5.4. KỸ THUẬT “TÍCH CỰC HÓA – HÓA ĐÁ”

MÔ TẢ KỸ THUẬT

Khi Pháp sư Tích Cực Hóa hành động, tất cả những thứ vô tri vô giác trở nên sống động và bắt đầu chuyển động, trong khi những sinh vật trở nên năng động hơn nữa.

Khi Pháp sư Hóa Đá hành động, tất cả các sinh vật trở nên bất động, và tất cả những thứ vô tri vô giác trở nên tĩnh lặng hoàn toàn.

Sử dụng kỹ thuật tích cực hóa – hóa đá cho phép thay đổi đặc điểm của tính di động hoặc bất động trong một vật thể, bộ phận của nó hoặc nơi đặt nó.

Các bước tiến hành một buổi học

1. Nói chuyện với trẻ em về chuyện thế giới được chia thành các hệ thống động và tĩnh.

2. Mời Pháp sư Tích Cực Hóa, người có thể khiến vật tĩnh biết di chuyển, và vật động có thể tăng tốc độ chuyển động.
Phép thuật làm biến đổi một vật thể, bộ phận của nó hoặc nơi đặt nó.
Ví dụ:

Hãy tưởng tượng Pháp sư Tích Cực Hóa chạm chiếc đũa thần của ông vào nhà trẻ của chúng ta. Điều gì sẽ xảy ra, không gian xung quanh chúng ta thay đổi như thế nào (căn phòng của nhà trẻ trở nên sống động). Và chuyện gì sẽ xảy ra nếu Pháp sư tiếp tục làm phép lên các bộ phận trên khuôn mặt của bạn (mắt, mũi hoặc tóc sẽ trở nên sống động và sẽ chạy trốn khỏi chúng ta nếu chúng ta không rửa chúng).

3. Mời Pháp sư Hóa Đá, người biến những thứ di động thành tĩnh vật, và khiến những thứ tĩnh ở lại vị trí của chúng mãi mãi. Phép thuật làm biến đổi một vật thể, bộ phận của nó hoặc nơi đặt nó.

Ví dụ:
Làm thế nào để bạn rửa sạch lồng chim nếu Pháp sư Hóa Đá làm cho nó hoàn toàn đứng yên?

Điều gì sẽ xảy ra nếu Pháp sư này chạm vào bạn? Chạm vào tay của bạn? Chạm vào nhà của bạn?

4. Giải quyết các vấn đề tình huống phát sinh khi hai pháp sư này hoạt động.
Ví dụ:

Bạn sẽ ngủ như thế nào nếu cái giường biến thành đá? Ta sẽ làm gì khi những con cá bơi liên tục không nghỉ trong bể cá? Chúng ta sẽ làm gì nếu đồ đạc trong nhà trẻ trở nên sống động? vân vân.

5. Xây dựng các kịch bản của các tình huống vấn đề và các giải pháp khác nhau cho chúng.

KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆC XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÁC BUỔI HỌC/CHƠI CHO TRẺ EM Ở CÁC ĐỘ TUỔI KHÁC NHAU

Đối với trẻ em 3-4 tuổi, nên dùng các bài tập trong đó có các Pháp sư Tích Cực Hóa và Hóa Đá xuất hiện luân phiên.
Giáo viên, cùng với những đứa trẻ, thể hiện bằng hành động của mình những biến đổi thu được.

Ví dụ:

Pháp sư Hóa Đá đã chạm vào những chiếc ghế nhỏ của chúng ta. Chúng ta hãy cho thấy những chiếc ghế bỏ chạy như thế nào, và cách chúng bắt đầu nói chuyện, v.v…

Pháp sư Hóa Đá đã chạm vào con chim trong lồng. Hãy thể hiện lúc trước nó thường nhảy, hát, mổ hạt như thế nào, và bây giờ nó hoạt động ra sao? Chúng ta nên mời ai để làm cho nó sống lại?

Từ bốn đến năm tuổi, nên dùng các trò chơi động-tĩnh phức tạp hơn. Tiến hành biến đổi các bộ phận và vị trí của một đối tượng.

Ví dụ:

Điều gì sẽ xảy ra với đồ chơi nếu Pháp sư Tích Cực Hóa ghé thăm vào đêm nay?

Điều gì sẽ xảy ra với góc trò chơi nếu nó được Pháp sư Hóa Đá ghé thăm?

Điều gì sẽ xảy ra với nước từ vòi? Điều gì sẽ xảy ra với quần áo của bạn? vân vân.

Từ năm đến sáu tuổi, các trò chơi được tổ chức theo một hệ thống tưởng tượng với việc sử dụng độc lập kỹ thuật động tĩnh.

Trong toàn bộ thời kỳ học mẫu giáo, trẻ nên được khuyến khích tìm kiếm kỹ thuật tích cực hóa – hóa đá ẩn trong những câu chuyện cổ tích, truyền thuyết và thần thoại mới.

Ví dụ:

Kỹ thuật tạo ra chất sống (gỗ sống – Pinocchio; tuyết sống – nữ hoàng băng giá trong những câu chuyện cổ tích Andersen; kim loại sống – ngựa sắt của Thánh Gióng; cọng rơm sống – quân lính bằng rơm của chàng ngốc Ivan; tóc sống – người rắn Medusa; gương sống – trong Bạch Tuyết và bảy chú lùn; đồ đạc sống – trong “Người đẹp và quát vật” của Disney, v.v.).

Kỹ thuật làm cho mọi thứ tĩnh: Người đẹp ngủ trong rừng; giấc ngủ của Rip van Winkle; người bị hóa đá khi người rắn Medusa nhìn họ; người vợ hóa thành Hòn vọng phu, v.v.

Kỹ thuật động-tĩnh trong các vật thể kỳ diệu: Giếng nước thần (nước tiếp thêm sinh lực, khiến con người năng động hơn), và nước sông Lethe khiến con người quên đi mọi thứ và hoạt động chậm lại; cây đũa thần, v.v.

KẾT QUẢ MONG ĐỢI

Trẻ có khả năng phân biệt giữa các hệ thống động và tĩnh, thay đổi chúng tùy theo bài tập tức thời, mô tả đối tượng thu được (trên cơ sở kỹ thuật tích cực hóa – hóa đá), các bộ phận, hoặc vị trí của nó.

Sử dụng kỹ thuật để tạo ra một hình ảnh hoặc một tình huống tưởng tượng.

5.5. KỸ THUẬT “CHUYÊN MÔN HÓA – ĐA NĂNG HÓA”

Kỹ thuật này được đại diện bởi hai pháp sư: Pháp sư Tôi-Làm-Được-Tất (đa năng hóa) và Pháp sư Tôi-Chỉ-Có-Thể (chuyên môn hóa).

Kỹ thuật đa năng hóa cho phép một đối tượng thực hiện nhiều chức năng, ngay cả những chức năng mà nó thường không có khả năng.

Kỹ thuật Chuyên môn hóa cho phép giới hạn khả năng của một đối tượng trong phạm vi chức năng thường dùng nhất của nó.

Các bước tiến hành một buổi học

1. Thảo luận với trẻ em về các đối tượng quen thuộc có thể thực hiện một số chức năng hạn chế hoặc đa chức năng.

Ví dụ:

Một cửa hàng được tạo ra để bán một cái gì đó. Kể tên các cửa hàng chuyên bán một loại hàng (cửa hàng thịt, cửa hàng thực phẩm tươi sống, cửa hàng giày dép, v.v.).
Siêu thị, cửa hàng bách hóa, trung tâm thương mại là gì, và chúng khác với các cửa hàng bán một loại như thế nào?

2. Mời các pháp sư Tôi Làm Được Tất và biến đổi một đối tượng:
– mở rộng chức năng hiện tại;

– khảo sát một đối tượng với các chức năng mới.

Mô tả sự biến đổi của đối tượng, cấu trúc của nó, ứng dụng thực tế của nó với chức năng mới.
Ví dụ:

Chức năng chính của khăn là gì? (nó hấp thụ nước từ tay và mặt của một người).
Khi Pháp sư Tôi Làm Được Tất chạm vào khăn, nó có thể hấp thụ hoàn toàn mọi thứ: bụi từ sàn nhà, rận từ một con chó, mỡ từ chảo rán, v.v. Hơn nữa, giờ đây nó đã có thể thắp lửa, như các hộp quẹt.
Một chiếc khăn như vậy được làm bằng gì? Nó có hình dạng gì? màu? kích thước? kết cấu? vân vân. Và nếu nó thậm chí học cách làm mát thực phẩm, giống như tủ lạnh?… Chúng ta sẽ gọi vật đa năng này là gì?

3. Mời Pháp sư Tôi Chỉ Có Thể, xác định chức năng của một đối tượng và biến đổi nó:

– sử dụng hạn chế về thời gian;

– sử dụng hạn chế về không gian;

– sử dụng hạn chế cho cấu trúc bên trong;

– sử dụng việc hạn chế các chức năng.

Mô tả đối tượng mới, cấu trúc của nó và ứng dụng thực tế với chức năng mới.

Ví dụ:

Cái khăn bây giờ chỉ có thể hoạt động lúc 6:30 sáng (hấp thụ nước từ mặt và tay, và chỉ sau khi các bộ phận cơ thể này được ngâm ba lần). Chiếc khăn này trông như thế nào? (rõ ràng, cần có một cơ chế bên trong để xác định thời gian). Những người dùng một loại khăn như vậy có phẩm chất gì? Khi nào thì phải bắt đầu rửa mặt? Chúng ta có thể sử dụng khả năng chống nước của khăn vào thời điểm khác để làm gì? Đặt tên cho đối tượng này.

4. Tổ chức hoạt động tạo nội dung.
– Nặn đất sét những món ăn mà Pháp sư Tôi Làm Được Tất (hoặc Tôi Chỉ Có Thể) đã chạm vào;

– Vẽ một người trong một chiếc váy (hoặc bộ comple) được tạo riêng để đánh răng, hoặc một chiếc váy (hoặc bộ comple) dùng được đa năng – người ta có thể mặc khi thăm người khác, hoặc bơi dưới nước, hoặc ngủ, v.v.;

– Chủ đề của một bộ đồ đa năng có thể được mở rộng dựa trên ý tưởng về đa chức năng (mô tả một bộ đồ có thể dạy, điều trị y tế, cho ăn và làm trò giải trí cho chủ của nó);

– Tạo các công trình về chủ đề: “Tôi chỉ có thể thực hiện điều này …” (trẻ chọn tài liệu và chủ đề). Sau đó, ra tuyên bố: “Chúng ta có thể tạo ra nhiều thứ với vật liệu này …” (thảo luận về những gì có thể được tạo ra từ các sản phẩm chính, mà không cần bất kỳ bổ sung, hoặc sử dụng phương tiện bổ sung nào).

KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆC XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÁC BUỔI HỌC/CHƠI CHO TRẺ EM Ở CÁC ĐỘ TUỔI KHÁC NHAU

Đề nghị trẻ độc lập đặt tên cho một số đối tượng, xác định các chức năng chính của chúng và lần lượt mời các vị pháp sư Chuyên môn hóa – Đa năng hóa, giới hạn hoặc mở rộng (trong phạm vi hoặc ngoài phạm vi) các chức năng này.

Từ ba tuổi rưỡi đến bốn rưỡi, cần phải thực hiện công việc chuẩn bị, bao gồm chọn đối tượng và dán nhãn cho các chức năng chính của chúng. Nhắc nhở trẻ em để xác định các nguồn dự trữ của một đối tượng.

Từ bốn tuổi rưỡi đến năm tuổi rưỡi, mời các pháp sư Tôi Làm Được Tất và Tôi Chỉ Có Thể để thực hiện các phép biến đổi.

Từ năm đến bảy tuổi, khả năng của những pháp sư này được mở rộng. Khi họ xuất hiện, họ có thể làm cho một phần của một đối tượng hoặc vị trí của một đối tượng trở nên chuyên biệt hoặc phổ quát.

Ví dụ 1:

Một trong những chân ghế, sau khi gặp Pháp sư Tôi Chỉ Có Thể, trở nên chuyên biệt cho trọng lượng ba ký lô.
Một người ngồi lên nó nên nặng bao nhiêu? Một con vật nặng ít hơn có thể làm gì? Còn con vật nặng hơn có thể làm gì?
Làm thế nào và khi nào có thể sử dụng ghế với chân chuyên dụng?

Chân ghế vạn năng (và những cái khác không phải là vạn năng) không chỉ chịu được bất kỳ trọng lượng nào, mà nó còn học được cách đổ nước nóng và lạnh. Điều gì tốt / xấu về nó? Ứng dụng thực tế của một chân ghế đa chức năng.

Ví dụ 2:

Pháp sư Tôi Làm Được Tất vừa đến trường mẫu giáo. Điều gì đã xảy ra với chức năng của trường mẫu giáo?
(Bất cứ ai vào đó, người ấy sẽ được cho ăn, ngủ, dạy những bài hát và trò chơi mới).

Trường mẫu giáo trở nên đa chức năng và dạy mọi người lái xe ô tô, du hành vào vũ trụ, may quần áo, v.v … Ai nên làm việc trong một tổ chức như vậy? Các phòng và ngoài sân sẽ trông như thế nào? Hoặc, có lẽ, chúng sẽ hoàn toàn biến mất? Chúng ta nên gọi tòa nhà này là gì?

Trong một trường mẫu giáo chuyên biệt, người ta chỉ tập thể dục, hoặc ngủ, hoặc uống sữa…

Thảo luận về ứng dụng thực tiễn của một tổ chức như vậy.

Cần tổ chức một cuộc thảo luận về: các khái niệm “đa năng – chuyên biệt”, có nội dung rành mạch;
về đồ nội thất, đĩa và món ăn, đồ chơi, thực phẩm, đồ mặc, nghề nghiệp, con người, vân vân.

Tiến hành phân tích đa năng hóa – chuyên môn hóa các phép thuật trong các truyện cổ tích.

Ví dụ:

Đa năng: Cây đũa thần, Thần đèn, Bà tiên đỡ đầu. Gandalf (trong truyện The Hobbit và Chúa tể những chiếc nhẫn), vân vân. Nhưng ngay cả họ cũng có những hạn chế; những hạn chế đó là gì?

Chuyên môn hóa: Giày bảy dặm, Thảm thần kỳ, Gương thần, v.v. Làm thế nào để mở rộng khả năng của chúng?

Những đứa trẻ phát minh ra các vật kỳ diệu có tính chất chuyên biệt hoặc đa năng. Sáng tạo các nhân vật sở hữu các đặc tính chuyên biệt hoặc đa năng. Sáng tác truyện hoặc truyện cổ tích dựa trên những vật / nhân vật đó.

KẾT QUẢ MONG ĐỢI

Xác định các chức năng chính và bổ sung (của một vật). Giải thích cách một đối tượng được biến đổi khi các chức năng của nó bị giới hạn hoặc mở rộng, hoặc các chức năng mới xuất hiện.

Trẻ có khả năng độc lập đưa ra việc mở rộng hoặc giới hạn các chức năng trong một đối tượng được chọn ngẫu nhiên, để tạo ra một sản phẩm sáng tạo.

5.6. KỸ THUẬT “ĐẢO NGƯỢC”

MÔ TẢ KỸ THUẬT

Bản chất của kỹ thuật nằm ở việc khám phá một đặc điểm nhất định hoặc giá trị của một đặc điểm trong một đối tượng, và thay thế chúng bằng cái đối lập.

Các bước tiến hành một buổi học

1. Chọn đối tượng, xác định đặc điểm và giá trị của những đặc điểm này.
Ví dụ:

Mặt trăng trông như thế nào trên bầu trời đêm? (nó chiếu sáng). Nó có thể làm gì? (nó có thể chiếu sáng con đường, hoặc tỏa sáng trên bầu trời). Con đường đã trở thành gì? (nó trở nên dài, thậm chí, thoải mái). Nó có thể làm gì? (nó có thể chỉ cho một người đi đâu, đưa họ đến nơi họ phải đi). Những ngôi nhà bây giờ trông như thế nào? (ấm cúng, ấm áp). Tại sao người ta làm ra chúng? (để giúp họ tránh trời mưa và thời tiết xấu, làm họ ấm, giúp họ ngủ yên)…

2. Mời Pháp sư Đảo Ngược, người thay thế những đặc điểm đơn lẻ và giá trị của chúng bằng những cái đối lập.

Ví dụ:

Sau khi Pháp sư Đảo Ngược đến thăm, mặt trăng trông như thế nào? (tối, ảm đạm). Bây giờ nó có thể làm tối con đường? Con đường đã trở thành gì? (ngắn, gập ghềnh, rất bất tiện khi di chuyển). Nó làm mọi người bối rối, đưa họ ra xa hơn nơi họ cần đến. Nhà cửa trở nên lạnh lẽo, không vui vẻ. Ở trong đó, người ta đóng băng, khó ngủ, và ngay khi mưa hoặc tuyết bắt đầu rơi, bạn phải chạy trốn khỏi một ngôi nhà như thế!
Tại sao? (bởi vì bây giờ các mái nhà không che, mà lại mở ra đón thời tiết xấu).

3. Thảo luận về các tình huống vấn đề và tìm kiếm giải pháp.
Ví dụ:

Bạn đi như thế nào trên một con đường mà nó dẫn bạn ra xa nơi bạn sẽ đến? Bạn làm thế nào để tránh thời tiết xấu nếu mái nhà mở ra?

4. Tổ chức hoạt động tạo nội dung.
Ví dụ:
Xây dựng kịch bản của một câu chuyện du hành vào đất nước “Đảo ngược”.

KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆC XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÁC BUỔI HỌC/CHƠI CHO TRẺ EM Ở CÁC ĐỘ TUỔI KHÁC NHAU

Với trẻ từ bốn đến năm tuổi, thực hiện các trò chơi như “Tốt / Xấu”, “Thay thế”, “Đảo ngược”, v.v., bản chất là tìm kiếm những đặc điểm trái ngược về giá trị.

Với trẻ em từ năm đến sáu tuổi, tiến hành các buổi học có mời vị Pháp sư Đảo Ngược.
Chơi các trò chơi như: “Cô sẽ gọi tên cho một hành động, và các em làm điều ngược lại. Cô muốn các em cởi quần áo và nằm xuống giường” (những đứa trẻ biểu diễn cách chúng mặc đồ, sau khi thức dậy từ một giấc ngủ trưa). Khuyến khích trẻ đưa ra các hành động và thực hiện chúng cùng nhau.

Trong độ tuổi từ sáu đến bảy, giới thiệu, thảo luận và giải quyết các vấn đề phát sinh cho một đối tượng khi Pháp sư Đảo Ngược tác động lên các bộ phận của nó (miệng của mọi người thu câu chữ vào – làm thế nào mọi người có thể giao tiếp với nhau? Khi tuổi tăng lên, một người bắt đầu bị giảm kích thước – người ấy sẽ trông như thế nào khi về già? Những vấn đề nào sẽ phát sinh cho cha mẹ, khi họ cố gắng chăm sóc trẻ sơ sinh khổng lồ?)
Pháp sư Đảo Ngược ghé thăm phòng của nhóm trẻ (trường mẫu giáo bắt đầu dạy trẻ không sử dụng từ ngữ lịch sự, bắt đầu không cho chúng ngủ, không cho chúng ăn, dạy chúng thói quen xấu, v.v.).

Từ năm tuổi, cần cho trẻ em các bài tập trong đó chúng có thể xác định chức năng của một vật thể và thay thế nó bằng cái đối lập. Thảo luận về ứng dụng thực tế của đối tượng thu được.

Ví dụ:

Giấy thường để lại dấu vết được vẽ trên nó, nhưng giờ thì ngược lại – hấp thụ chúng. Người ta cần loại giấy như vậy để làm gì?
(để gửi những thông điệp bí mật)

Một chiếc ghế thường giữ người ngồi lên, nhưng giờ thì ngược lại – ném người đó ra. Cái ghế – máy phóng này có thể dùng để làm gì?

Một cây đàn piano tạo ra âm thanh; và bạn sẽ đặt một cây đàn piano chuyên bắt và phá hủy âm thanh ở đâu?

Từ năm tuổi rưỡi, tổ chức công việc với chất liệu cổ tích. Trong các nhân vật trong truyện cổ tích quen thuộc, các đặc điểm, hành động hoặc chức năng được tìm thấy và thay thế bằng các mặt đối lập của chúng. Cần đề nghị trẻ kể chuyện cổ tích theo cách mới.

Ví dụ:

Sử dụng kỹ thuật đảo ngược trong truyện “Alice ở xứ sở thần tiên”, “Alice ở xứ sở trong gương” của L. Carroll, v.v.
Cô bé quàng khăn đỏ từng là người tốt bụng, ngây thơ, hiền lành và giờ đã trở nên độc ác, xảo quyệt và tàn nhẫn. Một cô gái như thế liệu có đi thăm và mang quà cho bà của mình? Cô ấy sẽ nói chuyện với con sói như thế nào? Cô ấy sẽ nghĩ ra chuyện xảo quyệt gì? Điều gì sẽ là yếu tố đạo đức của câu chuyện? Ai sẽ phải bị trừng phạt nhiều nhất trong một câu chuyện như vậy? Những nhân vật và sự kiện nào sẽ làm biến đổi truyện Cô bé quàng khăn đỏ?

Tổ chức hoạt động tạo nội dung của trẻ em sau khi làm cho một đối tượng có những đặc điểm hoặc chức năng trái ngược nhau.

Ví dụ:

Vẽ cái ghế – máy phóng.

Làm một bức tượng của một mụ phù thủy hiền lành và khoan dung.

Một ảnh ghép ngược: nếu nó không phải là hình màu đặt trên nền trắng, mà ngược lại thì sao?
Dùng các khối xây dựng (gỗ, Lego) để dựng nên những ngôi nhà ở đất nước “Đảo ngược”.

KẾT QUẢ MONG ĐỢI

Trẻ có khả năng thay thế các đặc điểm (và giá trị của các đặc điểm) của các đối tượng bằng cái đối lập với chúng, và nói về các ứng dụng thực tế của các đối tượng thu được.

Trẻ có khả năng độc lập sử dụng kỹ thuật đảo ngược để tạo ra một sản phẩm sáng tạo.


Người dịch chính: Doãn Minh Đăng

Kiểm tra bản dịch Anh – Việt

Leave a Reply

Back to Top