e0 anh s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1i v\u1ecf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00f4ng t\u00e1c \u0111i\u1ec7p vi\u00ean, nh\u01b0 b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean\u00a0<i>C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n<\/i>\u00a0tr\u00ean m\u1ea1ng 9\/5\/2006 \u0111\u00e3 d\u1eabn, vi\u1ebft\u00a0: \u00ab\u00a0<i>Nghe \u0111\u00e2u, Gi\u00e1o s\u01b0, TSKH Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ea5p cao ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n\u00a0<\/i>[ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a BTL\u00a0: c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd]\u00a0<i>hay c\u1eady nh\u1edd xem v\u1ec1 h\u1eadu v\u1eadn, \u1edf m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed v\u1edbi uy t\u00edn v\u1ecf b\u1ecdc thu\u1eadn l\u1ee3i nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng tin t\u1ee9c t\u00ecnh b\u00e1o chuy\u1ec3n v\u1ec1 An ninh Trung \u01b0\u01a1ng C\u1ee5c s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb\u00a0\u00bb.<\/i>\u00a0C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 sau ng\u00e0y th\u1ed1ng nh\u1ea5t, r\u1ed3i ngay c\u1ea3 khi \u0111\u00e3 tr\u1edf ra H\u00e0 N\u1ed9i nh\u1eadn c\u00f4ng t\u00e1c m\u1edbi, anh c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00f3i t\u1eed vi\u00a0; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n khen t\u00e0i ngh\u1ec7 c\u1ee7a anh l\u00e0 \u00ab\u00a0qu\u1ef7 kh\u1ed1c th\u1ea7n s\u1ea7u\u00a0\u00bb (anh HTB cho bi\u1ebft r\u1eb1ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i thu\u1edf \u1ea5y c\u00f3 d\u01b0 lu\u1eadn cho l\u00e0 c\u00f3 3 v\u1ecb xem t\u1eed vi hay: nh\u1ea1c s\u0129 H\u1ed3ng \u0110\u0103ng, \u00f4ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c V\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 anh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc). Anh mu\u1ed1n g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ai, hay l\u00e0 ch\u00ednh anh c\u0169ng \u0111\u00e2m ra tin\u00a0? \u0110\u1ecdc trong cu\u1ed1n s\u1ed5 l\u01b0u ni\u1ec7m \u0111\u00e1m tang anh, t\u00f4i th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u00f4ng thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng, ti\u1ebfn s\u0129 KHKT qu\u00e2n s\u1ef1, ch\u1ee7 nhi\u1ec7m B\u1ed9 m\u00f4n C\u1eadn T\u00e2m l\u00fd thu\u1ed9c Trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e0i n\u0103ng con ng\u01b0\u1eddi, khi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi anh, vi\u1ebft\u00a0:\u00a0<i>\u00ab[&#8230;]\u00a0c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u00ed \u1ea9n m\u00e0 ch\u00ednh ch\u00fang ta c\u0169ng ch\u01b0a gi\u1ea3i th\u00edch\u00a0\u00bb<\/i>. Nh\u01b0ng xem ch\u1eebng nh\u01b0 \u00ab\u00a0B\u1ee5t ch\u00f9a nh\u00e0 kh\u00f4ng thi\u00eang\u00a0\u00bb, nghe n\u00f3i anh quy\u1ebft anh s\u1ebd c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00eam m\u1ea5y th\u00e1ng n\u1eefa, nh\u01b0ng b\u1ec7nh t\u1eadt \u0111\u00e3 l\u00e0m cho l\u1eddi \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng nghi\u1ec7m. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n ph\u1ee5.<\/p>\n<p align=\"justify\">Sau chi\u1ebfn tranh, n\u0103m 1977, nh\u00e2n m\u1ed9t d\u1ecbp v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, t\u00f4i v\u00e0o Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, m\u1edbi g\u1eb7p l\u1ea1i anh trong m\u1ed9t b\u1eefa c\u01a1m ri\u00eang t\u1ea1i nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con, \u1edf ng\u00f4i nh\u00e0 274 Nam K\u1ef3 Kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111\u00e3 k\u1ec3 tr\u00ean. Khi \u1ea5y anh ch\u01b0a ra B\u1eafc nh\u1eadn c\u00f4ng t\u00e1c m\u1edbi. L\u1ea1i nghe n\u00f3i l\u00e0 anh c\u00f2n trong \u0111\u1ee3t \u00ab\u00a0ch\u1edd \u0111\u1ee3i ki\u1ec3m tra\u00a0\u00bb. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean\u00a0<i>C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n<\/i>\u00a0tr\u00ean m\u1ea1ng 9\/5\/2006, c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ebft l\u01b0\u1edbt\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0C\u00e0ng leo cao, ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh b\u00e1o nh\u01b0 \u00f4ng c\u00e0ng c\u00f4 \u0111\u01a1n trong th\u1ef1c hi\u1ec7n nhi\u1ec7m v\u1ee5, \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc mu\u1ed1n g\u1eedi g\u1eafm cho \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p tr\u1ebb. B\u1edfi c\u00f3 th\u1eddi gian, do ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u01a1n tuy\u1ebfn, \u00f4ng c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u d\u1ea5u h\u1ecfi; th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn sau gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam n\u0103m 1975, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng C\u00f4ng an c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc l\u00e0 ai, c\u1ea3 khi n\u0103m 1988, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 Ph\u00f3 C\u1ee5c tr\u01b0\u1edfng C\u1ee5c Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 th\u00e1ng 10\/1994 \u0111\u01b0\u1ee3c phong h\u00e0m Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng<\/i>\u00a0\u00bb. T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, khi ch\u1edf t\u00f4i v\u1ec1 kh\u00e1ch s\u1ea1n B\u00f4ng Sen \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ed3ng Kh\u1edfi b\u1eb1ng xe \u0111\u1ea1p, t\u00f4i c\u00f3 h\u1ecfi anh v\u1ec1 chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh, anh c\u00f3 t\u00e2m s\u1ef1 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec1u. V\u1ec1 nh\u1eefng l\u00fd do g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng anh b\u1ecb r\u1ea1n n\u1ee9t, anh c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch ri\u00eang. T\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 nghe ch\u1ecb T. gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 t\u00f4i bi\u1ebft l\u00e0 sau 1975, B\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ed1 g\u1eafng t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 ch\u1eafp n\u1ed1i l\u1ea1i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh. T\u00f4i bi\u1ebft n\u00f3i g\u00ec h\u01a1n, khi t\u00f4i bi\u1ebft ch\u1ecb \u0111\u00e3 kh\u00f3c c\u1ea1n n\u01b0\u1edbc m\u1eaft trong nhi\u1ec1u n\u0103m, v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u1eeb l\u00e2u n\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u1ee7a anh \u0111\u00e3 ch\u1ec9 \u00ab\u00a0ch\u1ea3y v\u00e0o b\u00ean trong\u00a0\u00bb. L\u1eddi \u0111\u1ed3n v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt\u00a0? Anh v\u00e0 t\u00f4i v\u1ed1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u01b0a \u0111\u1ec3 l\u1ed9 t\u00ecnh c\u1ea3m, nh\u01b0ng t\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3 h\u00ecnh nh\u01b0 anh nh\u1eadn th\u1ea5y t\u00f4i l\u00e9n ch\u00f9i kh\u00f3e m\u1eaft, anh im l\u1eb7ng n\u1eafm vai t\u00f4i h\u1ed3i l\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi chia tay.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">R\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1981,\u00a0<em><span lang=\"vi-VN\">l\u1ea7n cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00f4i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, trong bu\u1ed5i \u00ab\u00a0\u0110o\u00e0n tr\u00ed th\u1ee9c \u00bb t\u1ee5i t\u00f4i tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 \u00ab\u00a0h\u1ed3 s\u01a1 Vi\u1ec7t ki\u1ec1u\u00a0: ti\u1ec1m n\u0103ng tr\u00ed th\u1ee9c, kinh t\u1ebf, vv.\u00a0\u00bb\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A15\">(15)<\/a><\/span>\u00a0\u1edf \u1ee6y Ban Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, anh c\u00f3 l\u1ea1i nghe, nh\u01b0ng b\u1eefa \u0111\u00f3 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u00f4i r\u1ea5t b\u1eadn, n\u00ean ch\u1ec9 k\u1ecbp n\u00f3i v\u1edbi nhau m\u1ea5y c\u00e2u ch\u00e0o h\u1ecfi. R\u1ed3i gi\u1eefa anh v\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp li\u00ean l\u1ea1c g\u00ec tr\u1ef1c ti\u1ebfp.<\/span><\/em><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">M\u1ea5y n\u0103m sau (t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb k\u1ef9 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m), t\u00ecnh c\u1edd trong m\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u00eau \u0111\u00e3i \u1edf S\u1ee9 qu\u00e1n ta \u1edf Paris, v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u00f4i th\u1ea5y anh Ng\u1ecdc l\u1ea1i t\u00ecm\u00a0t\u1ee5i t\u00f4i : anh \u0111i trong ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u00f4ng B\u00f9i Thi\u1ec7n Ng\u1ed9 (B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5, thu\u1edf \u1ea5y h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a t\u00e1ch ra b\u1ed9 C\u00f4ng An) sang h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi Ph\u00e1p v\u1ec1 Interpol, v\u00e0 mua trang b\u1ecb cho B\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5. Nh\u00ecn th\u1ea5y anh m\u1eb7c b\u1ed9 \u00ab\u00a0\u0111\u1ed3 l\u1edbn\u00a0\u00bb complet-veston c\u00f3 c\u1ea3 gilet, t\u00f4i c\u01b0\u1eddi h\u1ecfi r\u1eb1ng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u00f4ng th\u00e2n sinh anh thu\u1edf x\u01b0a kh\u00f4ng\u00a0? Anh c\u0169ng c\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 t\u00f4i v\u1eabn c\u00f2n nh\u1edb\u00a0: v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1edf c\u00f2n \u1edf trong d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Sceaux, m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ed1i, t\u00f4i gh\u00e9 qua ph\u00f2ng anh, th\u1ea5y anh \u0111ang d\u00f9ng b\u00fat m\u1ef1c xanh \u0111\u1ec3 \u00ab\u00a0ch\u1ea5m\u00a0\u00bb c\u00e1c s\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecf tr\u00ean b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng th\u00e2n sinh anh, thu\u1edf \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m y s\u0129 tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi c\u00e1ch m\u1ea1ng, b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o m\u00e0 anh mang theo sang Ph\u00e1p th\u1eddi c\u00f2n l\u00e0 sinh vi\u00ean \u2013 anh kh\u00f4ng \u01b0a c\u00e1c s\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecf tr\u00ean b\u1ed9 \u00e1o m\u1ea7u xanh \u0111\u1eadm, n\u00ean ph\u1ea3i b\u1ecf ra m\u1ea5y \u0111\u00eam m\u1edbi \u00ab\u00a0ch\u1ea5m\u00a0\u00bb h\u1ebft c\u00e1c s\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecf \u0111\u00f3 tr\u00ean b\u1ed9 \u00e1o. K\u1ec3 v\u1eady \u0111\u1ec3 th\u1ea5y t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi anh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. L\u1ea7n \u0111\u00f3, t\u00f4i c\u00f3 nh\u1eafc nh\u1edf \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng anh v\u1eabn kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eb7p l\u1ea1i v\u1ee3 con. L\u00fac \u1ea5y c\u00f3 tin \u0111\u1ed3n anh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00ab\u00a0ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi\u00a0\u00bb t\u1eeb m\u1ed9t th\u1eddi gian.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Anh Ng\u1ecdc c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng do ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u0111i\u1ec7p vi\u00ean, \u00edt khi nh\u1eafc k\u1ef9 \u0111\u1ebfn g\u1ed1c g\u00e1c th\u1eddi m\u00ecnh c\u00f2n h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p. T\u00f4i nh\u1edb c\u00e2u chuy\u1ec7n sau \u0111\u00e2y\u00a0: Gi\u1edbi khoa h\u1ecdc Ph\u00e1p \u2013 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 To\u00e1n h\u1ecdc \u2013 thu\u1edf chi\u1ebfn tranh v\u00e0 ngay sau chi\u1ebfn tranh, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ea3m t\u00ecnh v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111i Vi\u1ec7t Nam gi\u1ea3ng b\u00e0i, l\u00e0m x\u00eamina, vv. C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u00f4ng F. Bruhat, gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris 7, c\u0169ng l\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc c\u00f3 ti\u1ebfng, \u0111i Vi\u1ec7t Nam v\u1ec1, b\u1ea3o t\u00f4i\u00a0: \u00ab\u00a0L\u00fac l\u00e0m thuy\u1ebft tr\u00ecnh, t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch tuy\u1ec7t v\u1eddi, r\u1ea5t uy\u00ean b\u00e1c, t\u00ean l\u00e0 Ng\u1ecdc, anh c\u00f3 quen kh\u00f4ng\u00a0?\u00a0\u00bb.\u00a0T\u00f4i h\u1ecfi l\u1ea1i: \u00ab\u00a0Anh ta kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi anh v\u1ec1 nh\u1eefng n\u0103m anh ta \u1edf Ph\u00e1p \u00e0\u00a0? V\u00e0 anh c\u0169ng qu\u00ean h\u1ebft v\u1ec1 anh ta r\u1ed3i sao\u00a0? Ch\u00ednh anh l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a ban gi\u00e1m kh\u1ea3o lu\u1eadn \u00e1n c\u1ee7a anh ta, v\u00e0 ch\u00ednh anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra c\u00e1i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 \u00ab\u00a0lu\u1eadn \u00e1n th\u1ee9 hai\u00a0\u00bb cho anh \u1ea5y\u00a0\u0111\u1ea5y m\u00e0\u00a0!\u00a0\u00bb. C\u1ea7n n\u00f3i th\u00eam cho d\u1ec5 hi\u1ec3u\u00a0: th\u1eddi \u0111\u00f3, khi b\u1ea3o v\u1ec7 lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf Ph\u00e1p, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1i lu\u1eadn \u00e1n \u00ab\u00a0ch\u00ednh\u00a0\u00bb, c\u00f3 l\u1ec7 l\u00e0 ban gi\u00e1m kh\u1ea3o c\u00f2n bu\u1ed9c th\u00ed sinh ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t gi\u00e1o \u00e1n tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i m\u00e0 ban gi\u00e1m kh\u1ea3o trao cho, trong m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c xa l\u1ea1 v\u1edbi \u0111\u1ec1 t\u00e0i c\u1ee7a c\u00e1i lu\u1eadn \u00e1n \u00ab\u00a0ch\u00ednh\u00a0\u00bb, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n gi\u00e1o \u00e1n n\u00e0y trong m\u1ed9t th\u1eddi gian gi\u1edbi h\u1ea1n (v\u00e0i ba th\u00e1ng), \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra kh\u1ea3 n\u0103ng ti\u1ebfp thu c\u1ee7a th\u00ed sinh. Kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi \u00f4ng Bruhat l\u00e0 c\u1ed1 nh\u00e2n, ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 m\u00e9o m\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u0111i\u1ec7p vi\u00ean\u00a0? Ngay c\u1ea3 n\u0103m ngo\u00e1i, khi con nh\u1edbn c\u1ee7a t\u00f4i c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ed9i ngh\u1ecb v\u1ec1 Tin h\u1ecdc RIVF&#8217;05 (Research, Innovation and Vision for the Future) \u1edf C\u1ea7n Th\u01a1, anh c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ef1, v\u00e0 t\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u00ecnh nay l\u00e0 \u00ab\u00a0ph\u00f3ng vi\u00ean khoa h\u1ecdc\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">T\u00f4i c\u0169ng nghe anh HTB k\u1ec3\u00a0: Th\u00e1ng 2\/2006 sau h\u1ed9i ngh\u1ecb RIVF&#8217;06 \u1edf Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh c\u00f3 cu\u1ed9c h\u1ecdp m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch RIVF b\u00e0n l\u00e0m sao \u0111\u01b0a Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 RIVF v\u00e0o th\u00e0nh m\u1ed9t section c\u1ee7a IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers). B\u1eefa \u0111\u00f3 anh Ng\u1ecdc c\u0169ng d\u1ef1, r\u1ea5t y\u1ebfu nh\u01b0ng v\u1eabn g\u00f3p \u00fd say s\u01b0a, nhanh l\u1eb9 nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Thu\u1edf x\u01b0a c\u00f3 \u00f4ng Phan K\u1ebf B\u00ednh vi\u1ebft cu\u1ed1n \u00ab\u00a0Nam H\u1ea3i d\u1ecb nh\u00e2n\u00a0\u00bb, k\u1ec3 s\u1ef1 t\u00edch v\u1ec1 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt nh\u01b0 Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng, B\u1ed1 C\u00e1i \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng, L\u00fd th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t, \u2026, v\u00e0 L\u00ea Nh\u01b0 H\u1ed5 ng\u00e0y \u0103n n\u1ed5i m\u1ed9t n\u1ed3i ba m\u01b0\u01a1i c\u01a1m, vv. Sau n\u00e0y, n\u1ebfu ai c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n \u00ab\u00a0Nam H\u1ea3i d\u1ecb nh\u00e2n\u00a0\u00bb m\u1edbi, xin \u0111\u1eebng qu\u00ean nh\u00e2n v\u1eadt Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1ecdc \u2026<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Tr\u1edf l\u1ea1i chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh, m\u00e3i nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 \u00ab\u00a0li\u00ean l\u1ea1c\u00a0\u00bb tr\u1edf l\u1ea1i gi\u1eefa anh \u1ea5y v\u00e0 ch\u1ecb T. v\u00e0 ch\u00e1u H. (t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh), sau m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec ch\u1ecb T. ki\u00ean tr\u00ec t\u00ecm n\u1ed1i l\u1ea1i, nh\u01b0ng s\u1ef1 h\u00e0n g\u1eafn th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3. Chuy\u1ec7n \u0111\u1eddi t\u01b0 c\u1ee7a m\u1ed9t \u00ab\u00a0th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n\u00a0\u00bb th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i t\u1edbi, nh\u01b0ng khi m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 danh (t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i\u00a0: \u00ab\u00a0homme public\u00a0\u00bb) , th\u00ec tr\u00e1i l\u1ea1i c\u0169ng c\u1ea7n bi\u1ebft th\u00eam \u0111\u1ec3 soi r\u00f5 ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a th\u1eddi cu\u1ed9c. V\u1ec1 anh Ng\u1ecdc th\u00ec c\u00f4ng lao t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 nhi\u1ec1u\u00a0; nh\u01b0ng hy sinh v\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn th\u00ec c\u0169ng r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 anh \u00edt may m\u1eafn h\u01a1n m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i nhi\u1ec1u v\u1ec1 anh \u1ea5y, nh\u01b0ng m\u1ea5y ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o\u00a0? Anh \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1edbi m\u1ed9t ph\u00f3ng vi\u00ean\u00a0:<em><span lang=\"vi-VN\">\u00a0\u00ab\u00a0[\u2026] ng\u01b0\u1eddi c\u00e1n b\u1ed9 \u0111i\u1ec7p b\u00e1o nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u00e8n d\u00f9 c\u00f4ng su\u1ea5t c\u00f3 l\u1edbn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1ef1 th\u00e2n. Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee3i d\u00e2y li\u00ean l\u1ea1c, m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n th\u00f4ng tin, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u00f4ng tin m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec7p b\u00e1o thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u00ec c\u1ea3\u00a0\u00bb. T\u00f4i \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng tuy anh kh\u00f4ng n\u00f3i ti\u1ebfp \u00fd c\u1ee7a anh, c\u00f3 th\u1ec3 anh c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng qu\u00ean r\u1eb1ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho anh th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a anh. Ch\u1ecb T. b\u1ea3o t\u00f4i\u00a0r\u1eb1ng n\u1ebfu v\u00e0o nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i, ch\u1ecb v\u00e0 ch\u00e1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1ec1 th\u0103m anh nh\u1eefng ng\u00e0y b\u1ec7nh anh \u0111\u00e3 nguy k\u1ecbch\u00a0<\/span><\/em>\u2013 anh nh\u01b0 \u00ab\u00a0s\u1ed1ng l\u1ea1i\u00a0\u00bb m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p l\u1ea1i ch\u00e1u \u2013 l\u00e0 v\u00ec ch\u1ecb nh\u1edb t\u1edbi l\u1eddi \u01b0\u1edbc mong c\u1ee7a anh thu\u1edf c\u00f4ng t\u00e1c t\u00ednh m\u1ea1ng c\u00f2n nh\u01b0 treo s\u1ee3i t\u00f3c (s\u1ee3 ch\u1ecb v\u00e0 ch\u00e1u b\u1ecb k\u1ebb \u0111\u1ecbch b\u1eaft l\u00e0m l\u00e0m con tin v\u00ec c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a anh)\u00a0: \u01b0\u1edbc mong c\u00f3 ch\u1ecb v\u00e0 ch\u00e1u ng\u1ed3i c\u1ea1nh anh khi anh nh\u1eafm m\u1eaft. \u0110i\u1ec1u mong \u01b0\u1edbc \u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1edd ch\u00f3t anh c\u00f2n nh\u1edb ch\u0103ng.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">T\u00f4i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecb T. cho xem m\u1ea5y t\u1ea5m h\u00ecnh \u0111\u00e1m tang anh, do B\u1ed9 C\u00f4ng An t\u1ed5 ch\u1ee9c. Th\u1ea5y c\u00f3 t\u1ea5m tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1 \u00ab\u00a0V\u00f4 c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc \u2026\u00a0\u00bb, linh c\u1eefu ph\u1ee7 qu\u1ed1c k\u1ef3, c\u00f3 h\u00e0ng ch\u1eef \u00ab\u00a0v\u00ec an ninh t\u1ed5 qu\u1ed1c\u00a0\u00bb, c\u00f3 \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c danh d\u1ef1, c\u00f3 d\u00e0n nh\u1ea1c m\u1eb7c binh l\u1ec5 ph\u1ee5c tr\u1eafng, c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m v\u00f2ng hoa, c\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ea5y \u00f4ng t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng an t\u1edbi vi\u1ebfng \u2026 Th\u1ea5y b\u00e0 \u00ab\u00a0b\u1ea1n \u0111\u1eddi\u00a0\u00bb ch\u00edt kh\u0103n \u0111en c\u00f9ng anh em b\u00e0 v\u00e0 \u00ab\u00a0c\u1eadu con nu\u00f4i\u00a0\u00bb \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea7u linh c\u1eefu, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ch\u00e1u H. v\u00e0 ch\u1ecb T. c\u00f9ng th\u00e2n quy\u1ebfn ch\u00edt kh\u0103n tr\u1eafng, th\u1ea5y ch\u00e1u H. mang b\u00e1t c\u01a1m c\u00f3 c\u1eafm hai chi\u1ebfc \u0111\u0169a \u00ab\u00a0ch\u1ebb\u00a0\u00bb \u2013 m\u1ed9t t\u1eadp qu\u00e1n t\u1eeb thu\u1edf xa x\u01b0a m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eb5ng qu\u00ean \u2013 th\u1ea5y c\u1eadu con nu\u00f4i mang b\u00e1t nhang. R\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea5y l\u1ecd tro sau h\u1ecfa t\u00e1ng\u00a0; nghe n\u00f3i anh mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea1nh m\u1ed9 cha m\u1eb9 anh. L\u1ea1i \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n s\u1ed5 tang, th\u1ea5y ghi l\u1eddi l\u01b0u ni\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc thu\u1edf tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc Chu V\u0103n An, c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p sau n\u00e0y, c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 anh, \u2026\u00a0; c\u0169ng th\u1ea5y c\u00f3 l\u1eddi ghi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u00e0i s\u0129 quan cao c\u1ea5p c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n, l\u1ea1i th\u1ea5y c\u00f3 c\u1ea3 l\u1eddi ghi c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p m\u00e0 c\u1ea3m t\u00ecnh ch\u1eafc l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1edbn\u00a0: \u00ab\u00a0Ch\u00e0o t\u1ea1m bi\u1ec7t v\u00e0 h\u1eb9n t\u00e1i ng\u1ed9 m\u1ed9t ng\u00e0y s\u1eafp t\u1edbi\u00a0\u00bb (Au revoir et \u00e0 bient\u00f4t).<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 anh Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua nh\u1eefng c\u1ea3nh \u00e9o le, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 r\u1ea5t \u0111au kh\u1ed5. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham gia cu\u1ed9c chi\u1ebfn v\u00ec l\u00fd t\u01b0\u1edfng, v\u00ec b\u1ed5n ph\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1eddi cu\u1ed9c \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0a\u00a0, ch\u1eafc ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ea5y ai v\u00ec c\u00f4ng danh nh\u01b0 l\u1eddi th\u01a1 \u00ab\u00a0Chinh ph\u1ee5 ng\u00e2m\u00a0\u00bb\u00a0:<\/p>\n<p class=\"western\">Ch\u00e0ng tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u1ed1n d\u00f2ng h\u00e0o ki\u1ec7t,<br \/>\nX\u1ebfp b\u00fat nghi\u00ean theo vi\u1ec7c \u0111ao cung \u2026<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Nhi\u1ec1u ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1eb3n nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0i ca \u00ab\u00a0Quand un soldat\u00a0\u00bb (\u00ab\u00a0Khi ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh\u00a0\u00bb) \u2013 c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 t\u1ef1 ph\u1ed5 nh\u1ea1c\u00a0\u2013 c\u1ee7a Francis Lemarque, n\u0103m 1952, \u1edf Ph\u00e1p. Thu\u1edf \u1ea5y, t\u00f4i nghe m\u00e0 th\u1ea5y d\u1eedng d\u01b0ng\u00a0; nay \u0111\u1ecdc l\u1ea1i l\u1eddi th\u01a1, c\u0169ng th\u1ea5y rung c\u1ea3m.\u00a0T\u1ea5t nhi\u00ean, t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u1ec9 n\u00f3i c\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng l\u00fd t\u01b0\u1edfng, n\u1eb1m ngo\u00e0i khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u1eefng l\u00fd do \u00ab\u00a0ch\u00ednh \u0111\u00e1ng\u00a0\u00bb vv. T\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00ab\u00a0d\u1ecbch gi\u1ea3\u00a0\u00bb, m\u00e0 l\u00e0 \u00ab\u00a0d\u1ecbch d\u1edf\u00a0\u00bb, n\u00ean xin ch\u1ec9 t\u1ea1m t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i \u00fd v\u00e0i c\u00e2u, r\u1ed3i ch\u00e9p nguy\u00ean v\u0103n b\u00e0i th\u01a1 ti\u1ebfng Ph\u00e1p trong ch\u00fa th\u00edch\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A16\">(16)<\/a><\/span>\u00a0d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p><i>Ch\u00e0ng \u0111i chi\u1ebfn chinh\u00a0; tr\u1edf th\u00e0nh nguy\u00ean so\u00e1i, \u0111\u00f3\u00a0l\u00e0 mong \u01b0\u1edbc.<br \/>\nTr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, qu\u1ea7n \u00e1o b\u1ea9n \u0111eo vai, ch\u00e2n ch\u00e0ng b\u01b0\u1edbc.<br \/>\nRa \u0111i l\u00fac tu\u1ed5i \u0111\u00f4i m\u01b0\u01a1i\u00a0; chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ebfm x\u1ec9a g\u00ec\u00a0<\/i><strong><i>\u0111\u1ebfn t\u00ecnh y\u00eau, \u0111\u1ebfn l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc.<\/i><\/strong><br \/>\nH\u1ebft chi\u1ebfn tranh, may s\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 ; th\u00f4i, t\u1ea1m coi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Theo cu\u1ed1n \u00ab\u00a0T\u1eeb \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Qu\u1ec9\u00a0\u00bb (Dictionnaire du Diable) c\u1ee7a Ambrose Bierce (1842-1914), d\u1eabn trong cu\u1ed1n \u00ab\u00a0Les Miscellan\u00e9es de Mr. Schott\u00a0\u00bb, nxb Allia 2005, \u00ab\u00a0s\u1ef1 kh\u00e2m ph\u1ee5c\u00a0[c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi] \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab\u00a0c\u00e1ch l\u1ecbch s\u1ef1 \u0111\u1ec3 c\u00f4ng nh\u1eadn s\u1ef1 gi\u1ed1ng nhau gi\u1eefa m\u00ecnh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3\u00a0\u00bb. V\u00ec t\u00f4i hi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng\u00a0; t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft k\u1ec3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, v\u1edbi c\u1ea3m t\u00ecnh v\u00e0 l\u00f2ng th\u00e2n \u00e1i.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">V\u00e0 t\u00f4i nh\u1edb t\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n\u00a0: thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y T\u1ed5ng kh\u1edfi ngh\u0129a th\u00e1ng t\u00e1m 1945, trong r\u1eebng Vi\u1ec7t B\u1eafc, c\u1ee5 H\u1ed3 \u1ed1m n\u1eb7ng, ngh\u0129 m\u00ecnh kh\u00f4ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 d\u1eb7n d\u00f2 \u00f4ng Gi\u00e1p\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0L\u00fac n\u00e0y th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i \u0111\u00e3 t\u1edbi, d\u00f9 hy sinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, d\u00f9 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t ch\u00e1y c\u1ea3 d\u00e3y Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, c\u0169ng ph\u1ea3i ki\u00ean quy\u1ebft gi\u00e0nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0<span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A17\">(17)<\/a><\/span>. V\u00ec ph\u1ea3i gi\u00e0nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp th\u1ed1ng nh\u1ea5t, nh\u1eefng \u0111au kh\u1ed5 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, tr\u1ea3i qua ngo\u1ea1i x\u00e2m, gi\u1ebft ch\u00f3c, c\u00e0n qu\u00e9t, chia l\u00eca, \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7, c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, cu\u1ed9c chi\u1ebfn Nam B\u1eafc, vv. c\u1ed9ng l\u1ea1i, xem ra c\u0169ng x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1i h\u00ecnh \u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng \u00ab\u00a0\u0111\u1ed1t ch\u00e1y Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n\u00a0\u00bb \u0111\u1ea5y ch\u0103ng\u00a0?<\/p>\n<h3><b><big>B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u\u00a0<\/big><\/b><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#A0\"><big>(*)<\/big><\/a><\/span><\/h3>\n<p class=\"western\" lang=\"vi-VN\" align=\"justify\">__________________________________________<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"vi-VN\" align=\"justify\"><i><b><br \/>\nCh\u00fa th\u00edch\u00a0:<\/b><\/i><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"en-GB\" align=\"justify\"><big><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R0\">(*)<\/a><\/span><i>Nguy\u00ean gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris (Ph\u00e1p)<\/i><\/big><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R1\">(1)<\/a><\/span><i>T\u1ef1 s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng<\/i>, (t\u00ean g\u1ed1c c\u1ee7a s\u00e1ch l\u00e0\u00a0<i>\u00ab\u00a0Chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1eddi\u00a0\u00bb<\/i>), B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u, nxb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i, 2004.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R2\">(2)<\/a><\/span><i>Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh gi\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Vi\u1ec7t, chi\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 4 anh h\u00f9ng<\/i>, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Vi\u1ec7t, nxb Tr\u1ebb, H\u00e0 N\u1ed9i 2002.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R3\">(3)<\/a><\/span><i>Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m qua\u00a0: 1945-1964<\/i>, \u0110o\u00e0n Th\u00eam, nxb Nam Chi T\u00f9ng th\u01b0, S\u00e0i G\u00f2n 1965.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R4\">(4)<\/a><\/span>\u00a0Theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn (3), ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n d\u1ecbch trong v\u00f9ng Ph\u00e1p t\u1ea1m chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ed1 ng\u00e0y 15\/7\/1951\u00a0; l\u1ec7nh c\u1ea5m thanh ni\u00ean xu\u1ea5t ngo\u1ea1i ban h\u00e0nh ng\u00e0y 7\/8\/1951\u00a0; t\u1edbi ng\u00e0y 16\/10\/1951, c\u00f3 15000 thanh ni\u00ean b\u1ecb nh\u1eadp ng\u0169\u00a0; 1000 thanh ni\u00ean c\u00f3 b\u1eb1ng \u00ab\u00a0Trung h\u1ecdc \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t c\u1ea5p\u00a0\u00bb tr\u1edf l\u00ean theo h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng s\u0129 quan Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng s\u0129 quan Th\u1ee7 \u0110\u1ee9c\u00a0; ng\u00e0y 1\/12\/1952, g\u1ecdi nh\u1eadp ng\u0169 c\u00e1c thanh ni\u00ean t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 28 tu\u1ed5i c\u00f3 b\u1eb1ng \u00ab\u00a0Cao \u0111\u1eb3ng ti\u1ec3u h\u1ecdc\u00a0\u00bb \u0111\u1ec3 theo h\u1ecdc c\u00e1c l\u1edbp s\u0129 quan.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R5\">(<\/a><\/span><\/span><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R5\">5<\/a><\/span><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R5\">)<\/a><\/span><i>Chung quanh vi\u1ec7c H\u1ecdc<\/i>, B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u, nxb Thanh Ni\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i 2004.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R6\">(6)<\/a><\/span>\u00a0<i>Un math\u00e9maticien dans le si\u00e8cle<\/i>, Laurent Schwartz, nxb Odile Jacob, Paris 1997.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R7\">(7)<\/a><\/span>\u00a0Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a \u00f4ng De Gaulle trong vi\u1ec7c kh\u1edfi \u0111\u1ea7u chi\u1ebfn tranh (c\u1ee7a Ph\u00e1p) \u1edf Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 r\u1ea5t n\u1eb7ng. Nh\u01b0ng t\u1eeb n\u0103m 1963, \u00f4ng ta n\u00eau \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb trung l\u1eadp h\u00f3a mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 n\u0103m 1964, k\u00eau g\u1ecdi ch\u1ea5m d\u1ee9t m\u1ecdi s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1eeda n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0o mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam. Trong th\u01b0 g\u1eedi H\u1ed3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch, ng\u00e0y 2\/8\/1966, T\u1ed5ng th\u1ed1ng De Gaulle vi\u1ebft\u00a0: \u00ab\u00a0Gi\u00e1 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft nhau t\u1ed1t h\u01a1n gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ngay sau \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c nh\u1eefng s\u1ef1 bi\u1ebfn tai \u00e1c \u0111ang gi\u1eb1ng x\u00e9 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Ng\u00e0i h\u00f4m nay\u00a0\u00bb. Trong ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00ednh kh\u00e1ch l\u00e3o luy\u1ec7n, \u0111\u00f3 ph\u1ea7n n\u00e0o l\u00e0 s\u1ef1 nh\u00ecn nh\u1eadn (tuy mu\u1ed9n m\u00e0ng) tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a \u00f4ng ta trong ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Ph\u00e1p \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng giai \u0111o\u1ea1n 1945-1946. (Ngu\u1ed3n\u00a0:\u00a0<i>Ngo\u1ea1i giao Vi\u1ec7t Nam<\/i>\u00a0(1945-2000), do \u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bin ch\u1ee7 bi\u00ean, v\u1edbi s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, L\u01b0u V\u0103n L\u1ee3i, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Hu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Di\u00ean, vv., nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u1ed1c gia, H\u00e0 N\u1ed9i 2002).<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R8\">(<\/a><\/span><\/span><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R8\">8<\/a><\/span><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R8\">)<\/a><\/span><i>Chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh gi\u1eefa l\u00f2ng Paris<\/i>, V\u00f5 V\u0103n Sung, nxb Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Nh\u00e2n d\u00e2n, 2005.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R9\">(9)<\/a><\/span>\u00a0Kh\u00e1c v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a, t\u1eeb C\u00e1ch m\u1ea1ng Th\u00e1ng t\u00e1m 1945 m\u00e0 ra, l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 tho\u00e1i v\u1ecb c\u1ee7a vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, trao l\u1ea1i quy\u1ec1n ch\u00ednh, th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng qua vi\u1ec7c trao \u1ea5n ki\u1ebfm \u1edf Hu\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Tuy\u00ean ng\u00f4n \u0111\u1ed9c l\u1eadp 2\/9\/1945. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 ng\u00e0y T\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed ng\u00e0y 6\/1\/1946, b\u00e0u l\u00ean Qu\u1ed1c h\u1ed9i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam.\u00a0<span lang=\"vi-VN\">\u1ede \u0111\u00e2y, t\u00f4i ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh quy\u1ec1n, kh\u00f4ng lu\u1eadn \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R10\">(10)<\/a><\/span>\u00a0L\u1ea1i nh\u1edb t\u1edbi m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a du h\u1ecdc sinh Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p, t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i t\u1edbi c\u00e1i kho\u1ea3ng nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau 1950 \u00edt l\u00e2u. Cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u0169ng c\u01a1 c\u1ef1c l\u1eafm, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u00ab\u00a0ph\u00e2y ph\u00e2y\u00a0\u00bb nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edfng. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng con em gia \u0111\u00ecnh th\u1eadt kh\u00e1 gi\u1ea3, m\u1ed9t s\u1ed1 gia \u0111\u00ecnh g\u1eedi \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111i Ph\u00e1p du h\u1ecdc t\u1ef1 t\u00fac thu\u1edf \u1ea5y, l\u00e0 nh\u1edd \u1edf vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n. Theo cu\u1ed1n s\u00e1ch (3) \u0111\u00e3 d\u1eabn, t\u1eeb ng\u00e0y 25\/12\/1945 t\u1edbi ng\u00e0y 10\/5\/1953, gi\u00e1 h\u1ed1i \u0111o\u00e1i 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng (piastre) l\u00e0 17 francs Ph\u00e1p \u2013 nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 franc c\u0169, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 franc \u00ab\u00a0n\u1eb7ng\u00a0\u00bb th\u1eddi \u00f4ng De Gaulle tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ea7m quy\u1ec1n th\u1eddi C\u1ed9ng h\u00f2a th\u1ee9 V (franc \u00ab\u00a0n\u1eb7ng\u00a0\u00bb t\u1ed3n t\u1ea1i t\u1eeb 1960 \u0111\u1ebfn 2002) \u2013 cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 11\/5\/1953, ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p \u00ab\u00a0\u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng\u00a0\u00bb ph\u00e1 gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1eb1ng 10 francs Ph\u00e1p, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u00fd c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u00e1c Qu\u1ed1c gia Li\u00ean K\u1ebft (Etats Associ\u00e9s) trong Li\u00ean hi\u1ec7p Ph\u00e1p (Union fran\u00e7aise) \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a \u00ab\u00a0qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng\u00a0\u00bb B\u1ea3o \u0110\u1ea1i (ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n C\u1ed9ng h\u00f2a Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a \u00f4ng Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m), v\u00e0 Mi\u00ean, v\u00e0 L\u00e0o do Ph\u00e1p d<span lang=\"vi-VN\">\u1ef1<\/span>ng n\u00ean trong c\u00e1c v\u00f9ng t\u1ea1m chi\u1ebfm \u2013 m\u1eb7c d\u00f9 theo c\u00e1c Th\u1ecfa \u01b0\u1edbc k\u00fd v\u1edbi c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 n\u00e0y, Ph\u00e1p ph\u1ea3i h\u1ecfi \u00fd h\u1ecd tr\u01b0\u1edbc. Theo hai cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00ab\u00a0Le trafic des piastres\u00a0\u00bb c\u1ee7a Jacques Despuech\u00a0, nxb Deux Rives Paris, 1953, v\u00e0 \u00ab\u00a0La guerre fran\u00e7aise en Indochine, 1945-1954\u00a0\u00bb c\u1ee7a Alain Ruscio, nxb Editions Complexes, 1992 (c\u00e1m \u01a1n anh V\u0169 Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh \u0111\u00e3 cho t\u00f4i th\u00f4ng tin v\u1ec1 hai cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y), trong kho\u1ea3ng 1945-1953 k\u1ec3 tr\u00ean, do gi\u00e1 h\u1ed1i \u0111o\u00e1i \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c th\u1eb7ng l\u00ean \u2013 gi\u00e1 th\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c\u00a0<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>\u1edbc l<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>\u1ee3ng kho\u1ea3ng gi\u1eefa 8,50 v\u00e0 10 francs \u2013 c\u00f3 vi\u1ec7c bu\u00f4n l\u1eadu ti\u1ec1n. M\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00ednh kh\u00e1ch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng, tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u to. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Despuech k\u1ec3 l\u00e0 n\u0103m 1949, c\u1ef1u ho\u00e0ng B\u1ea3o \u0110\u1ea1i v\u00e0 v\u1ee3 l\u00e0 b\u00e0 Nam Ph\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n sang Ph\u00e1p 176.500.000 frs tr\u00ean t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n chuy\u1ec3n 426.700.000 frs\u00a0; ho\u1eb7c chuy\u1ec7n con g\u00e1i c\u1ee7a E. Bollaert (Cao \u1ee7y Ph\u00e1p \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1eeb th\u00e1ng 4\/1947 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10\/1948) b\u1ecb nh\u00e2n vi\u00ean h\u1ea3i quan kh\u00e1m \u1edf s\u00e2n bay T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ee9t th\u1ea5y mang m\u1ed9t b\u1ecb \u0111\u1ef1ng 50000 \u0111\u00f4-la. C\u00f3 m\u1ea5y ki\u1ec3u bu\u00f4n ti\u1ec1n\u00a0:<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">a) Chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh ti\u1ec1n franc sang Ph\u00e1p\u00a0;<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">b) Chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh franc, d\u00f9ng franc mua l\u1eadu \u0111\u00f4la, d\u00f9ng \u0111\u00f4la mua b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh franc (quay v\u00f2ng nh\u01b0 v\u1eady).<\/p>\n<p>c) D\u00f9ng franc mua \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf Bangkok, HongKong, v\u1edbi gi\u00e1 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0103n 8 francs, mang ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 v\u1ec1 m\u1ed9t trong ba n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng (Vi\u1ec7t, M\u00ean, L\u00e0o), d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u00f3 chuy\u1ec3n sang Ph\u00e1p v\u1edbi gi\u00e1 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0103n 17 francs (quay v\u00f2ng nh\u01b0 v\u1eady).<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Nh\u01b0ng c\u0169ng nh\u1edd s\u1ef1 bu\u00f4n ti\u1ec1n n\u00e0y m\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o g\u1eedi \u0111\u01b0\u1ee3c con sang Ph\u00e1p h\u1ecdc. V\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c anh KV. cho bi\u1ebft l\u00e0 theo \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n k\u1ec3\u00a0: Nh\u1edd c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ed1i \u0111o\u00e1i th\u1eb7ng gi\u00e1 n\u00e0y m\u00e0 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Minh T\u00e2n (do \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc B\u00edch th\u00e0nh l\u1eadp) s\u1ed1ng \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y vi\u1ec7c \u00edch l\u1ee3i : in l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed1n \u00ab\u00a0T\u1eeb \u0111i\u1ec3n H\u00e1n Vi\u1ec7t v\u00e0 Ph\u00e1p Vi\u1ec7t\u00a0\u00bb c\u1ee7a \u0110\u00e0o Duy Anh v\u1edbi l\u1eddi t\u1ef1a ca ng\u1ee3i kh\u00e1ng chi\u1ebfn, ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf v\u00f9ng b\u1ecb t\u1ea1m chi\u1ebfm ; \u00ab\u00a0Danh T\u1eeb khoa h\u1ecdc\u00a0\u00bb, \u00ab\u00a0La S\u01a1n phu t\u1eed\u00a0\u00bb c\u1ee7a Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n\u00a0; xu\u1ea5t b\u1ea3n \u00ab\u00a0T\u1eeb \u0111i\u1ec3n th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc\u00a0\u00bb c\u1ee7a \u0110\u00e0o V\u0103n Ti\u1ebfn, v\u00e0 \u00ab\u00a0Ph\u00e9nom\u00e9nologie et mat\u00e9rialisme dialectique\u00a0\u00bb c\u1ee7a Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Th\u1ea3o, vv. [V\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, t\u00f4i c\u00f3 vi\u1ebft m\u1ed9t ch\u00fat trong cu\u1ed1n (1) \u0111\u00e3 d\u1eabn. C\u00f2n \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc B\u00edch\u00a0: \u00f4ng l\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng H\u00e3n \u1edfEcole Polytechnique (h\u00ecnh nh\u01b0 kho\u1ea3ng n\u0103m 1928-30, hay sau \u0111\u00f3 m\u1ed9t hay hai kh\u00f3a) v\u00e0 sau \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1eddng C\u1ea7u \u0110\u01b0\u1eddng Ponts et Chauss\u00e9es\u00a0; nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u kh\u00e1ng chi\u1ebfn, \u00f4ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf Khu 9 (T\u00e2y Nam B\u1ed9)\u00a0; b\u1ecb b\u1eaft sau m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00e0n, v\u00e0 b\u1ecb Ph\u00e1p \u0111\u01b0a sang Ph\u00e1p\u00a0; sau \u00f4ng l\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc y khoa v\u00e0 t\u1ed1t nghi\u1ec7p b\u00e1c s\u0129 y khoa cu\u1ed1i 50, \u0111\u1ea7u 60\u00a0; kho\u1ea3ng n\u0103m 1964 (sau \u0111\u1ea3o ch\u00ednh l\u1eadt Di\u1ec7m) \u00f4ng v\u1ec1 S\u00e0i G\u00f2n, ra \u1ee9ng c\u1eed t\u1ed5ng th\u1ed1ng (danh s\u00e1ch Cao \u0110\u00e0i)\u00a0; h\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ea5t \u1edf S\u00e0i G\u00f2n v\u00e0o cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 60). C\u00f3 m\u1ed9t giai tho\u1ea1i : vi\u1ec7c ph\u00e1 c\u1ea7u trong kh\u00e1ng chi\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf ch\u1ea5t n\u1ed5, \u0111\u1eb7t \u0111\u00fang ch\u1ed7 l\u00e0 ph\u00e1 s\u1eadp nh\u1eefng c\u00e1i c\u1ea7u l\u1edbn m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebft k\u1ebf l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t k\u0129 s\u01b0 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p h\u1ecdc c\u00f9ng tr\u01b0\u1eddng (chuy\u1ec7n k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f9ng kh\u00f3a), \u00f4ng n\u00e0y t\u1eebng nh\u1eadn x\u00e9t : &#8220;Bi\u1ebft ph\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft x\u00e2y, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc B\u00edch&#8221;. \u0110\u00f3 l\u1eddi t\u00f4i nghe anh KV. cho bi\u1ebft theo l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng H\u00e3n. Nh\u01b0ng t\u00f4i \u0111\u1ecdc trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00ab\u00a0Nguy\u1ec5n B\u00ecnh, huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt\u00a0\u00bb, nxb V\u0103n h\u00f3a, H\u00e0 N\u1ed9i 1995, th\u1ea5y k\u1ec3 c\u00e2u chuy\u1ec7n ph\u00e1 c\u1ea7u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a \u00f4ng L\u00ea T\u00e2m \u2013 k\u1ef9 s\u01b0 C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Ph\u00e1p v\u1ec1 kh\u00e1ng chi\u1ebfn, m\u00e0 t\u00f4i s\u1ebd c\u00f3 d\u1ecbp n\u00f3i t\u1edbi \u1edf ch\u00fa th\u00edch (14) d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y. V\u1eady t\u00f4i xin ghi lu\u00f4n c\u1ea3 ra \u0111\u00e2y ].<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ee5 bu\u00f4n ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o g\u1eedi \u0111\u01b0\u1ee3c con sang Ph\u00e1p h\u1ecdc: v\u00ec h\u00e0ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi (th\u01b0\u1eddng d\u00e2n) ch\u1ec9 \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c chuy\u1ec3n m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n gi\u1edbi h\u1ea1n, c\u00f3 nh<span lang=\"vi-VN\">\u1eefng nh\u00e0 ngh\u00e8o huy \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd h\u00e0ng g\u1eedi h\u1ed9 ti\u1ec1n cho nh<\/span>\u00e0 gi\u00e0u (b\u1eb1ng b\u01b0u phi\u1ebfu, mandat-poste), r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u00e3i v\u00e0 d\u00f9ng c\u00e1i ti\u1ec1n l\u00e3i \u0111\u00f3 m\u00e0 g\u1eedi cho con em m\u00ecnh du h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p s\u1ed1ng. Thu\u1edf<span lang=\"vi-VN\">\u00a0\u1ea5y<\/span>, nh\u1eefng du h\u1ecdc sinh s\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y c\u01a1 c\u1ef1c l\u1eafm, c\u00f3 c\u1ea3nh s\u1ed1ng chung n\u0103m, s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t bu\u1ed3ng tr\u1ecd \u2013 thu\u1edf \u1ea5y \u1edf Ph\u00e1p c\u00f2n \u0111\u1ea7y d\u00e3y nh\u1eefng kh\u00e1ch s\u1ea1n cho thu\u00ea ph\u00f2ng ng\u1ee7 h\u00e0ng th\u00e1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc\u00a0; v\u00f2i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ea7u ti\u00eau chung \u1edf c\u1ea7u thang\u00a0; c\u00f3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u01b0\u1edfi \u2013 \u0103n u\u1ed1ng r\u1ea5t kham kh\u1ed5, m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u1edbi \u0111i t\u1eafm g\u1ed9i m\u1ed9t l\u1ea7n \u1edf c\u00e1c hi\u1ec7u t\u1eafm c\u00f4ng c\u1ed9ng l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i. Ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn c\u00e1i m\u1ee9c \u0111i thi c\u00f2n c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111eo tay, ph\u1ea3i mang theo trong c\u1eb7p c\u00e1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 b\u00e1o th\u1ee9c to b\u1eb1ng c\u00e1i b\u00e1t\u00a0! (C\u00e1i kho\u1ea3ng nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5y, c\u00f2n nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n bu\u00f4n b\u00e1n l\u1eadu\u00a0v\u1eb7t\u00a0; h\u00e0ng r\u00e0o thu\u1ebf quan trong ngay m\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u ch\u01b0a b\u1ecf, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ho\u1eb7c m\u1ed9t v\u00e0i ti\u1ec7m \u0103n \u1edf Paris, nh\u01b0 m\u1ed9t ti\u1ec7m \u0103n g\u1ea7n k\u1ebf Coll\u00e8ge de France, b\u00e1n l\u00e9n \u0111\u00f4-la hay \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 Th\u1ee5y-s\u1ef9 l\u1eadu, vv.). Kham kh\u1ed5 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00fd do t\u1ea1i sao c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh lao. H\u1ecdc sinh \u1edf k\u00fd t\u00fac x\u00e1 trong tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f2n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i kh\u00e1 h\u01a1n. Sinh vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong Cit\u00e9 universitaire de Paris nh\u01b0 \u00ab\u00a0Nh\u00e0 \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng\u00a0\u00bb (trong k\u00fd t\u00fac x\u00e1 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc), \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c coi l\u00e0 h\u1ea1ng sinh vi\u00ean \u00ab\u00a0b\u1ea3nh\u00a0\u00bb. C\u00e1i c\u1ea3nh sinh vi\u00ean ng\u1ed3i qu\u00e1n c\u00e0-ph\u00ea t\u00e1n g\u1eabu b\u00e0n th\u1ebf s\u1ef1, l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u00e3n h\u1eefu, \u0111\u00f4i khi l\u00e0 khoe h\u00e3o ho\u1eb7c l\u00e0 do s\u1ef1 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi k\u1ec3. Nh<span lang=\"vi-VN\">\u1eef<\/span>ng n\u0103m sau, khi ch\u00ednh quy\u1ec1n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c Ph\u00e1p nh\u1ea3 cho th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat quy\u1ec1n, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ecdc b\u1ed5ng cho sinh vi\u00ean, v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng sinh vi\u00ean c\u00f3 h\u1ecdc b\u1ed5ng lo\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0103n h\u1ecdc, nh<span lang=\"vi-VN\">\u01b0ng<\/span>\u00a0\u00ab\u00a0tr\u00e1i tim th\u00ec v\u1eabn \u1edf b\u00ean tr\u00e1i\u00a0\u00bb\u00a0; \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u1edfi thu\u1ef7 c\u1ee7a c\u00e1i c\u00e2u \u00ab\u00a0\u0103n c\u01a1m qu\u1ed1c gia, th\u1edd ma c\u1ed9ng s\u1ea3n\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">V\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng th\u1eddi kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean t\u00f4i nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi vi\u1ec7c du h\u1ecdc sinh tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i ti\u1ec1n c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh g\u1eedi sang \u0111\u1ec3 \u0103n h\u1ecdc. Th\u1eddi \u00f4ng Di\u1ec7m, \u0111\u00e3 h\u1ebft chuy\u1ec7n bu\u00f4n l\u1eadu ti\u1ec1n r\u1ed3i\u00a0, nh<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>ng c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 con \u0111i h\u1ecdc t\u1ef1 t\u00fac ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed5 chuy\u1ec3n ng\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p g\u1eedi ti\u1ec1n t\u1eeb mi\u1ec1n Nam sang Ph\u00e1p. Ai m\u00e0 c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u1ee7ng h\u1ed9 mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec b\u1ecb c\u1eaft s\u1ed5 chuy\u1ec3n ng\u00e2n. T\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1edb c\u00e1i vi\u1ec7c ch\u1ecb T. b\u1ecb nghi sau khi \u0111i tr\u1ea1i h\u00e8 c\u1ee7a phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, x\u1ea3y ra n\u0103m n\u00e0o. Nh\u01b0ng c\u00e1i l\u1ea7n m\u00e0 t\u00f4i t\u1edbi T\u00f2a \u0111\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng Di\u1ec7m \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c c\u1eaft s\u1ed5 chuy\u1ec3n ng\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 sinh vi\u00ean, l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i 1959 hay \u0111\u1ea7u n\u0103m 1960. C\u00f3 anh C. c\u1ee7a phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p r\u1ee7 t\u00f4i \u0111i, th\u00ec t\u00f4i \u0111i, v\u00e0 ch\u1ec9 hai ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang t\u00f4i\u00a0; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ee7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i v\u00ec c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh \u1edf mi\u1ec1n Nam s\u1ee3 b\u1ecb kh\u1ee7ng b\u1ed1. T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 r\u00e0ng bu\u1ed9c \u1ea5y, v\u00e0 l\u00fac \u1ea5y \u0111\u1ec3 m\u01b0u s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n, t\u00f4i \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m \u1edf Trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u (Direction des Etudes et Recherches) c\u1ee7a Electricit\u00e9 de France, n\u00ean ch\u1eb3ng s\u1ee3 s\u1ee9c \u00e9p. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1i ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n vi\u00ean (c\u1ed1 v\u1ea5n t\u00f2a \u0111\u1ea1i s\u1ee9, m\u00e0 nay ta g\u1ecdi l\u00e0 tham t\u00e1n s\u1ee9 qu\u00e1n) ti\u1ebfp ch\u00fang t\u00f4i h\u00f4m \u0111\u00f3 c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n xa l\u1ea1 g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i\u00a0: ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, NTH, l\u00e0 con m\u1ed9t b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau v\u1edbi b\u1ed1 t\u00f4i thu\u1edf c\u00f2n l\u00e0m quan\u00a0; em ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea1n h\u1ecdc v\u1edbi anh t\u00f4i th\u1eddi ch\u00fang t\u00f4i c\u00f2n h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Khuy\u1ebfn \u1edf Y\u00ean M\u00f4 trong v\u00f9ng kh\u00e1ng chi\u1ebfn t\u1eeb 1947 \u0111\u1ebfn 1949. B\u1eefa \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1ea5y nghe, xong r\u1ed3i th\u00ec h\u1ed3n ai n\u1ea5y gi\u1eef\u2026<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">C\u00f2n nh\u1eefng du h\u1ecdc sinh m\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u1edf l\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i t\u1ef1 lo li\u1ec7u. Trong r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m sau \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 du h\u1ecdc sinh t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc sang Ph\u00e1p, hi\u1ebfm hoi m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i th\u1ef1c t\u1eadp sinh sang tu nghi\u1ec7p\u2026<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\">V\u00ec \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua v\u00e0 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3 v\u00e0 nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00e1c, n\u00ean t\u00f4i r\u1ea5t th\u00f4ng c\u1ea3m v\u1edbi nh\u1eefng ai kh\u00f4ng g\u1eb7p may trong vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u00e0nh v\u00e0 trong \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i\u00a0; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00f4i c\u0169ng r\u1ea5t tr\u00e2n tr\u1ecdng v\u1edbi nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 may m\u1eafn th\u00e0nh c\u00f4ng\u00a0; khi ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i s\u1ed1ng, \u0103n, \u1edf, h\u1ecdc trong nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh nh\u01b0 k\u1ec3 tr\u00ean, th\u00ec \u0111i thi \u0111\u1ed7 \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0\u1ee3<\/span>c c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n m\u1eebng r\u1ed3i, n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n tranh \u0111ua v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p class=\"western\" align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R11\">(<\/a><\/span><\/span><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R11\">11<\/a><\/span><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R11\">)<\/a><\/span>\u00a0Nh\u00e2n \u0111\u00e2y xin n\u00f3i th\u00eam, t\u00f4i kh\u00f4ng quen \u00f4ng Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng H\u1ed9, nh\u01b0ng c\u00f3 nghe ti\u1ebfng. T\u00f4i ch\u1ec9 th\u1ea5y \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u00e0 sau n\u00e0y, trong m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t\u00a0: V\u00e0o th\u00e1ng 11\/1984, \u00f4ng V\u00f5 V\u0103n Ki\u1ec7t l\u00fac \u1ea5y \u0111ang l\u00e0 Ph\u00f3 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, nh\u00e2n chuy\u1ebfn c\u00f4ng du \u1edf An-gi\u00ea-ri, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, gh\u00e9 qua Ph\u00e1p; v\u00ec \u00f4ng \u00edt th\u00ec gi\u1edd, H\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n tr\u00ean thuy\u1ec1n m\u00e1y \u0111i ch\u01a1i (bateau Mouche) tr\u00ean s\u00f4ng Seine, \u0111\u1ec3 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp \u00f4ng, v\u1eeba \u0111\u1ec3 \u00f4ng th\u0103m phong c\u1ea3nh Paris lu\u00f4n th\u1ec3. Anh ch\u1ecb em ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh t\u00f4i ng\u1ed3i c\u1ea1nh \u00f4ng Ki\u1ec7t \u0111\u1ec3 khi thuy\u1ec1n \u0111i qua, t\u00f4i gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi \u00f4ng nh\u1eefng th\u1eafng c\u1ea3nh v\u00e0 di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed c\u1ed5 d\u1ecdc b\u1edd s\u00f4ng : th\u00e1p Eiffel, \u0111i\u1ec7n Louvre, Vi\u1ec7n H\u00e0n L\u00e2m, v\u1ebft c\u0169 c\u1ee7a Tour de Nesle, Palais de Justice x\u01b0a l\u00e0 c\u1ed1 cung, H\u00f4tel de Ville, Nh\u00e0 th\u1edd Notre-Dame, vv. B\u1eefa h\u00f4m \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi (ngo\u00e0i H\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam) c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi\u00a0: m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 Ng\u00f4 Vi\u1ebft Th\u1ee5, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa l\u00e0 \u00f4ng Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng H\u1ed9 (l\u00fac \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1eeb Vi\u1ec7t Nam sang l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn \u1edf Museum d\u2019histoire naturelle thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris, h\u00ecnh nh\u01b0 s\u1eafp h\u1ebft h\u1ea1n). T\u00f4i c\u00f3 nghe k\u1ec3 l\u00e0 \u00f4ng H\u1ed9 sau ng\u00e0y Gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh quy\u1ec1n coi nh\u01b0 l\u00e0 nh\u00e2n s\u0129, nh\u01b0ng c\u0169ng g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng r\u1ea5t c\u01a1 c\u1ef1c\u00a0; l\u00fac \u00f4ng \u1edf Ph\u00e1p nh\u01b0 k\u1ec3 tr\u00ean, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Ca-na-\u0111a\u00a0; v\u00ec th\u1ebf \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00f3i tr\u00ean c\u00f3 tin \u0111\u1ed3n l\u00e0 \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i kh\u00f4ng v\u1ec1\u00a0; c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec v\u1eady m\u00e0 \u00f4ng Ki\u1ec7t m\u1eddi ch\u0103ng, t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ef1c h\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u00d4ng H\u1ed9 c\u00f3 m\u1eb7t b\u1eefa \u0111\u00f3 nh\u01b0ng \u00edt n\u00f3i, h\u1ea7u nh\u01b0 l\u1eb7ng im su\u1ed1t bu\u1ed5i (t\u00f4i ch\u1ec9 th\u1ea5y \u00f4ng ta c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u1ea5y th\u00f4i). D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a anh HM\u0110 g\u1eedi cho t\u00f4i qua e-mail ng\u00e0y 19\/7\/2006, t\u00f4i xin ch\u00e9p l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi b\u00ecnh v\u00ec t\u1ef1 t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft\u00a0: \u00d4ng H\u1ed9 l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a quy\u1ec3n \u00ab C\u00e2y C\u1ecf Mi\u1ec1n Nam \u00bb hi\u1ec7n ch\u1ec9nh bi\u00ean th\u00e0nh \u00ab\u00a0C\u00e2y C\u1ecf Vi\u1ec7t Nam \u00bb v\u00e0 s\u1eafp t\u1edbi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c in sau h\u1eb1ng ch\u1ee5c n\u0103m ch\u1edd \u0111\u1ee3i. N\u0103m 1961 \u00f4ng c\u00f3 vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi T\u00f2a \u0110\u1ea1i s\u1ee9 M\u1ef9 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1ea5t khai quang v\u00e0 n\u0103m 1970 c\u00f9ng v\u1edbi Meselson &amp; al. ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Agent Orange tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ef1c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 s\u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc C\u1ea7n Th\u01a1. Sau 1975 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m hi\u1ec7u ph\u00f3 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u1ed5ng h\u1ee3p th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh\u00a0; \u00f4ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i vi\u1ec7c tuy\u1ec3n sinh theo l\u00fd l\u1ecbch v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ee9c hi\u1ec7u ph\u00f3\u2026<\/span><\/p>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R12\">(12)<\/a><\/span>Coll\u00e8ge de France l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1eadc nh\u1ea5t c\u1ee7a Ph\u00e1p\u00a0; t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t ch\u00fat v\u1ec1 c\u01a1 s\u1edf n\u00e0y trong b\u00e0i \u00ab\u00a0<i>Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u00a0: Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft th\u1ecfa \u0111\u00e1ng\u00a0\u00bb,\u00a0<\/i>\u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o m\u1ea1ng \u00ab\u00a0Th\u1eddi \u0110\u1ea1i M\u1edbi\u00a0\u00bb s\u1ed1 th\u00e1ng 11-2005\u00a0:<\/span><\/p>\n<p class=\"western\"><u><span class=\"link-external\"><a href=\"http:\/\/www.thoidai.org\/ThoiDai6\/200506_BTLieu.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span lang=\"vi-VN\">http:\/\/www.thoidai.org\/ThoiDai6\/200506_BTLieu.htm<\/span><\/a><\/span><\/u><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"vi-VN\">V\u00ec ch\u1eef Coll\u00e8ge n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec3u l\u1ea7m, v\u00e0 c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n vui sau \u0111\u00e2y : v\u00e0o n\u0103m 1950, l\u00fac t\u00f4i t\u1edbi Ph\u00e1p, c\u00f3 c\u1eadu h\u1ecdc sinh t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u01a1 s\u1edf n\u00e0y \u0111\u1ec3 xin v\u00e0o h\u1ecdc classe de seconde (l\u1edbp 10 c\u1ee7a ta hi\u1ec7n nay) v\u00ec th\u1ea5y ch\u1eef Coll\u00e8ge n\u00ean ng\u1ee1 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc.<\/p>\n<p><span lang=\"vi-VN\">Nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u00f4ng Lichn\u00e9rowicz gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf Coll\u00e8ge de France, v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn r\u1ea5t \u0111\u00f4ng nghi\u00ean c\u1ee9u sinh l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n (ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc) trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00f4ng Vi\u1ec7t Nam, t\u00f4i mu\u1ed1n k\u1ec3 c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y n\u1eefa\u00a0: \u00d4ng G. Poitou, gi\u00e1o s\u01b0 To\u00e1n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris-Sud, hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng Ecole Normale Sup\u00e9rieure rue d\u2019Ulm, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n\u00a0\u00ab\u00a0t\u00e2m s\u1ef1\u00a0\u00bb\u00a0v\u1edbi t\u00f4i r\u1eb1ng \u00f4ng Lichn\u00e9rowicz l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1edbn, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nhi\u1ec1u lu\u1eadn \u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 lu\u1eadn \u00e1n n\u00e0o x\u1ebfp \u00ab\u00a0h\u1ea1ng nh\u1ea5t\u00a0\u00bb c\u1ea3. N\u00f3i xong, \u00f4ng ta l\u1ea1i t\u1ee7m t\u1ec9m c\u01b0\u1eddi, n\u00f3i ti\u1ebfp r\u1eb1ng \u00f4ng ta t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 lu\u1eadn \u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng ta ch\u1ec9 v\u00e0o \u00ab\u00a0h\u1ea1ng ba\u00a0\u00bb th\u00f4i. T\u00f4i ngh\u0129 th\u1ea7m\u00a0: sao \u00f4ng l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i nh\u01b0 v\u1eady, hay l\u00e0 \u00f4ng cho r\u1eb1ng m\u1ea5y \u00f4ng Vi\u1ec7t Nam \u01b0a x\u1ebfp h\u1ea1ng ng\u00f4i th\u1ee9\u00a0? L\u00fac \u0111\u00f3, t\u00f4i c\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi \u00f4ng ta r\u1eb1ng\u00a0: t\u00f4i kh\u00f4ng \u01b0a x\u1ebfp ng\u00f4i th\u1ee9, lu\u1eadn \u00e1n c\u1ee7a t\u00f4i x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9 bao nhi\u00eau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, mi\u1ec5n l\u00e0 \u00ab\u00a0\u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u00a0\u00bb th\u00ec t\u00f4i m\u1eebng r\u1ed3i. T\u00f4i n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng Poitou \u0111ang nh\u1edd t\u00f4i gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng t\u1ef1 gi\u1ea3i quy\u1ebft n\u1ed5i.<\/span><\/p>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\">C\u00e2u chuy\u1ec7n chi ti\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y\u00a0: Khi nh\u1eadm ch\u1ee9c hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng Ecole Normale Sup\u00e9rieure rue d\u2019Ulm \u2013m\u00e0 nhi\u1ec7m k\u1ef3 l\u00e0 5 n\u0103m, v\u00e0 theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u00ec c\u1ee9 lu\u00e2n phi\u00ean\u00a0: n\u1ebfu hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 ng\u00e0nh v\u0103n-khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, th\u00ec l\u1ea7n sau l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc, v\u00e0 quay v\u00f2ng nh\u01b0 th\u1ebf \u2013 \u00f4ng Poitou c\u00f3 \u0111\u1ec1 \u00e1n c\u1ea3i c\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng nh\u01b0 \u00f4ng ta \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t thu\u1edf \u0111\u00f3\u00a0: tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00e1i nh\u00e0 \u00ab\u00a0tr\u1ed1ng\u00a0\u00bb \u2013 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ea5p ri\u00eang (h\u1ecdc sinh thi b\u1eb1ng c\u1ea5p c\u1ee7a Universit\u00e9), kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 ri\u00eang (gi\u00e1o s\u01b0 l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Universit\u00e9) \u2013 ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i \u00ab\u00a0ti\u1ebfng\u00a0\u00bb th\u00f4i. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng n\u00f3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec c\u00e1i \u00ab\u00a0ti\u1ebfng\u00a0\u00bb m\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc sinh t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3, b\u00eanh v\u1ef1c nhau l\u1eafm\u00a0; t\u00f4i l\u00e0 k\u1ebb \u00ab\u00a0ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o\u00a0\u00bb, n\u00ean bi\u1ebft th\u00e2n ph\u1eadn. V\u00ec tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00e1i nh\u00e0 \u00ab\u00a0tr\u1ed1ng\u00a0\u00bb, n\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00ab\u00a0qu\u00e2n\u00a0\u00bb. \u0110\u1ec3 lo c\u00e1i \u0111\u1ec1 \u00e1n c\u1ea3i c\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng, \u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o s\u1ef1 \u00ab\u00a0t\u1ef1 nguy\u1ec7n\u00a0\u00bb c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f4ng. Trong \u0111\u00e1m \u0111\u00f3, k\u1ebb \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t tay gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u00a0; y c\u0169ng l\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc sinh xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 b\u1eadc cao. Y \u00ab\u00a0t\u1ef1 nguy\u1ec7n\u00a0\u00bb l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u2026 c\u00f3 \u1ea9n \u00fd\u00a0: y c\u0169ng l\u00e0 \u00ab\u00a0gi\u00e1o s\u01b0 v\u00f9\u00a0\u00bb nh\u01b0 k\u1ec3 tr\u00ean\u00a0; nh\u00e0 y \u1edf Paris ch\u1ec9 c\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ed9 tr\u0103m m\u00e9t, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean sau m\u1ed9t th\u1eddi gian gi\u00fap \u00f4ng, y mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 Paris. Y n\u0103n n\u1ec9 v\u1edbi \u00f4ng gi\u00fap y, l\u1ea1i vi\u1ec7n c\u1edb y c\u00f3 cha gi\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt ph\u1ea3i tr\u00f4ng nom, vv. \u00d4ng \u0111\u00e3 tr\u00f3t \u00ab\u00a0nh\u1eadn s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1\u00a0\u00bb c\u1ee7a y, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u00e0nh tr\u1ea3 n\u1ee3 \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng c\u1ee7a \u00f4ng \u2013 nh\u01b0ng \u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ph\u1ea3i nh\u1edd t\u00f4i.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"vi-VN\">\u0110\u1ec3 t\u00f4i k\u1ec3 c\u1eb7n k\u1ebd m\u1ed9t ch\u00fat, k\u1ebbo ai kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ee7 t\u1ee5c n\u01a1i \u0111\u00e2y, l\u1ea1i t\u01b0\u1edfng l\u00e0 t\u00f4i k\u1ec3 chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 \u1edf Ph\u00e1p, tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng l\u1eadp, v\u00e0 \u0111\u1ed9i ng\u0169 nh\u00e0 gi\u00e1o h\u1eefu c\u01a1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng c\u00e1ch tuy\u1ec3n d\u1ee5ng th\u00ec kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00f4ng ch\u1ee9c kh\u00e1c. C\u0169ng nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y, c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ee9c v\u1ee5\u00a0\u00bb g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0(gi\u00e1o s\u01b0) \u00bb (emploi de professeur) \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u00a0; mu\u1ed1n c\u00f3 ch\u1ee9c danh gi\u00e1o s\u01b0 th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc n\u00e0o \u0111\u00f3\u00a0: ho\u1eb7c l\u00e0 \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0<i>tr\u1ed1ng<\/i>\u00a0\u00bb do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m v\u1ec1 h\u01b0u hay thuy\u00ean chuy\u1ec3n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c (emploi vacant) , ho\u1eb7c l\u00e0 c\u00f3 \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0<i>m\u1edbi<\/i>\u00a0\u00bb m\u1edbi do Ch\u00ednh ph\u1ee7, qua B\u1ed9 Gi\u00e1o d\u1ee5c, \u0111\u1eb7t ra (emploi cr\u00e9\u00e9). M\u1ed7i n\u0103m, t\u00f9y theo ng\u00e2n qu\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc gia gi\u1ea3m, B\u1ed9 b\u00e1o cho tr\u01b0\u1eddng bi\u1ebft c\u00f3 bao nhi\u00eau \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m tr\u1ed1ng\u00a0\u00bb ho\u1eb7c \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m m\u1edbi\u00a0\u00bb. R\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng (commision de sp\u00e9cialistes) x\u00e9t h\u1ed3 s\u01a1 c\u00e1c \u1ee9ng vi\u00ean, v\u00e0 b\u00e0u ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n\u00a0<i>m\u1ed9t<\/i>\u00a0ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o\u00a0<i>m\u1ed7i\u00a0<\/i>\u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb \u0111ang c\u00f3: ki\u1ec3u b\u00e0u ch\u1ecdn nh\u01b0 v\u1eady, ti\u1ebfng Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab\u00a0cooptation\u00a0\u00bb. C\u00f3 hai lo\u1ea1i \u1ee9ng vi\u00ean\u00a0v\u00e0o m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0(gi\u00e1o s\u01b0) \u00bb \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc :<\/span><\/p>\n<p>(i) Ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111ang l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Ph\u00e1p n\u01a1i kh\u00e1c, n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng c\u1eed v\u00e0o ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u00f3\u00a0; (tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab\u00a0mutation\u00a0\u00bb).<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"vi-VN\">(ii) Ho\u1eb7c l\u00e0 \u1ee9ng vi\u00ean ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Ph\u00e1p. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng vi\u00ean ph\u1ea3i\u00a0: a) c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ea5p t\u1ed1i thi\u1ec3u \u2013 thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc, trong ng\u00e0nh To\u00e1n, l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc\u00a0(Doctorat d\u2019Etat) ; b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 + HDR (Habilitation \u00e0 Diriger des Recherches)\u00a0; b) ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc to\u00e0n qu\u1ed1c (ng\u00e0y x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 Comit\u00e9 Consultatif des Universit\u00e9s, ng\u00e0y nay g\u1ecdi l\u00e0 Conseil National des Universit\u00e9s) x\u00e9t h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 c\u00f4ng nh\u1eadn \u00ab\u00a0kh\u1ea3 n\u0103ng tr\u1edf th\u00e0nh gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\u00a0\u00bb (ti\u1ebfng Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean tr\u00ean \u00ab\u00a0liste d\u2019aptitude aux fonctions de professeur des universit\u00e9s\u00a0\u00bb)\u00a0.<\/p>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\">V\u00ec c\u00e1c \u1ee9ng vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m m\u1ee9c \u0111\u1ed9 chung cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc (n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u00ednh quy\u1ec1n t\u1eadp trung\u00a0!), H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng khi b\u00e0u ch\u1ecdn m\u1ed9t \u1ee9ng vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00f3, th\u00ec tr\u00ean nguy\u00ean t\u1eafc, c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1ee3 b\u1ecb ph\u00ea ph\u00e1n l\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi d\u1ed1t. C\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u1ec5 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadn trong h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m (do T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u00e1p k\u00fd s\u1eafc l\u1ec7nh) ch\u1ec9 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c long tr\u1ecdng v\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e1p h\u00f3a (v\u00ec gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 c\u00f4ng ch\u1ee9c), ch\u1ee9 tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng can thi\u1ec7p v\u00e0o vi\u1ec7c tuy\u1ec3nch\u1ecdn. Thu\u1edf \u1ea5y, ch\u1ed7 gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Paris c\u00f2n \u00ab\u00a0\u0111\u1eaft\u00a0\u00bb, r\u1ea5t \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi ham, tranh r\u1ea5t kh\u00f3. C\u00e1i tay c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng Poitou, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u00f3i, r\u1ea5t \u00edt kh\u1ea3 n\u0103ng chen ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec th\u1ebf \u00f4ng Poitou m\u1edbi nh\u1edd t\u00f4i, v\u00ec \u00f4ng bi\u1ebft t\u00f4i l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng t\u00f4i \u2013 v\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p trao cho t\u00f4i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00e0y trong 7 kh\u00f3a li\u1ec1n\u00a0: 21 n\u0103m, \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u00e0y t\u00f4i ngh\u1ec9 h\u01b0u\u00a0! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ph\u00f9 th\u1ee7y d\u00f9 c\u00f3 cao tay \u1ea5n, c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1ecb \u00e2m binh, b\u1edfi v\u00ec H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1i r\u1ecd ch\u1ee9a v\u1eeba cua, v\u1eeba c\u00e1, v\u1eeba t\u00f4m\u00a0: cua th\u00ec b\u00f2 ngang, c\u00e1 th\u00ec b\u01a1i th\u1eb3ng, t\u00f4m th\u00ec b\u01a1i l\u00f9i. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean t\u00f4i m\u1edbi b\u00e0n v\u1edbi \u00f4ng Poitou l\u00e0 ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng \u00ab\u00a0ngo\u1ea1i l\u1ec7\u00a0\u00bb \u2013 b\u1edfi v\u00ec c\u00f3 \u00ab\u00a0ngo\u1ea1i l\u1ec7\u00a0\u00bb kh\u00f4ng vi\u1ebft trong v\u0103n b\u1ea3n qui \u0111\u1ecbnh\u00a0, \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c \u00ab\u00a0transfert\u00a0\u00bb (thuy\u00ean chuy\u1ec3n mang theo \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb)\u00a0: \u1ee9ng vi\u00ean xin chuy\u1ec3n v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi, mang theo \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u0169 v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi, v\u00e0 B\u1ed9 \u00ab\u00a0\u0111\u1ec1n\u00a0\u00bb cho tr\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb m\u1edbi. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady, th\u00ec \u1ee9ng vi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea1nh tranh v\u1edbi \u1ee9ng vi\u00ean n\u00e0o kh\u00e1c c\u1ea3. Nh\u01b0ng c\u00e1ch l\u00e0m \u00ab\u00a0ngo\u1ea1i l\u1ec7\u00a0\u00bb n\u00e0y c\u00f3 2 kh\u00f3 kh\u0103n, m\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t kh\u00f3 v\u01b0\u1ee3t qua\u00a0: (a) ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u00ab\u00a0m\u1edbi\u00a0\u00bb ch\u1ea5p nh\u1eadn\u00a0; (b) ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u00ab\u00a0\u0111\u1ec1n\u00a0\u00bb m\u1ed9t \u00ab\u00a0ch\u1ed7 l\u00e0m\u00a0\u00bb cho tr\u01b0\u1eddng c\u0169. Ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft kh\u00e2u (a) tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 m\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt m\u1ecfi mi\u1ec7ng m\u1edbi thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t \u00f4ng Poitou thuy\u1ebft ph\u1ee5c B\u1ed9 \u00ab\u00a0\u0111\u1ec1n\u00a0\u00bb. R\u1ed1t c\u1ee5c l\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft xong. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft th\u00e0nh c\u00f4ng, tuy ch\u1eb3ng c\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi g\u00ec, tay c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ec1 th\u1ed1t \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u\u00a0; nh\u01b0ng khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec l\u1eddi th\u1ec1 c\u0169ng nh\u01b0 m\u00e2y kh\u00f3i\u00a0!<\/span><\/p>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\">Chuy\u1ec7n y \u0111\u00e3 v\u1eady, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ec7 h\u01a1n. T\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 gi\u00fap m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 m\u1ed9t th\u1eb1ng b\u1ea1n h\u1ecdc c\u0169 th\u1eddi c\u00f2n so\u1ea1n lu\u1eadn \u00e1n, \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng t\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ed7 \u00ab\u00a0tr\u01b0\u1edfng Khoa\u00a0\u00bb tr\u1ed1ng, v\u00e0 t\u00f4i d\u1ee9t kho\u00e1t t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0m, th\u00ec th\u1eb1ng n\u00e0y xung phong v\u00ec n\u00f3 th\u00edch l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u00e0m nghi\u00ean c\u1ee9u\u00a0; t\u00f4i c\u0169ng gi\u00fap h\u1eafn. \u0110\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u00ab\u00a0tr\u01b0\u1edfng Khoa\u00a0\u00bb r\u1ed3i \u2013 m\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh h\u00e0nh ch\u00ednh s\u1ef1 v\u1ee5, ti\u1ec1n b\u1ea1c, th\u1eddi kh\u00f3a bi\u1ec3u, ph\u00f2ng \u1ed1c, sinh vi\u00ean, vv. \u2013 h\u1eafn b\u1ecb \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p ch\u00ea l\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u00ab\u00a0ti\u1ec3u \u0111\u1ed9c t\u00e0i\u00a0\u00bb (petit dictateur). M\u1ed9t b\u1eefa h\u1eafn l\u00e0m qu\u00e1, t\u00f4i gi\u1eadn m\u1edbi \u0111em m\u1ed9t t\u00edch x\u01b0a ra m\u1eafng h\u1eafn\u00a0; \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0Qui t\u2019a fait roi\u00a0?\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(d\u1ecbch tho\u00e1t ngh\u0129a v\u00e0 cho h\u1ee3p v\u1edbi ng\u1eef c\u1ea3nh, l\u00e0\u00a0: \u00ab\u00a0Mi c\u00f3 nh\u1edb ai \u0111\u01b0a mi l\u00ean t\u1edbi \u0111\u1ecba v\u1ecb n\u00e0y\u00a0kh\u00f4ng ?\u00a0\u00bb\u00a0; t\u00f4i s\u1ebd gi\u1ea3i th\u00edch, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, g\u1ed1c g\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1i t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed Ph\u00e1p n\u00e0y). Nh\u01b0ng h\u1eafn c\u1eady l\u00e0 b\u1ea1n c\u0169 c\u1ee7a t\u00f4i, v\u00e0 v\u00ec c\u00e1i m\u1eb7t c\u1ee7a h\u1eafn c\u00f2n tr\u01a1 h\u01a1n c\u00e1i m\u1eb7t th\u1edbt, n\u00ean h\u1eafn nh\u0103n nh\u1edf c\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u0169ng \u0111em ch\u1eef ngh\u0129a ra tr\u1ea3 l\u1eddi t\u00f4i b\u1eb1ng c\u00e2u\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0On ne peut \u00eatre trahi que par les siens\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(d\u1ecbch tho\u00e1t ngh\u0129a l\u00e0\u00a0: \u00ab\u00a0Ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng c\u00e1nh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n nhau\u00a0\u00bb, b\u1edfi v\u00ec \u2013 \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 trong ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u2013 khi \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng, k\u1ebb \u0111\u1ecbch h\u1ea1i nhau, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng ch\u1eef \u00ab\u00a0ph\u1ea3n\u00a0\u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/span><\/p>\n<p class=\"western\">B\u00e2y gi\u1edd t\u00f4i xin k\u1ec3 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1i c\u00e2u\u00a0:<i>\u00a0\u00ab\u00a0Qui t\u2019a fait roi\u00a0?\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e2y. N\u0103m 987, vua Louis V ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i. Thu\u1edf \u1ea5y, nh\u00e0 vua y\u1ebfu, nhi\u1ec1u nh\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00ed cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 nh\u1eefng \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb. M\u1ed9t trong nh<span lang=\"vi-VN\">\u1eef<\/span>ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, Hughes Capet, \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>\u1ee3c b\u00e0u l\u00e0m vua (m\u00e0 d\u00f2ng h\u1ecd tr\u1ecb v\u00ec k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u00e1ch m\u1ea1ng 1789, c\u1ed9ng th\u00eam \u0111o\u1ea1n \u00ab\u00a0t\u00e1i l\u1eadp\u00a0\u00bb qu\u00e2n quy\u1ec1n (Restauration) 1815-1848, vv.). L\u00ean ng\u00f4i, nh\u01b0ng tr\u00ean th<span lang=\"vi-VN\">\u1ef1c t\u1ebf<\/span>, nh\u00e0 vua c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb, th\u1ebf l\u1ef1c c\u00f2n y\u1ebfu h\u01a1n v\u00e0i \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb kh\u00e1c \u2013 nh\u00e0 vua ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u1ea3i quanh th\u1ee7 \u0111\u00f4 Paris v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i t\u1edbi Orl\u00e9ans c\u00e1ch kho\u1ea3ng 200 km ph\u00eda nam. Nh\u01b0ng nh\u00e0 vua kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb kh\u00e1c \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0, v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i Thi\u00ean ch\u00faa gi\u00e1o \u0111ang l\u00e0 qu\u1ed1c gi\u00e1o, khi \u0111<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>\u1ee3c c\u00e1c \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n c\u1eed tri\u00a0\u00bb b\u00e0u l\u00ean, h\u1ecd c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u00e0 vua c\u00f3 \u00ab\u00a0thi\u00ean m\u1ec7nh\u00a0\u00bb tr\u1ecb v\u00ec \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p cho d\u00e2n c\u01b0 tr\u00ean to\u00e0n l\u00e3nh th\u1ed5. Tuy v\u1eady, vua y\u1ebfu n\u00ean ph\u1ea3i n\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 c\u00e1c \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb. V\u00e0o m\u1ed9t d\u1ecbp tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai, nh\u00e0 vua m\u1eafng \u00ab\u00a0s\u1ee9 qu\u00e2n\u00a0\u00bb Adalbert de P\u00e9rigord, (m\u00e0 nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 phong cho t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3), r\u1eb1ng\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0Qui t\u2019a fait comte\u00a0?\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab\u00a0[Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb] ai \u0111\u00e3 phong cho ng\u01b0\u01a1i t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u [\u00e0]\u00a0?), vi\u00ean n\u00e0y tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1ed1p ch\u00e1t\u00a0:\u00a0<i>\u00ab\u00a0Qui t\u2019a fait roi\u00a0?\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0(ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab\u00a0[Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb] ai \u0111\u00e3 [b\u00e0u] cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vua [\u00e0]\u00a0?\u00a0\u00bb). D\u1ecbch ch\u1eef \u00ab\u00a0t\u2019\u00a0\u00bb ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u1edf \u0111\u00e2y r\u1ea5t kh\u00f3, b\u1edfi v\u00ec ti\u1ebfng Vi\u1ec7t ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u00f4i th\u1ee9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi\u00a0; t\u00f4i \u0111\u00e0nh t\u1ea1m d\u1ecbch tho\u00e1t ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab\u00a0ng\u01b0\u01a1i\u00a0\u00bb, nghe h\u01a1i x\u1ea5c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, b\u1edfi v\u00ec v\u1edbi th\u1eddi gian, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ng\u00e0y nay ch\u1ec9 nh\u1edb c\u00e2u\u00a0<i>\u00ab\u00a0Qui t\u2019a fait roi\u00a0?\u00a0\u00bb<\/i>\u00a0theo ngh\u0129a\u00a0: \u00ab\u00a0Mi v\u00f4 \u01a1n, mi \u0111\u00e3 qu\u00ean ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a mi l\u00ean t\u1edbi \u0111\u1ecba v\u1ecb ng\u00e0y nay\u00a0\u00e0\u00a0? \u00bb.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn tr<span lang=\"vi-VN\">\u01b0<\/span>\u1eddng\u00a0<span lang=\"vi-VN\">Ecole Normale Sup\u00e9rieure rue d\u2019Ulm<\/span>, m\u00e0 trong gi\u1edbi \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, (th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0\u00a0<span lang=\"vi-VN\">Normale\u00a0<\/span>; c\u1ef1u h\u1ecdc sinh c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y th\u00ec g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 normalien) t\u00f4i c\u0169ng xin k\u1ec3 m\u1ed9t giai tho\u1ea1i sau \u0111\u00e2y\u00a0: v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 60, c\u00f3 m\u1ed9t ca s\u0129 m\u1ed9t th\u1eddi kh\u00e1 n\u1ed5i danh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 v\u00ec s\u1ef1 th\u00edch b\u00f4ng \u0111\u00f9a c\u1ee7a anh ta. Tay n\u00e0y v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c, c\u00f3 b\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 c\u1ea5p ba (docteur 3<sup>\u00e8me<\/sup>cycle) v\u1ec1 V\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft. Ca s\u0129 m\u00e0 c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ea5p th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u01a1i hi\u1ebfm. C\u00f3 v\u00e0i nh\u00e0 b\u00e1o, quen b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1eb3ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, m\u1edbi t\u00e1n r\u1eb1ng anh ca s\u0129 n\u00e0y l\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc sinh c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Normale. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi v\u1eb7n anh ta\u00a0; anh ta nhanh tr\u00ed tr\u1ea3 l\u1eddi\u00a0 r\u1eb1ng : C\u00f3 l\u1ebd t\u1ea1i t\u00f4i n\u00f3i [c\u00f3 l\u00fac] t\u00f4i \u00ab\u00a0anormal\u00a0\u00bb (ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab\u00a0b\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, lo\u1ea1n tr\u00ed\u00a0\u00bb), n\u00ean nh\u00e0 b\u00e1o hi\u1ec3u nh\u1ea7m l\u00e0 t\u00f4i [thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc] \u00ab\u00a0\u00e0 Normale\u00a0\u00bb (ngh\u0129a l\u00e0 h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng\u00a0<span lang=\"vi-VN\">Normale<\/span>). C\u0169ng vui, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 cho nh\u1eefng ai th\u00edch t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ai th\u00edch tr\u1ed9. C\u00f2n ai mu\u1ed1n bi\u1ebft anh ca s\u0129 n\u00e0y l\u00e0 ai (t\u00ean \u00ab\u00a0ngh\u1ec7 s\u0129\u00a0\u00bb c\u1ee7a anh ta l\u00e0 g\u00ec), th\u00ec c\u1ee9 t\u00ecm \u00ab\u00a0t\u00ean\u00a0\u00bb (ti\u1ebfng Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 pr\u00e9nom, ti\u1ebfng Anh\/M\u1ef9 g\u1ecdi l\u00e0 given name hay first name) c\u1ee7a nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc Galois (1811-1832) th\u00ec r\u00f5.<\/p>\n<div>\n<p><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R13\">(13)<\/a><\/span>\u00a0N\u00f3i t\u00f3m t\u1eaft,French Cancan l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec7u nh\u1ea3y, ch\u1ebf ra kho\u1ea3ng n\u0103m 1850, l\u00e2u t\u00e1m ph\u00fat, v\u1edbi nh\u1ea1c c\u1ee7a Offenbach, b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c \u0111i\u1ec7u nh\u1ea3y c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4 th\u1ee3 gi\u1eb7t \u1edf x\u00f3m Montmartre \u1edf Paris gi\u1ea3i tr\u00ed trong nh\u1eefng ng\u00e0y ch\u1ee7 nh\u1eadt sau nh\u1eefng ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3. Khi nh\u1ea3y th\u00ec t\u1ed1c v\u00e1y, d\u01a1 c\u1eb3ng cao \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u0111\u1ea7u. Qu\u00e1n h\u1ed9p \u0111\u00eam Le Moulin Rouge c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i nh\u1ea3y n\u1ed5i ti\u1ebfng. T\u00f4i \u1edf Ph\u00e1p l\u00e2u n\u0103m m\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ecbp \u0111i xem t\u1eadn m\u1eaft. C\u00f3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng kh\u1edfi th\u1ee7y \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec7u nh\u1ea3y \u0111\u1ec3 kh\u00eau g\u1ee3i hay khi\u00eau kh\u00edch gi\u1edbi tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 l\u1ed9 li\u1ec5u c\u1ee7a s\u1ef1 vui ch\u01a1i gi\u1ea3i tr\u00ed c\u1ee7a gi\u1edbi b\u00ecnh d\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc khi bi\u1ebfn th\u1ec3\u2026 Ai mu\u1ed1n hi\u1ec3u sao th\u00ec t\u00f9y.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R14\">(14)<\/a><\/span>\u00a0N\u00f3i n\u1ed1t v\u00e0i l\u1eddi v\u1ec1 \u00f4ng Qu\u00e2n. N\u0103m 1969, khi t\u00f4i chuy\u1ec3n v\u1ec1 Paris, th\u00ec \u00f4ng Qu\u00e2n c\u0169ng chuy\u1ec3n v\u1ec1 Paris, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f9ng tr\u01b0\u1eddng \u2013 t\u00f4i \u1edf trung t\u00e2m Sorbonne, c\u00f2n \u00f4ng Qu\u00e2n \u1edf trung t\u00e2m Villetanneuse \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4 B\u1eafc Paris \u2013 n\u00ean kh\u00f4ng g\u1eb7p nhau n\u1eefa. Ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n 1970, nh\u00e2n d\u1ecbp c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u00e0n tr\u00ed th\u1ee9c khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n Ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i sang th\u0103m Ph\u00e1p, t\u00f4i c\u00f3 m\u1eddi \u00f4ng Qu\u00e2n v\u00e0 \u0111o\u00e0n \u0103n c\u01a1m \u1edf nh\u00e0 t\u00f4i, v\u00ec l\u1ebd sau \u0111\u00e2y\u00a0: \u0111o\u00e0n g\u1ed3m 3 th\u00e0nh vi\u00ean, tr\u01b0\u1edfng \u0111o\u00e0n l\u00e0 \u00f4ng Ng\u1ee5y Nh\u01b0 Kontum (l\u00fac \u1ea5y \u0111ang l\u00e0 hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p H\u00e0 N\u1ed9i), \u00f4ng L\u00ea T\u00e2m v\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng th\u1ee9 ba m\u00e0 nay t\u00f4i qu\u00ean t\u00ean. (M\u1edf ngo\u1eb7c \u0111\u1ec3 n\u00f3i 1 ch\u00fat v\u1ec1 \u00f4ng L\u00ea T\u00e2m, t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n Hy Hi\u1ec1n, Vi\u1ec7t Ki\u1ec1u c\u0169, t\u1ed1t nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1eddng K\u1ef9 s\u01b0 C\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng Paris, th\u1eddi kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, \u00f4ng l\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt cho trung t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n B\u00ecnh trong v\u00f9ng kh\u00e1ng chi\u1ebfn Nam B\u1ed9\u00a0(xem cu\u1ed1n \u00ab\u00a0Nguy\u1ec5n B\u00ecnh, huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt\u00a0\u00bb, c\u1ee7a Nguy\u00ean H\u00f9ng, nxb V\u0103n h\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i 1995); nghe n\u00f3i \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf ra ba-z\u00f4-min\u00a0cho kh\u00e1ng chi\u1ebfn Nam B\u1ed9, v\u00ec th\u1eddi \u0111\u00f3 trong Nam kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ba-z\u00f4-ka nh\u01b0 ngo\u00e0i B\u1eafc; sau \u00f4ng ra B\u1eafc c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o l\u00fac t\u1eadp k\u1ebft sau Gen\u00e8ve. \u00d4ng r\u1ea5t vui t\u00ednh\u00a0; \u00f4ng k\u1ec3 cho t\u00f4i nghe m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1eb7t, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t th\u1eddi\u00a0\u0111\u1ea7y kh\u00f3 kh\u0103n : Anh L\u1ef1u t\u00f4i, sau m\u1ea5y n\u0103m du h\u1ecdc B\u00e1ch Khoa Grenoble \u1edf Ph\u00e1p, v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1956, tham gia v\u00e0o nh\u00f3m \u0111\u1ea7u ti\u00ean gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u0110\u1ea1i h\u1ecdc B\u00e1ch khoa H\u00e0 N\u1ed9i. Th\u1eddi \u1ea5y, nh\u00e0 \u1edf c\u00f2n r\u1ea5t ch\u1eadt ch\u1ed9i\u00a0; \u00edt l\u00e2u sau khi v\u1ec1, c\u01b0\u1edbi v\u1ee3, anh t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng b\u00e0 nh\u1ea1c cho m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t m\u1ea9u v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ec3 x\u00e2y \u00ab\u00a0nh\u00e0\u00a0\u00bb\u00a0; g\u1ecdi l\u00e0 nh\u00e0 cho oai v\u00ec \u1edf n\u1ed9i th\u00e0nh th\u1ee7 \u0111\u00f4, ch\u1ee9 k\u1ef3 th\u1eadt \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u00ab\u00a0t\u00fap\u00a0\u00bb, c\u00f3 m\u1ed9t gian l\u1ee3p m\u00e1i n\u1ee9a, c\u1eeda s\u1ed5 kh\u00f4ng k\u00ednh, ghim b\u1eb1ng m\u1ea5y t\u1ea5m ni-l\u00f4ng. Kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n thu\u00ea th\u1ee3, m\u1ea5y anh em b\u1ea1n b\u00e8 x\u00fam l\u1ea1i \u00ab\u00a0x\u00e2y\u00a0\u00bb gi\u00fap. Anh L\u00ea T\u00e2m k\u1ec3 l\u00e0 x\u00e2y xong, th\u00ec \u00ab\u00a0h\u1ea1 c\u1edd t\u00e2y\u00a0\u00bb. Th\u1ea5y t\u00f4i ng\u01a1 ng\u00e1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u, anh m\u1edbi gi\u1ea3i th\u00edch\u00a0: \u00ab\u00a0c\u1edd t\u00e2y\u00a0\u00bb l\u00e0 \u00ab\u00a0c\u1ea7y t\u01a1\u00a0\u00bb, ngh\u0129a l\u00e0 li\u00ean hoan m\u1ed9t b\u1eefa th\u1ecbt ch\u00f3!).<\/span><\/p>\n<p class=\"western\"><span lang=\"vi-VN\">Tr\u1edf l\u1ea1i chuy\u1ec7n \u00f4ng Qu\u00e2n\u00a0: s\u1edf d\u0129 t\u00f4i m\u1eddi \u00f4ng Qu\u00e2n v\u1edbi \u0111o\u00e0n l\u00e0 v\u00ec \u00f4ng Ng\u1ee5y Nh\u01b0 Kontum, x\u01b0a c\u0169ng l\u00e0 Vi\u1ec7t Ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p, agr\u00e9g\u00e9 ng\u00e0nh l\u00fd-h\u00f3a, khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc kho\u1ea3ng n\u0103m 1939-40 d\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi l\u00fac \u00f4ng Qu\u00e2n h\u1ecdc thi t\u00fa t\u00e0i \u1edf \u0111\u00f3, ngh\u0129a l\u00e0 \u00f4ng Kontum l\u00e0 th\u00e0y c\u0169 c\u1ee7a \u00f4ng Qu\u00e2n. V\u00e0o c\u00e1i n\u0103m 1970 \u0111\u00f3, \u0111ang H\u1ed9i ngh\u1ecb Paris, c\u1ea7n \u00ab\u00a0th\u00eam b\u1ea1n, \u00edt th\u00f9\u00a0\u00bb, n\u00ean t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ed1 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. R\u1ed3i b\u1eb5ng tin \u00f4ng Qu\u00e2n. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1975, khi chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u00f4ng g\u1ecdi \u0111i\u1ec7n cho t\u00f4i\u00a0: \u00f4ng k\u1ec3 cho t\u00f4i nghe l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u00f3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Ph\u00e1p m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 trang b\u1ecb s\u00e1ch v\u1edf, t\u00e0i li\u1ec7u vv. cho mi\u1ec1n Nam, nh\u01b0ng nay vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u00e0nh, \u00f4ng mu\u1ed1n t\u00f4i l\u00e0m trung gian \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n cho ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n Ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a. L\u00fac \u1ea5y t\u00f4i t\u1eeb ch\u1ed1i, v\u00ec t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng (v\u00e0 c\u0169ng e r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng) \u00ab\u00a0kh\u00f3 nh\u1eadn c\u1ee7a th\u1eeba\u00a0\u00bb\u00a0; v\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y r\u1ed3i ch\u00ednh quy\u1ec1n Ph\u00e1p c\u0169ng ph\u1ea3i d\u00e0nh cho n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam th\u1ed1ng nh\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i. Sau n\u00e0y ngh\u0129 l\u1ea1i, t\u00f4i th\u1ea5y \u00ab\u00a0\u00e2n h\u1eadn\u00a0\u00bb v\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ec1m d\u1ebbo khi giang s\u01a1n \u0111\u00e3 thu v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i v\u00e0 \u00f4ng Qu\u00e2n l\u1ea1i t\u1ecf thi\u1ec7n ch\u00ed ; nh\u01b0ng qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 ngay sau 30\/4\/75, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f2n c\u0103ng l\u1eafm, v\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3 cho t\u00f4i. (Nghe n\u00f3i sau \u0111\u00f3 \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y v\u1edbi b\u00e1c Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u1ebft c\u1ee5c ra sao). R\u1ed3i t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ecbp li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi \u00f4ng n\u1eefa. M\u00e3i sau n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 80, khi \u00f4ng Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Kim sang l\u00e0m tham t\u00e1n Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt \u1edf S\u1ee9 qu\u00e1n ta \u1edf Paris, \u00f4ng nh\u1edd t\u00f4i li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi \u00f4ng Qu\u00e2n, v\u00ec \u00f4ng Kim v\u00e0 \u00f4ng Qu\u00e2n v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea1n h\u1ecdc c\u0169 \u1edf tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi. Nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 nghe tin \u00f4ng Qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u1ed1m n\u1eb7ng v\u00e0 \u00edt l\u00e2u sau, \u0111\u1ecdc b\u00e1o \u00ab\u00a0Le Monde\u00a0\u00bb, t\u00f4i th\u1ea5y c\u00e1o ph\u00f3 c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e1o tin \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"vi-VN\">Nh\u00e2n \u0111\u00e2y c\u0169ng xin nh\u1eafc m\u1ed9t ch\u00fat v\u1ec1 \u00f4ng Kim\u00a0: m\u1ed9t th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng trong kh\u00e1ng chi\u1ebfn l\u00e0\u00a0chuy\u1ebfn mang v\u00e0ng \u0111i mua trang b\u1ecb cho kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p. Trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00ab\u00a0T\u1ea1 Quang B\u1eedu, nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng\u00a0\u00bb, H\u1ed9i khoa h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam xb, H\u00e0 N\u1ed9i 1996, \u00f4ng Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Kim vi\u1ebft (trang 231)\u00a0: [Trong Kh\u00e1ng chi\u1ebfn]\u00a0<i>\u00ab\u00a0Gi\u1eefa n\u0103m 1948, B\u1ed9 Qu\u1ed1c ph\u00f2ng\u00a0<\/i>[\u00f4ng B\u1eedu]<i>\u00a0giao cho t\u00f4i nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111i c\u00f4ng t\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00e0ng r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u1ec3 mua ph\u1ee5 t\u00f9ng m\u00e1y m\u00f3c VT\u0110 [v\u00f4 tuy\u1ebfn \u0111i\u1ec7n] cho \u0111\u00e0i TNVN [Ti\u1ebfng n\u00f3i Vi\u1ec7t Nam] v\u00e0 cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ed1c men v\u00e0 s\u00e1ch cho \u0111\u1ea1i h\u1ecdc.[\u2026]. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi (xem b\u00e1o V\u0103n Ngh\u1ec7 s\u1ed1 19, 13\/5\/1995), t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 anh em Nam B\u1ed9 mang h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u00fat \u00edt n\u1eefa th\u00ec th\u00e0nh c\u00f4ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb \u0111\u1ecbch b\u1eaft sau khi \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y c\u1ea3 m\u1ed9t con t\u00e0u h\u00e0ng h\u00f3a\u00a0\u00bb.\u00a0<\/i>V\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u0169ng trong s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn (trang 166-168), \u00f4ng H\u00e0 \u0110\u1ed5ng k\u1ec3 k\u1ef9 h\u01a1n\u00a0: \u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 s\u1ed1 v\u00e0ng m\u00e0 \u00f4ng Kim mang \u0111i Th\u00e1i Lan l\u00e0 15 kg\u00a0(nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, 1948, ch\u01b0a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc n\u00e0o c\u00f4ng nh\u1eadn Vi\u1ec7t Nam\u00a0; Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a mu\u1ed1n \u00ab\u00a0\u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 h\u00f3a\u00a0\u00bb cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh c\u00f2n \u0111ang trong \u00ab\u00a0\u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i trung l\u1eadp c\u00f4ng khai\u00a0\u00bb tr\u00ean ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng th\u1ebf gi\u1edbi\u00a0v\u00e0 Th\u00e1i Lan l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t m\u1edf ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i). \u00d4ng Kim \u0111\u00e3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ea7n, v\u00e0 \u0111\u00e3 thu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00e1y bay Catalina \u0111\u1ecbnh ch\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00f3, \u00f4ng B\u1eedu trao cho \u00f4ng H\u00e0 \u0110\u1ed5ng nhi\u1ec7m v\u1ee5 v\u00e0o Khu 4 l\u00e0m m\u1ed9t s\u00e2n bay. C\u00f9ng \u0111i v\u1edbi \u00f4ng H\u00e0 \u0110\u1ed5ng, c\u00f3 m\u1ed9t chuy\u00ean vi\u00ean l\u00e0 phi c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c t\u00ean l\u00e0 Schulze v\u1ed1n l\u00e0 h\u00e0ng binh. \u0110i qua Qu\u1ef3nh L\u01b0u, hai \u00f4ng b\u1ecb d\u00e2n qu\u00e2n b\u1eaft v\u00ec t\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ph\u00e1p v\u00e0 Vi\u1ec7t gian, sau v\u00ec c\u00f3 gi\u1ea5y gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a \u00f4ng Gi\u00e1p n\u00ean qua \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 kh\u0103n. Ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m, l\u00e0m xong s\u00e2n bay, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 chi\u1ebfc m\u00e1y bay m\u00e0 \u00f4ng Kim thu\u00ea, s\u1ee3 r\u1ee7i ro, kh\u00f4ng cho thu\u00ea n\u1eefa. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng Kim ph\u1ea3i \u0111i b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y. \u0110\u1ebfn v\u00f9ng bi\u1ec3n Thanh H\u00f3a, b\u1ecb t\u00e0u Ph\u00e1p v\u00e2y, \u00f4ng Kim ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t t\u00e0u v\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft. \u00d4ng Kim b\u1ecb t\u00f9 m\u1ed9t n\u0103m trong v\u00f9ng t\u1ea1m chi\u1ebfm\u00a0; sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3, \u00f4ng sang Ph\u00e1p h\u1ecdc, r\u1ed3i n\u0103m 1956 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng B\u1eedu g\u1ecdi v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc B\u00e1ch khoa vv. . Sau \u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch Vi\u1ec7n th\u00f4ng tin Khoa h\u1ecdc K\u1ef9 thu\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc khi sang Ph\u00e1p l\u00e0m tham t\u00e1n.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R15\">(15)<\/a><\/span>\u00a0T\u00f4i nh\u1edb l\u1ea7n g\u1eb7p anh Ng\u1ecdc \u0111\u00f3, v\u00ec d\u1ecbp \u1ea5y, t\u00f4i v\u1ea5p m\u1ed9t chuy\u1ec7n \u00ab\u00a0k\u1ef3\u00a0\u00bb. D\u1ecbp \u0111\u00f3, \u00ab\u00a0\u0110o\u00e0n tr\u00ed th\u1ee9c\u00a0(\u1edf Ph\u00e1p) \u00bb ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc do l\u1eddi m\u1eddi c\u1ee7a Ph\u00f3 ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfngV\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p \u0111\u1ec3 nghe v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 ch\u00ednh s\u00e1ch khoa h\u1ecdc v\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng g\u00f3p chuy\u00ean m\u00f4n sao cho c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, c\u00f3 n\u0103ng su\u1ea5t c\u1ee7a tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1edbi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Thu\u1edf \u1ea5y, Tr\u01b0\u1edfng ban Vi\u1ec7t ki\u1ec1u trung \u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u00f4ng \u0110\u1eb7ng Th\u00ed, T\u1ed5ng th\u01b0 k\u00fd H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng (t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 th\u1eddi \u0111\u00f3). Sau bu\u1ed5i tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf \u1ee6y Ban Khoa h\u1ecdc v\u00e0 K\u1ef9 thu\u1eadt Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc k\u1ec3 tr\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ed1i \u00f4ng \u0110\u1eb7ng Th\u00ed ti\u1ebfp chung \u0111o\u00e0n ch\u00fang t\u00f4i, c\u00f9ng v\u1edbi \u00ab\u00a0\u0111o\u00e0n\u00a0\u00bb nh\u1eefng v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00e1c h\u1ed9i Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 h\u1ed9i h\u1ecdp g\u00ec \u0111\u00f3. Ch\u1eafc v\u00ec b\u1eadn c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 kh\u00f4ng nghe b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u00f4ng Tr\u01b0\u1edfng ban Vi\u1ec7t ki\u1ec1u Trung \u01b0\u01a1ng c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Vi\u1ec7t ki\u1ec1u.\u00a0<\/span>B\u1eefa \u0111\u00f3, t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i n\u00f3i v\u00e0i l\u1eddi v\u1ec1 \u00ab\u00a0h\u1ed3 s\u01a1 Vi\u1ec7t ki\u1ec1u\u00a0\u00bb m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00ab\u00a0ma \u0111\u01b0a l\u1ed1i qu\u1ec9 \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng\u00a0\u00bb th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 t\u00f4i l\u1ea1i n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ea1i kh\u00e1i l\u00e0 \u00ab\u00a0c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ec1m n\u0103ng v\u1ec1 kinh t\u1ebf, v\u1ec1 ch\u1ea5t x\u00e1m, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 n\u00ean khai th\u00e1c\u00a0\u00bb. V\u00ec hai ch<span lang=\"vi-VN\">\u1eef\u00a0<\/span>\u00ab\u00a0khai th\u00e1c\u00a0\u00bb m\u00e0 \u00f4ng Tr\u01b0\u1edfng ban kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ea1i \u00fd\u00a0: \u00ab\u00a0Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ta kh\u00f4ng khai th\u00e1c con ng\u01b0\u1eddi\u00a0\u00bb\u00a0; th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00fang l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng. T\u00f4i v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a \u00f4ng. Sau n\u00e0y \u0111\u1ecdc t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, th\u1ea5y vi\u1ebft l\u00e0 th\u1eddi c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, c\u00f3 m\u1ea5y \u00f4ng c\u00e1n b\u1ed9 cao c\u1ea5p ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u01b0 \u00f4ng H\u1ed3 Vi\u1ebft Th\u1eafng, \u00f4ng Chu V\u0103n Bi\u00ean, \u00f4ng \u0110\u1eb7ng Th\u00ed,\u2026\u00a0; t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f9ng t\u00ean kh\u00f4ng.<\/p>\n<p align=\"justify\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R16\">(16)<\/a><\/span>\u00a0<strong>Nguy\u00ean v\u0103n\u00a0ti\u1ebfng Ph\u00e1p:<\/strong><\/p>\n<h3><big>Quand un soldat<\/big><\/h3>\n<p align=\"center\"><big><i><br \/>\nFleur au fusil tambour battant il va<br \/>\nIl a vingt ans un coeur d&#8217;amant qui bat<br \/>\nUn adjudant pour surveiller ses pas<br \/>\nEt son barda contre son flanc qui bat<\/i><\/big><\/p>\n<p align=\"center\"><big><i>Quand un soldat s&#8217;en va t-en guerre il a<br \/>\nDans sa musette son baton d&#8217;mar\u00e9chal<br \/>\nQuand un soldat revient de guerre il a<br \/>\nDans sa musette un peu de linge sale<\/i><\/big><\/p>\n<p align=\"center\"><big><i>Partir pour mourir un peu<br \/>\nA la guerre \u00e0 la guerre<br \/>\nC&#8217;est un dr\u00f4le de petit jeu<br \/>\nQui n&#8217;va gu\u00e8re aux amoureux<\/i><\/big><\/p>\n<p align=\"center\"><big><i>Pourtant c&#8217;est presque toujours<br \/>\nQuand revient l&#8217;\u00e9t\u00e9 qu&#8217;il faut s&#8217;en aller<br \/>\nLe ciel regarde partir ceux qui vont mourir<br \/>\nAu pas cadenc\u00e9<\/i><\/big><\/p>\n<p align=\"center\"><big><i>Des hommes il en faut toujours<br \/>\nCar la guerre car la guerre<br \/>\nSe fout des serments d&#8217;amour<br \/>\nElle n&#8217;aime que l&#8217;son du tambour<\/i><\/big><\/p>\n<p align=\"center\"><big><i>Quand un soldat s&#8217;en va-t-en guerre il a<br \/>\nDes tas d&#8217;chansons et des fleurs sous ses pas<br \/>\nQuand un soldat revient de guerre il a<br \/>\nSimplement eu d&#8217;la veine et puis voil\u00e0.<br \/>\n<\/i><\/big><\/p>\n<p><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R17\">(1<\/a><\/span><\/span><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R17\">7<\/a><\/span><span lang=\"vi-VN\"><span class=\"link-https\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan#R17\">)<\/a><\/span>\u00a0\u00ab\u00a0<i>Nh\u1eefng ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ecbch s\u1eed\u00a0\u00bb<\/i>, V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p, nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia H<\/span>\u00e0 N\u1ed9i, 1994.<\/p><\/blockquote>\n<p>Source: <em><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/nhung-con-nguoi\/co-nhan\">C\u1ed1 nh\u00e2n \u2014 Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Forum<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f9i Tr\u1ecdng Li\u1ec5u l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 To\u00e1n, c\u0169ng c\u00f9ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong phong tr\u00e0o Vi\u1ec7t ki\u1ec1u \u1edf Ph\u00e1p nh\u1eefng n\u0103m ch\u1ed1ng M\u1ef9 \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 20, t\u00edch c\u1ef1c vi\u1ebft b\u00e0i cho b\u00e1o \u0110o\u00e0n K\u1ebft khi \u0111\u00f3, v\u00e0 sau n\u00e0y \u0111\u1ed3ng<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[32],"tags":[1310,411,1311,1312,1313],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-xd","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2059"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2059"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2063,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions\/2063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}