Bài tập TRIZ, đợt 14:

Bài 14.1. Gió thổi từ đâu

Một nông trang vừa xây xong các chuồng bò mới, họ muốn việc thông gió phải đủ tốt để chuồng bò được sạch. Khi họ mời các nhà khoa học đến tìm giải pháp, có người nói: chúng ta cần phải đo tốc độ gió. Chuồng có diện tích rộng mà trần thì cao, cần phải đo tốc độ gió ở mọi điểm, nên cần thời gian đến vài tháng để đo.

Nhà phát minh xuất hiện và bảo là mình có cách đo tốc độ gió rất đơn giản, có thể đo tốc độ gió ở mọi vị trí trong chuồng bò. Làm như thế nào?

Nguồn: đây là Problem 34: “Where the wind blows from” trong sách của Genrikh Altshuller (And suddenly the inventor appeared).

Bài 14.2. Ngăn cách các loại dầu trong đường ống

Trong vận chuyển dầu mỏ, để tận dụng đường ống, người ta áp dụng phương pháp vận chuyển liên tiếp nhiều loại sản phẩm trên cùng một ống. Để không bị trộn lẫn chúng, chúng ta cần một thiết bị đặc biệt. Có thiết kế sử dụng một quả bóng để ngăn cách giữa hai loại chất lỏng, có thiết kế dùng đĩa có 3 lớp cao su. Tuy vậy hai thiết kế này không phù hợp, bởi vì cứ cách 200km sẽ có 1 trạm bơm nơi mà quả bóng, đĩa cao su không thể qua. Hỏi cái gì ngăn các sản phẩm dầu trộn lẫn nhau và có thể qua được các trạm bơm?

Nguồn: đây là Problem 44: “A fresh idea is needed” trong sách của Genrikh Altshuller (And suddenly the inventor appeared), trong chương 23: Strange Mirrors of the Operator STC (size – time – cost; kích thước – thời gian – giá thành)

Bài 14.3. Mỗi giọt màu vẽ là một anh hùng

Ngày xưa, nhà phát minh B. Travkin đã phát hiện ra rằng khi nhỏ một giọt chất lỏng làm sạch răng lên bề mặt nước, nó sẽ tạo ra hiệu ứng “hoa chuyển động”. Để có thể thấy rõ hơn hiệu ứng này, nhà phát minh đã thêm mực đen vào chất làm sạch răng. Đây là cách mà một phát minh có tên Fokaj được đề xuất. Fokaj là chữ viết tắt của tiếng Nga của “các mẫu hoa văn (pattern) được hình thành từ sự tiếp xúc/trộn lẫn giữa các chất lỏng chuyển động”.

Người ta dễ dàng tạo được những bức ảnh chuyển động bằng Fokaj. Ví dụ, một lớp mỏng chất lỏng màu vàng được đổ vào chảo thủy tinh. Sau đó, một giọt chất lỏng màu xanh làm được thêm vào. Trên đường viền giữa màu xanh lam và màu vàng xuất hiện một vòng màu xanh lục. Giọt chất lỏng lan ra từ từ, trộn với nhiều chất lỏng hơn. Màu sắc thay đổi, và một trò chơi màu kỳ quái đột nhiên xuất hiện. Chảo thủy tinh sáng lên và máy ảnh khởi động. Nó trông giống như một cảnh từ hành tinh khác được chiếu sáng bởi “mặt trời màu xanh”. Fokaj rất hấp dẫn, bởi vì các chất lỏng thông thường đều có thể được sử dụng: vecni glycerin, xà phòng lỏng, mực và keo. Tuy nhiên Fokaj vẫn có nhược điểm. Sẽ không thể kiểm soát sự chuyển động của những giọt nước và màu sắc. Người điều khiển máy ảnh phải làm gián đoạn quá trình chụp và chỉnh sửa bằng bút vẽ và đũa khuấy. Điều này là quá rắc rối. Mục tiêu của chúng ta là kiểm soát chuyển động rơi từ đáy chảo trong quá trình chụp ảnh.

Ví dụ, người quay phim phải làm một bộ phim mô tả hiện tượng sét hòn (Ball lighting: https://vi.wikipedia.org/wiki/Sét_hòn). Chảo chứa đầy chất lỏng màu xanh lam sâu từ hai đến ba mm. Đây sẽ là bầu trời. Chúng ta thêm một giọt chất lỏng màu cam. Giọt chất lỏng rơi xuống đáy chảo. Xung quanh giọt một vương miện (crown) màu xuất hiện. Cho đến lúc này mọi thứ vẫn ổn. Bây giờ chúng ta có sét hòn. Vấn đề là làm thế nào để kiểm soát chuyển động của chiếc vương miện đó. Sét hòn sẽ quay và có chuyển động xoắn ốc – hoặc đi theo một số đường khác. Sét hòn đôi khi tách ra. Làm thế nào để có thể chia nhỏ giọt chất lỏng? Làm thế nào có thể tái hiện một vụ nổ?

Bây giờ bạn có thể thấy vấn đề đơn giản như thế nào. Làm thế nào chúng ta có thể tìm ra cách điều khiển chuyển động của giọt chất lỏng mà không cần bút vẽ hoặc đũa khuấy?

Nguồn: đây là Problem 54: “A drop of paint is the main hero” trong sách của Genrikh Altshuller (And suddenly the inventor appeared)

Gợi ý: để tiện ghi lại các bước dùng công cụ tư duy kiểu TRIZ để giải quyết vấn đề, các bạn có thể sử dụng template văn bản ở https://rosetta.vn/triz/template-chua-cac-buoc-giai-quyet-van-de-voi-triz/

Leave a Reply

Back to Top