{"id":2120,"date":"2019-11-24T01:25:38","date_gmt":"2019-11-24T00:25:38","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/?p=2120"},"modified":"2019-11-24T01:25:38","modified_gmt":"2019-11-24T00:25:38","slug":"mai-thi-bao-chi-khoa-hoc-chong-lai-tin-dom-dien-dan-forum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2019\/11\/24\/mai-thi-bao-chi-khoa-hoc-chong-lai-tin-dom-dien-dan-forum\/","title":{"rendered":"Mai Thi: B\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc ch\u1ed1ng l\u1ea1i Tin D\u1ecfm \u2014 Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Forum"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h1><big><b>Mai Thi: B\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc ch\u1ed1ng l\u1ea1i Tin D\u1ecfm \u00a0<\/b><\/big><\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><b>Ulrike Bremm (ph\u1ecfng v\u1ea5n)<br \/>\nT\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00f4ng (d\u1ecbch)<\/b><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i><b>LTS :\u00a0<\/b>Ti\u1ebfp theo b\u00e0i\u00a0<\/i><span id=\"parent-fieldname-title-a38985fee61f4fcda958df324002cc67\" class=\"\"><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/khoa-hoc-ky-thuat\/tien-si-nguyen-kim-mai-thi-duoc-giai-thuong-hanns-joachim-friedrichs-ve-pho-bien-khoa-hoc\">Ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n Kim Mai Thi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Hanns-Joachim Friedrichs v\u1ec1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn khoa h\u1ecdc<\/a>, d\u1ecbch\u00a0 gi\u1ea3 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e3 \u00fd g\u1eedi th\u00eam cho Di\u1ec5n \u0110\u00e0n b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n sau \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean\u00a0<\/span>c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn c\u1ee7a Hi\u1ec7p h\u1ed9i K\u00fd gi\u1ea3 Chuy\u00ean ng\u00e0nh \u0110\u1ee9c, trong \u0111\u00f3 c\u00f4 n\u00f3i l\u00ean quan ni\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 b\u00e1o khoa h\u1ecdc trong th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y nay.\u00a0<i><b>Di\u1ec5n \u0110\u00e0n\u00a0<\/b><\/i>xin tr\u00e2n tr\u1ecdng c\u1ea3m \u01a1n anh T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00f4ng, v\u00e0 xin m\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p align=\"justify\"><i><b>Ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch:<\/b><\/i><i>\u00a0Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u1ebb, TS h\u00f3a h\u1ecdc Mai Thi v\u1eeba \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cao qu\u00ed c\u1ee7a\u00a0<\/i>\u0110\u00e0i Truy\u1ec1n h\u00ecnh \u0110\u1ee9c ARD (c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00e0i 1<i>). Ngay sau \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o li\u00ean bang \u0110\u1ee9c, m\u1ed7i cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1eadp m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c nhau. Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ecdn m\u1ed9t b\u00e0i ti\u00eau bi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i s\u00fac t\u00edch v\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u1ebb trong th\u1ebf gi\u1edbi Internet c\u00f3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby nh\u1eefng\u00a0<\/i><i>tin d\u1ecfm<\/i><i>\u00a0(fake news), v\u00e0 vi\u1ec5n ki\u1ebfn c\u1ee7a Mai Thi khi t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f4ng danh r\u1ed9ng m\u1edf trong nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc, \u0111\u1ec3 lao v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111\u1ea1i ch\u00fang \u0111\u1ea7y r\u1ee7i ro v\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng gian nan trong giai \u0111o\u1ea1n kh\u1edfi nghi\u1ec7p. L\u00e0nh thay, l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ee7a Mai Thi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n b\u00f9 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, l\u00e0m v\u1ebb vang cho b\u1ea3n th\u00e2n, gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng g\u1ed1c Vi\u1ec7t. Nh\u1eefng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Mai Thi c\u0169ng r\u1ea5t \u00edch l\u1ee3i cho nh\u1eefng ai mu\u1ed1n s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m truy\u1ec1n th\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/short\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2019\/11\/Mai-Thi_Against_Fake-News_html_m32e9e0f7.png?resize=680%2C305&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"680\" height=\"305\" align=\"bottom\" border=\"0\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><i>Ngu\u1ed3n \u1ea3nh: Esther Schaarh\u00fcls, Deutscher Fachjournalisten-Verband<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<p align=\"justify\"><i>Mai Thi l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i sao YouTube v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Hanns-Joachim-Friedrichs cho c\u00f4ng vi\u1ec7c truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111a ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1edbi &#8220;K\u00fd gi\u1ea3 chuy\u00ean ng\u00e0nh&#8221; (Fachjournalisten), nh\u00e0 b\u00e1o khoa h\u1ecdc t\u1ef1 do Mai Thi Nguyen-Kim (32\u00a0<\/i><i>tu\u1ed5i<\/i><i>) gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do t\u1ea1i sao c\u00f4 r\u1eddi ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m, t\u1ea1i sao b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng v\u00e0 t\u1ea1i sao Internet l\u00e0 &#8220;chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng&#8221; quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong m\u1eaft c\u00f4.<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>Ulrike Bremm (U.B.<\/b>):<i>\u00a0B\u1ea1n t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ecdt s\u00e1ch khoa h\u1ecdc. Cha, anh trai c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ea1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u01b0\u1eddn \u01b0\u01a1m ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ea7u ti\u00ean hay kh\u00f4ng? B\u1ea1n \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m h\u00f3a h\u1ecdc n\u00e0o khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>Mai Thi (M.T.)\u00a0<\/b>: T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ed9 d\u1ee5ng c\u1ee5 h\u00f3a h\u1ecdc n\u00e0o h\u1ebft. \u1ede nh\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng ch\u01b0a x\u1ea3y ra m\u1ed9t v\u1ee5 n\u1ed5, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o cho\u00e0ng tr\u1eafng hay b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t l\u1ecd dung d\u1ecbch n\u00e0o. Nh\u1edd cha, t\u00f4i \u0111\u00e3 ti\u1ebfp c\u1eadn h\u00e0ng ng\u00e0y v\u1edbi h\u00f3a h\u1ecdc. D\u00f9 trong l\u00fac n\u1ea5u \u0103n, mua s\u1eafm hay ch\u1ecdn n\u01b0\u1edbc l\u00e0m s\u1ea1ch m\u1eb7t, cha t\u00f4i th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt l\u00fd ho\u1eb7c h\u00f3a h\u1ecdc.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n \u0111\u00e3 t\u1ed1t nghi\u1ec7p ti\u1ebfn s\u0129 h\u00f3a h\u1ecdc, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 t\u1eeb b\u1ecf nghi\u00ean c\u1ee9u, v\u1edbi mong mu\u1ed1n mang ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean t\u01b0 c\u00e1ch m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o. T\u1ea1i sao truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc l\u1ea1i quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn th\u1ebf trong m\u1eaft b\u1ea1n?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u0103ng l\u00ean, ngay c\u1ea3 khi hi\u1ec7n nay, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111ang chuy\u1ec3n bi\u1ebfn. Ch\u01b0a bao gi\u1edd vi\u1ec7c ti\u1ebfp c\u1eadn th\u00f4ng tin l\u1ea1i d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 b\u00e2y gi\u1edd: Ng\u00e0y nay, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i th\u00f4ng minh trong t\u00fai, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 google m\u1ecdi th\u1ee9 b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecbch l\u00fd l\u00e0, ch\u00fang ta c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean b\u1ed1i r\u1ed1i khi c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin. V\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin h\u01a1n l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft, m\u1eb7t kh\u00e1c, nguy\u00ean t\u1eafc &#8220;G\u1edfi \u2013 Nh\u1eadn&#8221; trong truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 l\u1ed7i th\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1eadn th\u00f4ng tin t\u1eeb TV, radio, b\u00e1o ch\u00ed \u2013 \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u00e1c c\u1ed5ng c\u1ee7a ch\u00fang ta. Ng\u00e0y nay, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u &#8220;ph\u00e1t s\u00f3ng&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y n\u00e2ng cao t\u00ednh d\u00e2n ch\u1ee7, nh\u01b0ng c\u0169ng t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u00fay v\u1edbi nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh tr\u1ecb nguy hi\u1ec3m, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb l\u1eeba \u0111\u1ea3o mu\u1ed1n l\u1ee3i d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1eb1ng s\u00e2n kh\u1ea5u ho\u1eb7c di\u1ec5n \u0111\u00e0n. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin m\u00e2u thu\u1eabn nhau. B\u1ea5t k\u1ec3 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0o: B\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n google kh\u00e1 l\u00e2u l\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ph\u00e1n \u0111o\u00e1n tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau. C\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00f3 h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u00fang h\u01b0\u1edbng \u0111i cho m\u00ecnh trong m\u1edb h\u1ed7n \u0111\u1ed9n tin t\u1ee9c. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng \u2013 B\u1ea1n th\u1ea5y \u0111\u00f3: khoa h\u1ecdc r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed gi\u1ea3i th\u00edch ng\u1eafn g\u1ecdn c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 g\u00ec trong ho\u1ea1t c\u1ea3nh \u0111\u00f3?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i li\u00ean k\u1ebft to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00fang ta \u2013 nh\u01b0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o trong xe t\u1ef1 l\u00e1i, k\u1ef9 thu\u1eadt di truy\u1ec1n \u2013 l\u00e0 \u0111a ng\u00e0nh, t\u1ee9c l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean m\u1ecdi ng\u00e0nh. C\u00f3 qu\u00e1 \u00edt s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia, c\u00e1c nh\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p \u2013 t\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh quan tr\u1ecdng \u2013 v\u00e0 chuy\u00ean gia v\u1ed1n \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 khoa h\u1ecdc ph\u1ee9c t\u1ea1p su\u1ed1t h\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7. M\u1ed9t m\u1eb7t, nh\u00e0 b\u00e1o ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch, chuy\u1ec3n c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef chuy\u00ean m\u00f4n th\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt d\u1ec5 hi\u1ec3u. T\u00f4i lu\u00f4n lu\u00f4n t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c ngu\u1ed3n \u2013 nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng chuy\u00ean th\u00ec r\u1ea5t kh\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u nh\u1eefng g\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n n\u00f3i, khi t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u1ee7 \u00fd ch\u1ec9 tr\u00ecnh b\u00e0y cho gi\u1edbi chuy\u00ean m\u00f4n. M\u1eb7t kh\u00e1c, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i tr\u1ecdng t\u00e0i. B\u1edfi v\u00ec trong c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn \u0111\u1ea7y \u00fd ki\u1ebfn tr\u00e1i ngh\u1ecbch nhau, ch\u00fang ta c\u0169ng c\u1ea7n m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee5 th\u1ec3 kh\u00e1ch quan: Khoa h\u1ecdc l\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp; n\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u1ea1i b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n [nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p \u1edf tr\u00ean \u2013 ND].<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>V\u00e0o th\u00e1ng 11, b\u1ea1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c (c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p Harald Lesch) Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Hanns-Joachim-Friedrichs.<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u00f4i \u2013 n\u00f3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, v\u00ec l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c vinh danh. T\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd: ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng trong m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 th\u1eadt \u2013 v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1eadt m\u1ea1nh h\u01a1n l\u00e0 khoa h\u1ecdc, v\u1ed1n d\u0129 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho s\u1ef1 trung th\u1ef1c. V\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c th\u00f4ng tin sai l\u1ec7ch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c lan truy\u1ec1n tr\u00ean m\u1ea1ng, n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u00ean Internet l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 cung c\u1ea5p s\u1ef1 th\u1eadt \u0111\u1ec3 ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u00f4ng tin sai l\u1ec7ch. L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o, b\u1ea1n ph\u1ea3i tham gia v\u00e0o\u2026 chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>Theo b\u1ea1n, \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c truy\u1ec1n b\u00e1 ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Ban \u0111\u1ea7u, n\u00f3 th\u1eadm ch\u00ed li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch khoa h\u1ecdc l\u00e0 g\u00ec. Tuy nhi\u00ean, trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng, vi\u1ec7c thu th\u1eadp s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1ch th\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3. M\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng l\u00e0 ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c v\u00e0o \u0111\u00e2u: \u0110i\u1ec1u g\u00ec ch\u00ednh x\u00e1c c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i? Ch\u00fang ta n\u00ean x\u1eed l\u00fd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n l\u00e0 gi\u1ea3ng vi\u00ean t\u1ea1i Vi\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc qu\u1ed1c gia (NaWik). B\u1ea1n d\u1ea1y g\u00ec cho c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u sinh ti\u1ebfn s\u0129 \u1edf \u0111\u00f3?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\">NaWik \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 l\u00e0m cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u00eam n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 tham gia v\u00e0o c\u00e1c di\u1ec5n \u0111\u00e0n khoa h\u1ecdc. Theo t\u00f4i, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o vi\u1ec7c khai s\u00e1ng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng can thi\u1ec7p v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. Ch\u00fang t\u00f4i ti\u1ebfp s\u1ee9c cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ecdc v\u1ec1 truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc \u2013 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng. C\u00f3 c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u00f4ng, c\u00f3 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 nh\u01b0 blog, video ho\u1eb7c\u00a0<i>science slam<\/i>\u00a0[t\u1ea1m d\u1ecbch: m\u00e0n di\u1ec5n khoa h\u1ecdc], v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ecd xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00e0nh c\u00f4ng trong m\u1eaft c\u00f4ng ch\u00fang. T\u00f4i c\u00f2n c\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u01a1n n\u1eefa trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 khoa h\u1ecdc. V\u00e0 v\u00ec th\u1ebf, tr\u00ean h\u1ebft ch\u00fang ta c\u1ea7n th\u00eam nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, b\u1edfi v\u00ec t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u0169ng th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0i s\u1ea3n, m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb trong th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f4m nay.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n c\u00f3 l\u1eddi khuy\u00ean g\u00ec cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i mu\u1ed1n c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng t\u1ed1t v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 nh\u00e0 b\u00e1o khoa h\u1ecdc?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Lu\u00f4n lu\u00f4n ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng, gi\u1eef cho \u0111\u00f4i m\u1eaft v\u00e0 \u0111\u00f4i tai r\u1ed9ng m\u1edf. Kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o duy nh\u1ea5t m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i theo \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch trong ng\u00e0nh n\u00e0y. C\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u1eaft [v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng]. C\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0: t\u00edch c\u1ef1c t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c di\u1ec5n \u0111\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 cho ph\u00e9p b\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u. B\u1edfi v\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t chi\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3. Th\u00ed d\u1ee5 trang m\u1ea1ng\u00a0<i>wissenschaftskommunikation.de<\/i>\u00a0c\u1ed1ng hi\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean blog v\u00e0 \u0111\u01b0a ch\u00fang ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu b\u1ea1n quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn\u00a0<i>science slam<\/i>, nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u00e1m tham gia tr\u1ef1c ti\u1ebfp: c\u1ee9 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 v\u00e0 trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i th\u00fa v\u1ecb. Kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0: M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c trong l\u0129nh v\u1ef1c truy\u1ec1n th\u00f4ng khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u r\u1ea5t h\u1ee9ng th\u00fa, s\u1eb5n s\u00e0ng h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 lu\u00f4n lu\u00f4n vui v\u1ebb khi c\u00f3 th\u00eam ng\u01b0\u1eddi tham gia. V\u1eady th\u00ec, b\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111i ki\u1ebfm c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m g\u1eb7p g\u1ee1 t\u1ed1t: \u0110\u1ed1i tho\u1ea1i khoa h\u1ecdc (<i>Wissenschaft im Dialog<\/i>), \u1edf \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c bu\u1ed5i th\u1ef1c nghi\u1ec7m ho\u1eb7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o b\u1ed5 t\u00fac. Ho\u1eb7c theo m\u1ed9t kh\u00f3a th\u1ef1c t\u1eadp. C\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng bi\u1ebft: C\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e2n kho\u1ea3n nh\u1ecf cho nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c mang vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ch\u00fang ho\u1eb7c t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00ea-mi-ne \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o b\u1ed5 sung cho h\u1ecdc vi\u00ean. V\u00e0 sau \u0111\u00f3, b\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean Twitter, chia s\u1ebb h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean Instagram ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed t\u1ea3i v\u00e0i video l\u00ean YouTube. C\u00f3 \u0111\u1ee7 m\u1ecdi di\u1ec5n \u0111\u00e0n tr\u00ean m\u1ea1ng, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 b\u1ea1n n\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\">T\u00f4i c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e1ch v\u1eeba l\u00e0m v\u1eeba h\u1ecdc. Trong th\u1eddi gian l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129, t\u00f4i \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng k\u00eanh YouTube c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t th\u00fa v\u1ecb, b\u1edfi v\u00ec ban \u0111\u1ea7u t\u00f4i s\u1ed1ng trong m\u1ed9t s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u1ea3n h\u1ed3i c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. Trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, t\u00f4i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n b\u00ecnh lu\u1eadn cho m\u1ed7i video, v\u00e0 l\u00fac \u0111\u1ea7u th\u00ec t\u00f4i c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3. C\u00e1c ph\u1ea3n h\u1ed3i \u0111\u00e3 cho t\u00f4i c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mong \u0111\u1ee3i, nh\u1eefng g\u00ec b\u1ea1n n\u00ean c\u00f3 khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u00edch l\u1ee3i nhi\u1ec1u ho\u1eb7c \u00edt.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n hi\u1ec3u r\u00f5, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t n\u1ed9i dung ph\u1ee9c t\u1ea1p theo c\u00e1ch phong c\u00e1ch d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u00e0 th\u00edch th\u00fa. L\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a b\u1ea1n l\u00e0 g\u00ec: L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi say m\u00ea?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0N\u1ebfu t\u00f4i h\u00e0o h\u1ee9ng v\u1ec1 chuy\u1ec7n g\u00ec, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e2y sang m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u2013t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 khi \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u1ed1ng k\u00ednh c\u0169ng th\u1ebf. Tr\u00ean m\u1ecdi ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh truy\u1ec1n h\u00ecnh, trong m\u1ecdi ch\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch, \u1edf m\u1ecdi video tr\u00ean YouTube: T\u00f4i lu\u00f4n c\u1ed1 g\u1eafng t\u1ea1o nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u1ef1a \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n h\u00e0ng ng\u00e0y. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00fang ta tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 c\u00f2n cho th\u1ea5y r\u1eb1ng, khoa h\u1ecdc ho\u00e0n to\u00e0n quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ef1c. H\u00f3a h\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ki\u1ebfn\u200b\u200bth\u1ee9c qu\u00e1i \u0111\u1ea3n m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ecdt s\u00e1ch th\u00f4ng minh ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 \u2013 \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ai c\u0169ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>Trong cu\u1ed1n s\u00e1ch khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea1i ch\u00fang &#8220;Th\u1eadt bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc!&#8221; (Kommisch, alles chemisch), b\u1ea1n gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u00e0 d\u00ed d\u1ecfm, khi n\u00e0o l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00edch h\u1ee3p cho t\u00e1ch c\u00e0 ph\u00ea \u0111\u1ea7u ng\u00e0y, t\u1ea1i sao\u00a0<\/i><i>ch\u1ea5t Fluor<\/i><i>\u00a0c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 trong kem \u0111\u00e1nh r\u0103ng v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang di\u1ec5n ra trong t\u1eebng ph\u00e2n t\u1eed, khi t\u00ednh ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc gi\u1eefa hai ng\u01b0\u1eddi h\u00f2a h\u1ee3p nhau. B\u1ea1n d\u1eabn m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc tr\u00ean truy\u1ec1n h\u00ecnh v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i sao YouTube. Nh\u1eefng k\u00eanh truy\u1ec1n th\u00f4ng n\u00e0o c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t cho k\u00fd gi\u1ea3 chuy\u00ean ng\u00e0nh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u1ea3i th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ch\u00fang?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t. YouTube, TV, s\u00e1ch \u2013 v\u1edbi m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n t\u00f4i ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1ed9t lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau. N\u00f3i chung, t\u00f4i th\u1ea5y t\u01b0\u01a1ng lai kh\u00e1 l\u1ea1c quan, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c\u00a0<i>online\u00a0<\/i>ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p cho b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng, k\u00eanh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 n\u00f4ng c\u1ea1n, h\u1eddi h\u1ee3t v\u00e0 mang t\u00ednh gi\u1ea3i tr\u00ed nhi\u1ec1u h\u01a1n \u2013 nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. N\u1ed9i dung tr\u1ef1c tuy\u1ebfn \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n h\u00f3a, ph\u00e2n m\u1ea3nh v\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p trong m\u1ed9t lu\u1ed3ng h\u1eb9p. L\u1ee3i th\u1ebf l\u1edbn m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 tr\u00ean k\u00eanh YouTube &#8220;MaiLab&#8221; (do c\u00f4 l\u00e0m ra &#8211; ND) so v\u1edbi &#8220;Quarks&#8221; (m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh truy\u1ec1n h\u00ecnh \u0110\u1ee9c) l\u00e0: Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5p chu\u1ed9t \u0111\u1ec3 v\u00e0o xem video, trong khi \u1edf truy\u1ec1n h\u00ecnh, ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i k\u00e9o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfp t\u1ee5c xem. B\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi ta xem m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh TV t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m khoa h\u1ecdc chuy\u00ean s\u00e2u tr\u00ean k\u00eanh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn, v\u00e0 chi ti\u1ebft h\u01a1n nhi\u1ec1u so ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh TV. V\u1edbi c\u00e1c video c\u1ee7a t\u00f4i tr\u00ean YouTube, \u0111\u00f4i khi d\u00e0i t\u1edbi 20 ph\u00fat, b\u1ea1n ph\u1ea3i xem t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 theo d\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9i dung.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b><i>\u00a0\u0110i\u1ec1u g\u00ec c\u1ea7n l\u00e0m v\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m tr\u00ean Internet?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0C\u1ea7n l\u00e0m: \u0110i\u1ec1u c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng l\u00e0 v\u00e0i gi\u00e2y \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u1ed7i b\u00e0i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o c\u0169ng nh\u01b0 video ho\u1eb7c podcast. S\u1ebd kh\u00f4ng m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 ai \u0111\u00f3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, l\u00e0 h\u1ecd quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn b\u00e0i c\u1ee7a b\u1ea1n hay kh\u00f4ng. B\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0m r\u00f5 r\u1ea5t nhanh: T\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi ta n\u00ean xem video n\u00e0y ngay b\u00e2y gi\u1edd? Th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 h\u00e0ng tri\u1ec7u b\u00e0i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 theo d\u00f5i. T\u1eeb \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00e1c t\u00f4i th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u1ea3 c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u0169ng th\u1ebf. B\u1ea1n ph\u1ea3i thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a kh\u00e1n gi\u1ea3. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec phi\u1ec1n h\u00e0, v\u00ec khi \u0111\u00f3 c\u00e1ch truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd t\u1ed1t h\u01a1n v\u00e0 mang t\u00ednh gi\u1ea3i tr\u00ed h\u01a1n.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u0110\u1eebng l\u00e0m: B\u1ea1n kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u con s\u1ed1 \u0111\u1ec3 g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u2013 v\u1edbi c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00e1nh gi\u00e1 chi ti\u1ebft h\u01a1n so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u1ea5n b\u1ea3n b\u00e1o ch\u00ed ho\u1eb7c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1n gi\u1ea3 xem ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh truy\u1ec1n h\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt quy\u1ebfn r\u0169, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u00e0m b\u1ea1n m\u1ea5t t\u1eadp trung v\u00e0 kh\u00f4ng ki\u00ean tr\u00ec, khi b\u1ea1n t\u1ed1i \u01b0u h\u00f3a n\u1ed9i dung theo xu h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a th\u1ecb hi\u1ebfu kh\u00e1n gi\u1ea3. B\u1edfi v\u00ec xu h\u01b0\u1edbng nh\u1ea5p chu\u1ed9t v\u00e0 thu\u1eadt to\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c trang m\u1ea1ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean thay \u0111\u1ed5i. C\u00f3 m\u1ed9t \u01b0u ti\u00ean r\u1ea5t sai l\u1ea7m, khi b\u1ea1n t\u1ef1 h\u1ecfi l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u00f4i x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc khi n\u1ed9i dung c\u1ee7a t\u00f4i ch\u01b0a ho\u00e0n h\u1ea3o.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>C\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 g\u00ec?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Ph\u1ea3i n\u00f3i th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng: V\u1edbi c\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i h\u1eddi h\u1ee3t nh\u01b0 Instagram \u2013 v\u1ec1 tranh \u1ea3nh \u2013 t\u1ea5t nhi\u00ean t\u00f4i ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc. Tuy nhi\u00ean, t\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ea1ng \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4n kh\u00e9o b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u0103ng b\u1ee9c \u1ea3nh c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi m\u1ed9t ly r\u01b0\u1ee3u, v\u00e0 qua \u0111\u00f3 d\u1eabn kh\u00e1n gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn k\u00eanh YouTube, trong \u0111\u00f3 t\u00f4i b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ef1 x\u00e1o tr\u1ed9n v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t trong con ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c1 d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a r\u01b0\u1ee3u. V\u00e0 trong video \u0111\u00f3, t\u00f4i cho \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c ti\u1ec3u lu\u1eadn khoa h\u1ecdc v\u1edbi c\u00f9ng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1. T\u00f4i mu\u1ed1n l\u00e0m r\u00f5 vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ee7 h\u00e0nh: l\u1edbp ngo\u00e0i c\u00f9ng, b\u1ec1 m\u1eb7t, th\u00ec ai c\u0169ng xem \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eadn b\u00ean trong l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e2u s\u1eafc khoa h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u1ee7 \u0111\u1ec1, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n quan t\u00e2m. N\u1ebfu b\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi t\u1ea7ng trong c\u00f9ng, b\u1ea1n s\u1ebd ch\u1ec9 n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn khoa h\u1ecdc. V\u00ec v\u1eady, b\u1ea1n ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho kh\u00e1n gi\u1ea3 v\u1ec1 b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u1eeb t\u1eeb &#8220;k\u00e9o h\u1ecd v\u00e0o&#8221;. M\u1ed7i l\u1edbp h\u00e0nh n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 h\u1ee3p l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3. V\u00e0 khi b\u1ea1n bi\u1ebft c\u00e0ng nhi\u1ec1u, b\u1ea1n c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean th\u00edch th\u00fa h\u01a1n sau n\u00e0y v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p align=\"justify\"><b>U.B. :<\/b>\u00a0<i>B\u1ea1n d\u1ef1 b\u00e1o th\u1ebf n\u00e0o v\u1ec1 b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc?<\/i><\/p>\n<p align=\"justify\"><b>M.T. :<\/b>\u00a0Nh\u00ecn \u0111\u1ebfn Hoa K\u1ef3, n\u01a1i lu\u00f4n \u0111i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t v\u00e0i b\u01b0\u1edbc so v\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng ch\u00fang ta, t\u00f4i ti\u00ean \u0111o\u00e1n l\u00e0 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n m\u1edbi s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng bi\u1ebfn m\u1ea5t. T\u00f4i tin ch\u1eafc r\u1eb1ng, \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 trong b\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd quan t\u00e2m nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u s\u00e2u, \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft h\u01a1n v\u00e0 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 khai s\u00e1ng t\u01b0\u1eddng t\u1eadn h\u01a1n. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 khoa h\u1ecdc, t\u00f4i th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec1m \u1ea9n trong c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng m\u1edbi.<\/p>\n<p align=\"justify\"><i><b>B\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u0103ng tr\u00ean T\u1ea1p ch\u00ed chuy\u00ean ng\u00e0nh Fachjournalist, l\u00e0 c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn c\u1ee7a Hi\u1ec7p h\u1ed9i K\u00fd gi\u1ea3 Chuy\u00ean ng\u00e0nh \u0110\u1ee9c:<br \/>\n<\/b><\/i><u>https:\/\/www.fachjournalist.de\/mit-wissenschaftsjournalismus-gegen-fake-news\/<\/u><\/p>\n<div>\n<div><img decoding=\"async\" title=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/rosetta.vn\/short\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2019\/11\/Mai-Thi_Against_Fake-News_html_14af7316.jpg?w=750&#038;ssl=1\" alt=\" \" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/div>\n<p align=\"justify\">Ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n-Kim Mai Thi (32 tu\u1ed5i) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0 b\u00e1o khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p align=\"justify\">Trong l\u00fac vi\u1ebft lu\u1eadn \u00e1n ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, Mai Thi \u0111\u00e3 t\u1ea3i c\u00e1c video \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00ean YouTube \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u00e1 khoa h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t &#8220;n\u1ea1n d\u1ecbch&#8221; \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. M\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u00f3 theo Mai Thi tr\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c k\u00eanh truy\u1ec1n th\u00f4ng: L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba Ranga Yogeshwar, Mai Thi \u0111ang \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tri th\u1ee9c &#8220;Quarks&#8221; tr\u00ean WDR, l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<i>bestseller<\/i>\u00a0c\u1ee7a nh\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh Spiegel &#8220;Th\u1eadt bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc!&#8221;. V\u00e0 v\u1edbi &#8220;Funk&#8221;, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u1ef1c tuy\u1ebfn c\u1ee7a ARD v\u00e0 ZDF, Mai Thi s\u1ea3n xu\u1ea5t k\u00eanh YouTube &#8220;MaiLab&#8221;, c\u00f3 g\u1ea7n 500.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, bao g\u1ed3m Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Grimme Online 2018. Trong c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u00f3, Mai Thi l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 YouTube \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c trao Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Georg von Holtzbrinck cho B\u00e1o ch\u00ed Khoa h\u1ecdc; 2019 l\u00e0 gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Hanns-Joachim-Friedrichs.<\/p>\n<p align=\"justify\">T\u1ea1i Vi\u1ec7n Truy\u1ec1n th\u00f4ng Khoa h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia (NaWik), Mai Thi t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c x\u00ea-mi-ne v\u1ec1 vi\u1ebft b\u00e0i khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o truy\u1ec1n th\u00f4ng, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thuy\u1ebft tr\u00ecnh, x\u00ea-mi-ne v\u1ec1 video v\u00e0 ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n<p align=\"justify\"><i><b>Ngu\u1ed3n \u1ea3nh: Vi\u1ec7t Nguy\u1ec5n-Kim<\/b><\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n<p>Source: <em><a href=\"https:\/\/www.diendan.org\/khoa-hoc-ky-thuat\/mai-thi-bao-chi-khoa-hoc-chong-lai-tin-dom\">Mai Thi: B\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc ch\u1ed1ng l\u1ea1i Tin D\u1ecfm \u2014 Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Forum<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mai Thi: B\u00e1o ch\u00ed khoa h\u1ecdc ch\u1ed1ng l\u1ea1i Tin D\u1ecfm \u00a0 &nbsp; Ulrike Bremm (ph\u1ecfng v\u1ea5n) T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00f4ng (d\u1ecbch) &nbsp; LTS :\u00a0Ti\u1ebfp theo b\u00e0i\u00a0Ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n Kim Mai Thi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Hanns-Joachim Friedrichs v\u1ec1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn khoa h\u1ecdc,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[123,32,330],"tags":[279,112,464,1347,1346,131,1348,46],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-yc","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2123,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2120\/revisions\/2123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}