{"id":594,"date":"2017-05-08T04:15:47","date_gmt":"2017-05-08T03:15:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/?p=594"},"modified":"2017-05-08T04:15:47","modified_gmt":"2017-05-08T03:15:47","slug":"luong-van-can-va-lich-su-hinh-thanh-dong-kinh-nghia-thuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/2017\/05\/08\/luong-van-can-va-lich-su-hinh-thanh-dong-kinh-nghia-thuc\/","title":{"rendered":"L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed h\u00ecnh th\u00e0nh \u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c"},"content":{"rendered":"<p>B\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0i \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u l\u1eadp \u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c, v\u1edbi vai &nbsp;tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can:<\/p>\n<p>&#8211; Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u th\u1ea5y m\u00f4 h\u00ecnh Kh\u00e1nh \u1ee8ng ngh\u0129a th\u1ee5c c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, n\u00f3i l\u1ea1i v\u1edbi Phan Ch\u00e2u Trinh r\u1ed3i thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can x\u00e2y d\u1ef1ng m\u00f4 h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1<\/p>\n<p>&#8211; L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1ee3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1eadp h\u1ee3p ngay m\u1ed9t nh\u00f3m s\u0129 phu y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 m\u1edf tr\u01b0\u1eddng<\/p>\n<p>&#8211; L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can r\u1ea5t gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u1ed5 ti\u1ec1n ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc d\u1ea1y mi\u1ec5n ph\u00ed<\/p>\n<p>&#8211; C\u00e1c tri th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y l\u00e0 m\u1edbi m\u1ebb so v\u1edbi hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<blockquote>\n<h2>C\u1ee5 c\u1eed th\u1ee9c th\u1eddi b\u1ecf ti\u1ec1n nh\u00e0 m\u1edf tr\u01b0\u1eddng &#8216;c\u1edfi tr\u00f3i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng&#8217; cho gi\u1edbi tr\u1ebb<\/h2>\n<p>16\/12\/2016 11:00 GMT+7<\/p>\n<p>L\u1edbp h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c<br \/>\n(PLO) -D\u1eabu xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb gi\u00e1o d\u1ee5c Nho h\u1ecdc, nh\u01b0ng s\u1edbm nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 l\u1ea1c h\u1eadu, ch\u1eadm ti\u1ebfn c\u1ee7a \u201cc\u1ef1u h\u1ecdc\u201d so v\u1edbi \u201ct\u00e2n h\u1ecdc\u201d, c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can s\u1eb5n s\u00e0ng \u201cc\u1edfi tr\u00f3i\u201d t\u01b0 t\u01b0\u1edfng nh\u1eefng mong \u0111\u1eafp b\u1ed3i th\u1ef1c h\u1ecdc c\u0169ng nh\u01b0 tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc cho l\u1edbp tr\u1ebb, g\u00f3p ph\u1ea7n c\u1ee9u gi\u1ed1ng n\u00f2i \u201ccon L\u1ea1c, ch\u00e1u H\u1ed3ng\u201d kh\u1ecfi ki\u1ebfp t\u00f4i \u0111\u00f2i.<br \/>\nTheo \u201cV\u0103n h\u1ecdc s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d cho hay, qu\u00ea c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can (1854-1927) l\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u00e0ng Nh\u1ecb Kh\u00ea, H\u00e0 \u0110\u00f4ng. X\u00e9t g\u1ed1c ngu\u1ed3n qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u1ee8c Trai Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i. Xu\u1ea5t th\u00e2n trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh b\u1ea7n n\u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u00ed v\u01b0\u01a1n l\u00ean c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can th\u00ec nh\u01b0 sen gi\u1eefa \u0111\u1ea5t b\u00f9n v\u1eady.<br \/>\nC\u1ee5 c\u1eed Can th\u1ee9c th\u1eddi<\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cL\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can v\u00e0 phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n \u2013 \u0110\u00f4ng Du\u201d cho bi\u1ebft, c\u1ee5 Can, c\u00f3 t\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 \u00d4n Nh\u01b0. G\u1ed1c t\u00edch h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5t Nh\u1ecb Kh\u00ea, xem trong \u201cL\u01b0\u01a1ng gia th\u1ee9 chi ph\u1ea3\u201d th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u1ee5 t\u1ed5 h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng l\u1eadp nghi\u1ec7p \u1edf Nh\u1ecb Kh\u00ea c\u00e1ch ng\u00e0y nay kho\u1ea3ng 400 n\u0103m, t\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can l\u00e0 \u0111\u1eddi th\u1ee9 13.<\/p>\n<p>Sinh ra trong gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o, ki\u1ebfm s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 n\u00f4ng v\u00e0 ti\u1ec7n g\u1ed7, nh\u01b0ng b\u1edfi qu\u00fd s\u1ef1 h\u1ecdc, gia \u0111\u00ecnh c\u1ea7m c\u1ed1 c\u1ea3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 con c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u00fat nghi\u00ean. V\u00e0 qu\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u1ee5 c\u00f4ng cha m\u1eb9, khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m Gi\u00e1p Tu\u1ea5t (1874), \u1edf tu\u1ed5i 21 ta, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can \u1ee9ng th\u00ed n\u01a1i tr\u01b0\u1eddng thi H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong 25 th\u00ed sinh \u0111\u1eadu c\u1eed nh\u00e2n t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng thi n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cQu\u1ed1c tri\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng khoa l\u1ee5c\u201d ghi danh: \u201cL\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can. Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Nh\u1ecb Kh\u00ea, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac\u201d. N\u0103m sau, h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i, v\u00e0o \u0111\u1ebfn nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed7 \u0111\u1ea1t, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, nh\u01b0ng ch\u00e0ng trai tr\u1ebb kh\u00f4ng nh\u1eadn. Gi\u1ea3i th\u00edch cho h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0y, trong t\u1ef1 thu\u1eadt \u201cH\u00e0nh tr\u1ea1ng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can ghi l\u1ea1i n\u01a1i \u201cL\u01b0\u01a1ng gia th\u1ee9 chi ph\u1ea3\u201d, c\u00f3 vi\u1ebft: \u201cTa t\u00ednh v\u1ed1n \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m, ph\u00e1p tr\u1ef1c, kh\u00f4ng \u01b0a ch\u1ed7 n\u00e1o nhi\u1ec7t, th\u1ea5y v\u1eadn n\u01b0\u1edbc gian nan, t\u00e0i m\u00ecnh th\u00f4 s\u01a1, v\u1eabn ch\u1ecbu th\u1ee7 quy\u1ebft \u1edf nh\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>Theo s\u00e1ch \u201cL\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o kinh doanh cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t\u201d th\u00ec khi \u1edf nh\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc, c\u1eed Can l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 c\u00f3 t\u00ean \u00d4n Nh\u01b0 ngay t\u1ea1i nh\u00e0. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 t\u1ef1 tr\u1ecdng, b\u1ea5t h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi b\u00e8 l\u0169 th\u1ef1c d\u00e2n.<\/p>\n<p>D\u1eabu theo Nho h\u1ecdc, nh\u01b0ng l\u00f2ng t\u1ef1 tr\u1ecdng c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 \u0111\u00e3 gi\u00fap h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn r\u00f5 ch\u00ednh t\u00e0 m\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng ri\u00eang kh\u00f4ng v\u1ea5y b\u00f9n c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n. Khi phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n tr\u1edf n\u00ean s\u00f4i n\u1ed5i kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng nh\u1eadp cu\u1ed9c, v\u00e0 d\u1ea5u \u1ea5n \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u00e2u kh\u00e1c, ch\u00ednh l\u00e0 v\u1edbi \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>Danh ti\u1ebfng c\u0169ng nh\u01b0 uy t\u00edn c\u1ee7a h\u1ecd L\u01b0\u01a1ng, trong nghi\u00ean c\u1ee9u \u201cBa th\u1ebf h\u1ec7 tri th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t (1862-1954)\u201d, GS Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3o cho r\u1eb1ng \u201cTh\u1ee7 l\u0129nh phong tr\u00e0o duy t\u00e2n Kh\u1ed5ng gi\u00e1o (\u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c)\u201d kh\u00f4ng ai kh\u00e1c, ch\u00ednh l\u00e0 c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can.<\/p>\n<p>C\u00f2n Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u201c\u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c\u201d th\u00ec ch\u00e9p \u201cba nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 l\u00e0 c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can (c\u1ee5 cao ni\u00ean h\u01a1n c\u1ea3), c\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u v\u00e0 c\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh\u201d. Ba nh\u00e2n v\u1eadt n\u00e0y, c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>Ch\u00e2n dung L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can<br \/>\nL\u1ea5y nh\u00e0 l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc<br \/>\nNgu\u1ed3n g\u1ed1c s\u00e2u xa cho vi\u1ec7c ra \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea cho hay, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u, khi \u0111\u00f3 \u0111ang \u1edf Nh\u1eadt, th\u1ea5y m\u00f4 h\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Nh\u1eadt n\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1edd c\u1ee5 Phan Ch\u00e2u Trinh v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1ea1i v\u1edbi c\u1ee5 c\u1eed Can \u201cb\u00e0y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a Nh\u1eadt v\u00e0 hai c\u1ee5 b\u00e0n v\u1edbi nhau s\u00e1ng l\u1eadp m\u1ed9t ngh\u0129a th\u1ee5c t\u1ef1a nh\u01b0 Kh\u00e1nh \u1ee8ng ngh\u0129a th\u1ee5c \u0111\u1ec3 m\u1edf mang d\u00e2n tr\u00ed v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng ch\u00ed, m\u01b0u k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i\u201d. \u0110i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cVi\u1ec7t s\u1eed t\u00e2n bi\u00ean\u201d c\u0169ng cho \u00fd ki\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Nh\u1eadn th\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn r\u1ea5t c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a c\u1ee5 Phan \u0111\u1ea5t Ngh\u1ec7, m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ecdp g\u1ed3m nhi\u1ec1u nh\u00e2n s\u0129 y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh \u1edf t\u1ea1i c\u0103n g\u00e1c nh\u00e0 s\u1ed1 4 ph\u1ed1 H\u00e0ng \u0110\u00e0o c\u1ee7a c\u1ee5 Can v\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf.<\/p>\n<p>M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c l\u00e0 \u201ckhai tr\u00ed cho d\u00e2n, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh: m\u1edf nh\u1eefng l\u1edbp d\u1ea1y h\u1ecdc kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n (\u0111\u00fang v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean ngh\u0129a th\u1ee5c) v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u1eefng cu\u1ed9c di\u1ec5n thuy\u1ebft \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng trong d\u00e2n ch\u00fang. Tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y c\u1ea3 Vi\u1ec7t v\u0103n, H\u00e1n v\u0103n, Ph\u00e1p v\u0103n\u201d. \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c ra \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cVi\u1ec7t s\u1eed m\u00f4ng h\u1ecdc\u201d ghi:<\/p>\n<p>D\u1ef1ng \u201c\u0110\u00f4ng kinh ngh\u0129a th\u1ee5c\u201d,<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 thanh ni\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 x\u01b0\u1edbng thuy\u1ebft t\u1ef1 do,<\/p>\n<p>L\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng nh\u00e2n quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecba \u0111i\u1ec3m m\u1edf tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u kh\u00e1c, ch\u00ednh l\u00e0 nh\u00e0 s\u1ed1 4 ph\u1ed1 H\u00e0ng \u0110\u00e0o c\u1ee7a c\u1ee5 Phan. Sau n\u00e0y, thu\u00ea ti\u1ebfp nh\u00e0 s\u1ed1 10 c\u00f9ng d\u00e3y khi h\u1ecdc sinh \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng, l\u00ean t\u1edbi 600 ng\u01b0\u1eddi. T\u00e1c ph\u1ea9m \u201cL\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o kinh doanh cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t\u201d c\u00f3 cho hay, ngo\u00e0i c\u1ee5 Phan tham gia gi\u1ea3ng d\u1ea1y, con g\u00e1i c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb T\u00edn, hay c\u00f4 N\u0103m c\u0169ng \u0111\u1ee9ng l\u1edbp gi\u1ea3ng d\u1ea1y, n\u1eb1m trong ph\u00e2n ban Vi\u1ec7t v\u0103n-Ph\u00e1p v\u0103n-Khoa h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng, c\u00f2n con trai c\u1ee5 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Tr\u00fac \u0110\u00e0m thu\u1ed9c ban C\u1ed5 \u0111\u1ed9ng. Ri\u00eang c\u1ee5 c\u1eed Can thu\u1ed9c hai ban Tu th\u01b0 \u2013 D\u1ecbch thu\u1eadt v\u00e0 ban T\u00e0i ch\u00ednh.<\/p>\n<p>S\u00e1ch \u201cV\u0103n h\u1ecdc s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\u201d \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i c\u00f4ng lao c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh c\u1ee5 c\u1eed Can l\u00e0 \u201cGia \u0111\u00ecnh c\u1ee5 v\u1ea5t v\u1ea3 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u1ea5t cho ngh\u0129a th\u1ee5c\u201d. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y h\u1eb3n kh\u1ecfi b\u00e0n c\u00e3i, b\u1edfi c\u1ee9 nh\u01b0 ghi ch\u00e9p trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cL\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc Quy\u1ebfn v\u00e0 cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a Th\u00e1i Nguy\u00ean 1917\u201d, khi vi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can (th\u00e2n ph\u1ee5 c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc Quy\u1ebfn), nh\u00e0 b\u00e1o \u0110\u00e0o Trinh Nh\u1ea5t cho ta bi\u1ebft, c\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u r\u1ea5t k\u00ednh m\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can, b\u1edfi \u201cv\u00ec nh\u1eadn th\u1ea5y c\u1ea3 nh\u00e0 c\u1ee5 C\u1eed \u00d4n Nh\u01b0, t\u1eeb cha \u0111\u1ebfn con \u0111\u1ec1u thi\u1ebft tha y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1ch m\u1ec7nh, kh\u00f4ng ng\u1ea1i \u0111\u1ed5 m\u00e1u.<\/p>\n<p>C\u1ee5 xu\u1ea5t ti\u1ec1n h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n (v\u00ec nh\u00e0 v\u1ed1n gi\u00e0u) \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf phong tr\u00e0o V\u0103n Th\u00e2n; ba ng\u01b0\u1eddi con trai l\u1edbn l\u00e0 Tr\u00fac \u0110\u00e0m (\u0111\u1ed7 C\u1eed nh\u00e2n), L\u1eadp Nham v\u00e0 Nghi Khanh (\u0111\u1ed7 T\u00fa t\u00e0i) c\u00f9ng h\u0103ng h\u00e1i s\u1ea5n s\u1ed5 v\u1ec1 cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1ng th\u1ef1c d\u00e2n, gi\u00e0nh l\u1ea1i ch\u1ee7 quy\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp cho T\u1ed5 qu\u1ed1c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c (ng\u00f4i nh\u00e0 b\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 3 v\u00f2m c\u1eeda m\u00e0u tr\u1eafng) t\u1ea1i ph\u1ed1 H\u00e0ng \u0110\u00e0o, H\u00e0 N\u1ed9i<br \/>\nD\u1ea5u \u1ea5n c\u00f9ng \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c<br \/>\n\u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c ra m\u1eaft qu\u1ed1c d\u00e2n th\u00e1ng 3\/1907 t\u1ea1i nh\u00e0 s\u1ed1 4 ph\u1ed1 H\u00e0ng \u0110\u00e0o, H\u00e0 N\u1ed9i. V\u1ec1 s\u00e1ng l\u1eadp vi\u00ean c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng, s\u00e1ch \u201cVi\u1ec7t s\u1eed t\u00e2n bi\u00ean\u201d, ph\u1ea7n \u201cVi\u1ec7t Nam kh\u00e1ng Ph\u00e1p s\u1eed\u201d cho hay, g\u1ed3m c\u00e1c c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can, V\u0169 Ho\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Quy\u1ec1n, \u0110\u00e0o Nguy\u00ean Ph\u1ed5, D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c, Phan Tu\u1ea5n Phong\u2026 Trong \u0111\u00f3, c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can l\u00e0 Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng (b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee5c tr\u01b0\u1edfng), c\u00f2n c\u1ee5 Nguy\u1ec5n Quy\u1ec1n l\u00e0m Gi\u00e1m h\u1ecdc. S\u1edf d\u0129 c\u1ee5 c\u1eed Can n\u1eafm ch\u1ee9c Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng, b\u1edfi theo t\u00e1c ph\u1ea9m \u201c\u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c\u201d th\u00ec c\u1ee5 \u201cl\u1edbn tu\u1ed5i h\u01a1n c\u1ea3 v\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh \u00f4n nhu m\u00e0 c\u00f3 kh\u00ed ti\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 c\u00f3 ti\u1ec1n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, h\u1ed9i vi\u00ean s\u00e1ng l\u1eadp \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u \u00edt t\u00f9y kh\u1ea3 n\u0103ng, trong \u0111\u00f3 ch\u1ee7 y\u1ebfu ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 cho minh b\u1ea1ch, s\u1ed5 s\u00e1ch do c\u1ee5 Nguy\u1ec5n Quy\u1ec1n gi\u1eef. Trong nghi\u00ean c\u1ee9u \u201cPhong tr\u00e0o Duy T\u00e2n\u201d, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c m\u1edf \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c, c\u0169ng nh\u1eb1m m\u1ed9t ph\u1ea7n \u201cgi\u1ea3i t\u1ecfa \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n Trung n\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u00e0i th\u00e2n s\u0129 b\u1ecb b\u1eaft, phong tr\u00e0o b\u1ecb \u0111e d\u1ecda, \u0111\u00e0n \u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra mi\u1ec5n ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ecdc ph\u00ed, l\u1ea1i c\u1ea5p s\u00e1ch v\u1edf cho h\u1ecdc tr\u00f2, ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o th\u1ef1c h\u1ecdc, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a gi\u00e1o d\u1ee5c Ph\u00e1p chi ph\u1ed1i d\u1ea1o \u1ea5y. S\u00e1ch \u201cC\u1eadn \u0111\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed di\u1ec5n ca\u201d ghi l\u1ea1i c\u1ea3nh n\u00f4 n\u1ee9c h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng l\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edbi n\u01a1i \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c c\u1ee7a d\u00e2n ta d\u1ea1o \u1ea5y:<\/p>\n<p>\u0110\u00f4ng kinh Ngh\u0129a th\u1ee5c m\u1edf tr\u01b0\u1eddng,<\/p>\n<p>H\u1ecdc tr\u00f2 b\u0103m s\u00e1u ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng chen nhau.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1ea1y ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ef1c t\u1ebf, tr\u01b0\u1eddng c\u00f2n b\u1ed3i b\u1ed5 tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u01a1ng n\u00f2i cho h\u1ecdc tr\u00f2, n\u00ean \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng r\u1ed9ng kh\u1eafp c\u1ee7a gi\u1edbi th\u00e2n s\u0129, tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ea5t K\u1ebb Ch\u1ee3. C\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3:<\/p>\n<p>Bu\u1ed5i di\u1ec5n thuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng nh\u01b0 h\u1ed9i,<\/p>\n<p>K\u1ef3 b\u00ecnh v\u0103n, kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn nh\u01b0 m\u01b0a.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u00e1c gi\u00e1o vi\u00ean c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng tham gia bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c s\u00e1ch gi\u00e1o khoa. B\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee5 Can, nh\u01b0 ghi ch\u00e9p trong \u201cPhong tr\u00e0o Duy T\u00e2n, c\u00e1c g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t ti\u00eau bi\u1ec3u\u201d \u0111\u00e3 so\u1ea1n \u201c\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u0111\u1ecba d\u01b0\u201d b\u1eb1ng th\u01a1 l\u1ee5c b\u00e1t v\u00e8 39 t\u1ec9nh B\u1eafc, Trung, Nam K\u1ef3 d\u1ec5 hi\u1ec3u, d\u1ec5 nh\u1edb: \u201cH\u00e0 Th\u00e0nh x\u01b0a g\u1ecdi Long Bi\u00ean\/Th\u0103ng Long t\u1eeb L\u00fd Thu\u1eadn Thi\u00ean \u0111\u00f3 m\u00e0\u2026\u201d. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, c\u1ee5 c\u00f2n tham gia bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u201cQu\u1ed1c d\u00e2n \u0111\u1ed9c b\u1ea3n\u201d \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 r\u1ea5t th\u1ee9c th\u1eddi d\u1ea1o \u1ea5y nh\u01b0 tr\u00e1i phi\u1ebfu, h\u1ed1i phi\u1ebfu, s\u00e9c, c\u00f4ng ty, m\u1eadu d\u1ecbch\u2026<\/p><\/blockquote>\n<p>Source:&nbsp;<a href=\"http:\/\/m.baophapluat.vn\/rubic-cuoc-song\/cu-cu-thuc-thoi-bo-tien-nha-mo-truong-coi-troi-tu-tuong-cho-gioi-tre-310353.html\" style=\"font-size: 16px\">http:\/\/m.baophapluat.vn\/rubic-cuoc-song\/cu-cu-thuc-thoi-bo-tien-nha-mo-truong-coi-troi-tu-tuong-cho-gioi-tre-310353.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0i \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u l\u1eadp \u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c, v\u1edbi vai &nbsp;tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can: &#8211; Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u th\u1ea5y m\u00f4 h\u00ecnh Kh\u00e1nh \u1ee8ng ngh\u0129a th\u1ee5c c\u1ee7a<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"quote","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[123,32],"tags":[443,451,450,449],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8jhJx-9A","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/594"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=594"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/594\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rosetta.vn\/short\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}