Sách về dạy tư duy sáng tạo OTSM-TRIZ cho trẻ em – Thoughtivity for kids

Nikolai Khomenko là người đã cùng Genrikh Altshuller phát triển lý thuyết OTSM nhằm mở rộng TRIZ thành công cụ tư duy cho mọi người. Sau khi Altshuller mất, Khomenko tiếp tục phát triển OTSM-TRIZ và là một trong những người có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng TRIZ. Xem thêm thông tin trong bài Ba lý thuyết chính của TRIZ.

Một trong những mối quan tâm lớn của Khomenko là áp dụng OTSM-TRIZ vào lĩnh vực dạy trẻ em tư duy sáng tạo. Ông ấy đã lãnh đạo dự án Jonathan Livingston để phát triển tài liệu và mạng lưới những nhà giáo dục nhằm thực hành giảng dạy OTSM-TRIZ cho trẻ em, dự án này có vẻ ngừng phát triển sau khi Khomenko mất (2011), tuy nhiên trang web của nó vẫn được duy trì, trong đó có những tài liệu mang tính chất phổ cập TRIZ và nghiên cứu OTSM trong giáo dục:

Jonathan Livingston project: https://www.jlproj.org/new/index_.php?lang=en

Một sản phẩm quan trọng của dự án Jonathan Livingston là biên soạn quyển sách “Thoughtivity for Kids”, do Khomenko đồng tác giả, cùng với một giảng viên đại học với sự hợp tác của các cô giáo dạy mẫu giáo. Sách này đưa ra lộ trình dạy các khái niệm và công cụ tư duy sáng tạo (dựa trên OTSM-TRIZ) cho trẻ em từ độ tuổi mẫu giáo. Sách có những hướng dẫn tổ chức các hoạt động cho trẻ vui chơi, cùng lý giải về lý thuyết và phương pháp sư phạm, nhắm đến đối tượng là các cô nuôi dạy trẻ, họ ghi là nếu phụ huynh chịu khó tìm hiểu thì cũng dùng được để tự dạy con mình.

Ví dụ, trong sách này có một hoạt động để dạy trẻ về kỹ thuật suy nghĩ “đa năng hóa” và “chuyên môn hóa”, bằng trò chơi như sau: chơi trò đóng vai, có hai vai phù thuỷ là phù thủy “Tớ làm được tất” và phù thủy “Tớ chỉ biết”, và có nhiều kiểu diễn trò, đối đáp, tìm hiểu từ công dụng của một thứ gì đó mà bổ sung thêm công dụng (đối với “Tớ làm được tất”) hay loại bớt công dụng (“Tớ chỉ biết” sẽ phải nghĩ). Tóm lại là ngôn ngữ và cách tiếp cận của các hoạt động được dự trù để trẻ chơi cho hứng thú.

Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm về sách Thoughtivity for kids ở trang viết bằng tiếng Pháp sau (ở đó có link đến một số tài liệu tiếng Anh):
https://sites.google.com/site/trizforkids/documents

Rất tiếc là Khomenko mất sớm, sách này đã không được cập nhật, cộng đồng OTSM-TRIZ thế giới mất đi một lực đẩy để tạo ra thêm tài liệu dạy tư duy sáng tạo kiểu TRIZ cho trẻ em. Chúng tôi sẽ cố gắng tóm tắt hoặc dịch lại quyển này sang tiếng Việt.
—
Cho những người quan tâm thêm đến việc dạy TRIZ (không riêng gì cho trẻ em), ở đây có bài báo của Khomenko và Alexander Sokol về cách thức (mới) dạy TRIZ: http://www.trizminsk.org/eng/Teaching_TRIZ.pdf. Xem tóm tắt nội dung bài báo này.

Cập nhật: Thoughtivity for Kids là dịch từ tài liệu tiếng Nga, (xem thông tin sách tiếng Nga).

Xem thêm bài Tóm tắt về phương pháp dạy tư duy OTSM-TRIZ cho trẻ em của Khomenko.