Hoạt động giáo dục STEM đã có đà, nhiều người tham gia làm và dần tạo chuyển biến trong xã hội.

Từ bóng đá ngẫm câu chuyện về giáo dục STEM. Câu hỏi đặt ra là trong lĩnh vực giáo dục phổ thông thời 4.0, có cách gì để có thể khiến cho các học sinh từ các trường làng của Việt Nam có thực lực hiểu biết và sự tự tin ở tầm quốc tế khi mà nhiều nơi trên thế giới đã đưa giáo dục STEM và việc xoá mù lập trình vào trường phổ thông ngay từ bậc tiểu học. Liệu những điều đó có khả thi ở những trường làng rất eo hẹp về ngân sách nhưng lại có ví trí chiến lược trong giáo dục phổ thông vì đó là nơi học tập của gần 70% học sinh?

Giáo dục STEM là một cách tiếp cận tích hợp liên môn học thông qua trải nghiệm thực làm gắn với đời sống của các môn học trong các lĩnh vực (theo viết tắt của tiếng Anh): (S) Khoa học; (T) Công nghệ; (E) Kỹ thuật và (M) Toán học.

Giáo dục STEM là một định hướng quan trọng trong giáo dục thời 4.0 ở các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ, Anh, Hàn Quốc.

Ở Việt Nam, giáo dục STEM đã được Chính phủ chỉ đạo trong Chỉ thị 16 về Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (Công nghiệp 4.0). Trong Chương trình giáo dục phổ thông mới vừa được Bộ GD-ĐT công bố, giáo dục STEM là một cách tiếp cận mới trong nội dung nhiều môn khoa học tự nhiên, toán học, tin học và công nghệ,…

Thực tế, điều thú vị ở Ngày hội STEM 2018 được tổ chức cách đây ít tháng với sự tham gia của nhiều trường học vùng nông thôn của các tỉnh thành Hưng Yên, Nghệ An, Hải Phòng,… là 2 thầy giáo trường làng của huyện Thanh Chương (Nghệ An) đã tự tin đứng lớp hướng dẫn học sinh Hà Nội và các tỉnh trải nghiệm lập trình cho robot trong các tiết học 45′. Đó được đánh giá là một trong những nội dung hấp dẫn của Ngày hội STEM 2018.

Xa hơn, ở huyện nghèo của tỉnh Nghệ An này đã có gần 100 thầy cô giáo ở 30/81 trường tiểu học và THCS đã tự dạy được cho học sinh và đồng nghiệp trải nghiệm lập trình robot trong các câu lạc bộ STEM trường làng, nơi có khoảng 15 máy in 3D và 150 con robot.

Trong dịp hè năm 2018, có tới 24 trường học của huyện Thanh Chương tham gia cuộc thi lập trình robot bơi rất đặc sắc với tên gọi “Chinh phục đảo chè” lần đầu tiên do huyện tổ chức. Nói đặc sắc bởi hầu như trên thế giới, các cuộc thi lập trình thường chỉ dùng robot đi trên cạn, còn ở Thanh Chương việc lập trình cho robot bơi bằng guồng nước và dò đường bằng các cảm biến siêu âm tạo nên thách thức khó hơn.

Trong Ngày hội Toán học mở 2018 do Viện nghiên cứu Cao cấp về Toán tổ chức mới đây, nhiều thầy cô giáo và học sinh Hà Nội cũng như các tỉnh cũng cảm thấy rất thách thức khi lần đầu được thử trải nghiệm lập trình trên sàn thi đấu robot bơi của các trường học huyện Thanh Chương.

Từ thành công bóng đá, ngẫm chuyện giáo dục STEM

Vậy họ đã làm như thế nào để cả 81 trường học đều có câu lạc bộ STEM với 30 trường có robot trong điều kiện chưa có ngân sách cho STEM?

Đầu năm 2017, UBND huyện Thanh Chương và Phòng GD-ĐT đã bàn bạc với các cựu học sinh và những người Thanh Chương xa quê để kêu gọi những tấm lòng yêu quê hương và các nhà hảo tâm quyên góp được quỹ 1,2 tỷ đồng đợt 1 để mua hơn 500 tủ sách tặng cho hơn 500 lớp học. Ngay lập tức, vấn đề thiếu nghiêm trọng sách đọc thêm ở hơn một nửa số lớp học được đẩy lùi.

Trong quá trình bàn giao các tủ sách lớp học, các cựu học sinh Thanh Chương đã góp ý lãnh đạo huyện này nên khởi động triển khai giáo dục STEM ở các trường làng bằng việc tập huấn giáo dục STEM cho giáo viên vào dịp hè 2017.

Tham gia tập huấn phổ cập kiến thức về Cách mạng 4.0 và giáo dục STEM lần đầu có hơn 30 người gồm một số lãnh đạo của UBND huyện, Phòng GD-ĐT và một số hiệu trưởng trường THPT và THCS.

Sau 5 tiết học, trong đó có tiết học thực hành lập trình robot theo công nghệ KÉO – THẢ, vị phó chủ tịch huyện này nhận thấy STEM thực tế rất gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp cận và rất thiết thực. Đặc biệt chi phí thấp nên dễ xã hội hoá.

Ngay sau đó là những chỉ đạo đến phòng GD-ĐT lên kế hoạch lâu dài để tập huấn giáo viên theo nhiều đợt để phổ cập STEM tới tất cả các trường học, giáo viên và học sinh trên địa bàn.

Từ thành công bóng đá, ngẫm chuyện giáo dục STEM

Sau vài tuần, huyện này đã mời TS Đặng Văn Sơn cùng ThS Hoàng Vân Đông và 16 thầy cô giáo của Liên minh STEM về tập huấn cho gần 400 giáo viên và các hiệu trưởng của cả 88 trường, trong đó gần 300 giáo viên được tập huấn chuyên sâu hơn trong 15 tiết học nâng cao (chủ yếu là thực hành làm các sản phẩm theo bài học và thực hành viết giáo án) để bước đầu tiếp cận 3 trụ cột của giáo dục STEM là: STEM theo các chủ đề sách giáo khoa; STEM sử dụng vật liệu tái chế; STEM dùng robot.

Lần đầu tiên trong đời, các thầy cô được tự tay lập trình cho robot chạy theo ý của mình và thấy không có gì quá phức tạp. Cùng đó giá của robot dùng bo mạch mở Arduino và phần mềm mở SCRATCH (không phải trả bản quyền) chỉ khoảng gần 2 triệu đồng, trong khi mỗi phòng lab chỉ cần 3 con robot với tổng chi phí khoảng 5 triệu đồng là có thể mở CLB STEM robot.

Sau tập huấn, mỗi trường có 3 người có thể dạy được STEM và các câu lạc bộ STEM bắt đầu được thành lập và việc dạy học STEM trên diện rộng của toàn huyện từ đó được bắt đầu. Cuối năm 2017, 100% giáo viên của toàn huyện, tức hơn 2500 thầy cô giáo đã được tập huấn phổ cập giáo dục STEM theo cách dùng vật liệu tái chế.

Hệ sinh thái giáo dục STEM đã bước đầu được hình thành như vậy ở huyện nghèo, trường làng, nhờ nỗ lực của rất nhiều thành phần trong xã hội và ngành giáo dục.

Từ thành công bóng đá, ngẫm chuyện giáo dục STEM

Điều khá thú vị là TS Đặng Văn Sơn – nhà khoa học trẻ nhưng đã có tới 37 bài đăng tạp chí khoa học theo tiêu chuẩn ISI, người được Thanh Chương mời về tập huấn giáo viên cũng từng học thạc sỹ ở Hàn Quốc. Và Hàn Quốc cũng chính là bệ phóng của TS Sơn cho 8 năm nghiên cứu khoa học và giảng dạy ở châu Âu sau đó.

Hiện, nhóm của TS Đặng Văn Sơn đã tập huấn giáo viên và góp phần gây dựng hàng trăm câu lạc bộ STEM ở các trường làng tại nhiều tỉnh thành khác nhau như Nghệ An, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Quảng Ninh, Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng. Hàng vạn học sinh trường làng đã được tiếp cận với giáo dục STEM, rất nhiều em đã được tham gia thi các cuộc thi lập trình robot, nhiều học sinh và giáo viên cảm thấy tự tin và không cảm thấy thời 4.0 có vẻ huyền bí, khó hiểu và xa vời.

Sau một thời gian giúp các trường làng triển khai giáo dục STEM, nhóm của TS Đặng Văn Sơn đã về lại các trường làng để học hỏi kinh nghiệm thực tế từ chính các thầy cô giáo để tiếp tục nâng cấp các chủ đề dạy học STEM bám theo chương trình SGK. Những chủ đề dạy học STEM hay nhất cũng được tiến hành xuất khẩu ngược sang… Hàn Quốc.

Để thấy nếu quyết tâm và có sự quan tâm một cách thực chất, giáo dục STEM cũng có thể phát triển thần kỳ như bóng đá nước nhà.

Đỗ Hoàng Sơn

Source: Từ thành công bóng đá, ngẫm chuyện giáo dục STEM

Từ thành công bóng đá, ngẫm chuyện giáo dục STEM
Tagged on:     
%d bloggers like this: